Displaying items by tag: Λογοτεχνία

Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2020 19:51

Οι πιο μεγάλοι μου έρωτες

Οι πιο μεγάλοι έρωτες ήταν δημιουργήματα της στιγμής,

Τότε που η καρδιά αποφάσιζε να δώσει μορφή στο παρελθόν, έτσι που να μην σφαδάζει, πεθαίνοντας στη λήθη.

Οι πιο μεγάλες έρωτες ήρθαν ύπουλα και σιγανά, κρυμμένοι πίσω από μια χιλιοειπωμένη λέξη και ένα συνηθισμένο βλέμμα, κι ας έγιναν ανατροπή και κύμα, που όλα τα αδιαμφισβήτητα γελοιοποίησαν

Ήρθαν απρόσκλητοι και δογματικοί, για να αποδείξουν πως ο κόσμος μου στροβιλιζόταν από ένα εύθραυστο αεράκι, ένα ελάχιστο θρόισμα, μια υποψία ορμής.

Οι πιο μεγάλοι έρωτες κουβαλούσαν το δικό τους θάνατο και το πένθος της προμελετημένης ήττας τους Επειδή θα μπορούσαν μόνο να ενσαρκωθούν σε ένα ανέφικτο μέλλον μου και σε μια ναρκωτική αυταπάτη

Ευστράτιος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Παρασκευή, 09 Οκτωβρίου 2020 19:15

Ζωντανός Πόνος

Πού πήγε η φρίκη του πόνου που σε συνέτριψε;

Όχι η ανάμνηση του Ούτε η εξιλέωση του με το θάνατο.

Αλλά ακέραιος, δίχως τα γλοιώδη γλίτωσε πια Αλύπητος, όπως ανελέητο τον γνώρισες

Πού να παραμονεύει τώρα; Και ποιον; Κάπου εξίσου φρικτός και ασίγαστος

Το ίδιο υπαρκτός κι απόλυτος.

Άδικος και ανήκεστος σαν καταδίκη.

Για εγκλήματα που ποτέ δεν διέπραξες.

Μοίρα για τον επόμενο ανυποψίαστο, που θα ενδώσει.

Στράτος Παπάνης

canvas

Published in Λογοτεχνία
Tagged under
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:28

Παλίμψηστα

Παλίμψηστα πράγματα και τοπία, που πάνω τους ξεθωριάζει η μυρωδιά και τα έργα των ανθρώπων, που πέρασαν και λησμονηθήκαν.
Αδιόρατοι ίσκιοι, κρυπτογραφημένοι έρωτες, λόγια που άλλαξαν, καθώς ειπώθηκαν, την προσωδία στο πεπρωμένο μιας σχέσης. Κι αυτό με τη σειρά του τη μελωδία της οικουμένης.
Αναπνοές παλιού κρασιού, που διαχέουν τα συναισθήματα και τις μνήμες της χρονιάς, που φυλακίστηκαν.
Σκηνές που τελείωσαν, αλλά πάνω τους ασθμαίνει το παρόν, για να χαράξει το μέλλον, δεσμώτες που καιροφυλακτούν για την ψυχή, που θα τους αναστήσει.
Παλίμψηστα σαν αινίγματα με μια μόνο απάντηση: Τίποτα δεν μπορεί να πεθάνει.

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:26

Κηλίδα

Ισχνό το συννεφάκι στ´Αυγούστου την πανσέληνο-του φθινοπώρου κηλίδα.

Αναίτιος στης αγκαλιάς σου τη θαλπωρή ο αναστεναγμός-της παγωνιάς, που θα μου φερεις,προμήνυμα.

Πάντα έτσι όλα τελειώνουν, την ώρα που αιώνια πάνε να μοιάσουν: ριπές της φθίσης βεβηλώνουν το κορύφωμα της νιότης σου.

Σαν κάποιες στιγμές ευτυχίας, που αργότερα καταλαβαίνεις ότι ήδη έχουν ενδώσει στο καρτέρι του χρόνου..

Στράτος Παπάνης.

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:25

Επιθυμία

Κάθε φορά που γεννιέται μια επιθυμία μαζί της αναφύονται οι δυνάμεις, που θα την πραγματώσουν και τα αντίβαρα, που δεν θα της επιτρέψουν να πραγματοποιηθεί. Η συνισταμένη των δύο ονομάζεται δράση και η τελική απόφαση διακινδύνευση, ασφάλεια, κίνητρο, έμπνευση, ενοχή..

Μα οι επιθυμίες περνούν και οι άνθρωποι γεμίζουν από δυνάμεις, που δεν ξέρουν πώς να τις χρησιμοποιήσουν και βάρη, που δεν καταλαβαίνουν γιατί τα κουβαλούν..Κι αυτός γίνεται ο σκοπός της αυτογνωσίας: Να εφευρίσκει σκοπούς για την ορμή, παραμυθία για τα βάρη, αλλά πάνω από όλα τρόπους, για να παραμένουν οι επιθυμίες ζωντανές..

Στράτος Παπάνης

 
Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:23

Σούρουπο

Σουρουπώνουν όλα όσα αγαπήσαμε και το λυκόφως του κόσμου μας αχνοπαίζει στα τοπία, σαν αμφιλεγόμενη πρόφαση για την ήττα της νύχτας, που θα μας διαπεράσει.
Αλλά τα πορφυρά, που αντιστέκονται στους ορίζοντες, θα ιριδίζουν για πάντα την ασυδοσία της ύπαρξης μας, που με τα πάθη της πυρπόλησε κάθε συμβιβασμό..
Στράτος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:15

Αστική Σελήνη

Ανατέλλει αστική η σελήνη μέσα από κάδους, κεραίες και κουρασμένα αισθήματα.
Εναέρια σύρματα τη διαιρούν, τη χαράσσουν, στρεβλώνουν το σχήμα της. Σκοντάφτει σε τέντες, σε στύλους, σε υπάρξεις αιωρούμενες. Την προϋπαντούν αυταπάτες, ειρκτές, δεσμώτες σκυλιά σε ασφυκτικά διαμερίσματα.
Επαναστατημένες ψυχές σπαρταρούν για το θαύμα, που ποτέ δεν κομίζει.
Τα λόγια, οι ανάσες, που στο φως της προδόθηκαν, λεηλατημένα εξαργυρώνονται στων σπονδών της την έξαρση.
Σελήνη της πόλης, που πρώτα τρεμόπαιξες στους νοητούς του Αιγαίου ορίζοντες, πόσο πολύ μου θυμίζεις της ζωής μου τα ανέφικτα.
Σα γυναίκα που την έκσταση αλλού αφού γνώρισε, στις βεβαιότητες μιας πόλης αναιμικής ξεπουλήθηκε..

Στράτος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:11

Ενοχή

Συνοδεύει τους ανθρώπους από τον Κήπο της Εδέμ, ως απόρροια της αμαρτίας, και προϋποθέτει τη γνώση του καλού και του κακού. Ξεκινά από τη στιγμή που το παιδί θα αναγνωρίσει τον εαυτό του στον καθρέφτη και εδραιώνεται στην ηλικία 3-5 ετών ως αντίβαρο στη χαρά του παιχνιδιού, της προσωπικής έκφρασης και της αυθόρμητης πρωτοβουλίας.

Συνεπικουρεί ή καταρρακώνει την αγάπη, τον έρωτα, την κοινωνική δράση, την ηθική. Προκαλεί κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος, αλλά συνέχει τα μέλη μιας κοινότητας και αποτρέπει τις παρεκκλίσεις.

Αδελφή του πόθου, του φόβου, του διλήμματος, της νεύρωσης, της τραγικότητας. Νέμεσις με τη μορφή Ερινύας, χαρακτηριστικό ανθρώπων με πάθη και ορμή. Αριστουργήματα λογοτεχνικά γράφτηκαν, για να την εξυφάνουν, περιγράψουν, ερμηνεύσουν και σίγουρα ο καθείς κουβαλά μια Αντιγόνη μέσα του, που αναρωτιέται αν θα υπακούσει στον Θείο ή ανθρώπινο νόμο.

Η απουσία της δημιουργεί αναλγησία, αμοραλισμό,  αντικοινωνικές προσωπικότητες, δολοφόνους κατά συρροή, ευδαιμονισμό, ηδονισμό. Όλοι οι μηχανισμοί άμυνας επιστρατεύονται, για να την καταπνίξουν, θεωρίες ανακατασκευάζονται, δικαιολογίες και επιχειρήματα εφευρίσκονται. Κι όμως αυτή βλοσυρή, αδέκαστη και αμείλικτη συμπορεύεται, αναζητώντας εξιλαστήρια θύματα και ποινές χωρίς συγκατάβαση..

Διαφέρει πολιτισμικά. Στις δυτικές ατομοκεντρικές κοινωνίες ακούγεται ως εσωτερική φωνή και στην ανατολική φιλοσοφία ως κοινωνικός έλεγχος και απομάκρυνση από την ομάδα ή τους θεϊκούς στόχους. Συσχετίζεται με αξίες, νόρμες, παραδόσεις. Η ζωή χωρίς αυτήν θα ήταν απαλή, αν οι ανθρώπινες δράσεις δεν ήταν ανταγωνιστικές. Πρόκειται για ένα από τα ζοφερότερα συναισθήματα: Την ενοχή.

Κι αν, κατά την ψυχανάλυση, η πρώτη της εκδήλωση εδράζεται στον έρωτα προς το γονέα του αντιθέτου φύλου, κατά την ενήλικη ζωή επεκτείνεται σε κάθε έκφανση. Για όσα πράξαμε πληγώνοντας άλλους, για εκείνα που δεν κάναμε, για ενέργειες κάποιων, που δεν αποτρέψαμε, για σκέψεις άνομες και παρορμήσεις μη επιθυμητές. Οι τελειοθήρες πιστεύουν πως δεν έκαναν αρκετά, όσοι διαθέτουν ανελαστικό υπερεγώ, ότι κάθε τι είναι λάθος, όσοι ασπάζονται το σχετικισμό χάνονται μέσα στους κανόνες, που οι ίδιοι μεταβάλλουν, ανάλογα με την περίσταση..

Η σκιά της απειλεί όσους διασώθηκαν από ατυχήματα, εκείνους, που επεβίωσαν, ενώ άλλοι δεν τα κατάφεραν. Ο φόρος της βαρύς για τις μητέρες, που μόλις γέννησαν και δεν πλημμύρισαν από συναισθήματα ευφορίας για το βρέφος: Λογισμοί αποτροπιαστικοί, ενάντιοι στις προσδοκίες, που αργότερα θα μεταλλαχθούν σε υπερπροστατευτικότητα ή σε κατάθλιψη. Η γυναικεία φύση συνώνυμη της ενοχής ανά τους αιώνες, φορτώθηκε τα αιτήματα για αγνότητα, σεμνοτυφία, πορνεία,  πανάκεια. Ακόμα και στην κακοποίηση, το μαζοχισμό, την ταπείνωση, το αδηφάγο πρόσωπό της παρίσταται αμετάκλητο: Αξίζω την τιμωρία, τον εξευτελισμό, τον πόνο.

Κατά τη γνωστική ψυχολογία η ενοχή προκαλείται από  αυτόματες σκέψεις, που καταλογίζουν ευθύνες, ακόμα κι αν κάτι τέτοιο είναι παράλογο. Ανδρώνεται μέσα από φαύλους κύκλους συλλογιστικής. που χρεώνουν, προσωποποιούν, μεγεθύνουν το αρνητικό και ελαχιστοποιούν το θετικό. Αν εκπορεύεται από τον κρυφό εαυτό και συνδυάζεται με την αυτόνομη ηθική, εκλαμβάνει υπαρξιακές διαστάσεις. Αν όμως, αναμιχθεί με κοινωνικό έλεγχο, μετατρέπεται σε ντροπή, καταισχύνη, όνειδος, διαπόμπευση.

Όσοι ονειρεύονται έλεγχο των μαζών την έχουν αναγάγει σε όπλο προπαγάνδας, για να καταστείλουν, να ψέξουν, να καθηλώσουν, να υποτάξουν: ´Εσείς φταίτε για την κρίση. Η οικονομική δυσπραγία σας αξίζει. Μαζί τα φάγαμε ´ Εφόσον είσαι άνεργος, δεν έχεις δικαίωμα να λέγεσαι καλός πατέρας, αφού δεν φέρνεις πόρους στην οικογένεια ´

Το σχολείο και οι γονείς, το σύστημα  εκπαιδεύουν σε αυτήν από νωρίς, για να αποφύγουν πρωτοβουλίες, καινοτομίες, ρίσκα και για να βεβαιωθούν πως οι σύννομες ή αποδεκτές συμπεριφορές θα ακολουθηθούν: ‘ Άλλη μια μπουκιά για το μπαμπά, τη μαμά, το Χριστούλη ´ Όλη τη μέρα ακούς μουσική.. Δεν θα περάσεις στο Πανεπιστήμιο, ενώ οι φίλοι σου θα είναι φοιτητές.

Η καταναλωτική μανία εισήγαγε μορφές ενοχής, που οδηγούν σε ψυχαναγκασμό: Παραβίασες τη δίαιτα, δεν ξοδεύεις αρκετά για τα παιδιά, δεν ακολούθησες τη μόδα ή τις τάσεις της εποχής.

Η λαίλαπά της κατακυρίευσε και τους κοινωνικούς ρόλους: Δεν είσαι καλός εραστής / ερωμένη επειδή δεν είχες ΄γενναία στύση’, δεν έφτασες σε οργασμό, δεν εντρύφησες στο Κάμα Σούτρα, το ταντρικό σεξ ή δεν έδωσες βάση στα λόγια των τηλεοπτικών σεξολόγων, καταδίκη επειδή είσαι ανεπαρκής σύζυγος, τύψεις για τη διάλυση μιας οικογένειας, μειονεξία γιατί παρέμεινες ψηφιακά αναλφάβητος, αρά, καθόσον δεν καταρτίστηκες αρκετά, μομφή που δεν έχεις κατάλληλες γνωριμίες, επίκριση γιατί δεν έμαθες δέκα ξένες γλώσσες. Όσο περισσότερες οι απαιτήσεις για να θεωρηθεί κάποιος ολοκληρωμένος, τόσο οι ενοχές για την ασυμβατότητα των στόχων και του προσωπικού δυναμικού θα πληθαίνουν.

Η ενοχή η συνοδοιπόρος του ανθρώπου από τη γένεσή του, τον συντροφεύει μέχρι το τέλος του βίου του. Επειδή οι ρίζες της βρίσκονται στη θνητότητα, που σε αναγκάζει να αναπολείς το αιώνιο και να συμβιβάζεσαι με το εφήμερο και επιδερμικό.

Ευστράτιος Παπάνης, Μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Published in Λογοτεχνία
Δευτέρα, 07 Σεπτεμβρίου 2020 07:20

Σφίγγα

Πετσί φιδιού η εξάρτηση από εκείνη πάνω σου, τρίψου με μανία σε πέτρες και μνήμες και τοίχους και εναλλακτικές μέχρι να το αποβάλλεις.
Ξεραμένο να κείτεται στο έδαφος, γκριζωπό ελαφρύ κι ανώδυνο, μα πάντοτε ερπετό.
Και όταν στον αργοπορημένο ήλιο ενός Σεπτέμβρη σταθείς το νέο σου δέρμα να θαυμάσεις, αλώβητο μη θαρρείς πως είναι:
Τα ίδια δαχτυλίδια αναδεύουν το σχήμα του και όμοια χρώματα προμηνύουν τις μελλούμενες ήττες σου.
Γιατί σφίγγες τα μάτια, που με τόση ανυπομονησία σε κοίταξαν, εκείνο το μεσημέρι, και δε θα φανερώσουν το δηλητήριο ή τον έρωτα τους, προτού σε παραλύσουν με νέες εξαρτήσεις.

Ευστράτιος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Κυριακή, 30 Ιουλίου 2017 19:48

Μοναξιά

Η αρχή της κατ´ επιλογήν μοναξιάς μοιάζει με ελευθερία. Αποτινάσσεις από πάνω σου όλα όσα θα έκανες για τους άλλους. Ο μόνος εαυτός αρκείται σε λιγότερα, δεν έχει τύπους, κανονισμούς, τρόπους καλής συμπεριφοράς, συμβατικότητες, απαιτήσεις, ωράρια.

Ο μόνος εαυτός προσεγγίζει περισσότερο το πρωτόγονο από το πολιτισμένο.
Ακόμα και η αυτοπειθαρχία αρχίζει να γίνεται μια περιττή ιδιότητα. Γιατί; Αφού όλα αποκτούν νόημα, όταν αναφέρονται στους άλλους. Κι ο εαυτός έχει υπόσταση μόνο μέσω των σχέσεών του με τους άλλους. Κανείς δε γεννήθηκε αυθύπαρκτος. Δεν υπάρχει ούτε μία στιγμή, που να μπορούμε να τον θυμηθούμε μόνο. Πάντα μέσα από τις ετεροαναφορές γίνεται αντιληπτός, σαν ένας μακρινός πλανήτης, που μπορείς να τον παρατηρήσεις μέσω της παραμόρφωσης στο φως του άστρου του. Η ίδια η ψυχοθεραπεία δεν είναι μία ανάλυση του εγώ, αλλά των συσχετισμών του.

Σταματάς να μιλάς. Η γλώσσα, η κοινωνία η ίδια δεν υφίσταται, όταν χάνει τον επικοινωνιακό χαρακτήρα. Δε χρειάζεσαι επιχειρήματα. Αναπτύσσεις θεωρίες δίχως αντίλογο, επιχειρήματα, που κανείς δεν θα κληθεί να αντικρούσει, απόψεις παράξενες, που ντύνονται λογικά περιβλήματα.

Προσωποποιείς τα αντικείμενα, τους απευθύνεις το λόγο, όπως έκανες μικρός. Η μοναξιά σε επαναφέρει στις παιδικές καταβολές.
Κι έπειτα έρχεται η περιβόητη αυτογνωσία.
Μα το παρόν κυλά αστραπιαία και το μέλλον είναι άδηλο. Κανείς δεν το γνωρίζει ή το προβλέπει. Ουσιαστικά για μια συνδιαλλαγή με το παρελθόν πρόκειται, με όλα όσα έζησες. Μια ετεροχρονισμένη συνομιλία με τους άλλους, που δεν την ολοκλήρωσες, όταν έπρεπε.

Η αυτογνωσία ξεκινά, όταν το παρόν ακινητοποιείται, αιχμαλωτίζεται, όταν οι μνήμες ξεχύνονται σαν αιμορραγούσα πληγή, παραμορφωμένες, κατακλυσμιαίες, απροσδόκητες.
Αλλά τα συναισθήματα θεριεύουν. Σα να μη χρειάζονται τους άλλους, για να εκδηλωθούν. Γίνονται ολοένα και εντονότερα, τραχύτερα, απαιτητικότερα. Ενδύονται την αρχαία τους δόξα, τα ένστικτα. Πιο αυθεντικά, αλλά άγρια, ανήμερα, δεσμευτικά.
Καθώς σε κατακλύζουν δημιουργούν στρεβλώσεις, παραισθήσεις, οράματα.
Και ξαφνικά σε μεταφέρουν πέρα από το χρόνο, πάνω από το χώρο, μακριά από την αιτιότητα.
Έχοντας σε ξαναβαπτίσει στην κολυμβήθρα του αρχέγονου εαυτού, σε αναγκάζουν να κοινωνήσεις το μεταφυσικό.

Γιατί η μοναξιά είναι η ασφαλέστερη οδός για το υπερβατικό ή την τρέλλα.

Published in Λογοτεχνία

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr