Δευτέρα, 08 Φεβρουαρίου 2021 17:47

«Η Ευδαιμονία και η Αρετή του ανθρώπου κατά τον Αριστοτέλη. Δυο έννοιες που σχετίζονται».

Written by
Rate this item
(1 Vote)

Μπουντούρης Γεώργιος Δάσκαλος (ΠΕ 70)

Ο Αριστοτέλης προσεγγίζει τον άνθρωπο σε σχέση με την αλληλεπίδρασή του με τα υπόλοιπα μέλη μιας οργανωμένης πολιτικής κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη οι ανθρώπινες πράξεις στο τέλος κατευθύνονται προς την ευδαιμονία, ένα ύψιστο ανθρώπινο αγαθό. Ο άνθρωπος λοιπόν μέσα στην κοινωνία ( στην πόλιν) που ζει μπορεί να είναι ευτυχισμένος αλλά και να επιδιώκει την ευτυχία.

 Θεωρεί την ευδαιμονία τελικό αγαθό γιατί επιλέγεται πάντα γι’ αυτό που είναι κι όχι για χάρη ενός άλλου αγαθού. Την ονομάζει επίσης υπέρτατο αγαθό γιατί αποτελεί τον τελικό σκοπό της ζωής των ανθρώπων. Η ευδαιμονία είναι ενέργεια της ψυχής, που είναι συνδεδεμένη με την αρετή  κι είναι μια συνεχή δραστηριότητα. ‘Όλοι  οι άνθρωποι σύμφωνα με τον Αριστοτέλη επιδιώκουν τα αγαθά,  βέβαια διαφορετικά αγαθά  ανάλογα με τη σπουδαιότητα  , που θέτει ο καθένας και το τι θεωρεί ως αγαθό στη ζωή του. Η ευδαιμονία λοιπόν  είναι το τέλειο αγαθό και ταυτίζεται με τον τρόπο ζωής του ανθρώπου. Ταυτίζεται με την αρετή. Ο Αριστοτέλης ταξινομεί τις αρετές σε δύο ομάδες –κατηγορίες : τις διανοητικές αρετές που έχουν να κάνουν  με το λογικό μέρος της ψυχής και τις ηθικές που αφορούν τα πάθη , τα συναισθήματα και τις πράξεις των ανθρώπων. Όλες μαζί οι ηθικές αρετές σχηματίζουν το ήθος του ανθρώπου.

Ο Αριστοτέλης έχει κατορθώσει να κάνει μία σύνδεση της ηθικής και της πολιτικής φιλοσοφίας προκειμένου να βοηθήσει τον εαυτό του και τους άλλους να γίνουν ευτυχισμένοι άνθρωποι .Για να κερδίσουμε την ευδαιμονία πρέπει να ζήσουμε σύμφωνα με τους κανόνες της ηθικής. Η ανθρώπινη ενέργεια που εξασφαλίζει την ευδαιμονία είναι ο λόγος κι εδώ ο λόγος έχει την αίσθηση της φρόνησης ,της ηθικής κρίσης και αίσθησης. Με το λόγο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τι πρέπει να κάνει ο ίδιος. Η ικανότητα της ορθής σκέψης δημιουργεί μια ικανοποιητική ζωή στο σύνολό της. Το ήθος του ανθρώπου καθορίζεται από τις πράξεις του κι όχι από τα συναισθήματά του ή τις προθέσεις του. Η  φρόνηση καθορίζει τη συνολική συμπεριφορά του ανθρώπου που δεν είναι απόλυτη ούτε δεσμευτική. Αυτή μπορεί να εξελιχτεί και να αλλάξει στην πορεία της ζωής του ανθρώπου. Ένας άνθρωπος που χαρακτηρίζεται από φρόνηση παίρνει τις σωστές αποφάσεις και καθοδηγεί την ομάδα του προς τον ίδιο σκοπό δηλαδή να πάρουν και οι άλλοι τις σωστές αποφάσεις. Για τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία βρίσκεται στις ενέργειες που επιλέγονται γι’ αυτό που είναι από μόνες τους. Τις ονομάζει «καθαυτές »και τις συνδέει με την αρετή. Οι σημαντικές και αξιόλογες ενέργειες ξεκινούν από την αρετή και το νου. Μέσω του νου αντιλαμβανόμαστε τα πρώτα στοιχεία που γίνονται οι εμπειρίες μας οι οποίες μας δίνουν τη δυνατότητα να καταλάβουμε τις μεγάλες αλήθειες που είναι γενικές , υπάρχουν από μόνες τους και δεν χρειάζονται απόδειξη. Η αρετή είναι ένας σταθερός προσανατολισμός του νου. Αυτή αποφασίζει ελεύθερα ποιες θα είναι οι επιλογές των πράξεων και των αισθημάτων μας. Η αρετή είναι μια μέση πορεία. Για να ασκηθεί κάποιος στην αρετή πρέπει να τη γνωρίσει από τη νεαρή του ηλικία. Για να γίνουν οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι πρέπει να συντρέχουν οι εξής παράγοντες:

  • η φυσική προδιάθεση,
  • οι εθισμοί και
  • η λογική ικανότητα του ανθρώπου

Με τη λογική οι άνθρωποι κατορθώνουν να πράττουν έργα αντίθετα προς τους εθισμούς και τις φυσικές ορμές τους αν πειστούν ότι κάποια άλλη πορεία είναι η πιο  σωστή. Γιατί η αρετή εκτός από μια σταθερή συνήθεια που διαμορφώνεται με τον ορθό λόγο συμπορεύεται πάντα μόνιμα με τον ορθό λόγο. Σε θέματα ηθικής ο Αριστοτέλης ορθό λόγο εννοεί τη φρόνηση , η οποία μας επιτρέπει

  • να σκεφτόμαστε σωστά
  • να διατυπώνουμε τη σκέψη μας σωστά και
  • να πράττουμε αυτά που είναι σωστά κι ευεργετικά έτσι όπως κρίνονται από τους άλλους.

Η ευδαιμονία λοιπόν  είναι σύμφωνη με την αρετή . Επομένως πρέπει να παραδεχτούμε ότι η αρετή για την οποία μιλάει ο Αριστοτέλης  είναι το πιο σημαντικό κι αξιόλογο κομμάτι του εαυτού μας, ο ανώτερος δηλαδή εαυτός μας. Είναι το κομμάτι που μπορεί να σκέφτεται θεϊκά.  Η τέλεια ευδαιμονία έχει να κάνει με ενάρετες ασχολίες πνευματικές και νοητικές όπως είναι η αλήθεια. Για να χαρακτηριστεί ένας βίος ευδαίμων  πρέπει η ενέργεια της ψυχής μας να συμμορφώνεται με την αρετή. Ο Αριστοτέλης συνδέει την έννοια της αρετής με τη μεσότητα που είναι αξιέπαινη ενώ η υπερβολή και η έλλειψη είναι κατακριτέες.  Η αρετή λοιπόν είναι μεσότητα ανάμεσα σε δύο άκρα, την έλλειψη και την υπερβολή. Η αρετή ορίζεται από τον Αριστοτέλη «ως έξη προαιρετική» δηλαδή μια μόνιμη κατάσταση και διάθεση της ψυχής  η οποία στηρίζεται στην ορθολογική επιλογή γιατί είναι μια συνήθεια που επιλέγεται ελεύθερα από τον άνθρωπο . Προέρχεται από την ελεύθερη βούληση , την ελεύθερη επιλογή  η οποία κρατιέται σε μια μεσότητα σχετικά με μας. Η αρετή είναι μεσότητα μεταξύ δύο λανθασμένων τρόπων της υπερβολής και της έλλειψης. Η υπερβολή και η έλλειψη είναι κακίες που νοούνται ως ηθικές μειονεξίες. Η μεσότητα δεν είναι απόλυτη , αλλά είναι μεσότητα σε σχέση με εμάς δηλαδή σε σχέση με τον άνθρωπο που αποτελεί το υποκείμενο της ηθικής πράξης . Η μεσότητα ποικίλει ανάλογα με τις περιστάσεις και τα πρόσωπα. Επομένως  η μεσότητα έχει  να κάνει με τον άνθρωπο . Η μεσότητα αλλάζει ανάλογα με τις συνθήκες και τον άνθρωπο. Όμως ο κάθε συνετός άνθρωπος χρησιμοποιεί τη Λογική κι έτσι μ’ αυτή οδηγείται στη μεσότητα. Ο Αριστοτέλης απαντά με τη θεωρία της μεσότητας στο ερώτημα του Σωκράτη σχετικά με το πώς πρέπει να ζουν οι άνθρωποι.

Στη σύγχρονη εποχή ενώ οι άνθρωποι κατέχουν πάρα πολλά αγαθά κι έχουν λύσει το πρόβλημα της επιβίωσής τους δεν έχουν καταφέρει να λύσουν το θέμα της ευτυχίας, του ευτυχισμένου βίου. Παραμένει τόσο σύγχρονη κι επίκαιρη η θεωρία του Αριστοτέλη, που αξιοποιώντας την οι άνθρωποι μπορούν να οδηγηθούν στον ενάρετο βίο και στην ευτυχία , εάν φυσικά το επιθυμήσουν. Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα έχει ένα τέλος ένα σκοπό για τον οποίο γίνεται. Η ηθική του Αριστοτέλη χαρακτηρίζεται ως τελεολογική ,γιατί τίποτα δε γίνεται χωρίς σκοπό . Επίσης υπάρχει ένα τέλος προς το οποίο οδηγούνται τα πάντα. Ο έσχατος σκοπός στη ζωή των ανθρώπων είναι η ευδαιμονία. Ανακεφαλαιώνοντας θα λέγαμε ότι ο Αριστοτέλης ασκεί τεράστια επίδραση ακόμα και σήμερα . Η θεωρία του θα είναι πάντα επίκαιρη όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές κι αυτό γιατί δίνει τόση μεγάλη αξία στην ελεύθερη βούληση και στην κριτική ικανότητα του ανθρώπου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Καλογεράκος Ιωάννης.(2016).Παιδεία και Πολιτειακή Αριστεία. Ο δρόμος προς την Αρετή στο Αριστοτελικό ιδανικό κράτος.Αθήνα:GUTENBERG

Κούτρας(1983). Η ευδαιμονία στην ηθική φιλοσοφία του Αριστοτέλους, Πρακτικά

 παγκοσμίου  συνεδρίου, Αριστοτέλης, σσ. 338‐363. Θεσσαλονίκη.

William David Ross (1991). Αριστοτέλης.Αθήνα:  Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

Read 717 times

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

Νέα & Ανακοινώσεις

PrevNext

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr