Print this page
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 05:22

Press Pause - Η θεραπευτική αξία της παύσης

Written by
Rate this item
(0 votes)

 Συγγραφέας: Κωνσταντίνα Μπασκουρέλου

Ζούμε σ’έναν κόσμο που κυλά με ταχύτατους ρυθμούς, απαιτητικές υποχρεώσεις, και συχνά εξοντωτικά προγράμματα. Έναν κόσμο που έχει “θεοποιήσει” την παραγωγικότητα, τα γρήγορα αποτελέσματα, τον ανταγωνισμό, το “είμαι στο τρέξιμο”. Αυτός ο κόσμος εν τέλει, μέσα στις ιλιγγιώδεις του ταχύτητες, έχει απωλέσει την επαφή του με τον εαυτό, και έχει ξεχάσει ότι η στροφή προς τα έξω - η στοχευμένη δράση - προϋποθέτει αρχικά τη στροφη προς τα μέσα, την επαφή με τη βάση μας και τη δύναμή μας.

 (Photo by Zoltan Tasi on U nsplash

Ο σύγχρονος άνθρωπος έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος με ένα επαναλαμβανόμενο δίλημμα: Δρω για να δρώ ή δρω σε συνάρτηση με τις ανάγκες μου, τα όνειρά μου, και τους ανθρώπινους περιορισμούς μου;

Το πρώτο σενάριο μας θυμίζει το μαρτύριο του Σίσυφου, του ήρωα που προσπάθησε να εξαπατήσει τους Ολύμπιους θεούς και να ξεγελάσει το θάνατο (τη μεγάλη παύση, κοινή  μοίρα της ανθρωπότητας). Ο Σίσυφος τιμωρήθηκε με το να ζει σε μια επαναλαμβανόμενη,

 

σκληρή και χωρίς νόημα ρουτίνα: καταδικάστηκε να κουβαλάει έναν βράχο στην κορυφή ενός βουνού, γνωρίζοντας ότι κάθε φορά λίγο πριν φτάσει στην κορυφή ο βράχος θα κατρακυλήσει και πάλι προς τα κάτω, απ’ όπου και θα πρέπει να ξαναξεκινήσει την προσπάθειά του.

Αυτή η “άψυχη” και μηχανική επαναληπτικότητα είναι ουσιαστικά το τίμημα που πληρώνουμε κάθε φορά που “εξαπατάμε” τον εαυτό μας, που δεν παίρνουμε χρόνο να αφουγκραστούμε τους “θεούς” - τις πραγματικές μας ανάγκες, να έρθουμε σε επαφή με την θνητότητα και την ανθρώπινη φύση μας. Τότε η ζωή γίνεται μια σκληρή κι επαναλαμβανόμενη ρουτίνα και η προσπάθειά μας φαντάζει μάταιη, ένα “Σισύφειο μαρτύριο”.

Μερικά από τα σημάδια που δείχνουν ότι μπορεί να χρειαζόμαστε ένα “διάλειμμα” είναι τα εξής:σωματική και ψυχολογική κόπωση

  • εκνευρισμός/ ευερεθιστότητα
  • πτώση αποδοτικότητας και δυσκολία συγκέντρωσης
  • αίσθηση έλλειψης νοήματος κι αποστασιοποίηση από όσα συμβαίνουν στη ζωή μας
  • αναβλητικότητα
  • απογοήτευση κι έλλειψη ενδιαφέροντος
  • έλλειψη ικανοποίησης από σχέσεις και δραστηριότητες που μας έδιναν χαρά στο παρελθόν.

Ο σύγχρονος άνθρωπος εκδηλώνει λοιπόν ολοένα και συχνότερα συμπτώματα στρες, άγχους, ή ακόμα και κατάθλιψης. Σύμφωνα με μια άλλη διαγνωστική ματιά, αυτή της ψυχοθεραπείας Gestalt, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το άτομο λειτουργεί με έναν παγιωμένο τρόπο, που στερείται ελαστικότητας, ισορροπίας, και υγιούς απόκρισης στη ζωή και τις προκλήσεις που αναδύονται κάθε στιγμή.

Το άτομο προσεγγίζει δηλαδή την πραγματικότητα μονοδιάστατα, όντας καθηλωμένο σε έναν από δύο συγκρουόμενους πόλους:

  • στον πόλο του Doing (Κάνω), έναντι αυτού του Being (Είμαι),
  • στην ικανοποίηση των αναγκών του Περιβάλλοντος, έναντι της ικανοποίησης των

αναγκών του Εαυτού,

  • σε “επαφή” με αυτό που θα έρθει, κι όχι με αυτό που συμβαίνει Εδώ και Τώρα.

Η παύση - ή απόσυρση όπως την αποκαλούμε στην ψυχοθεραπεία Gestalt - μας δίνει την ευκαιρία να επι-στρέψουμε την προσοχή μας από το περιβάλλον στον εαυτό, να μεταβολίσουμε τις νέες εμπειρίες και πληροφορίες, να έρθουμε σε επαφή με τα

 

συναισθήματα και τις σκέψεις μας, και κυρίως: να αφήσουμε χώρο στις νέες μορφές, ιδέες και λύσεις να αναδυθούν. Η “επιστροφή” αυτή μας ξεκουράζει και μας χαλαρώνει, μας δίνει ενέργεια και προσανατολισμό και αυξάνει κατά πολύ τις πιθανότητες να είμαστε αποδοτικοί στην επίτευξη των στόχων μας και να απολαμβάνουμε περισσότερο τη ζωη μας.

Οι παύσεις αυτές, τα “διαλείμματα”, δεν χρειάζεται να είναι κάποια πολύωρη ή πολυέξοδη ασχολία. Μάλιστα όσο πιο εύκολο μας είναι αρχικά να τα εντάξουμε στο πρόγραμμά μας, τόσο πιο ουσιαστική θα είναι η επίδρασή τους στην ποιότητα της ζωής μας. Κάτι τέτοιο μπορεί για παράδειγμα να είναι ένας περίπατος στη φύση, ένα χαλαρωτικό μπάνιο, ένα ολιγόλεπτο “time-out” σε μια ήσυχη μεριά του σπιτιού ή της εργασίας μας, ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα μας βοηθά να αποσύρουμε για λίγο την προσοχή μας απ’ τη δουλειά και τις υποχρεώσεις μας και να επιστρέψουμε στο κέντρο μας. Αφού συλλάβουμε την κεντρική ιδέα και σημασία της παύσης, μπορούμε σιγά σιγά να γινόμαστε πιο δημιουργικοί, να βρίσκουμε νέους τρόπους να ξεκουράζουμε το μυαλό και το σώμα μας, και να φροντίζουμε την ψυχική μας υγεία.

Συχνά, στον τρόπο σκέψης του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου, η επαγγελματική εξουθένωση συγχέεται με την εργατικότητα, η ανάγκη για ξεκούραση με την τεμπελιά, και το κενό με το τίποτα. Η παύση, η καλλιέργεια ενός κενού χώρου ανάμεσα στις σκέψεις μας, δεν είναι “τίποτα”, είναι μια πράξη αυτοφροντίδας, ένα γόνιμο έδαφος κι ένα άνοιγμα: μια πύλη μέσα απ’ την οποία μπορούν να αναδυθούν νέες πιθανότητες, επιλογές, και δημιουργικές λύσεις. Κάθε τρόπος που μας βοηθά να αποκτήσουμε επίγνωση, να αναγνωρίσουμε ότι τίποτα δεν είναι μονόδρομος, και ότι έχουμε κι άλλες επιλογές, είναι εξ ορισμού θεραπευτικός και άρα πολύτιμος για τον ψυχισμό μας.

Η γνήσια κι αυθεντική δημιουργικότητα δεν εμποδίζεται ούτε αναστέλλεται από την παύση. Αντίθετα, ανθίζει και ξεδιπλώνεται ολόπλευρα ακριβώς χάρη σε αυτήν.

Κωνσταντίνα Μπασκουρέλου

Κλινική - Συμβουλευτική Ψυχολόγος, MA, BSc.

Ψυχοθεραπεία Gestalt www.therapyspot.gr

Read 455 times