Δευτέρα, 14 Ιουνίου 2021 15:18

Ψυχολογική στήριξη των παιδιών σε καταστάσεις κρίσεων - Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Written by
Rate this item
(0 votes)

Παναγιώτου Θεόδωρος:  Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής- Δ/ντής 4ου Δημ. Σχ. Σαλαμίνας

Κρίση είναι μία προσωρινή κατάσταση που προκαλεί έντονο άγχος και αποδιοργάνωση . Χαρακτηρίζεται από την αδυναμία του ατόμου να ελέγξει και να διαχειριστεί ένα συγκεκριμένο γεγονός. Υπάρχουν κρίσεις αναπτυξιακές  και περιστασιακές .

     Τα παιδιά και οι έφηβοι όταν βρίσκονται σε καταστάσεις κρίσεων έχουν αναμενόμενες φυσιολογικές αντιδράσεις .

Το χρονικό διάστημα οχτώ περίπου εβδομάδων μετά την κρίση είναι επαρκή για να ξεπεράσει ένα παιδί τις αρχικές έντονες αντιδράσεις και να είναι σε θέση να διαχειριστεί πιο αποτελεσματικά τις συνέπειες της κρίσης.

Ωστόσο η εκδήλωση περισσότερων συμπτωμάτων για μεγάλο χρονικό διάστημα ( πάνω από έξι μήνες)  απαιτεί την παροχή εξειδικευμένης βοήθειας .

Προκειμένου να προσπαθήσουμε να στηρίξουμε και να βοηθήσουμε ένα παιδί που αντιμετωπίζει μια κατάσταση κρίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις βασικότερες ανάγκες του οι οποίες είναι :

  • η  ανάγκη για Γνωστική Κατανόηση
  • η ανάγκη για Έκφραση Συναισθημάτων
  • η ανάγκη για Συναισθηματική Στήριξη

Το κυριότερο όμως που πρέπει να κάνουμε κάθε φορά που τα παιδιά βιώνουν μια κατάσταση κρίσης είναι να τα παροτρύνουμε να συμμετέχουν σε καθημερινές ενασχολήσεις που σηματοδοτούν τη συνέχιση της ζωής.

Η παρουσία του εκπαιδευτικού είναι ούτως ή άλλως πολύ σημαντική για τα παιδιά . Η σημασία της ενισχύεται περισσότερο σε περιπτώσεις κρίσεων που τα παιδιά νιώθουν ευάλωτα.  Για το λόγο αυτό είναι καλό ο εκπαιδευτικός να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην παρέμβαση που γίνεται στην τάξη σε καταστάσεις κρίσεων.

Ο εκπαιδευτικός είναι ο « σημαντικός ενήλικας» για το παιδί κι οφείλει να γνωρίζει ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα όλους τους τομείς της ψυχοκοινωνικής του ανάπτυξης , της μάθησης και της σχολικής τους προσαρμογής.

 Η εκπαίδευση  δεν είναι μόνο μια μαθησιακή διαδικασία. Είναι  μια ψυχολογική διαδικασία γι’ αυτό και οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να έχουν  και το ρόλο του παιδαγωγού- ψυχολόγου. Σήμερα οι καλές διαπροσωπικές σχέσεις θεωρούνται απαραίτητες προκειμένου οι εκπαιδευτικοί να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα στις σχολικές τους τάξεις.  Ένας εκπαιδευτικός στη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας αναπόφευκτα θα έρθει αντιμέτωπος με μαθητές που βρίσκονται σε κρίση. Όσο πιο προετοιμασμένος είναι ψυχολογικά και γνωστικά για τον τρόπο αντιμετώπισης τέτοιων   καταστάσεων τόσο καλύτερα θ’ ανταποκριθεί στο νέο του ενισχυμένο ρόλο που δεν περιορίζεται στην εκπαίδευση του μαθητή αλλά επεκτείνεται και στη στήριξή του σε δύσκολες καταστάσεις .

Για να μπορέσει ο εκπαιδευτικός , όμως ν’ ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας κρίσης , θα πρέπει να έχει και την κατάλληλη εκπαίδευση – επιμόρφωση. Ο ρόλος του και γενικότερα ο ρόλος του σχολείου είναι ιδιαίτερα σημαντικός καθώς αντιπροσωπεύει τη σταθερότητα , την ασφάλεια και τη συνέχεια που χρειάζεται το παιδί τέτοιες στιγμές.  Αρκετές φορές οι εκπαιδευτικοί διστάζουν ν’ αναφερθούν σε θέματα απώλειας κυρίως που αντιμετωπίζει ένα παιδί από φόβο μήπως το αναστατώσουν ή το πληγώσουν περισσότερο.

Συχνά επίσης , ένα παιδί στο σχολείο μετά από ένα δυσάρεστο  συμβάν στη ζωή του φαίνεται να συνεχίζει κανονικά τη ρουτίνα του κι αυτό καθησυχάζει τους εκπαιδευτικούς .Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική. Αργότερα έχει ν’ αντιμετωπίσει πλήθος προβλημάτων  στην ενήλικη ζωή του . Όταν πια θ’ αναζητήσει βοήθεια θα χρειαστεί πολλή δουλειά και μεγάλη προσπάθεια για να βρει τη χαμένη του ισορροπία.

Τα πράγματα όμως θα ήταν πιο εύκολα ,αν  το παιδί στην κατάλληλη στιγμή μπορούσε να μιλήσει στο δάσκαλο ή στη δασκάλα του. Ο εκπαιδευτικός έχει μεγάλη συναισθηματική αξία στα μάτια ενός παιδιού. Δεν είναι απαραίτητο να είναι κανείς «ειδικός» για να μπορέσει να μιλήσει μ’ ένα παιδί και να το βοηθήσει.

    Πολλές φορές ερχόμαστε σε αμηχανία κάθε φορά που ένα δυσάρεστο  γεγονός επηρεάζει άμεσα τη ζωή ενός μαθητή μας κι αυτό γιατί δεν είμαστε καταρτισμένοι να το χειριστούμε ή δεν έχουμε συνηθίσει να το κάνουμε. Είμαστε  απροετοίμαστοι κι ανέτοιμοι για κάτι τέτοιο κι αυτό το γεγονός μεγαλώνει την ανασφάλειά μας και μας στερεί την ευκαιρία να αναπτυχθούμε και να ωριμάσουμε μέσα στην ομάδα μας.

 Οι συναισθηματικές δεξιότητες πρέπει να καταταχτούν ψηλά στην εκπαίδευση.

Απαραίτητο είναι να διδάξουμε  σα δάσκαλοι στα παιδιά πώς να εντοπίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους.

  • Δηλαδή να τ’ αναγνωρίζουν στον εαυτό τους και στους άλλους.
  • Να κατανοούν τα αίτια και τις συνέπειες των συναισθημάτων .
  • Να τα επισημαίνουν με λέξεις.
  • Να τα εκφράζουν και να τα ρυθμίζουν.

Αυτό μπορεί να γίνει και στην προσχολική και στη σχολική εκπαίδευση μέσα από καινοτόμα προγράμματα στις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης ή  στην Αγωγή Υγείας.

   Τα τελευταία χρόνια όλο και πιο συχνά ακούμε να γίνεται λόγος για τη συναισθηματική νοημοσύνη και το μεγάλο ρόλο που διαδραματίζουν τα συναισθήματα στην εξέλιξη και την πρόοδο των ανθρώπων.  Η έγκαιρη και σωστή συναισθηματική Αγωγή βοηθάει στο χτίσιμο ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων . Ο δάσκαλος λοιπόν που έρχεται σε  επαφή με τα παιδιά επηρεάζει τη συναισθηματική τους ανάπτυξη. Στην τάξη οι δάσκαλοι είναι εκείνοι που σηκώνουν το βάρος της εκπαίδευσης των παιδιών και είναι απαραίτητο να διαμορφώνουν ένα κλίμα που θα επιτρέπει την ελεύθερη έκφραση και την καλλιέργεια των συναισθημάτων. Παράλληλα το «καλό» ψυχολογικό κλίμα της τάξης θα επιτρέπει την ελεύθερη έκφραση και την καλλιέργεια των συναισθημάτων ενώ θα δίνει ευκαιρίες για ανάπτυξη καλών διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ δασκάλου και  παιδιών αλλά και των παιδιών μεταξύ τους. Όταν υπάρχει ένα κλίμα αποδοχής και κατανόησης είναι εύκολο τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους , να έχουν αυτογνωσία , να βρίσκουν τρόπους για να νιώθουν καλύτερα σε δύσκολες καταστάσεις . Κάτι άλλο επίσης που μπορούν να κάνουν οι δάσκαλοι για την καλλιέργεια των συναισθημάτων είναι το παιχνίδι ρόλων ( συμβολικό κοινωνικό , δραματικό , φανταστικό).

Το κοινωνικό παιχνίδι της υποκριτικής επιτρέπει στα παιδιά να διαλύσουν τη σύγχυση  και το φόβο , να επαναφορτιστούν συγκινησιακά και να επιτύχουν συναισθηματική ισορροπία. Το ίδιο μπορεί να επιτευχθεί και με το θεατρικό παιχνίδι .  Είναι ανάγκη ως εκπαιδευτικοί να το εντάξουμε στη διδασκαλία μας . Το θεατρικό παιχνίδι   βοηθάει τα παιδιά ν’ αποκτήσουν τον έλεγχο του σώματός τους , τα βοηθάει να επικοινωνούν με τους άλλους κι επηρεάζει θετικά τις σχέσεις τους. Αναπτύσσει επίσης τη φαντασία τους και τη δημιουργικότητά τους , τους μαθαίνει να ακούνε , να συγκεντρώνονται , να εκφράζουν συναισθήματα και καταστάσεις . Πολύ καλό επίσης μέσο για έκφραση και κατανόηση συναισθημάτων για μικρότερα παιδιά νηπιαγωγείου και πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου είναι το κουκλοθέατρο . Μέσα από την κούκλα εκφράζεται ο εσωτερικός κόσμος του παιδιού , οι αγωνίες , οι φόβοι , οι προβληματισμοί , τα προβλήματα , οι επιθυμίες και τα όνειρά του. Ένα άλλο μέσο που βοηθάει τα παιδιά να εκφραστούν είναι το ιχνογράφημα , όπου αποτυπώνονται συναισθήματα  μέσα στα παιδικά σχέδια . Μέσα από το ιχνογράφημα πολλές φορές  παιδιά απρόθυμα να μιλήσουν για γεγονότα που τους έχουν συμβεί , καταφέρνουν να εκφραστούν και να εξωτερικεύσουν κρυμμένα συναισθήματα  . Τέλος μια άλλη μέθοδος προσέγγισης των συναισθημάτων είναι οι αφηγήσεις ιστοριών ή παραμυθιών .  Το κυριότερο όλων όμως είναι ο δάσκαλος να προσεγγίζει τη γνώση με τη βιωματική μέθοδο , γιατί η βιωματική μέθοδος ακουμπάει στο συναίσθημα του παιδιού. Άρα σα δάσκαλοι έχουμε καθήκον ν’ αναζητούμε συνέχεια τρόπους , μέσα και μεθόδους που συντελούν στην καλλιέργεια και στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών.  Η καλλιέργεια των συναισθημάτων των παιδιών στην τρυφερή ηλικία βοηθάει στο χτίσιμο συναισθηματικά υγιών προσωπικοτήτων για τη μετέπειτα ενήλικη ζωή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Goleman,  D.(1998). Η Συναισθηματική Νοημοσύνη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Μαλικιώτη-Λοΐζου ,Μ.( 2001).Η Συμβουλευτική ψυχολογία στην Εκπαίδευση .Αθήνα: ΕΛΛΗΝΙΚΆ Γράμματα

Χατζηχρήστου, Χ .(2003). Κοινωνική και Συναισθηματική Αγωγή στο Σχολείο. Αθήνα: Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Χατζηχρήστου , Χ. (2011) Σχολική ψυχολογία. Αθήνα: Τυπωθήτω

Χατζηχρήστου , Χ. (2011) Κοινωνική και Συναισθηματική Αγωγή στο σχολείο. Αθήνα: Guteberg

Χατζηχρήστου, Χ. (2012). Διαχείριση Κρίσεων στη Σχολική Κοινότητα. Αθήνα: Τυπωθήτω

Read 621 times

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

Νέα & Ανακοινώσεις

PrevNext

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr