Displaying items by tag: Πανδημία

Συγγραφέας: Ασημίνα Μπερτζάνη

Είναι γεγονός ότι η πανδημία του COVID19, επέφερε μακροπρόθεσμες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες. Στη ταχύτατη αύξηση του φόβου, του άγχους και της ανασφάλειας μεταξύ των ανθρώπων λόγω της αβεβαιότητας που παρουσιάζει η νόσος, έρχονται να προστεθούν και οι ψυχολογικές επιπτώσεις λόγω της κοινωνικής απομόνωσης - καραντίνας που επιβλήθηκε στα άτομα, ως στρατηγική αντιμετώπισης της διάδοσης του ιού. Διαταραχή μετατραυματικού στρες, κατάθλιψη, άγχος, διαταραχές πανικού και διαταραχές συμπεριφοράς, είναι κάποιες από τις συνέπειές της οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με την ανάπτυξη της κοινωνιολογικής φαντασίας.

Λέξεις κλειδιά: πανδημία, ψυχολογικές διαταραχές, κοινωνιολογική φαντασία

Λίγο πριν εκπνεύσει η νέα δεκαετία, έφερε στο προσκήνιο έναν νέο ιό ο οποίος προκαλεί οξύ πνευμονικό σύνδρομο, μεγαλύτερου βεληνεκούς από τον ιο SARS, που εμφανίστηκε το 2002. Ο νέος αυτός ιός ονομάστηκε Coronavirus Disease 2019 ή COVID19 και παρουσιάστηκε αρχικά στην υπαίθρια αγορά της πόλης Wuhan, επαρχία της Κίνας, περίπου στα τέλη Δεκεμβρίου 2019. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μέσα σε λίγες μόνο μέρες εξαπλώθηκε όχι μόνο σε ολόκληρη την Κίνα, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, λαμβάνοντας διαστάσεις πανδημίας. Μάλιστα, στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης σε όλες τις χώρες και συγκεκριμένα από τις κυβερνήσεις των χωρών επιβλήθηκε η στρατηγική της κοινωνικής απομόνωσης των πολιτών μέσω του κλεισίματος των εκπαιδευτικών μονάδων και των επιχειρήσεων που δεν αφορούσαν είδη πρώτης ανάγκης1.

Η πολιτική της κοινωνικής απομόνωσης - καραντίνας, θεωρήθηκε η πιο επιτυχημένη παρέμβαση επιβράδυνσης της νόσου, πρώτον, διότι η μείωση της φυσικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των ατόμων δεν ήταν εφικτή σε καμία χώρα και δεύτερον, δεδομένου ότι το εμβόλιο κατά της νόσου δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί, τα φάρμακα που χορηγούνται στους νοσούντες δεν τους καλύπτουν στο έπακρο. Χωρίς να κινδυνολογήσει κανείς, μπορεί να ισχυριστεί ότι η υψηλή θνησιμότητα του ιού και η ιλιγγιώδης μετάδοσή του, θυμίζουν κατά πολύ τον Μαύρο Θάνατο - Black Death, του Μεσαίωνα το 1348-1353.

Το μέγεθος λοιπόν της πανδημίας, προκάλεσε και συνεχίζει να προκαλεί αναταραχή και αβεβαιότητα στη κοινωνία με σημαντικές αρνητικές συνέπειες - επιπτώσεις όχι μόνο στην οικονομία των χωρών, αλλά και στη ψυχολογία των πολιτών. Άλλωστε, σχετικές έρευνες που αφορούν τη διερεύνηση μαζικών καταστροφών, είτε πρόκειται για φυσικές καταστροφές, είτε για πανδημίες όπως στη παρούσα περίσταση, αναδεικνύουν στο έπακρο τις αρνητικές επιπτώσεις στη ψυχική υγεία των ανθρώπων, οι οποίες παρουσιάζονται με τη μορφή της διαταραχής του μετατραυματικού στρες (PTSD), της κατάθλιψης καθώς και του άγχους2. Είναι επομένως αναμενόμενο ότι η τρέχουσα πανδημία αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για εμφάνιση ψυχολογικών διαταραχών και ψυχολογικής νοσηρότητας.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι, μόλις το 2018, ο Π.Ο.Υ., μετονόμασε τον όρο «κοινωνική απόσταση» σε «φυσική απόσταση» στοχεύοντας στο να αισθάνονται τα άτομα λιγότερο απομονωμένα από το κοινωνικό σύνολο. Άλλωστε, οι ειδικοί καταλήγουν ότι η μοναξιά εξαιτίας της επιβεβλημένης κοινωνικής απομόνωσης, είναι προγνωστικός παράγοντας - δείκτης που οδηγεί σε ψυχολογικές διαταραχές3.

Κατά συνέπεια, τα άτομα που ζουν μακριά από τις οικογένειές τους για εκπαιδευτικούς ή εργασιακούς λόγους ή διαχωρίζονται με βίαιο τρόπο από τα αγαπημένα τους πρόσωπα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης ψυχικών προβλημάτων υγείας όπως κατάθλιψη, άγχος κ.λπ. Επίσης και οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι τους, έχουν τη προδιάθεση να αναπτύξουν τέτοιο είδους ψυχολογικές διαταραχές. Στα παραπάνω έρχονται να προστεθούν οι φήμες και οι ψευδείς πληροφορίες από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης τα οποία μεν, βοηθούν τους ανθρώπους να είναι συνδεδεμένοι με τον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρό τους σε περιόδους φυσικής απομόνωσης, είναι δε και σημαντικοί φορείς παραπληροφόρησης που προσθέτουν επιπλέον άγχος. Ενώ και οι ωριαίες και καθημερινές ενημερώσεις των ειδικών για τον αριθμό των νεκρών, συντελούν στην ανάπτυξη αυτών των ψυχικών διαταραχών. Παράλληλα, τόσο τα ύποπτα περιστατικά, όσο και οι ασθενείς που έχουν ήδη επιβεβαιωθεί, νιώθουν έντονο στιγματισμό από την κοινότητα, ο οποίος επίσης με τη σειρά του επηρεάζει τη ψυχική τους υγεία και τους φέρνει αντιμέτωπους με την ψυχολογική κατάρρευση4.

Επιπλέον,   η   κοινωνική   απομόνωση   και   ειδικότερα   το   λεγόμενο   κλείδωμα   -

«lockdown» της κοινωνίας μας, προκάλεσε και οικονομική ανασφάλεια σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, οι οποίοι βρέθηκαν να πλήττονται από την ανεργία εν μια νυκτί. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι, η οικονομική αυτή αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα τη ψυχική υγεία των ατόμων, δεδομένου ότι οι απώλειες είναι πολλαπλές.5

Ακόμη, οι ψυχολογικές συνέπειες σχετίζονται και με τον πανικό που νιώθουν τα άτομα και συγκεκριμένα με ενέργειες όπως η μεγάλη συσσώρευση προμηθειών. Αντίστοιχα, παρατηρούνται κρίσεις πανικού και έντονο άγχος σε ανθρώπους που παραμένουν για αρκετή ώρα σε εσωτερικό χώρο με πολλά άτομα, ενώ οι χρήστες ουσιών έχει παρατηρηθεί ότι εθίζονται ακόμη περισσότερο σε περιόδους κοινωνικής απομόνωσης. Τέλος, στα άτομα που υφίστανται κοινωνική απομόνωση παρατηρείται έντονη αύξηση σωματικών διαταραχών, όπως πυρετός ή αναφυλαξία, συμπτώματα που κορυφώνονται τις πρώτες μέρες της απομόνωσης και στη συνέχεια ηρεμούν. Είναι λοιπόν φανερό ότι τόσο κατά τη διάρκεια, όσο και μετά την πανδημία η ψυχική υγεία του ανθρώπου βρίσκεται σε κρίση, κάτι το οποίο ουσιαστικά είναι αναπόφευκτο6.

Στόχος των ειδικών είναι τα άτομα να θωρακιστούν και να αναπτύξουν δεξιότητες οι οποίες θα τους βοηθήσουν στην ενδυνάμωση της ψυχικής τους υγείας. Αρωγός τους σε αυτό, είναι η ανάπτυξη της «κοινωνιολογικής φαντασίας». Πρόκειται για έναν όρο, τον οποίο ανέπτυξε ο κοινωνιολόγος C. Wright Mills στο διάσηµο βιβλίο του «Η Κοινωνιολογική Φαντασία» (1959) και σημαίνει ότι τα άτομα πρέπει να αναπτύξουν την ικανότητα κατανόησης και πιθανής επίλυσης των προσωπικών τους προβλημάτων», προσπαθώντας να τα συσχετίσουν «με τα συλλογικά 7-οικονομικά και πολιτικά δρώμενα». Ουσιαστικά, οι καθημερινοί άνθρωποι ζουν με απάθεια, δηλαδή, δέχονται παθητικά το οτιδήποτε συμβαίνει γύρω τους, και μάλιστα τους δημιουργείται έντονο άγχος δεδομένου ότι δεν μπορούν να αλλάξουν αυτόν τον τρόπο ζωής. Ωστόσο, ο Mills,8 αναγνώρισε την οντολογική ανασφάλεια ως ένα αναπόφευκτο χαρακτηριστικό του σύγχρονου κόσμου και κατ’ επέκταση του ανθρώπου. Θεώρησε λοιπόν ότι για να μπορέσει το άτομο να ξεφύγει και να αποδεσμευτεί από τα προσωπικά του προβλήματα, πρέπει να αναπτύξει την κοινωνιολογική φαντασία, δηλαδή να σταθεί απέναντι στο πρόβλημα ως αντικειμενικός παρατηρητής έχοντας κριτική ματιά και ολιστική σκέψη.

Στη παρούσα φάση της πανδημίας, η εφαρμογή της κοινωνιολογικής φαντασίας επιτρέπει στο άτομο την ισχυρή αναδιατύπωση τεσσάρων βασικών προβληματισμών: α)  γιατί συμβαίνει αυτό που ζούμε, β) πώς μας επηρεάζει, γ) γιατί δεν έχουμε ανταποκριθεί με επιτυχία μέχρι τώρα και δ) πώς θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε αποτελεσματικά. Τα παραπάνω ερωτήματα, θα βοηθήσουν το άτομο να αποβάλλει το άγχος και να φέρει σε ισορροπία την ψυχική του υγεία. Ουσιαστικά η ανάπτυξη της κοινωνιολογικής φαντασίας στα άτομα θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως η ως ποιότητα του νου που κατανοεί την αλληλεπίδραση του ατόμου και της κοινωνίας.

Συνοψίζοντας, τα άτομα όταν βιώνουν μια άσχημη κατάσταση, την αντιλαμβάνονται μόνο από τη δική τους άποψη και συνήθως μέσα από τις δυσλειτουργικές παραδοχές που έχουν σχηματίσει σε όλη τη πορεία της ζωής τους9. Μέσα λοιπόν από την κοινωνιολογική φαντασία, το άτομο θα κατανοήσει ότι οι δράσεις του επηρεάζουν όχι μόνο τη δική του ζωή και την ψυχική του υγεία, αλλά επιφέρουν και αρνητικά αποτελέσματα στο σύνολο της κοινωνίας.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Makwana, N., (2019). Disaster and its impact on mental health: A narrative review.

J. Family Med Prim Care, 8(10):3090-5.

Mohanty, P., (2020). Coronavirus Lockdown I: Who and how many are vulnerable to COVID-19  pandemic.  Business today.          

Διαθέσιμο  στο https://www.businesstoday.in/current/economy-politics/coronavirus-covid-19-daily- wage-workers-vulnerable-landless-labourers-agricultural- workforce/story/399186.html

Rico-Uribe L.A., Caballero, F.F., Martín-María, N., Cabello, M., Ayuso-Mateos J.L. & Miret, M. (2018). Association of loneliness with all-cause mortality: A metaanalysis. PLoS One. 2018;13(1)

Σαματάς Μ., (2011). H Κοινωνιολογική Φαντασία ενάντια στην Κοινωνικο - οικονοµική Ανασφάλεια: Ερευνητικά ∆εδοµένα και Προσωπικές Απόψεις Αποφοίτων του

Τµήµατος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστηµίου Κρήτης. Στο «Οι Κοινωνικές Επιστήμες στον 210 αιώνα: Επίμαχα θέματα και Προκλήσεις», των Δαφέρμος Μ., Σαματάς Μ., Κουκουριτάκης Μ. & Χιωτάκης Σ. Αθήνα: Πεδίο

Somekh, B. (2004). Taking the sociological imagination to school: An analysis of the (lack of) impact of information and communication technologies on education systems. Technology, Pedagogy and Education, 13, 163–179

Wang, C., Hornby, P.W., Hayden F.G. & Gao G.F. (2020). A novel coronavirus outbreak of 9 Somekh, (2004). 

global health concern. Lancet Διαθέσιμο στο: 10.1016/S0140-6736(20)30185-9

Μερτζάνη Ασημίνα

Κοινωνικός Επιστήμονας – Μ.Ed. Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Συγγραφέας: Ηλίας Κούλαλης

Προσφάτως, σαν ανθρώπινο είδος, δεν περνάμε και την καλύτερη περίοδο της ύπαρξης μας. Μία νόσος, έχει επηρεάσει την καθημερινότητα μας, έχει αλλάξει τον τρόπο που ξέραμε, έως τώρα, να αλληλεπιδρούμε με άλλους ανθρώπους.  Διαφορετικά πλέον επικοινωνούμε, διαφορετικά έχουμε επαφές και διαφορετικά συναναστρεφόμαστε. Έχουμε αποκοπεί από το φιλικό, οικογενειακό, επαγγελματικό περιβάλλον. Δεν συναντούμε ανθρώπους με τον ίδιο ρυθμό που τους συναντούσαμε στο παρελθόν. Έχουμε λίγο έως πολύ αποκοπεί, αποξενωθεί. Έχουμε φτιάξει ένα μικρόκοσμο και πλέον πολλοί ζουν εκεί μέσα, ως ένα μέτρο ασφάλειας και προστασίας.

Αυτά τα γεγονότα, έχουν επηρεάσει τη ψυχολογία μας στην καθημερινότητα μας, έχει προκαλέσει μια πίεση εσωτερική και βγάζουμε αρνητική ενέργεια στο περιβάλλον μας. Σε πολλούς από μας, κατακλύζουν σκέψεις δυσάρεστες, αισθήματα ανασφάλειας. Άνθρωποι σκυθρωποί, άνθρωποι που βιώνουν θλίψη, μελαγχολία, μοναξιά, ανικανότητα, στρες.

Η παγίδα σε όλα αυτά, είναι να πιστέψουμε τις αρνητικές σκέψεις που δημιουργεί ο εγκέφαλος μας, ότι όντως θα πάνε χειρότερα τα πράγματα. Να παραμείνουμε άπραγοι και να μεμψιμοιρούμε. Η απραγία φέρνει στασιμότητα και αδράνεια, στις αρνητικές μας σκέψεις και φοβίες.

Ως πρώτο μέλημα μας, φυσικά, έχουμε την ακεραιότητα της υγείας μας και των  δικών μας ανθρώπων. Από 'κει και πέρα, για να βγούμε απ' αυτό το τέλμα και να βρούμε πάλι τη θετική μας σκέψη και διάθεση, είναι χρήσιμο, να κατανοήσουμε και να αποδεχτούμε την όλη κατάσταση. Είναι μια νόσος που όλοι οι ειδικοί συνεργάζονται για να την ξεπεράσουμε και θα μας ανακουφίσουν. Είμαστε ευγνώμονες για όσα εχέγγυα έχουμε (στέγη, τροφή, συνθήκες υγιεινής) και αισιοδοξούμε για βελτίωση της κατάστασης.

 

Σε προσωπικό επίπεδο, πάρα πολύ θα βοηθήσει η άσκηση, η γυμναστική και γενικά, η κίνηση. Περπάτημα, τρέξιμο, ποδηλασία, γιόγκα, πιλάτες, είναι μερικά από τα είδη που μπορεί να επιχειρήσει κάποιος, στο σπίτι, στην αυλή, στη γειτονιά του. Μπορούμε να θέσουμε μια ρουτίνα και να ασκούμαστε μέσα στη μέρα. Η διάρκεια ποικίλει φυσικά, ανάλογα το επίπεδο του καθενός.

Κατά τη διάρκεια αλλά και μετά από τη γυμναστική, παράγονται διάφορες ορμόνες. Ορισμένες από αυτές τις ορμόνες επιδρούν στην ψυχική διάθεση, με αποτέλεσμα να μας κάνουν να αισθανόμαστε ευχάριστα κατά τη διάρκεια, αλλά και με το τέλος της άσκησης. Έχει αποδειχθεί ότι η συστηματική άσκηση, μπορεί να διατηρήσει την ψυχική ισορροπία. Παράλληλα, η γυμναστική συμβάλει κατευναστικά σε άγχος, θυμό, απογοήτευση.

Καλύτερα να παραμένουμε σε κίνηση, να κινητοποιούμε τον οργανισμό μας, ώστε και ΄μεις να νιώθουμε παραγωγικοί, δυναμικοί και να αποτρέψουμε κάθε σκέψη ανικανότητας μας ή ανεπάρκειας.

Άλλη δραστηριότητα που μπορεί να αποβάλλει αρνητικές σκέψεις, είναι κάποιο βιβλίο, κάποιο ανάγνωσμα που θα μας ταξιδέψει νοερά. Το διάβασμα προσφέρει γνώσεις, πληροφορίες και σίγουρα είναι τρόπος για να επεκτείνουμε τα δεδομένα που κατέχουμε, σε τομείς που ενδιαφερόμαστε. Από τις πλέον παραγωγικές δραστηριότητες, που μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση μας. Δεν μου αρέσει το διάβασμα είναι ένας μύθος, απλά δεν έχω βρει ακόμα ένα ενδιαφέρον βιβλίο για να ξεφυλλίσω.

Η σύγχρονη μορφή μόρφωσης και περισσότερο εξελιγμένη, είναι τα πιστοποιημένα διαδικτυακά σεμινάρια. Προσφέρονται από πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας και είναι η νέα τάση στην επιμόρφωση ενός ατόμου. Εξελίσσεται το άτομο, νιώθει δημιουργικό, ζωντανό, αναζωογονείται, νιώθει σιγουριά για τον εαυτό του με τις καινούργιες γνώσεις που απέκτησε, μέσω των διαδικτυακών μαθημάτων. Η διάθεση σε καινούργια επίπεδα!

Προσπαθήσαμε, μέσω του άρθρου, να προβάλλουμε τρόπους, που ενδείκνυνται για αναστροφή της διάθεσης. Οι θετικές και αισιόδοξες σκέψεις, δεν παράγονται αυτομάτως, όμως με δραστηριότητες και ενέργειες μας, τείνουν να έρχονται πιο συχνά στο μυαλό μας.

 

Μέσω αυτών των δραστηριοτήτων, που προαναφέραμε, θα μπορούσε κάποιος να αντισταθμίσει την αδράνεια του, να φιμώσει τις αρνητικές του σκέψεις και να βγει εξελιγμένος και βελτιωμένος, απ' όλη την κατάσταση που βιώνουμε.

Ηλίας Κούλαλης

Tagged under

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr