Aegean University

Aegean University

Παναγιώτου  Θεόδωρος  Δ/ντης 4ΟΥ Δημοτικού Σχολείου Σαλαμίνας-- Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής ΠΕ 11

      O Διευθυντής   σήμερα απαραίτητα πρέπει να στηρίζει το Σύγχρονο  Σχολείο και να επιδιώκει  το άνοιγμά του στην κοινωνία. Πρέπει να έχει την ικανότητα να πείθει , να καθοδηγεί , να εμπνέει και να παρωθεί την εκπαιδευτική κοινότητα.  Να γνωρίζει τις μεθόδους Σχεδιασμού – Προγραμματισμού και να καθορίζει κύριους κι αντικειμενικούς σκοπούς.  Θεωρείται απαραίτητο να συνεργάζεται αποτελεσματικά με όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας (εκπαιδευτικούς , μαθητές , γονείς) δημιουργώντας ένα κατάλληλο επικοινωνιακό περιβάλλον , το οποίο θα έχει αντίκτυπο στις διαπροσωπικές σχέσεις.

        Ως επικεφαλής κι εκπρόσωπος του σχολείου με κατάλληλες  επικοινωνιακές στρατηγικές  χρειάζεται να προσπαθεί να αναπτύσσει μία αμφίδρομη και γόνιμη σχέση επικοινωνίας και συνεργασίας με τους φορείς της τοπικής κοινωνίας ή άλλους φορείς όπως τοπική αυτοδιοίκηση, τοπικές αρχές, ιδρύματα, φορείς κι οργανώσεις , εκπαιδευτικούς , μαθητές , γονείς,  δημιουργώντας ένα κατάλληλο επικοινωνιακό περιβάλλον , το οποίο θα έχει αντίκτυπο στις διαπροσωπικές σχέσεις.

     Ο Διευθυντής απαραίτητα πρέπει να εξασφαλίζει και να μεριμνά για τη δημιουργία καλών και άνετων συνθηκών διδασκαλίας και εργασίας. Να οικοδομεί φιλικές σχέσεις με όλους, με τη μεγαλύτερη δυνατή αντικειμενικότητα. Ο σωστός διευθυντής ενθαρρύνει πρωτοβουλίες και δραστηριότητες , οι οποίες έχουν ως στόχο να προάγουν το διδακτικό αλλά και το εκπαιδευτικό έργο στο σχολείο. Προσπαθεί να γνωρίσει όσο το δυνατόν καλύτερα τα άτομα της σχολικής μονάδας , γιατί με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότερη επικοινωνία μαζί τους. Είναι συνεργάσιμος  με όλους ανεξαρτήτως τους εκπαιδευτικούς κι επιδιώκει τα θέματα και τα προβλήματα που προκύπτουν στο σχολείο να αντιμετωπίζονται με διάλογο και με πειστικά επιχειρήματα.

        Μια άλλη αρετή που πρέπει να διακρίνει το Διευθυντή στο Σύγχρονο  Σχολείο είναι η αξιοπιστία του , την οποία καθημερινά αποδεικνύει με τα έργα και τις πράξεις του. Συνάμα οφείλει να είναι αντικειμενικός κι αμερόληπτος στις κρίσεις του , προτρεπτικός κι ενθαρρυντικός για κάθε ενέργεια ή πρωτοβουλία , η οποία αποσκοπεί στη συνεχή και ποιοτική αναβάθμιση του διδακτικού κι εκπαιδευτικού έργου.

       Ο Διευθυντής που εκπροσωπεί το Σύγχρονο Σχολείο διδάσκει με το λόγο , με τις πράξεις του αλλά πολύ περισσότερο με το ήθος του.  Αναγνωρίζει τις δικές του αδυναμίες  και τα λάθη του , γιατί πρεσβεύει ότι ο αποτελεσματικός ηγέτης πρέπει να διακατέχεται από την ικανότητα να επαναδημιουργεί  συνεχώς τον εαυτό του για να επαναδημιουργήσει και το περιβάλλον του. Προσπαθεί να προλαβαίνει προβλήματα, γεγονότα και καταστάσεις αντί να «θεραπεύει» αργότερα .

      Σπουδαίο ρόλο στην επιτυχία του Διευθυντή στο Σύγχρονο Σχολείο διαδραματίζει το όραμα. Ο διευθυντής  πρέπει να είναι οραματιστής. Να οραματίζεται ένα νέο σχολείο, που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής μας  και στις ανάγκες της κοινωνίας,  που συνεχώς μετασχηματίζεται. Κι αυτό για να το επιτύχει απαιτείται να είναι τολμηρός , διεκδικητικός , δημιουργικός, αποφασιστικός,  έτσι ώστε να λειτουργεί ως πρότυπο για τους συναδέλφους του.

     Ο διευθυντής στο Σύγχρονο Σχολείο αγαπά και σέβεται τους μαθητές ως προσωπικότητες ανεξάρτητα από την ηλικία τους, το φύλο , την επίδοσή τους , την κοινωνική αλλά και την εθνική τους προέλευση. Αναγνωρίζει τις ατομικές τους διαφορές αλλά και τις ιδιαιτερότητές τους τις οποίες και σέβεται. Αντιμετωπίζει  τα όποια προβλήματά τους με αίσθημα ασφάλειας και δικαιοσύνης . Ακούει  τα αιτήματά τους αλλά και τα προβλήματά τους και φροντίζει να τα ικανοποιεί. Με λίγα λόγια οικοδομεί αίσθημα ασφάλειας κι εμπιστοσύνης με όλους τους μαθητές εξασφαλίζοντας στο σχολείο ένα κλίμα ζεστό και φιλικό, το οποίο επιτρέπει την απρόσκοπτη επικοινωνία σε ποικίλους τομείς.

Παρακολουθεί τους κοινωνικούς προβληματισμούς και τους μεταφέρει μέσα στο σχολείο, ώστε σταδιακά να ενημερώνονται οι μαθητές για το τι συμβαίνει έξω από αυτό , να σχολιάζουν και να κρίνουν με πειστικά επιχειρήματα τα συμβαίνοντα αλλά και να είναι σε θέση να επηρεάζουν,  στο βαθμό που μπορούν βέβαια , εξελίξεις ή να προλαμβάνουν προβλήματα τόσο ως μαθητές όσο και ως μελλοντικοί πολίτες.

          Μια άλλη μέριμνα του διευθυντή είναι η αξιοποίηση των Τ.Π.Ε στη σχολική μονάδα τόσο σε  επίπεδο διδασκαλίας όσο και σε επίπεδο διοίκησης , θέτοντας προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή τους.

     Επίσης δίνει έμφαση στην ενδοσχολική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, έτσι ώστε να καταστούν ικανοί να διαχειρίζονται προβλήματα παιδαγωγικής φύσης της σχολικής καθημερινότητας, καθώς και στους υποστηρικτικούς θεσμούς (τμήματα ένταξης, τμήματα υποδοχής, ενισχυτική διδασκαλία, παράλληλη στήριξη ). Φροντίζει ακόμα να εμπλέξει τη σχολική κοινότητα σε Εκπαιδευτικά Προγράμματα Καινοτόμων Δράσεων,  που έχουν ως στόχο την  προαγωγή της σχολικής επιτυχίας.

   Τελειώνοντας αυτή τη μικρή αναφορά στο ρόλο του διευθυντή στο σύγχρονο σχολείο θα λέγαμε ότι είναι ανάγκη περισσότερο από ποτέ στις μέρες μας να προσπαθήσει να γίνει εμψυχωτής και διευκολυντής των αλλαγών στη σχολική μονάδα , εφαρμόζοντας κάθε καινοτομία. Να είναι κάτοχος της έννοιας της αλλαγής και συνάμα να είναι σε θέση αυτή την έννοια να τη μεταδώσει σε όλους τους εμπλεκόμενους. 

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Ζαβλανός,Μ.(1998). Μάνατζμεντ .Αθήνα: Έλλην
  • Κατσαρός,Ι. (2008). Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων
  • Λαζαρίδου, Α. (2019). Η μελέτη περίπτωσης στην εκπαιδευτική διοίκηση. Αθήνα: Ίων
  • Μπουραντάς , Δ.(2005) . Ηγεσία. Αθήνα: Κριτική
  • Πασιαρδής, Π.(2004). Εκπαιδευτική ηγεσία . Αθήνα: Μεταίχμιο.
  • Σαΐτης , Χ. ( 2007). Ο Διευθυντής στο σύγχρονο σχολείο. Αθήνα: Αυτοέκδοση.
  • Ταμίσογλου , Χ.(2020). Ηγεσία. Ο ρόλος του διευθυντή σχολικής μονάδας .Αθήνα: Gutenberg
Κοινωνική Ευαισθητοποίηση και Αλληλεγγύη
 
Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος σε φορείς, κοινωνικούς επιστήμονες και ανθρώπους που θέλουν να προσφέρουν
 
Τα Προγράμματα Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστημίου Αιγαίου επιδιώκοντας να μπολιάσουν την εξειδικευμένη επιστημονική-ερευνητική γνώση με την κοινωνική συμμετοχή, την εμπιστοσύνη και την αλληλεγγύη, επιχειρούν να αναδείξουν το έργο φορέων, οργανισμών και συλλόγων, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των αγώνων για την ανακούφιση από ανισότητες, ασθένειες, αδικίες, αποκλεισμούς και συγκρούσεις.
Η ενίσχυση του κοινωνικού, πολιτισμικού και ανθρώπινου κεφαλαίου παρέχει διάχυση της πληροφορίας, συναισθηματική ενδυνάμωση, ηθική στήριξη και αντισταθμίζει ελλείψεις στον οικονομικό τομέα.
Ταυτόχρονα διασφαλίζει τη θωράκιση απέναντι σε κάθε παθολογία, ψυχολογική ή κοινωνική, που λαμβάνει διαστάσεις πανδημίας ή παρακμής.
 
Για το λόγο αυτό καλούμε τους ενδιαφερόμενους κοινωνικούς φορείς, οργανισμούς, φιλανθρωπικά σωματεία κλπ να συνεργαστούν, ώστε η δράση τους να ενισχυθεί από τους επιμορφούμενους των Προγραμμάτων Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
 
Συμμετέχοντες: 200 ενδιαφερόμενοι, οι οποίοι θα λάβουν ως αντάλλαγμα τη δωρεάν συμμετοχή τους σε εννεάμηνο, διαδικτυακό, μοριοδοτούμενο σεμινάριο 450 ωρών από τα Προγράμματα Ψυχικής Υγείας. Από αυτούς οι 100 θα είναι απόφοιτοι κοινωνικών επιστημών, οι οποίοι θα προσφέρουν αφιλοκερδώς ψυχολογικές, συμβουλευτικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες προς τους συλλόγους και τις ομάδες στόχους και οι υπόλοιποι 100 ενδιαφερόμενοι από το γενικό πληθυσμό. Όλοι οι συμμετέχοντες θα χρειαστεί να προσφέρουν εθελοντικά 20 ώρες δράσεων το μήνα.
 
Οι δράσεις στήριξης αναφέρονται στον γνωστικό, συναισθηματικό και πραξιακό τομέα και θα διακρίνονται σε τρεις φάσεις.
 
Γνωστικός Τομέας: Γνωριμία με τους Φορείς. Πρόσωπα που τον απαρτίζουν, Ιστορικό, Οργάνωση και Διοίκηση, Δράσεις.
Ψυχολογικά, Κοινωνιολογικά και άλλα χαρακτηριστικά ομάδων στόχου (πχ ιατρικά)
Ερωτηματολόγιο κοινωνικού κεφαλαίου και συμμετοχικότητας στους εμπλεκόμενους.
Εποπτεία από συνεργαζόμενους ψυχολόγους των Προγραμμάτων Ψυχικής Υγείας
 
Συναισθηματικός τομέας: Ευαισθητοποίηση συμμετεχόντων με βιωματικές συνεδρίες-εκπαίδευση από μέλη των φορέων και διδάσκοντες των προγραμμάτων ψυχικής υγείας, γνωριμία με άτομα των ομάδων στόχων. Συμβουλευτική.
Καλλιτεχνική απεικόνιση με τη βοήθεια διδασκόντων στα εικαστικά προγράμματα του Πανεπιστημίου. Αναζήτηση επιπλέον δικτύων στήριξης των συλλόγων και των μελών τους.
 
Πραξιακός τομέας: Ανάθεση ρόλων σε συμμετέχοντες στα προγράμματα, ανάδειξη έργου των φορέων σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα, τα ιστολόγια των προγραμμάτων, διεξαγωγή ενημερωτικών ημερίδων στο zoom, εθελοντική παροχή έργου προς τους συλλόγους. Έκδοση ψηφιακών τόμων. Ερωτηματολόγιο κοινωνικού κεφαλαίου και συμμετοχικότητας μετά την ολοκλήρωση της δράσης και εξαγωγή συμπερασμάτων. Ψυχοκοινωνική υποστήριξη των μελών. Εκπαιδευτική και παιδαγωγική υποστήριξη παιδιών και εφήβων που είναι μέλη συλλόγων ή διαμένουν σε ιδρύματα.
 
Καλούμε φορείς και ιδιώτες να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους, στέλνοντας εμαιλ με πλήρη στοιχεία επικοινωνίας, εξειδίκευση και άλλες επαγγελματικές ιδιότητες εδώ:
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Ευστράτιος Παπάνης, Μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ένας Πρακτικός οδηγός
(μπορείτε να τον κοινοποιήσετε, εάν νιώθετε ότι θα βοηθήσει κάποιον)

Σημάδια πως ο/η σύντροφος σας ενδεχομένως να είναι επιρρεπής σε ενέργειες, που μπορούν να χαρακτηριστούν ως κακοποίηση

Η δημιουργία κουλτούρας, κλίματος, συνθηκών τρόμου.

Εάν νιώθετε πως φοβάστε να μιλήσετε, να εκφραστείτε, να πάρετε πρωτοβουλία, να είστε ο εαυτός σας, μην προσπαθήσετε να τον/την αλλάξετε: Οι έρευνες δείχνουν πως χωρίς την παρέμβαση ειδικών η αλλαγή είναι υποκριτική ή αμελητέα.
Εάν αποφεύγετε να θίξετε ορισμένα θέματα, για να μην τον/την εξαγριώσετε, εάν αισθάνεστε πως ό,τι και να κάνετε το βρίσκει λάθος, εάν σας έχει κάνει να πιστεύετε πως σας αρμόζει κάθε εξευτελισμός ή τιμωρία, να θυμάστε πως την αξία του ο άνθρωπος δεν την αντλεί από την άποψη των άλλων, αλλά την φέρει αυτοδικαίως από τη γέννηση του.
Η σχέση σας είναι ήδη κατεστραμμένη. Για το δικό σας καλό ή και των παιδιών σας, απομακρυνθείτε αμέσως.
Η κακοποίηση προκαλεί μόνιμα τραύματα στην αυτοεκτίμηση, εγκαθιδρύει την ενοχή, την ντροπή, δυσκολεύει την έκφραση συναισθήματος, οδηγεί στην απόγνωση και την απελπισία.

Μην ανέχεστε εύκολα τα παρακάτω (το καθένα ή τους συνδυασμούς τους)

Ο/η σύντροφος σας:

Έχει άκαμπτο ηθικό/αξιολογικό σύστημα και γίνεται συχνά επικριτικός με τα πάντα. Όλα όσα καταδικάζει μετά βδελυγμίας δεν τα λαμβάνει υπόψη, όταν αναφέρεται στον εαυτό του ή στις ομάδες των αγαπημένων του.

Εκνευρίζεται με το παραμικρό, ακόμα και με καταστάσεις, που οι περισσότεροι θα τα αντιμετώπιζαν με χιούμορ ή νηφαλιότητα

Κριτικάρει διαρκώς όσα λέτε ή κάνετε ή αγνοεί τη γνώμη σας

Εξοργίζεται με αφορμές που δεν δικαιολογούν τόση ένταση και απειλεί με άγρια αντίμετρα ή σχεδιάζει βιαιοπραγίες. Ταυτόχρονα αποδίδει σε σας τις εκρήξεις του.

Παρουσιάζει εντυπωσιακές εναλλαγές συναισθημάτων: Από το θυμό και την ακρότητα στη συγκατάβαση και στη γλυκύτητα Βίαιη ή ανερμήνευτη κυκλοθυμία.

Είναι εξαιρετικά ανασφαλής και απαιτεί διαρκή και αναμφισβήτητη επιβεβαίωση. Νιώθει εύκολα απόρριψη και μένει συχνά μόνος

Παρακολουθεί τα κινητά και τον ψηφιακό σας κόσμο, μετατρέπεται σε αθέατο διώκτη, ζηλεύει με το παραμικρό και ελέγχει τις εξόδους σας και τα οικονομικά σας.

Τηρεί απαρέγκλιτες διαδικασίες, ιεροτελεστίες, είναι τελειοθήρας, φαντασιώνεται συχνά και πλάθει σενάρια αδικίας, βίας, επικράτησης, απολαμβάνει στη σκέψη του μη συναινετικές σεξουαλικές συνευρέσεις.

Αδυνατεί να αναγνωρίσει και να κατανοήσει τα συναισθήματα των άλλων

Είναι υπερφίαλος και υπόσχεται πράγματα πέρα από τις δυνάμεις του

Καταστρέφει υλικά πράγματα, όταν εξοργίζεται, ακόμα κι αν είναι τα αγαπημένα του

Σας απειλεί πως θα σας απομακρύνει από τα παιδιά, τους φίλους ή τους αγαπημένους σας, τους οποίους κατηγορεί ότι επιχειρούν να σας χωρίσουν ή ότι σχεδιάζουν εναντίον σας

Σαγηνεύεται από ταινίες βίας, από τη χρήση όπλων, από την επίδειξη δύναμης σε ομάδες που έχουν μικρότερη ισχύ και σε ζώα

Κάνει κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών

Έχει ιστορικό βίας ή προέρχεται από οικογένεια με ανάλογα περιστατικά.

Έχει εμπλακεί σε σχολικό εκφοβισμό ή έχει ενταχθεί σε συμμορίες.

Οι παλμοί της καρδιάς του αυξάνονται, η αναπνοή του γίνεται γρήγορη και κοφτή, παρουσιάζει τρέμουλο στα άκρα, κοκκινίζει, έχει δηλαδή όλες τις ενδείξεις υπερδιέγερσης και θυμού.

Η κακοποίηση δεν χρειάζεται να περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω. Αρκεί να υπάρχει η απειλή για αυτά ή να έχει συμβεί έστω και μια φορά κατά το παρελθόν ή τώρα.

Τρίτη, 16 Φεβρουαρίου 2021 18:41

ΟΙ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ

Μάνθος Μυριούνης

Αποτελεί κοινό τόπο για την ανθρώπινη ύπαρξη η παρουσία μιας σειράς αμφισβητήσεων,πολύπλοκων δυσχερειών, αναρίθμητων ματαιώσεων, ανεκπλήρωτων σχεδίων και ένα πεδίο πολύπλοκων δυσχερειών που ζητούν απαντήσεις και εγείρουν αξιώσεις.

Καταπιεστικές πολλές φορές για την ψυχή του καθενός μας, σε σημείο που να θέτουν σε κίνδυνο την ακεραιότητα και την ζωντάνια της ψυχικής μας υγείας!

Οι καθημερινές απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής συμπιέζουν αφάνταστα την ψυχική μας ανεμελιά και δεν είναι λίγες, ούτε σπάνιες οι φορές που γεγονότα και ζητούμενα της εποχής μας την θέτουν στα όρια της εξουθένωσης της, στριμώχνοντας την και πιέζουν όλο τον δυναμικό εαυτό μας  σε σημείο που ειναι παντελως ανυπόφορο και γίνονται μια τεράστια τροχοπέδη σε σχεδιασμούς, επιδιώξεις και όνειρα που έχουμε επιλέξει να υπηρετήσουμε και που νοηματοδοτούν τις ανθρώπινες επιλογές μας.

Στην αναζήτηση πιθανών συμμαχιών,οταν πλέον μας έχει γίνει απτή,κατανοητή και καταφανέστατη  η καθήλωση των υγιών,καθοδηγητικών μας δυναμικών, όταν αυτή η παθολογία καταλάβει ικανό κομμάτι της  δραστηριοποίησής μας και έχουν αναπτυχθεί ανασταλτικοί για εμάς και την πρόοδο μας μηχανισμοί,

Οι λειτουργοί της ψυχικής υγείας  μπορούν να μας βοηθήσουν να διακρίνουμε τις φωτεινές διεξόδους σε μια ομολογουμένως θολή εποχή, να ξεχωρίσουμε τα ποιοτικά πράγματα μέσα από τον τεράστιο όγκο σκουπιδιών-πνευματικών και άλλων που μας πλασάρουν ως αναγκαία.

Να μας στηρίξουν έτσι ώστε να πάρουμε την απόφαση  για αλλαγή,να μπορέσουμε να ξεβολευτουμε ,να αποχωριστούμε το παλιό, το άχρηστο, το περιττό, το δυσλειτουργικό που μας φαίνεται πια βολικό και εύκαιρο αλλά μας βαλτώνει σε μια σκέψη και κίνηση που συνεχώς υποχωρεί και παραδίδει κομμάτια του εαυτού μας, τα οποία κάποτε θεωρούσαμε αδιαταρακτα και αδιαπραγμάτευτα!!!

Με την ψυχοθεραπεία έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε και να ανασκαλέψουμε κομμάτια και πτυχές από τα πλέον άδυτα της ψυχής μας, που ναι κρυμμένα και αποθηκευμένα στην πνευματική μας και πολιτισμική δεξαμενή καταγεγραμμένα σε άγνωστο χρόνο προερχόμενα από γονικές. προγονικές επιρροές μας περιμένουν τον κατάλληλο χρόνο,την επιτακτική ανάγκη ή και το τυχαίο γεγονός για την ανάσυρσή τους και την εμφάνιση τους στην συνειδητή μας καθημερινότητα! 

Εξάλλου η διαδικασία της αλλαγής που επιχειρούμε δεν είναι ποτέ γραμμικής  μορφής αλλα έχει πολλά πισωγυρίσματα,αμφιταλαντεύσεις, σκαμπανεβάσματα, ανάμεικτα συναισθήματα, ανακολουθίες, αντιρροπίες και αντιστάσεις από το περιβάλλον μας αλλά και εμάς τους ίδιους.

Η επιτακτικότητα για αλλαγή είτε έχει εγγενή και εσωτερικά χαρακτηριστικά ,είτε παρουσιάζεται σαν εξωτερική αναγκαιότητα, μοιάζει να είναι αναπόφευκτη όσο και το ταρακούνημα που θα επιφέρει,όταν βρεθούμε αντιμέτωποι με αυτή και  διαμορφωθούν καινούργια δεδομένα, διαφορετικά και πιο ελπιδοφόρα που θα ισχυροποιούν και θα ενδυναμώνουν το Εγώ μας και τις παραμετρικές του δυνατότητες και ικανότητες! 

Με όλα αυτά η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλά μια διαδικασία ανακούφισης, αλλά μια εμπειρία ζωής που πηγαίνει πολύ βαθιά στις αιτίες των ζητουμένων μας και ανάλογα με την δικη μας διάθεση και ετοιμότητα αλλά και με την ποιότητά του ψυχοθεραπευτη θα έχουμε την ευκαιρία και να ανακουφιστούμε προφανώς απο τον ψυχικό πόνο  που τώρα μας απασχολεί αλλά και να κάνουμε ένα αλησμόνητο και μοναδικό ταξίδι στις ενδότερες και ανεξερεύνητες πλευρές του εαυτού μας , Που μέχρι τώρα μπορεί και να μην γνωρίζαμε, να αγνοούσαμε την ύπαρξή τους. Τώρα όμως μας δίνεται η ευκαιρία να ξανασυστηθούμε με τον εαυτό μας, να επανιδρύσουμε,να εξορθολογήσουμε,να ενδυναμώσουμε και να θέσουμε πιο υγιείς, πιο ταιριαστούς στον εαυτό μας και πιο λειτουργικές  διαδικασίες και δομές στην υπηρεσία των στόχων και των προοπτικών μας.  

...είναι μια διαδικασία απελευθερωτική,μια ώθηση προς τα εμπρός και μια γενικότερη δυναμική προς μια πολύπλευρη ευμάρεια και μια ομαλή ψυχοσυνύπαρξη με τον ίδιο μας τον εαυτό, με στόχο πάντα τις πιο σφοδρά επιθυμητές διεκδικήσεις και στοχεύσεις που έχουμε θέσει με το εξιδανικευμένο Εγώ μας! 

Κι επειδή ο κάθε άνθρωπος που λαμβάνει μέρος σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία δεν μπορεί να γνωρίζει ούτε το ακριβές ζητούμενο, ούτε την πλέον κατάλληλη διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει, έτσι ώστε να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα σε αυτό το πολύ σημαντικό και σοβαρό για την όλη εξελικτική πορεία μας ζητημα, η επάρκεια, οι εμπειρίες και η αξία, η προσωπική καταλληλότητα του ψυχοθεραπευτή διαδραματίζουν καίριο, σημαίνοντα και   καταλυτικό ρόλο!

Ένα σύνολο χαρακτηριστικών ,ταλέντων και δεξιοτήτων,προσωπικών γνωρισμάτων πρέπει να συγκεντρώνει σαν προσωπικότητα ο θεραπευτής ,έτσι ώστε να φανεί αντάξιος των προσδοκιών του θεραπευόμενου αλλά και ενεργητικά ταυτόσημος με τις αυξημένες επιδιώξεις και τα ιδιαίτερης σημασίας προσδοκώμενα, που αναμένονται από το ψυχοθεραπευτικό ταξίδι στα βαθη(ενδότερα)  της ψυχης. Αυτό που ο Yalom ονόμασε ΔΩΡΟ και που η επιτυχημένη διαδρομή και έκβαση του δύναται να αποτελέσει σφραγίδα με ανεξίτηλη για την περαιτέρω ζωή του θεραπευόμενου και ενα τροχειοδεικτικού τύπου δεδομένο για την υπόλοιπη ζωή του!                                                                                                                                                                                              

Στην δική μου επιστημονική ματιά, ο ώριμος ψυχοθεραπευτής είναι αυτός που έχει υπάρξει κοινωνός πολλών και διαφορετικών εμπειριών.

Που εχει εντρυφήσει προσωπικά σε καταστάσεις άλλοτε σαν παρατηρητής και άλλοτε σαν πρωταγωνιστής. Και που αυτές οι εμπειρίες εχουν αντιστοίχιση μέσα του και κυρίως έχουν περάσει από το προσωπικό του φίλτρο, που έχουν μεταβολιστεί και δουλευτεί εντός του, αφήνοντας το πολύτιμο απόσταγμα εμπειρίας, ενσυναίσθησης και γνώσης.

Οι εμπειρίες του που αξιοποιούνται και μέσα απο την μακρά, επίπονη,αναλυτική και ενδελεχη ωρίμανση εν μέσω της δικής του προσωπικής θεραπείας, αλλά

και που εμπλουτίζονται, διαφοροποιούνται και τελικώς σχηματοποιούνται σε βασικές αρχές μέσα από το ολοκληρωμένο αξιακό και ιδεολογικό του σύστημα! 

Προσωπικά δεν μπορώ να φανταστώ έναν θεραπευτή με μόνο εφόδιό του τις στεγνές κι αποσυναισθηματοποιημένες γνώσεις του, όσο καλός κάτοχος αυτών κι αν είναι…

Αν δεν είναι μπαρουτοκαπνισμένος στη ζωή και στην τρέλα της, προσωπικά δεν μου κάνει!!!

Και εξηγούμαι: Στο οπλοστάσιο του ψυχοθεραπευτή είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν σαφώς καταγεγραμμένα εμπειρικά δεδομένα πολλών διαφορετικών και αν είναι δυνατόν εναντιωματικών μεταξύ τους καταστάσεων.

Να έχει κάνει χιλιόμετρα στη ζωή κι όχι πάντοτε σε συνθήκες  ιδανικές!

Τούτο εξυπηρετεί την δράση του είτε εμπειρικά, είτε διαισθητικά ,είτε επαγωγικά, είτε απαγωγικά, είτε εναισθητικά, αφού έχει κατακτημένη αυτή τη γνώση είτε κοινωνικά στοιχειοθετημένη, είτε βιωματικά και αντιληπτικά γνώριμη. Αυτή η πλειάδα αντιλήψεων και όψεων σχετικά με ζωές, συμπεριφορές,στάσεις  προβλήματα, νοοτροπίες και φαινόμενα με τα οποία θα έχει έρθει αντιμέτωπος δεν θα τον βρουν απροετοίμαστο και ξαφνιασμένο.

Η κοινωνική του εμπειρία, η βιωματική του τριβή και γνώση θα τον προφυλάξουν απο αμετροέπειες, κακοτοπιές και κυρίως θα τον βρουν έτοιμο να προσφέρει την “εμπειρική του συνοδεία” στο θεραπευτικό αίτημα που του προσκομίζει ο θεραπευόμενός του.

Αναμφιβόλως μαζί με την επιστημονική του κατάρτιση θα σταθεί χωρίς φόβο και χωρίς ασάφειες δίπλα του στην προσπάθειά του να κατανοήσει,να συμβιβαστεί,

να πάνε μαζί στο παρακάτω...

Ακόμη περισσότερο η κοινωνική του μόρφωση θα του δώσει επικουρική συνδρομή και προς την ορθότερη και καταλληλότερα διασαφηνισμένη διατύπωσή του θεραπευτικού αιτήματος.

Με τον τρόπο του θα καταφέρει να γίνει σημαντικός συνοδοιπόρος στις μάχες του θεραπευόμενου του προς τη λύση και την διευκόλυνση κατανόησης  του προβλήματος του.         

Δεν πρέπει να μείνει στο σύμπτωμα, δηλαδή στην επιφάνεια αλλά να αντιληφθεί το βαθύτερο πρόβλημα, δηλαδή την ουσία και φυσικά να του είναι γνωστή ή  τουλάχιστον να έχει υποπτευθεί αυτήν την διαδρομή (από το σύμπτωμα στο πρόβλημα) προτείνοντάς του τον ασφαλέστερο και καλύτερο από όλες τις απόψεις  δρόμο. Φυσικά όσες περισσότερες είναι οι φορές που σαν άνθρωπος και κοινωνικό ον έχει κάνει παρόμοιες διαδρομές  ή έχει ανα(βιώσει)μέσα του ανάλογα περιστατικά,  τότε ο δρόμος προς την θεραπεία, την  ίαση,την ενσυναίσθηση γίνεται πιο βατός, λιγότερο ολισθηρός και με περισσότερη μεθοδικότητα, με σταθερότητα,με την κατάλληλη διεισδυτικότητα και με περισσή υπευθυνότητα. Αναλόγως  και τα αποτελέσματα θα τείνουν να έχουν πιο μόνιμα και στοχευμένα χαρακτηριστικά !

Το να έχεις όλη την καλή διάθεση να νιώσεις τα συναισθήματα του θεραπευόμενου που έχεις απέναντί σου κατέχοντας ανεπτυγμένη την αίσθηση του ανθρωπισμού και του συμπάσχειν δεν είναι ποτέ αρκετό και επ ουδενί δεν θα βοηθησει αποφασιστικά προς το καλύτερο αποτέλεσμα.

Ούτε η άριστη θεωρητική γνώση θα μπορέσει να σε καλύψει μπροστά στα επιτακτικά και πολλές φορές οδυνηρά συμβάντα που θα σκάσουν με θόρυβο μπροστά σου.

Όπως αναφέρει ο Foulkes: 

¨Αν ο θεραπευτής σαν άνθρωπος και σαν επιστήμονας δεν εχει περπατήσει βιωματικά ή νοητικά αυτό το μονοπάτι, λίγα είναι αυτά που θα μπορέσει να καταφέρει¨.

Εν αντιθέσει ο έμπειρος θεραπευτής δύναται να είναι πιο συνεπής ,πιο   αποτελεσματικός, αποφασιστικός και ασφαλής συνοδοιπόρος στο ταξίδι προς την ίαση, το οποίο καλείται μαζι με το θεραπευόμενο να κάνει.

Κι  ενισχύοντας την όλη του προσπάθεια με εμπιστοσύνη που αμοιβαία θα έχει ανταλλάξει μαζί του!

Γενικότερα μια σειρά από ιδιότητες και αρετές αλλα και άτυπα προσωπικά χαρακτηριστικά που διαθέτει ο ψυχοθεραπευτής σαν άνθρωπος και κοινωνικό ον θα διαδραματίσουν τον δικό τους σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα, την ανθεκτικότητα και την διαχείριση της κάθε περίπτωσης ξεχωριστά.

Φυσικά δεν νοείται ότι μονάχα ότι έχει ζήσει και αποσαφηνίσει μέσα του ο θεραπευτης, μόνο αυτά μπορεί να διαπραγματευτεί.

Αλλωστε η διαφορετικότητα  που εν μεσω της πολυπολιτισμικότητας που υπάρχει στο κοινωνικό σύνολο αλλά και η πολυπλοκότητα της εποχής μας οφειλουν να βρισκουν τον θεραπευτή ενήμερο, ανοιχτόμυαλο,με πλαστικότητα στην σκέψη και ανοχη σε οτι νεο μπορει να συναντήσει.

Γι Αυτό και καθιστούν τούτο το χαρακτηριστικό απαραίτητο μιας και είναι έτοιμος και ικανός να δουλέψει και σε νέα περιβάλλοντα και περίπλοκες καταστάσεις που ουδόλως μοιάζουν ή συμπίπτουν με τα δικά του πιστεύω και τις αναμνήσεις που έχει από παιδί και μέσα στην οικογένειά του.                 

Εδώ οφείλουμε να δώσουμε αρκετή από την προσοχή μας:

Δεν πρέπει να συνδέσουμε και να ταυτίζουμε το Πρόσωπο του θεραπευτή με τον Ρόλο του θεραπευτή!

Σε κάθε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και στο επίκεντρό της δεν είναι ούτε ο θεραπευτής, ουτε ο θεραπευόμενος και το πρόβλημά του.

Ούτε φυσικά οι απαγορεύσεις και τα όρια που φυσικά πρέπει να υπάρχουν, έτσι ώστε να διεξάγεται ομαλά και μεθοδικά η κάθε θεραπεία.                                                                                                                              Στο επίκεντρο βρίσκεται η Σχέση και το Σχετίζεσθαι μεταξύ των δύο.

Όπως και σε κάθε σχέση πολλά είναι τα δυναμικά και οι συνιστώσες που την διαμορφώνουν, την προάγουν, την σφυρηλατούν έτσι ώστε να μας αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα να να λάβει μια συγκεκριμένη και κατά περίπτωση εγκεκριμένη μορφή .

Εδω η σχέση είναι το πολύτιμο εργαλείο και απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία και τους σκοπούς μας.  

 Θα ήταν πολύ χρήσιμο ιδίως από την πλευρά του θεραπευτή που οδηγεί και οριοθετεί να υφίστανται ορισμένες προδιαγραφές που θα ενισχύσουν την ορθή ροή της θεραπείας.

Πάνω απ όλα είναι η ηθική του ψυχοθεραπευτή και είναι αυτή που θα δημιουργήσει μια αμφίπλευρη εμπιστοσύνη στη σχέση. Φυσικά η αυτοεκτιμηση, η αντικειμενικότητα, η ουδετερότητα,η αποστασιοποίηση αλλα και η εγγύτητα όπου χρειαστεί, η αυτοαποκάλυψη, όπου θεωρείται αναγκαίο και χρήσιμο, η μη κατευθυντική και άκαμπτη στάση του….

Όλα αυτά βαίνουν ευεργετικά οταν υπάρχουν!

Όμως θεωρώ ότι όταν κάποιος σε προσκαλεί να εργαστείτε “για τα της ψυχής του”, το λιγότερο που οφείλεις είναι να σκουπίσεις τα πόδια σου όταν εισέρχεσαι με την άδειά του σε αυτή!                                                     

Όσο για την αντικειμενικότητα ο Foulkes μας συνιστά ότι:

¨Οταν ο θεραπευτής επιμένει να είναι αντικειμενικός τοποθετείται προς την πλευρά του προβλήματος, επειδή αντίκειται στη λύση, διότι αυτή η λύση ή η αλήθεια αναδύεται από την εμπειρία των σχέσεων με τον θεραπευόμενο¨.

Αυτή η αμφίδρομη εμπιστοσύνη που θα δημιουργηθεί από τη σχέση μεταξύ θεραπευτή-θεραπευόμενου θα βοηθήσει πολύ έτσι ώστε ο θεραπευόμενος να μπορέσει να αναδείξει και να ενδυναμώσει το Υγιές Μέρος του Εγώ του .                                                                                                                                                                            

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Foulkes, S.Η. (1964). Therapeutic Group Analysis. London: George Allen and Unwin. Reprinted London:Karnac 1984.

Tsegos, I.K. (1993). Strength, Power and Group Analysis. Group Analysis, Vol. XXVI.

Τσέγκος, Ι.Κ. (2002). Οι μεταμφιέσεις του ψυχοθεραπευτού. Αθήνα: Στιγμή.

Moreno, J.L. (1996). The International Ηandbook of Group Psychotherapy. New York: Phil. Library.

Arhur Robbins-The Artist as therapist(1984)

Jennings,Ase Minde,Μάσκες της ψυχής:Εκδοσεις Ελληνικα Γραμματα  1996                                                                     

Irvin D. Yalom : «Το Δώρο της Ψυχοθεραπείας», εκδ. Άγρα, Αθήνα 2004.

Irvin D. Yalom : «Η Θεωρία και Πράξη της Ομαδικής Ψυχοθεραπείας», εκδ. Άγρα, Αθήνα 2006                                                                                                                              

 Thomas Moore : «Η Φροντίδα της Ψυχής», Εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2004.

Γρηγόρης Βασιλειάδης: "Το Ψυχοθεραπευτικό Ταξίδι: Απ' τον φόβο της σκιάς, στο φως της επίγνωσης", Εκδόσεις i Write Publications, Θεσσαλονίκη 2014

Irvin Yalom:The Gift of Therapy: An Open Letter to a New Generation of Therapists and Their Patients)Το δώρο της Ψυχοθεραπείας.2001

Irvin Yalom:The Theory and Practice of Group Psychotherapy

(Θεωρια και πρακτική τής ψυχοθεραπευτικής Ομαδας)

Irvin Yalom:Love's Executioner and Other Tales of Psychotherapy

(Ο δήμιος του ‘ερωτα)1989

Βιλλιώτη Κατερίνα  Δασκάλα ΠΕ 70

Σύμφωνα με τον Φαίδρο η ψυχή είναι κάτι που έχει κίνηση και μάλιστα κίνηση που δημιουργείται από εσωτερικά αίτια. Έτσι λοιπόν η ψυχή έχει αυτόνομη κίνηση. Κι ό,τι κινείται μόνο του και για πάντα είναι αθάνατο. Ό,τι όμως κινεί κάποιο άλλο αντικείμενο και κινείται επίσης από άλλο έχει αρχή και τέλος  στη διάρκεια της κίνησής του και επομένως στη  ζωή του.  Η ψυχή έχει δύο χαρακτηριστικά : τη ζωή και την κίνηση. Η αρχή της ζωής είναι η ψυχή. Χωρίς την ψυχή δεν υπάρχει ζωή. Η  κίνηση της ψυχής περιέχει κίνηση ζωής κι είναι αυτοδύναμη και γεμάτη δημιουργία. Η κίνηση της ψυχής είναι αιώνια δεν υπάρχει τέλος. Η ψυχή δεν καταστρέφεται ούτε παύει να υπάρχει από κάθε κακό. Το   κακό δεν έχει τη δύναμη να κάνει την ψυχή να μην υπάρχει. Η ψυχή δεν καταστρέφεται λοιπόν και μένει η ίδια , γιατί έχει δύναμη να κινεί τον εαυτό της  χωρίς να σταματήσει την κίνησή της αλλά και να κινεί όλα τα υπόλοιπα. Η ζωή και η αυτοκίνηση αποτελούν τα δύο κύρια χαρακτηριστικά της ψυχής τα οποία στην ουσία είναι το ίδιο, γιατί η ζωή είναι αυτοκίνηση. Χωρίς ψυχή δεν υπάρχει ζωή. Βέβαια και ο ορισμός της κίνησης δεν μπορεί να αποδώσει την έννοια της ψυχής στη βάση της. Έτσι ο Πλάτων χρησιμοποιεί  ένα μύθο για να προσεγγίσει αλληγορικά την έννοια της ψυχής.

 Παριστάνει την ψυχή με άρμα που το σέρνουν δύο φτερωτά άλογα ( ο θυμός και το επιθυμητικόν)  που τα οδηγεί ένας ηνίοχος,  που είναι ο νους. Άρα έχουμε τρεις δυνάμεις της ψυχής που έχουν σχέση μεταξύ τους και η σχέση αυτή δεν είναι πάντοτε αρμονική εφόσον είναι διαφορετικά τα μέρη που την αποτελούν. Όταν τα άλογα δεν είναι καλά οι δυνάμεις της ψυχής φθείρονται . Η ψυχή προσκολλάται στο σώμα κι αποπροσανατολίζεται. Σύμφωνα με το μύθο του Φαίδρου έχουμε τρεις κατηγορίες ψυχών .

 Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι ψυχές που έχουν πετύχει να μοιάσουν περισσότερο στο θεό. Η ψυχή αυτού του είδους διακατέχεται από την ιδέα της δικαιοσύνης , της γνώσης , της σωφροσύνης  και της αρετής.

Στη  δεύτερη κατηγορία τα άρματα των ψυχών άλλοτε ανεβαίνουν ψηλά προς τον ουρανό κι άλλοτε κατεβαίνουν . Ο ηνίοχός τους δεν μπορεί να δει πολλά πράγματα και να κερδίσει τη γνώση του ουρανού.

 Τέλος υπάρχουν και οι ψυχές που ούτε καν βιαστικά δε θα μπορέσουν να δουν τη γνώση που κρύβει ο ουρανός. Όμως οι ψυχές λαχταρούν τη γνώση. Βέβαια όλες οι ψυχές έχουν δει κάποτε τον κόσμο των ιδεών πριν ακόμα κατοικήσουν σ’ ένα σώμα. Έτσι μπορούμε να μιλήσουμε για ένα στάδιο προΰπαρξης. Από  το συγκεκριμένο  αυτό στάδιο διατηρεί η ψυχή του ανθρώπου ανάμνηση των ιδεών όλων αυτών που κάποτε αντίκρισε. Επομένως όσο πιο θεϊκές και καθαρές είναι οι ψυχές τόσο πιο αναλλοίωτη παραμένει και η ανάμνηση των όσων διατηρούν.  

 Οι ιδέες στον Πλάτωνα έχουν υπαρκτή σημασία. Δεν υπόκεινται σε γένεση και φθορά όπως ο κόσμος των αισθήσεων. Είναι ατεμάχιστες και συγκροτούν ένα ενιαίο και νοητό κόσμο . ‘Έχουν αυτοτελή ύπαρξη.  Τον κόσμο των ιδεών τον βρίσκουμε στο καθαρό κι υπερουράνιο  τόπο. Στον τόπο αυτό πρέπει ν’ ανέβει η ψυχή που περιέχει το αθάνατο στοιχείο του ανθρώπου σε αντίθεση με το σώμα που είναι υλικό,  άρα φθείρεται. Κάθε ανθρώπινη ψυχή αξιώθηκε κάποτε να γνωρίσει έναν κόσμο αληθινό γιατί πάντα οι ψυχές σύμφωνα με τον Πλάτωνα αναζητούν τη γνώση. Οι ψυχές των ανθρώπων γίνονται αυτό που είναι γιατί κάποτε έχουν γνωρίσει αληθινά όντα. Αυτό το κομμάτι λοιπόν δείχνει τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις ψυχές και στις ιδέες. Έχουν κοινά χαρακτηριστικά που είναι η ζωή, η κίνηση και η αθανασία. Μία ιδέα για την ψυχή δεν αποτελεί απλά ένα αντικείμενο αλλά μια εσωτερική γνώση. Η ψυχή και η ιδέα βρίσκονται σε στενή σχέση γιατί η ψυχή είναι πράγμα θεϊκό . Η ψυχή χωρίς την ιδέα δεν θα είχε νόημα . Σύμφωνα με το μύθο του Φαίδρου η ψυχή είναι σύνθετη , αποτελείται από τρία μέρη και μάλιστα όχι μόνο όσο είναι ενωμένη και συνυπάρχει με το σώμα αλλά και πριν και μετά απ’ αυτήν τη συνένωση και συνύπαρξη. Ο Πλάτωνας , αυτός ο μεγάλος φιλόσοφος  που κατάλαβε τόσο πολύ το Σωκράτη , στάθηκε πολύ κοντά στα ανθρώπινα προβλήματα και ταύτισε πολύ την ψυχή με τις ιδέες. Ασπάστηκε το δόγμα της μετεμψύχωσης . Απέδειξε ότι όταν η ψυχή αποδεσμεύεται από το σώμα απαλλάσσεται από ένα μεγάλο βάρος και μπορεί μ’ αυτόν τον τρόπο να αφιερωθεί στον κόσμο των ιδεών.  Η ψυχή ζει και μετά το θάνατο και φυσικά η τύχη της εξαρτάται από το κατά πόσο ηθικό βίο διήγαγε ο κάθε άνθρωπος. Η ψυχή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια λογική ενότητα , η αρχή της ζωής και της κίνησης. Βέβαια ο Πλάτωνας όσο κι αν προσπαθεί να μας διαφωτίσει για το θέμα της ψυχής πάντα θα παραμένει ένα μυστήριο ανεξερεύνητο που ο λογισμός μας δεν μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε πώς είναι πραγματικά η ουσία της μακριά από το σώμα. Κι αυτό θ’ αποτελεί πάντα ένα μυστήριο κι έναν πόλο έλξης για φιλοσοφική σκέψη. Ωστόσο κατάφερε να αποδείξει τελικά την αθανασία της ψυχής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Γούδης Χρίστος. Πλάτωνος Πολιτεία. Αθήνα : Κάκτος

Γρηγοριάδης Περικλής.(2020). Περί αθανασίας της ψυχής στον Πλάτωνα. ΥΠΑΤΙΑ ΛΥΔΙΑ

Εμμανουηλίδης Παναγιώτης.  Η Πολιτεία του Πλάτωνα. Αθήνα: Μεταίχμιο

Μπόρμαν Καρλ. Μετάφραση Καλογεράκος Ιωάννης.(2006).Πλάτων .Καρδαμίτσα

Παναγιώτου Θεόδωρος, Δ/ντής 4ου Δημ Σχολείου Σαλαμίνας—Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής ΠΕ 11

Στις τάξεις των σχολείων καταβάλλονται προσπάθειες ώστε να καλύπτονται όλες οι μαθησιακές ανάγκες των μαθητών και να υπάρχει σεβασμός απέναντι στις ιδιαιτερότητές τους. Εργαλείο γι’ αυτό το σκοπό αποτελεί η διαφοροποιημένη διδασκαλία.

Σύμφωνα με το Σπετσιώτη ( 2003) όταν μιλάμε για διαφοροποιημένη διδασκαλία εννοούμε τη διδασκαλία που σχεδιάζεται εκ των προτέρων και υλοποιείται από τον εκπαιδευτικό με σκοπό να βοηθηθούν οι μαθητές με ιδιαιτερότητες. Βέβαια για να καταρτισθεί ένα διαφοροποιημένο Πρόγραμμα απαιτείται γνώση και συστηματική προσπάθεια για να ανιχνευτούν οι ικανότητες αλλά και οι αδυναμίες του κάθε παιδιού χωριστά. Απαιτείται συνεργασία με το οικογενειακό περιβάλλον.

Η Παντελιάδου ( 2008) διακρίνει δύο κεντρικούς άξονες στη διαδικασία της διαφοροποιημένης διδασκαλίας , το μαθητή και το αναλυτικό Πρόγραμμα. Επισημαίνει ότι το τι μαθαίνει ένας μαθητής και το  πώς το μαθαίνει και το πώς μας το δείχνει ότι το έμαθε τελικά είναι ανάγκη να ταιριάζει με το επίπεδο και τη μαθησιακή του ετοιμότητα, τα ενδιαφέροντά του αλλά και τις προτιμήσεις του όσον αφορά τον τρόπο μάθησης. Κατά τη διαφοροποιημένη διδασκαλία εάν απαιτηθεί παρέχεται στο μαθητή με αναπηρία και\ ή εεα και εκπαιδευτική υποστήριξη μέσα στη γενική τάξη , με συνδιδασκαλία ενός εκπαιδευτικού γενικής και ενός εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής. Οι δύο αυτοί εκπαιδευτικοί συνεργάζονται , συναποφασίζουν για τους στόχους και τις διδακτικές δραστηριότητες και είναι συνυπεύθυνοι για όλους τους μαθητές. (Πολυχρονοπούλου ,2012).

Σύμφωνα με την Ημέλου ( 2011) η συνεργασία του εκπαιδευτικού γενικής και ειδικής αγωγής μπορεί να είναι ως εξής:

  • Ως ομαδική διδασκαλία : οι δυο εκπαιδευτικοί ( γενικής και ειδικής Αγωγής) σχεδιάζουν το μάθημα και διδάσκουν από κοινού .
  • Ως υποστηριγμένη διδασκαλία: Το μεγαλύτερο μέρος της διδασκαλίας αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός γενικής Αγωγής και ο εκπαιδευτικός ειδικής Αγωγής συμμετέχει σε βοηθητικές εργασίες ( π.χ. γράψιμο φύλλων εργασιών).
  • Ως συμπληρωματική διδασκαλία : διδάσκουν ταυτόχρονα και οι δύο εκπαιδευτικοί δύο μαθήματα, το ένα μέσα στο άλλο.
  • Ως παράλληλη διδασκαλία : ο εκπαιδευτικός ειδικής Αγωγής διδάσκει σε μία μικρή ομάδα παιδιών και ο εκπαιδευτικός γενικής Αγωγής στην υπόλοιπη τάξη.

Η Ζώνιου Σιδέρη  (2011 )αναφέρεται και στις εξής μορφές συνδιδασκαλίας :

  • Σταθμοί διδασκαλίας : οι εκπαιδευτικοί γενικής και ειδικής αγωγής προετοιμάζουν μαζί διαφορετικές δραστηριότητες για διαφορετικές ετερογενείς ομάδες .
  • Εναλλακτική διδασκαλία : Ο ένας εκπαιδευτικός διδάσκει σ’ όλη την τάξη ενώ ο άλλος διδάσκει συγκεκριμένες έννοιες και δεξιότητες ή κάνει επανάληψη σε μικρότερη ομάδα.
  • Ευέλικτη ομαδοποίηση: οι εκπαιδευτικοί συνεργάζονται οργανώνοντας μικρές ομάδες στην τάξη , ανάλογα κάθε φορά με τις δεξιότητες , τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των μαθητών .

Ο Αγαλιώτης (  2002 )αναφέρεται και σε άλλες προσεγγίσεις όπως η διδασκαλία σε ομάδες , η διδασκαλία στρατηγικών , η αλληλοδιδακτική μέθοδος η αυτοδιαχείριση του μαθητή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αγαλιώτης , Ι,(2002). Μεθοδολογικές επιλογές για τη Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 33, 57-71.
  • Αγαλιώτης, Ι , Μνημονίου και Συμπερίληψης γωνία: Η νέα Δ/νση της Ειδικής Αγωγής  και οι νέοι Δρόμοι για την Ανάδειξη της Επαγγελματικής Ταυτότητας των Ειδικών Παιδαγωγών . Διημερίδα ΔΟΕ -Βόλος,19-20- 5-2017 . Διαθέσιμο από http://www>  gr.

  • Λαμπροπούλου ,Β. & Παντελιάδου , Σ.(2000). Η Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα. Κριτική Θεώρηση .Στο Κυπριωτάκης , Α(Εκδ.) Πρακτικά Συνεδρίου Ειδικής Αγωγής , Πανεπιστήμιο Κρήτης, Σχολή Επιστημών Αγωγής, ΠΤΔΕ Ρέθυμνο 12-14 Μαΐου
  • Λαμπροπούλου, Β.(2008). Σημειώσεις για το Μάθημα: Εισαγωγή στην Ειδική Αγωγή1 .Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών.
  • Μέσσιου, Κ. (2002). Περιθωριοποιηµένα παιδιά σε δηµοτικό σχολείο που εφαρµόζει πρακτικές συµπεριληπτικής εκπαίδευσης (inclusive education). Στους Γαγάτσης, Α., Κυριακίδης, Λ., Τσαγγαρίδου, Ν., Φτιάκα, Ε. & Κουτσούλη, Μ. (επιµ.). Η Εκπαιδευτική Έρευνα στην Εποχή της Παγκοσµιοποίησης, Πρακτικά VII Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρίας Κύπρου, Τόµος Β’, Απρίλιος 2002, Πανεπιστήµιο Κύπρου, Λευκωσία, Κύπρος. Φτιάκα

Μπουντούρης Γεώργιος Δάσκαλος ΠΕ 70- υποδιευθυντής 4ο Δημ Σχολείο Σαλαμίνας

Ο όρος «βυζαντινή φιλοσοφία» αναφέρεται στη φιλοσοφία που αναπτύχθηκε στα πολιτιστικά όρια του βυζαντινού κράτους. Είναι δύσκολο να εξεταστεί ο όρος αυτός γιατί το Βυζαντινό κράτος εκτείνεται χρονικά σ’ ένα διάστημα ύπαρξης περίπου χίλια χρόνια. Είναι επίσης δύσκολο να προσδιοριστεί ποια πολιτιστική περιοχή καλύπτει η Βυζαντινή φιλοσοφία όταν από αιώνα σε αιώνα παρατηρούμε συνεχώς μετατροπές , μεταμορφώσεις , συνέχειες και ρήξεις που συχνά είναι δυσδιάκριτες. Η σπουδή της Βυζαντινής φιλοσοφίας με την επιστημονική μορφή εγκαινιάζεται μόλις το 1949 με την έκδοση του τόμου «Βυζαντινή φιλοσοφία». Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία γράφει ο L. Brehier αποτελεί την οργανική συνέχεια της εξελληνισμένης και χριστιανικής Αυτοκρατορίας. Στο Βυζάντιο βρίσκουμε ενωμένα τα τρία βασικά στοιχεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού: τον ελληνισμό, το ρωμαϊκό δίκαιο και το χριστιανισμό. Η βυζαντινή κοινωνία αποτελεί άμεση προέκταση της αρχαίας κοινωνίας . Οι βαρβαρικές επιδρομές που κατέλυσαν το δυτικό τμήμα της Αυτοκρατορίας τον 5ο αιώνα δεν κατόρθωσαν να εισχωρήσουν στο ανατολικό τμήμα παρά το 15ο αιώνα. Η βυζαντινή  φιλοσοφία  αποτελεί αδιάσπαστη συνέχεια της περιόδου που προηγείται. Αποτελεί   μια μορφή , τη χριστιανική , της ελληνικής σκέψης  , του ελληνικού λόγου και της ελληνικής ψυχής. Από δύο πηγές αντλεί η βυζαντινή σκέψη τα θέματά της κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες: τον ελληνισμό και το χριστιανισμό. Το Βυζάντιο έλεγαν ότι είναι θεοκρατικό. Για πολλούς η αρχή της νεωτερότητας  ήταν   ο χριστιανισμός. Ένα ερώτημα παραμένει στη Βυζαντινή φιλοσοφία «πώς μπορεί να γίνει κατανοητό η αυτόνομη έκφραση σε σχέση με τη θεολογία της βυζαντινής φιλοσοφίας» Προήλθε από την ιστορία της ορθολογικότητας. Χίλια χρόνια ανορθολογικότητας κι επανέρχεται η Ορθολογική σκέψη με τον Καρτέσιο , τον Πλάτωνα τον Αριστοτέλη τον Καντ . Ο Β.Ν. Τατάκης υπήρξε ο πρώτος συγγραφέας μιας ιστορίας της βυζαντινής φιλοσοφίας που εντοπίζει την καταγωγή της στη Γάζα και στο έργο θεολόγων όπως ο Προκόπιος ή ο Αινείας της  Γάζας όπου η επιρροή της ελληνικής  Παιδείας είναι ολοφάνερη. Κατά τον Τατάκη η Βυζαντινή φιλοσοφία παρέχει αρκετές  αποδείξεις ελληνικών πηγών της. Τονίζει επίσης την αυτονομία της κατά τη Βυζαντινή εποχή. Ο Τατάκης διαχώρισε την Πατερική φιλοσοφία από τη Βυζαντινή . Όλη η Βυζαντινή φιλοσοφία είναι κατά βάση μια χριστιανική φιλοσοφία. Μετά τον Τατάκη έχουμε συμβολές από το Lement που υποστηρίζει ότι ακόμη και στους πιο σκοτεινούς χρόνους  του Βυζαντίου όταν αντιμετώπισε την εισβολή των Αράβων είχαμε μία ενασχόληση με τα αρχαία ελληνικά γράμματα. Ως τότε το Βυζάντιο εκπροσωπούσε μια χριστιανική οικουμένη. Όταν συνάντησε τους Άραβες έπρεπε να αναμορφωθεί και η αναμόρφωση αυτή είχε βλάψει τον πολιτισμό της. Ο Lement αποδεικνύει ότι ποτέ δε σταμάτησε η κλασική παιδεία στο Βυζάντιο. Η δεύτερη συμβολή είναι το βιβλίο « Η τελευταία Βυζαντινή Αναγέννηση του Στηβ Άνσιμον που αναφέρεται στη Βυζαντινή άνθιση των τρων τελευταίων αιώνων στις σχολές φιλοσοφίας. Ο Τατάκης σπούδασε στο Παρίσι κι ήταν συνεργάτης του ορθολογιστή ιστορικού φιλοσοφίας Emilo Brehier ο οποίος κατέκρινε την ιδέα της Χριστιανικής φιλοσοφίας. Ο Τατάκης είχε δεχτεί και την επιρροή του Etienne Grilson που υπήρξε ταυτόχρονα μεγάλος ιστορικός της μεσαιωνικής φιλοσοφίας , η ορθολογιστική και η θεολογίζουσα. Οι νεοέλληνες διανοητές αναγνωρίζουν τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του Βυζαντίου ως οικουμενικού κράτους . Η οικουμενικότητα αυτή οφείλεται κυρίως στην παγκοσμιότητα του Ελληνικού πνεύματος στο οποίο μετέχει και η βυζαντινή διανόηση. Το Βυζαντινό κράτος κατά τη χιλιόχρονη πορεία του ως το τέλος του εμφανίστηκε ως  διαδοχικό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μόρφωμα, ως χριστιανικό βασίλειο και ως λίκνο ελληνισμού. Ο ευρωπαϊκός ορθολογισμός  ως πηγή διαφωτισμού χρωματίζει την προσέγγιση στοιχείων  της χριστιανικής φιλοσοφίας όπως τα θαύματα. Στις αρχές του 19ου αιώνα βλέπουμε την ελληνική ενασχόληση με μεταφυσικές ανησυχίες που εντάσσονται στο κλίμα του δυτικοευρωπαϊκού ορθολογισμού.

Κατά το Μάρκο Βενιέρη (1815-1897) διανοητή του ελεύθερου Ελληνικού κράτους , η Βυζαντινή πολιτεία αποτελεί τη συνέχεια του αρχαιοελληνικού αιτήματος για μια φιλοσοφική οργάνωση του κράτους ως οικουμενικού κράτους. Το Βυζάντιο πέτυχε εκεί που απέτυχε η Ρώμη. Σύμφωνα με τον πολιτικό  στοχαστή Κ.Σ.Σοκόλη (1872-1920) , το Βυζάντιο  προσφέρει στην ανθρωπότητα το πρώτυπο της αυτοκρατορικής ιδέας θεμελιωμένης πάνω στον ελληνικό πολιτισμό ενώ συνεχίζει κατά κάποιο τρόπο την προσπάθεια του Μεγάλου Αλεξάνδρου  και φτάνει στην ολοκλήρωσή της με το Χριστιανισμό. Στο Βυζάντιο εύκολα αναγνωρίζει κανείς τον οικουμενικό του χαρακτήρα που οφείλεται στην ελληνική παιδεία  υπάρχει ωστόσο μία σύγκρουση μεταξύ χριστιανισμού κι ελληνικού πνεύματος. Ο πολιτισμός του Βυζαντίου έφτασε σε τέτοιο επίπεδο λαμπρότητας , που όλοι οι ευρωπαϊκοί λαοί   το θαύμαζαν. Ο πατριάρχης Φώτιος ήταν ο μεγαλύτερος σοφός του 9ου αιώνα , το σημαντικότερο πνεύμα. Αυτός αποφάσισε να αποσταλούν στους Σλάβους οι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος με σκοπό να τους εκπολιτίσουν μέσω της θρησκείας και της γραφής. Ο Μιχαήλ Ψελλός ήταν ο μεγαλύτερος εγκυκλοπαιδιστής σε όλη τη χιλιετή ιστορία του Βυζαντίου. Πολλοί από τους Πατέρες της εκκλησίας υπήρξαν μαθητές των σοφιστών και των ρητόρων .

Μετά το κλείσιμο του 529 μ.Χ των φιλοσοφικών σχολών της Αθήνας από τον Ιουστινιανό εξέλιπε και το τελευταίο εμπόδιο για τον τελικό θρίαμβο του Χριστιανισμού. Η Αθήνα και οι σχολές της ήταν το τελευταίο οχυρό του ειδωλολατρισμού παρά κατά του Χριστιανισμού. Οι Βυζαντινοί θα ψάξουν στους Έλληνες φιλοσόφους για να βρουν τους όρους για τη λογική διάρθρωση και επεξεργασία της θρησκευτικής ουσίας του Χριστιανισμού. Με το Λεόντιο τον Βυζάντιο αρχίζει συστηματικότερη η χρησιμοποίηση της διαλεκτικής και της ελληνικής φιλοσοφίας για την υπεράσπιση του δόγματος. Οι Βυζαντινοί αυτή την εποχή αριστοτελίζουν κατά τη μορφή και πλατωνίζουν κατά το περιεχόμενο. Ο Αριστοτελισμός επικρατεί για πρώτη φορά με τον Ιωάννη Δαμασκηνό κατά τον 8ο αιώνα. Το Βυζάντιο αναλαμβάνει να εκφράσει το χριστιανικό λόγο με τη βοήθεια του ελληνικού λόγου. Ο 8ος, 9ος και 10ος αιώνας είναι μια περίοδος από τις πιο ταραγμένες αλλά και ένδοξες περιόδους της βυζαντινής ιστορίας. Το Βυζάντιο έπρεπε ν’ αντιμετωπίσει τις συνεχείς επιθέσεις των Αράβων , των Βουλγάρων των Σλάβων και άλλων λαών που ήθελαν να κυριαρχήσουν. Η βυζαντινή σκέψη ακόμη και μέσα από τη θεολογία επιχειρεί τη συμμαχία με τον πλατωνισμό και τον αριστοτελισμό τους οποίους εισάγει στο Χριστιανισμό. Στην Ανώτερη Σχολή της Κων\λης που οργάνωσε ο Καίσαρ Βάρδας (9ος αιώνας) διδάσκονταν η φιλοσοφία και οι κλασικοί συγγραφείς. Ο Δαμασκηνός μελέτησε στη νεότητά του με προσοχή τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και την ελληνική  επιστήμη. Η πνευματική δραστηριότητα του Φώτιου έχει τα εξής χαρακτηριστικά: καθολικότητα γνώσεων , προσήλωση στην κλασική αρχαιότητα. Εκφράζεται  ο Φώτιος συχνά σε σχέση με τον Αριστοτέλη κι αποκαλεί τη φιλοσοφία του περισσότερο  θεϊκή που βασίζεται στη λογική αναγκαιότητα και προσπαθεί να είναι μεθοδική. Ο Αρέθας επίσκοπος Καισαρείας , μαθητής του Φώτιου μοίρασε το ενδιαφέρον του ανάμεσα στον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα. Αλλά ας αναφερθούμε στον 11ο και 12ο αιώνα. Η Εκκλησία ξεχωρίζει τους Χριστιανούς τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση, σφυρηλατείται σιγά σιγά μια άλλη αρχή ενότητας με την κοινή αγάπη για τα γράμματα και την κλασσική αρχαιότητα. Τότε ιδρύεται η σχολή της φιλοσοφίας με τον Μιχαήλ Ψελλό.  Ο Ψελλός ένθερμος απολογητής του Πλάτωνα εγκαινιάζει τη μακρά περίοδο των συζητήσεων μεταξύ των οπαδών του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, συζητήσεις οι οποίες από το Βυζάντιο πέρασαν στη Δύση και συνέβαλαν θετικά στην αφύπνιση του φιλοσοφικού πνεύματος. Ο Ξιφιλίνος ανανέωσε τις μεθόδους της νομικής έρευνας με οδηγό τον Αριστοτέλη.  Ο Ξιφιλίνος κατά τον Ψελλό ακολούθησε πολύ ευσυνείδητα τις επιταγές της φιλοσοφικής ανάλυσης και διαίρεσης της μεθόδου του ορισμού και της απόδειξης. Ήταν ορθολογιστής κι αναζήτησε τις στέρεες βάσεις . Ο Ψελλός αναπτύσσει επίσης τις απόψεις του για το κακό και την ελευθερία της βούλησης. Ολόκληρος ο 12ος αιώνας είναι γεμάτος από τις δογματικές διαμάχες που μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε την αδιάκοπη πορεία του έργου που άρχισε ο Ψελλός δια μέσου των πέντε τελευταίων αιώνων του Βυζαντίου  έως ότου ολοκληρωθεί στο έργο του Πλήθωνος.  Το έργο  αυτό προσανατολίζεται προς την ανεξαρτησία της φιλοσοφικής σκέψης . Ο Ιταλός πρώτος αποδίδει στη φιλοσοφία την αυτονομία της με μια καθαρά ορθολογιστική σκέψη που προσπαθεί να δώσει λύσεις ξεκάθαρες όχι μόνο για τα προβλήματα που αφορούν τόσο την ανθρώπινη ύπαρξη  όσο και την ανθρώπινη μοίρα όσο και για τα μεγάλα μυστήρια του Χριστιανισμού όπως είναι η ενσάρκωση και η Αγία Τριάδα. Ο Ιταλός προσπαθεί να θεμελιώσει τα θεολογικά προβλήματα πάνω σε φιλοσοφικές βάσεις . Προσπαθεί η θεολογία να εξαρτηθεί από τη φιλοσοφία και να διαφυλάξει την αλήθεια.

Τελειώνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά μας στη θέση του ορθολογισμού στη Βυζαντινή φιλοσοφία θα ασχοληθούμε με τους τρεις τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής φιλοσοφίας. Σ΄αυτούς τους αιώνες βρισκόμαστε μπροστά σε σοβαρές προσπάθειες που έχουν ως στόχο τη μεθοδική συγκρότηση της γνώσης πάντοτε βέβαια κάτω απ’ την επίδραση της Αρχαιότητας. Οι Έλληνες κλασσικοί αποτελούν κοινό κτήμα όλων των λογίων. Με το 15ο αιώνα βρισκόμαστε στην πλήρη ανάπτυξη της μεγάλης νοσταλγίας για την Ελλάδα και την αγάπη για τον Πλάτωνα. Ο Πλήθων ο Γεμιστός αποτελεί την πιο αντιπροσωπευτική φυσιογνωμία.

                                        ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ, Γ., Βυζαντινή φιλοσοφία και εικονολογία, Αθήνα , Καρδαμίτσα, 2012
  • ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ, Γ. , Από τη Στοά στο Βυζάντιο. Βίος και σύστημα στη στωική συνέχεια, Αθήνα , Καρδαμίτσα, 2016.
  • ΜΠΕΓΖΟΣ, Μ., Γεωγραφία της Φιλοσοφίας , Αθήνα, Παπαζήση 2012.
  • ΤΑΤΑΚΗΣ, Β, Ν., Η Βυζαντινή φιλοσοφία. Μετάφραση Εύας Καλπουρτζή, Αθήνα , εταιρεία σπουδών νεοελληνικού πολιτισμού και γενικής παιδείας, 1977.
  • ΤΕΡΕΖΗΣ, Χρ., Φιλοσοφική ανθρωπολογία στο Βυζάντιο, Αθήνα , Ελληνικά Γράμματα, 1993.
Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2021 19:10

Η ανάγκη αποδοχής και επιβεβαίωσης

Αντιγόνη Κολιού
 

Είναι αξιοσημείωτο γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που «απεγνωσμένα» επιζητούν την αποδοχή, τον θαυμασμό και την επιβεβαίωση από τον περίγυρό τους και επιπλέον  όλη τους η ψυχολογία και διάθεση εξαρτάται από την συγκατάβαση των «σημαντικών» άλλων.  Έτσι λοιπόν διοχετεύουν αλόγιστη ενέργεια στην προσπάθεια να αρέσουν και να εισπράξουν κάποια θετικά σχόλια από τους άλλους, οι οποίοι «άλλοι» αποτελούν κάποιο είδους καθρέπτη της προσωπικότητάς τους που θα τους επιβεβαιώσει πόσο και εάν αξίζουν. Η δική τους εικόνα αναφορικά με την αξία τους είναι μονίμως αρνητική και δυσκολεύονται να αντικρίσουν την πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, είναι φυσιολογική η ανθρώπινη ανάγκη για θαυμασμό και εκτίμηση από τον κοινωνικό περίγυρο αλλά από την άλλη, η ατέρμονη προσπάθεια για αποδοχή οδηγεί σε υπερβολές και συναισθηματικές εξαρτήσεις.

Συγκεκριμένα, εστιάζοντας στις συνθήκες της υπερβολικής αυτής ανάγκης, το άτομο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο και βιώνει αισθήματα θλίψης και απόγνωσης όταν δεν λαμβάνει την αποδοχή που θα επιθυμούσε.  Ως κύρια αιτιολογία της τάσης αυτής, υποβόσκει η έλλειψη αυτοεκτίμησης ή αυτοσεβασμού. Έτσι , το άτομο συμπεριφέρεται διαφορετικά και αντίθετα από ότι θα ταίριαζε στον χαρακτήρα του προκειμένου να αρέσει, δημιουργώντας μια ψευδή εικόνα που του προσδίδει απλά μια προσωρινή ικανοποίηση. Η απουσία αυτοεκτίμησης ευθύνεται για την αδυναμία λήψης αποφάσεων και για προσωπική εξέλιξη και όταν συνδυάζεται με την αναζήτηση για την επιβεβαίωση  από άλλους, επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη ψυχολογική μας κατάσταση.

Επιπλέον, η ανασφάλεια είναι ένας παράγοντας που ευθύνεται για την ανάγκη της αποδοχής. Παρατηρούνται συχνά, η αίσθηση  «υποτιθέμενης» ανικανότητας, η έλλειψη πίστης στον εαυτό ή τα αισθήματα ανεπάρκειας που οδηγούν τον άνθρωπο στην αναζήτηση της αποδοχής από άλλους, οι οποίοι εν τέλει δεν συμβάλλουν πάντα θετικά στην εξέλιξη του. Είναι βέβαιο πως αν δεν πιστεύει κάποιος στην αξία του και αμφιβάλλει για τις ικανότητές του, δεν θα το κάνει κανένας άλλος για αυτόν. Μάλιστα, μπορεί να συμβεί το αντίθετο, με την άλλη πλευρά να τον καθοδηγεί και να τον εκμεταλλευτεί συναισθηματικά καθώς θα εντοπίσει το ψυχικό «κενό» και θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία. Ο έντονος θαυμασμός και τα θετικά «υποστηρικτικά» σχόλια, συχνά είναι ψευδή και υποκρύπτουν προσωπικά συμφέροντα και κινδύνους.

Το μυστικό για την αυτοαποδοχή, έγκειται στην προσεκτική αυτοπαρατήρηση. Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε το συναίσθημα που μας προκαλεί η κάθε αρνητική μας σκέψη καθώς και την αιτία που την προκαλεί. Εστιάζουμε στον λόγο που μας «αγγίζει» η γνώμη κάποιου και γιατί την χρειαζόμαστε την προκείμενη στιγμή. Στην πορεία, να προχωρήσουμε στη λήψη μιας απόφασης, εκτιμώντας την με λογική σκέψη, λέγοντας «όχι» στην γνώμη τρίτων, υποστηρίζοντας την απόφαση αυτή δίχως  δεύτερες σκέψεις. Η λήψη πρωτοβουλιών θα μας καθοδηγήσει στην εκτίμηση της αξίας και των ικανοτήτων μας. Στην πραγματικότητα, μόνο εμείς γνωρίζουμε τις δυνατότητές μας και τους στόχους μας και η συμπεριφορά μας είναι αυτή που θα καθορίσει την εικόνα μας προς τους άλλους. Η αυτοεκτίμηση και η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, θα επιφέρει και την αποδοχή από την κοινωνία η οποία είναι απαραίτητη ως ένα λογικό βαθμό.

Εν κατακλείδι, η ανάγκη για αγάπη, θαυμασμό και αποδοχή από τους άλλους είναι αδιαμφισβήτητα έμφυτη ανάγκη όλων των ανθρώπων η οποία όμως είναι επιθυμητή σε φυσιολογικά επίπεδα. Το δικαίωμα επιλογής και αποδοχής  είναι αναφαίρετο δικαίωμα όλων και δεν είναι δυνατόν να είμαστε αποδεκτοί ή να συνταιριάζουμε με όλους. Η πραγματική ευτυχία και εσωτερική γαλήνη επέρχεται με τον αυτοσεβασμό και την αυτοαποδοχή και δεν επιζητεί την επιβεβαίωση των άλλων. Η αδιάκοπη αναζήτηση της εκτίμησης των άλλων, έχει ως συνέπεια την ψυχική ανισορροπία και αποτελεί εμπόδιο στην εξέλιξη της προσωπικότητάς μας.

 «Αυτοσεβασμός είναι η υπεράσπιση της αξιοπρέπειας πάνω από την ανάγκη για αποδοχή»  - Χόρχε Μπουκάι

Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2021 19:04

Ο εκπαιδευτικός ηγέτης

 Ελένη Κωφονικολού Δασκάλα ΠΕ70- Μετεκπαίδευση Γενική Αγωγή  με κατεύθυνση Διοίκηση της Εκπαίδευσης -Διδασκαλείο Πατρών

 

Ο εκπαιδευτικός ηγέτης

 

 Η έννοια του ηγέτη

 

Ο Μπουραντάς (2005 σελ 198), ορίζει  τον ηγέτη ως εξής: είναι το άτομο που έχει όραμα , που σε οποιοδήποτε επίπεδο διοίκησης ή άλλου είδους σχέση καταφέρνει να τον ακολουθούν «εθελοντικά και πρόθυμα» ασκώντας την επιρροή του για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων σε μια «πορεία αλλαγής και προόδου». Είναι φανερό ότι το όραμα είναι η λέξη με τη μεγαλύτερη βαρύτητα για τον ηγέτη με την προϋπόθεση βέβαια ότι ο ηγέτης μπορεί να παίρνει τις σωστές αποφάσεις που οδηγούν σ’ αυτό.

Αποτελεσματικός εκπαιδευτικός ηγέτης

Ο διευθυντής- διευθύντρια  ενός σχολείου είναι ένας εκπαιδευτικός ηγέτης που προάγει την επιτυχία όλων των μαθητών , εφαρμόζει και διαχειρίζεται ένα όραμα εκμάθησης  το οποίο υποστηρίζεται από τη σχολική κοινότητα. Βοηθά και διατηρεί τη σχολική κουλτούρα και το εκπαιδευτικό Πρόγραμμα συμβάλλοντας στη μάθηση των παιδιών αλλά και στην επαγγελματική βελτίωση των εκπαιδευτικών. Διασφαλίζει τη διοίκηση του οργανισμού , εκμεταλλεύεται όλους τους πόρους έτσι ώστε να δημιουργήσει ένα ασφαλές , αποδοτικό μαθησιακό περιβάλλον. Συνεργάζεται με τις οικογένειες των μαθητών κι εκτελεί τα καθήκοντά του με ακεραιότητα , δικαιοσύνη και ηθική. Διαθέτει  συναισθηματική νοημοσύνη, είναι υπεύθυνος ,παίρνει πρωτοβουλίες , σέβεται τους άλλους , διαθέτει στρατηγική σκέψη, ομαδική δουλειά, μετασχηματιστική ηγεσία, κατανοεί το περιβάλλον του , υποστηρίζει κάθε πρόκληση , διαθέτει αυτοπεποίθηση και ορμή για βελτίωση.

 

Αποσαφήνιση των εννοιών ηγέτη – διευθυντή

Οι όροι ηγέτης – διευθυντής  σύμφωνα με το Σαΐτη ( 2005 )και τον Πασιαρδή

 (2004 )δεν είναι συνώνυμοι. Ο ηγέτης είναι οραματιστής και δεν  επιδιώκει τη διαιώνιση της υπάρχουσας τάξης. Ενθαρρύνει τις καινοτομίες και την άσκηση πρωτοβουλιών. Παραβιάζει την ιεραρχία κι επικοινωνεί άμεσα με τη βάση όπου χρειάζεται. Είναι απλό και κοινωνικό άτομο. Χρησιμοποιεί τη θετική ενίσχυση ως κίνητρο για εργασία. Αναγνωρίζει τα λάθη του και βλέπει τον εαυτό του σα συνεργάτη. Γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να τα κάνει όλα μόνος του αλλά έχει την ανάγκη όλων. Δεν προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στην περίσταση , αλλά προσπαθεί και τη μετασχηματίζει , αφού δεν τη θεωρεί δεδομένη και στατική. Ο διευθυντής είναι άτομο αρκετά μορφωμένο κι έμπειρο. Εργάζεται πολύ και είναι ενημερωμένος σε θέματα που αφορούν την επιστήμη του. Ακολουθεί νόμους και διαδικασίες σεβόμενος το σύστημα. Είναι πολυάσχολος , χωρίς ελεύθερο χρόνο για να μιλήσει με τους εργαζόμενους και πολλές φορές αποξενώνεται. Είναι παραδεχτό πως η σωστή διοίκηση των σχολικών μονάδων θεωρείται αλλά και είναι παράγοντας πρωταρχικής σημασίας για την ομαλή λειτουργία της εκπαίδευσης.  Ο διευθυντής σύμφωνα με το Σαΐτη (2007 ) για να φέρει σε πέρας το δύσκολο έργο του πρέπει να γνωρίζει και να εφαρμόζει τις βασικές αρχές της διοίκησης με ιδιαίτερη έμφαση   στον ανθρώπινο παράγοντα.

«Το να διοικεί κανείς με βάση τους νόμους είναι εξαιρετικά εύκολο. Το δύσκολο είναι να διοικεί με βάση ανθρώπινες αρχές». Είναι ευθύνη του διευθυντή να μετατρέπει το σχολείο σε μια κοινότητα αλληλοεπηρεαζόμενων προσώπων , μέσα στην οποία εκπαιδευτικοί και μαθητές θα συνεργάζονται για την επιτυχία των γενικών και ειδικών στόχων της εκπαίδευσης.

Ο διευθυντής πρέπει να είναι ο ηγέτης του σχολείου, αυτός που γνωρίζει πώς να εμπνέει και να καθοδηγεί τα μέλη της ομάδας που ηγείται , έτσι ώστε να τα παρακινεί να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις και ν’ αντιμετωπίζουν τις καθημερινές δυσχέρειες και τα προβλήματα που έχουν σχέση με παιδαγωγικά και με διοικητικά θέματα. Για το λόγο αυτό ο διευθυντής χρειάζεται να διαθέτει ορισμένες προσωπικές ικανότητες και χαρακτηριστικά όπως ικανότητα στη λήψη αποφάσεων , στον προγραμματισμό , στην έμπνευση , στο συντονισμό. Πρέπει επίσης να διαθέτει ψυχική δύναμη η οποία θα τον βοηθάει ν’ αντέχει σε πιέσεις. Κυρίως όμως είναι ανάγκη να διακατέχεται από ειλικρίνεια , αμεροληψία και δικαιοσύνη.

Είναι ευθύνη του διευθυντή να μετατρέπει το σχολείο σε μια κοινότητα αλληλοεπηρεαζόμενων προσώπων , μέσα στην οποία εκπαιδευτικοί και μαθητές θα συνεργάζονται για την επιτυχία των γενικών και ειδικών στόχων της εκπαίδευσης.

Ο διευθυντής πρέπει να είναι ο ηγέτης του σχολείου, αυτός που γνωρίζει πώς να εμπνέει και να καθοδηγεί τα μέλη της ομάδας που ηγείται , έτσι ώστε να τα παρακινεί να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις και ν’ αντιμετωπίζουν τις καθημερινές δυσχέρειες και τα προβλήματα που έχουν σχέση με παιδαγωγικά και με διοικητικά θέματα. Για το λόγο αυτό ο διευθυντής χρειάζεται να διαθέτει ορισμένες προσωπικές ικανότητες και χαρακτηριστικά όπως ικανότητα στη λήψη αποφάσεων , στον προγραμματισμό , στην έμπνευση , στο συντονισμό. Πρέπει επίσης να διαθέτει ψυχική δύναμη η οποία θα τον βοηθάει ν’ αντέχει σε πιέσεις. Κυρίως όμως είναι ανάγκη να διακατέχεται από ειλικρίνεια , αμεροληψία και δικαιοσύνη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Βασιλειάδου ,Δ., & Διερωνίτου, Ε. ( 2014). Η εφαρμογή της μετασχηματιστικής ηγεσίας στην εκπαίδευση. Έρευνα , Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών – Επιστημονικών Θεμάτων , Τεύχος 3, σελ. 92-108. Ανακτήθηκε από http://www.erkyna.gr
  • Γιάγκου,Γ.& θεοφιλίδης, Χ.(2012). Η ανατομία ενός Δημοτικού Σχολείου μέσα από το φακό της κατανεμημένης ηγεσίας. 12ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου ,σ.152-163.
  • Ζαβλανός,Μ.(1998). Μάνατζμεντ .Αθήνα: Έλλην
  • Κατσαρός,Ι. (2008). Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων
  • Κυθραιώτης, Α. , Δημητρίου., & Αντωνίου, Π. (2010) . Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου. Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων Διευθυντών Δημοτικών Σχολείων 2010-11. : Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.
  • Μπίρμπας ,Θ.(2009). Σημειώσεις για το μάθημα: Διοίκηση της Εκπαίδευσης.

Διδασκαλείο  Δημοτικής Εκπαίδευσης. Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών.

  • Μπουραντάς ,Δ.( 2002). Μάνατζμεντ. Αθήνα: Μπένος.
  • Μπουραντάς , Δ.(2005) . Ηγεσία. Αθήνα: Κριτική.
  • Παναγιωτόπουλος , Γ. ( 2010). Σημειώσεις για το μάθημα: Οργάνωση και Διοίκηση Σχολικών Μονάδων. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών.
  • Πασιαρδής, Π.(2004). Εκπαιδευτική ηγεσία . Αθήνα: Μεταίχμιο.
  • Σαΐτης , Χ. (1994) . Βασικά θέματα σχολικής Διοίκησης. Αθήνα: Αυτοέκδοση.
  • Σαΐτης , Χ. ( 2007). Ο Διευθυντής στο σύγχρονο σχολείο. Αθήνα: Αυτοέκδοση.

Ευστράτιος Π. Παπάνης ¹, Ειρήνη  Δ. Καραμπάση ²

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε., Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

¹ Μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής του τμήματος Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

² Υπ. Δρ. του τμήματος Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου, Εκπαιδευτικός Π.Ε.

 

H ευημερία των παιδιών υπό το καθεστώς της κοινής φυσικής επιμέλειας (joint physical custody)

Εισαγωγή

Η αύξηση της συμμετοχής των πατέρων στην καθημερινή ζωή των παιδιών τους (Westphal, Poortman, & Van der Lippe, 2014) και του αριθμού των εργαζόμενων μητέρων κατά τα τελευταία χρόνια (Hook, 2006), καθώς και τα κινήματα δικαιωμάτων των πατέρων, οι οποίοι αγωνίζονται για πιο ίσες ευθύνες παιδικής μέριμνας μετά τον χωρισμό ή το διαζύγιο (Spruijt & Duindam, 2009), συντέλεσαν στην αναθεώρηση των νόμων σχετικά με τις ρυθμίσεις της επιμέλειας (Juby, Le Bourdais, & Marcil-Gratton, 2005), σε αρκετές δυτικές χώρες, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεχιζόμενης συμμετοχής των γονέων.

Η συνεπιμέλεια αναφέρεται στη ρύθμιση που περιλαμβάνει την από κοινού νομική και/ή φυσική επιμέλεια των παιδιών μετά το διαζύγιο των γονέων (Bender, 1994). Ο όρος κοινή φυσική επιμέλεια (JPC) σημαίνει ότι ένα παιδί ζει εναλλακτικά και εξίσου το ίδιο και με τους δύο γονείς, μετακινούμενο μεταξύ των αντίστοιχων σπιτιών τους (Melli, Brown, 2008; Spruijt, Duindam, 2009). Ενώ η νομική συνεπιμέλεια προβλέπει μόνο την κοινή λήψη αποφάσεων από τους γονείς σε θέματα που αφορούν τα παιδιά τους, καθώς και τη συνεχή και ενεργό εμπλοκή του γονέα, που δεν διαμένει με το παιδί στη ζωή του, ακόμη και εάν αυτό διαμένει με τον άλλο γονέα.

Παράγοντες,  όπως ο αριθμός των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, η οικογενειακή νομοθεσία και οι πολιτιστικές απόψεις σχετικά με τους ρόλους των φύλων, αναφορικά με τη γονιμότητα αποτελούν κάποιες από τις αιτίες στις οποίες αποδίδονται  οι διακρατικές διαφορές στα έντυπα, όσον αφορά  την επιμέλεια μετά το χωρισμό (Kelly, 2007).

Στο Ουισκόνσιν των ΗΠΑ, το ποσοστό των διαζευγμένων γονέων που είχαν ένα κοινό πρόγραμμα γονικής μέριμνας αυξήθηκε από περίπου 12% το 1989, σε περίπου 50% το 2010, 40% στο Βέλγιο και τη Σουηδία, περίπου 30% στη Νορβηγία, περίπου 20% στη Δανία, 40% (Κεμπέκ) στον Καναδά, 16% στην Αυστραλία,  15% στην Ισπανία και 12% στο Ηνωμένο Βασίλειο (Steinbach, 2019).

Αξιοσημείωτο είναι ωστόσο, ότι κανένας από τους νέους νομικούς κανονισμούς σχετικά με τις ρυθμίσεις διαμονής δεν καθιστά υποχρεωτική την κοινή φυσική επιμέλεια, αλλά υποχρεώνει τα δικαστήρια να εξετάσουν σοβαρά αυτήν τη ρύθμιση, εάν το ζητήσουν ένας ή και οι δύο γονείς.  Έτσι, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πιο κοινός κανονισμός για την κοινή  διαβίωση των παιδιών με χωρισμένους γονείς εξακολουθεί να είναι η  μονογονεϊκή φροντίδα (Bjarnason,  Arnarsson, 2011).

  1. Επιπτώσεις της κοινής φυσικής επιμέλειας στην ευημερία των παιδιών

Υπάρχει σε μεγάλο βαθμό συναίνεση μεταξύ των ερευνητών, των επαγγελματιών και των νομικών ότι οι ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας μετά τον γονικό χωρισμό ή το διαζύγιο ωφελούν τα περισσότερα παιδιά, εάν οι γονείς συνεργάζονται και έχουν χαμηλά επίπεδα σύγκρουσης (Amato, 2010; Ha¨rko¨nen, Bernardi, & Boertien, 2017).

Ωστόσο, υπάρχει διαφωνία σχετικά με την επίδραση της κοινής φυσικής επιμέλειας των παιδιών, εάν οι γονείς δεν συνεργάζονται ή έχουν συνεχιζόμενες συγκρούσεις. Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές της κοινής φυσικής επιμέλειας θεωρούν ότι η εν λόγω ρύθμιση λειτουργεί πάντα προς το καλύτερο συμφέρον του παιδιού (Kruk, 2012; Warshak, 2014), ακόμα και στην περίπτωση, που οι χωρισμένοι ή διαζευγμένοι γονείς έχουν συνεχιζόμενες συγκρούσεις. Από την άλλη πλευρά, υποστηρίζεται ότι η συνεχιζόμενη γονική σύγκρουση είναι εξαιρετικά επιζήμια για την ευημερία των παιδιών (Emery, 2016; McIntosh, Pruett, & Kelly, 2014; Pruett, McIntosh , & Kelly, 2014), εφόσον τα εκθέτει σε ασυνεπή γονική μέριμνα και μερικές φορές οδηγεί στην  υπονόμευση του ενός γονέα από τον άλλο (Kalmijn, 2016; Vanassche, Sodermans, Matthijs, & Swicegood, 2013).

Αναφορικά με τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα των εμπειρικών μελετών η κοινή φυσική επιμέλεια μετά το γονικό χωρισμό ή το διαζύγιο έχει ουδέτερη έως θετική επίδραση στην ευημερία των παιδιών.

Αρκετές μελέτες, οι οποίες εστίασαν στην ψυχική υγεία ως μέτρο της ευημερίας του παιδιού, έδειξαν ότι τα παιδιά σε πυρηνικές οικογένειες  παρουσίασαν χαμηλότερους δείκτες  σε σχέση με τα παιδιά  χωρισμένων ή διαζευγμένων γονέων, αλλά ότι τα παιδιά σε ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας παρουσίασαν χαμηλότερους δείκτες σε σχέση με τα παιδιά σε ρυθμίσεις αποκλειστικής επιμέλειας (Bergstro¨m, Fransson, Hjern, Ko¨hler, & Wallby, 2014; Bergstro¨m, Fransson, Wells, Ko¨hler, & Hjern, 2018; Bergstro¨m et al., 2015; Fransson, Turunen, Hjern, O¨ stberg, & Bergstro¨m, 2016; Hagquist, 2016; Jablonska & Lindberg, 2007; Nilsen , Breivik, Wold, & Bøe, 2017).

Σύμφωνα με μια άλλη σουηδική μελέτη (ULF) διαπιστώθηκε μια σημαντικά χαμηλότερη πιθανότητα υποκειμενικού στρες στα παιδιά που ζουν σε ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας σε σύγκριση με τα παιδιά που ζουν υπό την αποκλειστική επιμέλεια (Turunen, 2016). Επιπλέον, οι Bjarnason & Arnarsson (2011) και Bjarnason et al. (2012) διαπίστωσαν ότι τα παιδιά σε ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας έχουν ίσα ή λιγότερα προβλήματα στην επικοινωνία με τους γονείς τους, καθώς και ίσα ή υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή σε σχέση με τα παιδιά από μονογονεϊκές οικογένειες.

Άλλες σουηδικές μελέτες, οι οποίες εστίασαν στην επικίνδυνη συμπεριφορά (αλκοόλ, παράνομες ουσίες, κάπνισμα) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι έφηβοι που ζούσαν υπό το καθεστώς της κοινής φυσικής επιμέλειας δεν είχαν ή είχαν ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά επικίνδυνης συμπεριφοράς σε σύγκριση με τους εφήβους από πυρηνικές οικογένειες, αλλά σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά από εκείνους που προέρχονταν από μονογονεϊκές οικογένειες (Carlsund, Eriksson, Lo¨fstedt, & Sellstro¨m, 2013; Jablonska & Lindberg, 2007).

Σύμφωνα με την μετα – ανάλυση του Bauserman, (2012), τα παιδιά υπό το καθεστώς της κοινής επιμέλειας παρουσιάζουν καλύτερη προσαρμογή (γενική προσαρμογή, συναισθηματική προσαρμογή, προσαρμογή συμπεριφοράς, αυτοεκτίμηση, οικογενειακές σχέσεις, ακαδημαϊκές επιδόσεις και προσαρμογή  στο διαζύγιο), σε σχέση με  τα παιδιά υπό το καθεστώς της αποκλειστικής (κυρίως μητρικής) επιμέλειας.

Ο Poortman  (2018) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σχέση μεταξύ της επαφής πατέρα-παιδιού και της ευημερίας του παιδιού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή των πατέρων στην ανατροφή των παιδιών πριν από το χωρισμό.

Γενικότερα, η διαμάχη σχετικά με το κατά πόσο η κοινή φυσική επιμέλεια θεωρείται υπό όλες τις συνθήκες η καλύτερη ρύθμιση επιμέλειας ή όχι, αντικατοπτρίζεται σε αντιφατικά εμπειρικά αποτελέσματα.

Ορισμένες μελέτες αποκάλυψαν καμία ή μόνο μια ελάχιστη  αρνητική επίδραση της σύγκρουσης στην ευημερία των παιδιών σε ρυθμίσεις κοινής  φυσικής επιμέλειας (Spruijt & Duindam, 2009), ενώ άλλες διαπίστωσαν ότι η σύγκρουση αυξάνει την πιθανότητα αρνητικών αποτελεσμάτων για τα παιδιά (Cashmore et al., 2010; McIntosh, 2009; Vanassche et al., 2013).

Όμοια, οι Sobolewski και Amato (2007), οι Kalmijn (2016) και οι Vanassche et al. (2013) έδειξαν ότι τα ενήλικα παιδιά που μεγάλωσαν σε οικογένειες με υψηλή σύγκρουση ή τα παιδιά από διαζευγμένους γονείς  δεν είχαν υψηλότερη ευημερία, όταν είχαν στενές σχέσεις και με τους δύο γονείς, σε σύγκριση με εκείνους που είχαν μόνο θετική σχέση με έναν γονέα.

Αρκετές άλλες μελέτες επιβεβαίωσαν ότι δεν είναι ο συνολικός χρόνος που αφιερώνεται με το παιδί, ο οποίος σχετίζεται με καλύτερα αποτελέσματα, αλλά η ποιότητα της γονικής μέριμνας (Hagquist, 2016; Sandler, Wheeler, & Braver, 2013; Spruijt, de Goede, & Vandervalk, 2004).

Η ηλικία του παιδιού αποτελεί ακόμη ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα αναφορικά με την επιλογή της λιγότερο επιζήμιας ρύθμισης της επιμέλειας. Οι υποστηρικτές της κοινής φυσικής επιμέλειας διατείνονται ότι η προσκόλληση του βρέφους - πατέρα είναι εξίσου σημαντική για το παιδί, όπως και η προσκόλληση βρέφους-μητέρας. Έτσι, τονίζουν την υψηλή σημασία της συνέχειας και στις δύο σχέσεις για την κοινωνική, συναισθηματική, προσωπική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού (Kelly & Lamb, 2000; Kruk, 2005; Warshak, 2014; McIntosh, Smyth, & Kelaher, 2015).

Από την άλλη πλευρά, άλλες έρευνες αποκάλυψαν ότι οι συχνές διανυκτερεύσεις πολύ μικρών παιδιών σε δύο σπίτια σχετίζονται με ανασφάλεια προσκόλλησης και λιγότερο ρυθμισμένες συμπεριφορές (McIntosh, Smyth, & Kelaher, 2013; Tornello et al., 2013).

Ο καλύτερος κύκλος φροντίδας, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού αποτελεί ένα επιπρόσθετο ζήτημα διαμάχης ανάμεσα στους ειδικούς, εφόσον κάποιοι  υποστηρίζουν ότι είναι πολύ αγχωτικό για τα βρέφη και τα νήπια να εναλλάσσονται μεταξύ δύο σπιτιών (Tornello et al., 2013), ενώ άλλοι θεωρούν ότι ακόμη και τα βρέφη και νήπια μπορούν να ζήσουν σε ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας (Millar & Kruk, 2014). Συνήθως, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορεί να εναλλάσσουν σπίτια κάθε 3-4 ημέρες, στην ηλικία των οκτώ, κάθε 5 έως 7 ημέρες (Kelly & Lamb, 2000), ενώ οι έφηβοι τείνουν να ενοχλούνται από αυτή την εναλλαγή, εφόσον διαταράσσει την  κοινωνική τους ζωή.

Συνολικά, υπάρχουν αρκετές σχεσιακές και διαρθρωτικές συνθήκες που φαίνεται να ευνοούν τις ευεργετικές ρυθμίσεις κοινής φυσικής επιμέλειας (Gilmore, 2006:26), όπως η γεωγραφική εγγύτητα, η ικανότητα των γονέων να συνεργάζονται χωρίς (υψηλή) σύγκρουση, οι φιλικές προς την οικογένεια ώρες εργασίας, ο βαθμός οικονομικής ανεξαρτησίας, η ευελιξία και ο υψηλός βαθμός ανταπόκρισης στις ανάγκες των παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της προθυμίας για αλλαγή των ρυθμίσεων για την κάλυψη των μεταβαλλόμενων αναγκών των παιδιών, καθώς μεγαλώνουν (Cashmore et al., 2010; Fehlberg et al., 2011b; Gilmore, 2006; Skjørten & Barlindhaug, 2007).

  1. Διαστάσεις του γονικού ρόλου  των πατέρων σε διαφορετικές οικογενειακές δομές και η ευημερία των παιδιών

Σύμφωνα με τους Thomson et al. (1994), οι γονείς προσφέρουν στα παιδιά τους δύο βασικούς πόρους, χρήματα και χρόνο. Ο χρόνος δίνει στους γονείς την ευκαιρία να επιδείξουν υποστήριξη (αγάπη και ζεστασιά) στα παιδιά τους και έλεγχο (επίβλεψη) (Baumrind, 1991).

Το διαζύγιο και οι επακόλουθες μεταβάσεις και αλλαγές στην πορεία της ζωής των πατέρων και των παιδιών σχετίζονται με τη μείωση των γονικών πόρων (King and Sobolewski 2006; McLanahan and Sandefur 1994; Thomson et al. 1994) και τη δημιουργία στρες,  που επηρεάζει αρνητικά την παροχή γονικής φροντίδας από την πλευρά των πατέρων (Degarmo και Forgatch, 1999).

Σύμφωνα με την προοπτική του οικογενειακού συστήματος, το  διαζύγιο ορίζεται ως μια αγχωτική διαδικασία με αρνητικές συνέπειες στην ευημερία των παιδιών (Amato, 2000), που μπορούν να αντισταθμιστούν μέσω της υψηλής υποστήριξης και του υψηλού ελέγχου (Bronte-Tinkew et al. 2010; Campana et al. 2008 Carlson 2006; Dunlop et al. 2001; King and Sobolewski 2006; Lansford 2009).

Από την άλλη πλευρά, αναφορικά με τη θεωρία του κοινωνικού κεφαλαίου (Coleman 1988), η διατήρηση της επαφής μεταξύ του γονέα και του παιδιού είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη μεταφορά κοινωνικού κεφαλαίου, το οποίο υπάρχει στη σχέση μεταξύ του γονέα και του παιδιού και έχει μετρηθεί τόσο ως η ποσότητα (δηλαδή, η επαφή) όσο και ως η ποιότητα (δηλαδή, η γονική μέριμνα) της γονικής εμπλοκής (Furstenberg και Hughes 1995).

Σύμφωνα με την έρευνα των Bastaits, Ponnet, Mortelmans, (2012) οι πατέρες που δεν είχαν την επιμέλεια ήταν λιγότερο υποστηρικτικοί και ασκούσαν μικρότερο έλεγχο σε σχέση με τους πατέρες στις πυρηνικές οικογένειες και εκείνους που ασκούσαν κοινή φυσική επιμέλεια, γεγονός, που μπορεί να οφείλεται στη μείωση των γονικών πόρων μετά από ένα διαζύγιο ( McLanahan and Sandefur 1994; Thomson et al. 1994).

  1. Αυτοεκτίμηση και γονικές σχέσεις

Η αυτοεκτίμηση συνίσταται κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία, στην στενή σχέση με τους σημαντικούς άλλους, όπως οι γονείς (Zakeri, Karimpour, 2011; Breivik, Olweus, 2006). Υψηλά επίπεδα γονικής υποστήριξης έχει βρεθεί ότι σχετίζονται με υψηλότερη αυτοεκτίμηση στους εφήβους (Bastaits, Ponnet, Mortelmans, 2012; Birkeland et al, 2012) και ασφαλή προσκόλληση.

Σύμφωνα με τη σουηδική έρευνα των Turunen, Fransson, Bergstrom (2017),  ενώ σημειώθηκαν διαφορές στους μέσους όρους, οι οποίες θεωρήθηκαν ενδείξεις διαφοράς στην αυτοεκτίμησης μεταξύ των παιδιών, που διαβιούσαν υπό το καθεστώς της κοινής φυσικής επιμέλειας, εκείνων που ζούσαν μόνο με έναν γονέα και των παιδιών σε πυρηνικές οικογένειες, εντούτοις οι διαφορές αυτές δεν ήταν στατιστικώς σημαντικές, έτσι ώστε να γενικευτούν τα συμπεράσματα.

Επιπλέον, ο έλεγχος που ασκούν οι πατέρες δεν σχετίζεται σημαντικά με την αυτοεκτίμηση των παιδιών (Kakihara et al., 2010; Bastaits, Ponnet, Mortelmans, 2012), εφόσον οι έρευνες έχουν αποκαλύψει αντιφατικά αποτελέσματα.  Στη μελέτη των Zakeri και Karimpour (2011) βρέθηκε μια θετική σχέση μεταξύ του γονικού ελέγχου/υποστήριξης και της αυτοεκτίμησης των παιδιών, ενώ άλλοι ερευνητές βρήκαν αρνητική σχέση (Plunkett et al. . 2007; Siffert et al. 2012).

Αναφορικά με την ελληνική έρευνα του Παπάνη (2004 – 2006) δεν υπήρχε καμία στατιστικώς σημαντική διαφοροποίηση όσον αφορά τους μέσους όρους αυτοεκτίμησης του γενικού πληθυσμού και των ατόμων από διαζευγμένους γονείς, γεγονός που μπορεί να οφειλόταν στους ισχυρότερους μηχανισμούς προσαρμογής και ευελιξίας, που έπρεπε να αναπτύξουν τα άτομα με χωρισμένους γονείς. Επιπλέον, διαφοροποιητικός παράγοντας στην αυτοεκτίμηση ήταν η μορφή του διαζυγίου (διάσταση ή επίσημος χωρισμός) και οι σχέσεις των γονέων αργότερα. Οι δραστικές δηλαδή λύσεις φάνηκαν να είναι προτιμότερες από την ανατροφοδότηση μιας σχέσης που έχει λήξει, διαιωνίζοντας έτσι τις συγκρούσεις και τις εντάσεις, που προκύπτουν  ως συνέπεια της πλημμελούς επικοινωνίας των συζύγων.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650–666.

Bastaits K, Ponnet K, Mortelmans D. (2012). Parenting of divorced fathers and the association with children's self-esteem. J Youth Adolesc, 41:1643-56.

Bergstro¨m, M., Fransson, E., Hjern, A., Ko¨hler, L., & Wallby, T. (2014). Mental health in Swedish children living in joint physical custody and their parents’ life satisfaction: A cross-sectional study. Scandinavian Journal of Psychology, 55(5), 433–439.

Bjarnason, T., Bendtsen, P., Arnarsson, A. M., Borup, I., Iannotti, R. J., Lo¨fstedt, P. et al. (2012). Life satisfaction among children in different family structures: A comparative study of 36 Western societies. Children and Society, 26(1), 51–62.

Cashmore, J., Parkinson, P., Weston, R., Patulny, R., Redmond, G., Qu, L. et al. (2010). Shared care parenting arrangements since the 2006 family law reforms: Report to the Australian government attorney-general’s department Sydney. Social Policy Research Centre, University of New South Wales.

Ha¨rko¨nen, J., Bernardi, F., & Boertien, D. (2017). Family dynamics and child outcomes: An overview of research and open questions. European Journal of Population, 33,1– 22.

Kelly, J. B., & Lamb, M. E. (2000). Using child development research to make appropriate custody and access decisions for young children. Family Court Review, 38(3), 297–311.

McIntosh, J. E., Pruett, M. K., & Kelly, J. B. (2014). Parental separation and overnight care of young children, part II: Putting theory into practice. Family Court Review, 52(2), 256–262.

Poortman, A.-R. (2018). Post divorce parent–child contact and child well-being: The importance of predivorce parental involvement. Journal of Marriage and Family, 80, 671–683.

Spruijt, E., de Goede, M., & Vandervalk, I. (2004). Frequency of contact with nonresident fathers and adolescent well-being: A longitudinal analysis. Journal of Divorce and Remarriage, 40(3–4), 77–90.

Vanassche, S., Sodermans, A. K., Matthijs, K., & Swicegood, G. (2013). Commuting between two parental house-holds: The association between joint physical custody and adolescent wellbeing following divorce. Journal of Family Studies, 19(2), 139–158.

Παπάνης, Ε. (2007). Η αυτοεκτίμηση παιδιών από χωρισμένους γονείς. Η επίδραση του διαζυγίου την κοινωνική και συναισθηματική τους προσαρμογή. Στο Παπάνης, Ε. (2011). Η αυτοεκτίμηση : Θεωρία και αξιολόγηση. Αθήνα : Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 227-305.

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr