Displaying items by tag: Συνεργάτες

Δευτέρα, 19 Απριλίου 2021 18:13

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Ακούγοντας κάποιος τη φράση το τρίτο πρόσωπο, πάει ο νους του σε εκείνον τον άνθρωπο, που βρίσκει χώρο και μπαίνει ανάμεσα στο ζευγάρι ή καλύτερα που προσκαλείται από το ένα μέλος του ζευγαριού, για να ισορροπήσει τη σχέση ή τον γάμο του. Τι θα γινόταν όμως αν στρέφαμε το βλέμμα μας στο πιο ουσιαστικό τρίτο πρόσωπο, που δεν είναι άλλο από την ίδια τη σχέση;

 Ως σύντροφοι μπαίνουμε σε μια σχέση για να καλύψουμε τις ανάγκες μας άλλοτε με τρόπο που δείχνει να σεβόμαστε την παρουσία του απέναντι και άλλοτε στρέφοντας τον εσωτερικό μεγεθυντικό μας φακό μόνο πάνω σε μας και στο τι θέλουμε εμείς. Ξεχνάμε λοιπόν, πως αν δεν ακούμε και τι χρειάζεται ο άλλος, δεν απαξιώνουμε μόνο εκείνον αλλά και την ίδια τη σχέση.

Ναι, λοιπόν υπάρχει ακόμα ένα πρόσωπο, που πρέπει να φροντίσουμε, αυτό το τρίτο πρόσωπο, που αποκτά ταυτότητα μέσα από την αλληλεπίδραση των άλλων δύο προσώπων, του ζευγαριού. Η γέννηση αυτού του νέου μέλους και τα χαρακτηριστικά του αποκαλύπτονται μέσα από την πιο απλή, αλλά έντιμη ως προς τον εαυτό μας ερώτηση: «Πώς θα χαρακτήριζα τη σχέση μου, ποια στοιχεία του χαρακτήρα μου εντοπίζω μέσα σε αυτή, τι χρειάζεται να διατηρήσω και πόσο είμαι διατεθειμένος-η να αλλάξω ό,τι δε μου αρέσει;»

 Για να χτίσουμε λοιπόν αυτή την τριάδα πάνω σε γερά θεμέλια, χρειάζεται να αντικαταστήσουμε το εγώ με το εμείς και να φροντίσουμε αυτό το νέο πρόσωπο, που φέρει κομμάτια της δικής μας ιδιοσυγκρασίας, όπως ένα μικρό παιδί, που μεγαλώνει ακολουθώντας τις δικές μας αξίες.

Ας μην ξεχνάμε πως η σχέση είναι κι αυτή ένας ζωντανός οργανισμός, που άλλοτε είναι υγιής, άλλοτε νοσεί και άλλοτε πεθαίνει. Είναι στο χέρι μας λοιπόν να της προσφέρουμε την προσοχή και τη φροντίδα, που χρειάζεται για να την κρατήσουμε ζωντανή!

Νίκα Χαρά

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας (Πιστοποιημένο μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής και της European Association For Counselling)

Συγγραφέας (Μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος)

Κυριακή, 21 Μαρτίου 2021 11:16

Απώλεια και πένθος στη ζωή μας

Ελένη Κωφονικολού  Δασκάλα

     Όλοι οι άνθρωποι σε κάποια στιγμή της ζωής τους έρχονται αντιμέτωποι με σημαντικές απώλειες. Αυτές μπορεί να αφορούν το θάνατο κάποιου δικού τους προσώπου και όχι μόνο. Μπορεί να είναι καταστάσεις υγείας , απώλεια εργασίας, οικονομικά προβλήματα, αλλαγή περιβάλλοντος, απομάκρυνση από φίλους ή ακόμη και ο χωρισμός από κάποιον για τον οποίο τρέφουμε ακόμη αισθήματα. Ανάλογα με τις εμπειρίες  που έχει ο κάθε άνθρωπος μπορεί να κατανοεί τις αντιδράσεις τόσο τις δικές του όσο και των άλλων που βιώνουν την απώλεια.

         Είθισται την απώλεια  συχνά να τη συσχετίζουμε με το πένθος και το θάνατο. Αυτό όμως δεν είναι σωστό . Η απώλεια και το πένθος δε συσχετίζονται μόνο με το θάνατο. Ίσως τα συναισθήματα από το θάνατο ενός αγαπημένου μας προσώπου να είναι πολύ πιο έντονα κι επώδυνα όμως η απώλεια και το πένθος είναι δυνατόν να συσχετιστούν και με άλλα ερεθίσματα όπως αναφέραμε και πιο πάνω.

       Το πένθος είναι μια συναισθηματική αντίδραση . Είναι ο τρόπος που αντιδρούμε στην απώλεια που εμφανίζεται στη ζωή μας. Το πένθος είναι μια επίπονη διαδικασία γιατί καλούμαστε να διαχειριστούμε τόσο την απώλεια που μας συμβαίνει όσο και τον εαυτό μας, να προσαρμοστούμε  δηλαδή στις νέες συνθήκες ζωής . Το πένθος λοιπόν δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια διαδικασία φυσιολογική , που ακολουθεί  ο ψυχισμός μας,  όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με μια απώλεια προκειμένου να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα , δηλαδή στη νέα κατάσταση.

       Ο κάθε άνθρωπος,  που βιώνει πένθος περνάει μέσα από μια σειρά συναισθηματικών διαδικασιών τα λεγόμενα στάδια του πένθους . Τα στάδια αυτά όσο δύσκολα και δυσάρεστα κι αν είναι , εξυπηρετούν συγκεκριμένη σκοπιμότητα  , μια πορεία για την ενδυνάμωση του ανθρώπου που πενθεί  με τελικό προορισμό την αποδοχή της απώλειας  και τη συνέχιση της ζωής.

                  Το πρώτο στάδιο του πένθους είναι η άρνηση.  Φυσιολογικότατη  αντίδραση . Αποτελεί άμυνα προκειμένου να ανταπεξέλθει κάποιος μπροστά στο «κακό που ήρθε». Είναι μια αίσθηση σοκ μπροστά στην απώλεια είτε ενός ανθρώπου είτε μιας κατάστασης. Μπορεί να περιγραφεί σα ζάλη, παραλυσία ή απώλεια συνείδησης. Τα άτομα που βρίσκονται σ’ αυτό το στάδιο αδυνατούν να δεχτούν ότι συμβαίνει αυτό το γεγονός στους ίδιους. Δεν το πιστεύουν. Το σοκ λειτουργεί ως μια προστατευτική ασπίδα , που δίνει στον άνθρωπο που το βιώνει τον απαραίτητο χρόνο για να προετοιμαστεί εσωτερικά , να συνειδητοποιήσει τα δυσάρεστα νέα, χωρίς να διαλυθεί.

        Αμέσως μετά το επόμενο στάδιο είναι ο θυμός. Όταν το άτομο που πενθεί αποκτήσει κάποια επαφή με την πραγματικότητα εμφανίζεται ο θυμός. Θυμός γι’ αυτό που έχει συμβεί , για αυτό που έχασε. Στην αρχή ο θυμός δεν έχει συγκεκριμένο αντικείμενο, και δημιουργείται από τη δυσκολία που έχει κάποιος ν’ αντιμετωπίσει την απώλεια και να την εντάξει σαν πραγματικότητα μέσα στη ζωή του. Συχνά οι άνθρωποι έχουν την αίσθηση ότι  είναι μόνοι  κι αβοήθητοι στα προβλήματά τους. Ο θυμός αργά ή γρήγορα βρίσκει ένα στόχο προς τον οποίο θα απευθυνθεί. Ψάχνουν λοιπόν κάπου να ρίξουν τις ευθύνες και δεν είναι λίγες οι φορές που τα βάζουν με όλους όσους είναι δυνατόν να εμπλέκονται στην κατάσταση αυτή με οποιοδήποτε τρόπο. Αρκετές φορές ο θυμός εκφράζεται με μια αμυντική κι επιθετική συμπεριφορά. Ωστόσο είναι φυσιολογική αυτή η αντίδραση και βοηθάει το άτομο που έχει περιέλθει σ’ αυτή την κατάσταση να συνειδητοποιήσει την πραγματική αιτία του θυμού , που είναι η ύπαρξη της συγκεκριμένης απώλειας.  Ο άνθρωπος στην παρούσα φάση θέλει να φανεί δυνατός , να προσπαθήσει να πάρει τον έλεγχο της νέας κατάστασης που βιώνει και για το λόγο αυτό επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα χιλιάδες γιατί που τον βασανίζουν.  «Γιατί;» «Γιατί σε μένα;». Όμως δεν είναι σε θέση ν’ απαντήσει επιστρατεύοντας τη λογική και να βρει λογικά επιχειρήματα στις  ερωτήσεις αυτές που τον βασανίζουν.

          Μετά από το στάδιο του θυμού περνάμε στο στάδιο της διαπραγμάτευσης.

 Οι άνθρωποι σ’ αυτό το στάδιο νιώθουν έντονη την ανάγκη να βρουν  την «πραγματική αιτία» που τους προκάλεσε αυτή την απώλεια για να την ερμηνεύσουν με τα δικά τους υποκειμενικά κριτήρια . Γεμίζουν ενοχές και αυτοκατηγορούνται για λάθος χειρισμούς και τυχόν παραλείψεις που αν δε γινόταν ίσως να μην έφερναν στη ζωή τους αυτό το τόσο δυσβάσταχτο γεγονός, που τους αναστάτωσε και τους αποπρασανατόλισε. Ο θυμός που ένιωθαν στο προηγούμενο στάδιο τείνει να εσωτερικεύεται και να τους γεμίζει τύψεις κι ενοχές. Απεγνωσμένα προσπαθούν να βρουν μια λύση υποφερτή γι’ αυτούς,  που να μπορούν δηλαδή να τη δεχτούν για να τους απαλύνει τον πόνο και τη θλίψη που νιώθουν . Δυστυχώς η αυτοκατηγορία  και οι ενοχές δεν τους ωφελούν , το αντίθετο τους εμποδίζουν να περάσουν στο επόμενο στάδιο . Δεν μπορούν να σκεφτούν καθαρά. Χρειάζεται να δεχτούν ότι όλα αυτά που νιώθουν είναι φυσιολογικά  και απαραίτητα για να προχωρήσουν στα επόμενα στάδια, φτάνει να τους δοθεί ο χρόνος.

              Μετά τη διαπραγμάτευση το άτομο που πενθεί , αρχίζει να συνειδητοποιεί σοβαρά την απώλεια. Tα συναισθήματά του είναι συναισθήματα θλίψης, πόνου και φόβου κι ολοένα και περισσότερο καταλαβαίνει πόσο σοβαρή είναι η απώλεια. Παραδέχεται την αδυναμία του μπροστά στη φρικτή κι αμετάκλητη  πραγματικότητα,  που βρέθηκε κι αποσύρεται για να επιτρέψει στον εαυτό του να πονέσει γι’ αυτό. Περνάει δηλαδή στο στάδιο της κατάθλιψης όπου μπορεί συνήθως να απέχει από τις καθημερινές του ευθύνες και δραστηριότητες, να νιώθει φόβο και απογοήτευση σκεπτόμενος το μέλλον. Είναι ένα εξαιρετικά επίπονο στάδιο , γιατί το άτομο που πενθεί έχει συνειδητοποιήσει πια την απώλεια , τη σοβαρότητά της  καθώς και τη μονιμότητα της κατάστασης , μα νιώθει αδύναμο να αντισταθεί και να προχωρήσει στη ζωή καθώς δίνει την αίσθηση της ματαιότητας κι έχει χάσει το νόημά της.   Ίσως μερικοί να πιστεύουν ότι οι οδυνηρές εμπειρίες, εάν δε συζητιούνται , θα ξεχαστούν. Όμως οι άνθρωποι που προσπαθούν να ξεφύγουν από τα συναισθήματά τους , υποφέρουν για περισσότερο καιρό από εκείνους που τα εκφράζουν. Και συχνά, ποτέ δε συνέρχονται τελείως από τον πόνο τους.(Leshan.E ,1998).

         Η ζωή βέβαια συνεχίζει το ταξίδι της και πηγαίνει πάντα μπροστά με δύναμη κι ορμή. Κι αυτή η δύναμη και η ορμή έρχεται να ξυπνήσει το άτομο που βρίσκεται σε κατάσταση πένθους , να το παρασύρει και να το προσαρμόσει στην καινούρια κατάσταση. Αυτός είναι και ο τελικός στόχος , η αποδοχή  της απώλειας , γι’ αυτό είναι απαραίτητο για την κατάκτησή του να περάσει το άτομο από τα παραπάνω στάδια ή συναισθηματικές καταστάσεις. Γνωρίζει πια ότι η απώλεια υπάρχει κι αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί ν’ αλλάξει τίποτα ώστε να αποτρέψει την κατάσταση. Ωστόσο όμως το μόνο  που του μένει είναι να διατηρήσει τις αναμνήσεις του παρελθόντος ζωντανές με τέτοιο τρόπο όμως που να μην επηρεάζουν την τωρινή του ζωή.  Το κομμάτι των αναμνήσεων είναι δικό του , είναι η επαφή με το άτομο που έχασε ή με ό,τι έχει χάσει.  Όμως όλα αυτά αφορούν το παρελθόν. Κι ένας άνθρωπος δεν μπορεί ν’ ανήκει ταυτόχρονα στο παρελθόν και στο παρόν. Έτσι  αποδεσμεύεται από κάθε προσδοκία για επανένωση με ό,τι έχασε,  ο πόνος σταματάει , η πληγή της απώλειας σιγά σιγά επουλώνεται  και το άτομο  αρχίζει να ξαναδημιουργεί στη ζωή. Εξάλλου κανένα αγαπημένο μας πρόσωπο, που δεν υπάρχει πια στη ζωή μας , δε θα ήθελε να μη συνεχίσουμε το ταξίδι της ζωής  , ένα ταξίδι γεμάτο εκπλήξεις και περιπέτειες, και να βρισκόμαστε αγκυλωμένοι στο παρελθόν.

        Όλοι οι άνθρωποι δεν περνούν οπωσδήποτε από τις ίδιες φάσεις ή καταστάσεις μέχρι να φτάσουν στην αποδοχή, ούτε τις βιώνουν με τον ίδιο τρόπο. Όπως καταθέτουν πολλοί η αποδοχή δεν είναι μια κατάσταση ευτυχίας όπου όλα τα προβλήματα έχουν βρει τη λύση τους . Αποδοχή είναι η συνειδητοποίηση ότι η απώλεια υπάρχει. Υπάρχει όμως και η συνειδητή προσπάθεια να ενσωματωθεί η ύπαρξη αυτής της πραγματικότητας μέσα στη ζωή του ατόμου. Όσοι έχουν περάσει με επιτυχία τα στάδια του  πένθους έχουν μάθει πολλά , έχουν ελάχιστες ή καθόλου ενοχές , έχουν αποκτήσει ρεαλιστική στάση απέναντι στις ανασφάλειές τους  κι είναι προετοιμασμένοι για όσες τυχόν δυσκολίες θα αντιμετωπίσουν στη ζωή τους. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι που είτε δεν είχαν την κατάλληλη υποστήριξη  είτε την εσωτερική δύναμη να περάσουν  με επιτυχία από τη διαδικασία του πένθους. Αυτοί εγκλωβίζονται σε κάποιο από τα στάδια,  που αναφέρθηκαν και δεν είναι σε θέση  να πάρουν μέτρα για να βοηθηθούν οι ίδιοι. Σ’ αυτή την περίπτωση χρειάζεται ειδική συστηματική βοήθεια από κάποιον ειδικό της ψυχικής υγείας . Βέβαια η αποδοχή δε σημαίνει ότι ο άνθρωπος δε θα ξανάρθει αντιμέτωπος με τα συναισθήματα του πένθους. Συχνά μέσα στην πορεία της ζωής και ιδιαίτερα σε κρίσιμες φάσεις κάποιο ή κάποια από τα στάδια του  πένθους μπορεί να κάνουν ξανά την εμφάνισή τους. Όμως η ένταση και η διάρκειά τους είναι μικρότερες και τα συναισθήματα αντιμετωπίζονται καλύτερα γιατί υπάρχει η προηγούμενη εμπειρία.  

         Η ζωή δεν είναι δεδομένη. Μπορεί να βρεθείς ανά πάσα στιγμή χωρίς το σύντροφό σου , χωρίς το παιδί σου, χωρίς τη δουλειά σου… και το κυριότερο χωρίς την υγεία σου. Κι ένα είναι σίγουρο,  ότι εάν δεν έχεις ένα δίκτυο ανθρώπων στήριξης,  δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα. Οπωσδήποτε χρειάζεται κι εσωτερική πάλη για να φτάσει κάποιος στην αποδοχή μιας τόσο δύσκολης κατάστασης , όπως είναι η απώλεια. Όμως επιβάλλεται να την αποδεχτούμε. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να καταδικάσει τον εαυτό του και να τον φυλακίσει για πάντα στο θαμπό  παρελθόν. Το να αποδέχεσαι  είναι στάση ζωής κι όχι αδυναμία. Κι αν πραγματικά παλέψει κάποιος και κάνει τον αγώνα του τότε οπωσδήποτε θα βρει γαλήνη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Μπακέ,  Μαρί-Φρεντερίκ.(2001). Πένθος και υγεία. Αθήνα: Θυμάρι.

Bucay, J.(2001).Ο δρόμος των δακρύων. Αθήνα:opera.

Freud, S. (2017). Πένθος και Μελαγχολία. Αθήνα: Νίκας.

Leshan, E.( 1998).Μαθαίνοντας να λέμε αντίο…στο γονιό που χάνεται. Αθήνα: Θυμάρι.

 Neimeyer, Robert,. (2006). N’ αγαπάς και να χάνεις.  Αντιμετώπιση της απώλειας. Αθήνα: Κριτική.

Νίλσεν , Μ.-Παπαδάτου, Δ.(1998). Το πένθος στη ζωή μας. Αθήνα: Μέριμνα.

Μπουντούρης Γεώργιος (Δάσκαλος)

         Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα των ανθρώπων να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τόσο  τα δικά τους όσο και των άλλων. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι κάτι που μαθαίνεται και για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να ασκούμαστε όλοι με κατάλληλες δεξιότητες.  Οι μελέτες έχουν στραφεί στα παιδιά και στα οφέλη που αποκομίζουν από αυτή,  γιατί αναπτύσσεται καλύτερα σ΄αυτά παρά στους ενήλικες.

           Έτσι λοιπόν μπορούμε να καλλιεργήσουμε στα παιδιά τη συναισθηματική νοημοσύνη με κατάλληλες δραστηριότητες  διαθεματικές και έχοντας πάντα ως στόχο τη σύνδεσή της με τα επιμέρους μαθήματα του Αναλυτικού Προγράμματος . Οι δραστηριότητες συναισθηματικής νοημοσύνης στα παιδιά έχουν ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν ικανότητες όπως:

  • αυτοεπίγνωση
  • αυτορρύθμιση
  • κίνητρα συμπεριφοράς
  • ικανότητες στις σχέσεις με τους άλλους
  • ενσυναίσθηση.

          Βέβαια οι δραστηριότητες αυτές ,  που θα επιλέξουμε  προκειμένου να αποκτήσουν οι μαθητές μας συναισθηματική νοημοσύνη θα πρέπει να εμπεριέχονται συνεχώς στη  διαδικασία μάθησης,  γιατί αυτές ενδυναμώνουν την αυτοπεποίθησή τους, το ενδιαφέρον τους , τον αυτοέλεγχο,  την αυτοσυγκέντρωσή τους  καθώς επίσης και τον τρόπο συνεργασίας κι επικοινωνίας τους  με τους άλλους. Το περιβάλλον εκμάθησης θα  πρέπει συνεχώς να προσαρμόζεται και να μεταβάλλεται. Έχει παρατηρηθεί  ότι πολλές φορές χάνουμε το πραγματικό νόημα της εκπαίδευσης , όταν την εξισώνουμε με την αφομοίωση , τη μετάδοση πληροφοριών και τις επιδόσεις στις εκάστοτε εξετάσεις και διαγωνισμούς.

Τα παιδιά μας πρέπει να μάθουν «πώς να μαθαίνουν» και πώς να αναπτύξουν την ικανότητα του τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς τους. Χρήσιμο είναι ακόμη να γνωρίζουν κατάλληλες μεθόδους,  που θα τα βοηθήσουν να αντιμετωπίζουν διάφορες καταστάσεις.

        Η συναισθηματική εκπαίδευση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ίσως είναι τελικά το «χαμένο κομμάτι» του εκπαιδευτικού συστήματος. Δεν αρκεί μια μέρα να διδάξει κανείς  δραστηριότητες που προάγουν τη συναισθηματική νοημοσύνη . Αυτό θα  πρέπει να γίνεται συνέχεια.   Οι εκπαιδευτικοί είναι ανάγκη να εντάξουν στην εκπαιδευτική τους διαδικασία τη συναισθηματική αγωγή. Πρέπει επίσης να υπάρχει αξιολόγηση και ανατροφοδότηση καθημερινά στις εν λόγω δραστηριότητες,  που πραγματοποιούν  με τους μαθητές τους.

Πρωταρχικό μέλημα για όλες αυτές τις δράσεις αποτελεί η σωστή ενημέρωση των γονέων  , γιατί αρκετοί γονείς δεν είναι έτοιμοι να δεχτούν  εύκολα τη διαδικασία μάθησης εκτός βιβλίων.

                  Με τις δραστηριότητες συναισθηματικής νοημοσύνης θα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε :

  • Την ισότιμη συμμετοχή των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία.
  • Το σεβασμό στις απόψεις των άλλων.
  • Το πλεονέκτημα να κρατάμε σε μια κουβέντα τη συζήτηση «εντός θέματος».
  • Την αποφυγή της σύγχυσης και την επιτυχία της σαφήνειας .
  • Την κατάκτηση μιας μεγάλης αρετής : «ερμηνεύω τις πράξεις , τα λόγια και τις σκέψεις και δεν κρίνω τον άλλο»
  • Τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης , ασφάλειας και αποδοχής.
  • Τη βελτίωση της επικοινωνιακής ικανότητας των παιδιών.
  • Την έκφραση των συναισθημάτων τους.
  • Την αποδοχή και βελτίωση της αυτοεικόνας τους.
  • Τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου για τα συναισθήματά τους . Να μπορούν δηλαδή να τα εκφράζουν έστω κι αν είναι αρνητικά , όπως ο θυμός. Με τον τρόπο αυτό  θα αποκτήσουν την ικανότητα κάποια στιγμή σε μικρό βαθμό  να τα διαχειρίζονται.

         Για όλα αυτά τα προσδοκόμενα αποτελέσματα είναι σημαντική η θετική στάση όλων όσων εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία για να μπορέσουμε όλοι μαζί να αναγνωρίσουμε τους παράγοντες που διευκολύνουν την επικοινωνία μας και να βρούμε εναλλακτικούς τρόπους και διαφορετικούς  επικοινωνιακούς κώδικες.

     Πρέπει όλοι μας να συνειδητοποιήσουμε τις διαστάσεις του προβλήματος της επαφής  με το νέο άνθρωπο της εποχής μας για να μπορέσουμε να πολεμήσουμε την παιδική επιθετικότητα , την παραβατικότητα , τη σχολική βία κι όπως αλλιώς ονομάζονται τα αποτελέσματα της απομόνωσης και της μοναξιάς του νέου ανθρώπου , που τα τελευταία χρόνια έκαναν την εμφάνιση τους σε όλα τα σχολεία του κόσμου και  της χώρας μας.

  

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Goleman,D.(2011). Η συναισθηματική νοημοσύνη. Γιατί το «EQ»είναι πιο σημαντικό από το «IQ». Αθήνα: Πεδίο.

Gottman,J.M & DeclaireJ.(2009). Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών. Ένας πρακτικός οδηγός για γονείς-Πώς να μεγαλώσουμε παιδιά με συναισθηματική νοημοσύνη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Θεοδοσάκης,Δ. (2011). Η συναισθηματική νοημοσύνη στο σύγχρονο σχολείο. Αθήνα: Γρηγόρη

Παπά,Β.(2013). Η λογική των συναισθημάτων –Συναισθηματική ανάπτυξη και συναισθηματική νοημοσύνη. Αθήνα: Οκτώ.

Η παύση και το «πάγωμα» της ζωής, ο αναγκαστικός εγκλεισμός, ο φόβος για τη ζωή, η πληθώρα αρνητικών ειδήσεων είναι παράγοντες που επηρεάζουν καταλυτικά τη ψυχική υγεία όλων των ανθρώπων. Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου, είμαστε όλοι ευάλωτοι ψυχολογικά και ιδιαίτερα τα παιδιά.

Η κοινωνική αποστασιοποίηση και αυτοαπομόνωση οδηγεί σε τρόπους διαφυγής και εκτόνωσης μέσω διαδικτύου. Αυτό αποτελεί το μοναδικό μέσο ψυχαγωγίας το οποίο κυριαρχεί πλέον στη διαφορετική μας καθημερινότητα και στο οποίο ελλοχεύει  κινδύνους ακόμη και με απειλές κατά ζωής. Σύγχρονες μορφές εκφοβισμού με μορφές επικίνδυνων  διαδικτυακών παιχνιδιών παρακινούν αδύναμους και ευαίσθητους χαρακτήρες παιδιών να βάλουν τέλος στη ζωή τους.  Η ψυχολογική κατάσταση είναι αυτή που οδηγεί σε αυτοκαταστροφικές και αυτοκτονικές τάσεις και δυστυχώς αυτή τη περίοδο υπάρχει «πρόσφορο» έδαφος για την υποκίνηση των ανθρώπων προς αυτές τις πράξεις.

Στην αναζήτηση τρόπων εξωτερίκευσης του θυμού και της έντασης που προέρχονται ως απόρροια του εγκλεισμού, οι περισσότεροι νέοι εκτονώνονται στον εικονικό κόσμο του διαδικτύου. Η διαδικτυακή επικοινωνία και συμμετοχή σε εθιστικά παιχνίδια τους «βοηθούν» να ξεφύγουν από το άγχος και την έλλειψη κοινωνικότητας. Όσοι χαρακτηρίζονται από μοναχικότητα και εσωστρέφεια, αποτελούν τα ευκολότερα θύματα στα παιχνίδια με οδηγίες για κατάκτηση «επάθλου». Αυτή η διαδικασία, ενισχύει την αυτοεκτίμησή τους, προσφέροντας ικανοποίηση που επιτυγχάνεται μέσω έκκρισης αδρεναλίνης, παραγκωνίζοντας ότι αυτό γίνεται εις βάρος της ζωής τους. Συγκεκριμένα, παιχνίδια όπως η «μπλε φάλαινα» καθώς και η νεότερη εκδοχή με τίτλο «Jonathan Galindo» τα οποία ενθαρρύνουν τους παίκτες να αντιδράσουν ακραία, να αυτοτραυματιστούν ή να ακολουθήσουν «νύχτες τρόμου»,  εκθέτοντας τον εαυτό τους στον απόλυτο κίνδυνο. Ακολουθώντας σταδιακά τις οδηγίες - εντολές, ανεβαίνει το επίπεδο δυσκολίας και η προκλήσεις αυξάνονται, καθιστώντας τη διαδικασία πιο εθιστική και εμμονική.

Οι αυτοκαταστροφικές τάσεις, οφείλονται σε μια σειρά από εσωτερικούς παράγοντες που παρακινούν το άτομο σε αυτές τις κινήσεις. Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές είναι από τους βασικότερους λόγους για τις σκέψεις παραμέλησης της ζωής ακόμη και της αυτοχειρίας. Πρόκειται για τα αισθήματα απελπισίας και απογοήτευσης, λόγω των δύσκολων συνθηκών, που χρήζουν άμεσης ψυχολογικής παρέμβασης. Ο βομβαρδισμός δυσάρεστων ειδήσεων, προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα και φοβίες για τη ζωή.  Η απουσία της οικογενειακής στήριξης και η έλλειψη ενδιαφέροντος γονέων προς τα παιδιά, επιτρέπει σε αυτά να στραφούν προς αναζήτηση διαδικτυακών «φίλων» και στον μετέπειτα εθισμό στον ψηφιακό εικονικό κόσμο.  Επιπλέον, το οικογενειακό ιστορικό ψυχικών διαταραχών καθώς και το τοξικό περιβάλλον, είναι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην κατάθλιψη και σε τάσεις απειλητικές για τη ζωή. Συνήθως, αυτό που αναζητεί κάποιος στο διαδικτυακό «δωμάτιο», είναι αυτό που του λείπει από το φυσικό του δωμάτιο και σπίτι. Επομένως, το οικογενειακό περιβάλλον πρέπει να χαρακτηρίζεται από ασφάλεια, αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη.

Συμπερασματικά, η περίοδος της πανδημίας και οι δυσμενείς συνθήκες ζωής συμβάλλουν στην διατάραξη της ψυχικής υγείας όλων και οφείλουμε να ενισχυθούμε με δύναμη και υπομονή. Προτεραιότητα όλων είναι η διαφύλαξη της ψυχικής υγείας των παιδιών που εκτίθενται καθημερινά στους διαδικτυακούς κινδύνους. Κρίνεται απαραίτητο να παρατηρούμε οποιοδήποτε δείγμα αδυναμίας, αλλαγής συμπεριφοράς, παραμέλησης του εαυτού του συνανθρώπου μας και να κινητοποιούμαστε λαμβάνοντας το σοβαρά υπόψιν. Οι συμπεριφορές αυτές δεν πρέπει να υποβαθμίζονται, ούτε να θεωρούνται σημεία εγωκεντρισμού και απαιτούν εγρήγορση. Η ενθάρρυνση, η ενίσχυση της ενσυναίσθησης και αυτοεκτίμησης και η διατήρηση της ψυχικής γαλήνης είναι τα εφόδια που μας καθιστούν «ασφαλείς» στη δύσκολη αυτή εποχή.

Αντιγόνη Κολιού

Συχνά πολλοί άνθρωποι τείνουν να αναβάλλουν ή να καθυστερούν δράσεις και στόχους που έχουν οργανώσει ή φανταστεί, εξαιτίας ανασφάλειας, φόβου ή έλλειψης θάρρους.

Αυτό ακριβώς σημαίνει ότι «σαμποτάρουν» τον εαυτό τους και εγκλωβίζονται στις σκέψεις και τους φόβους. Το αυτό-σαμποτάζ αποτελεί μια είδους διαμάχη ανάμεσα στις συνειδητές και ασυνείδητες επιθυμίες μας. Από τη μια όψη, μας αποτρέπει από την ολοκλήρωση και επίτευξη των στόχων μας και από την άλλη, προστατεύει από την πιθανή απογοήτευση που μπορεί να προκληθεί από δυσάρεστες συνέπειες των ενεργειών μας. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να αξιολογούμε την κάθε μας κίνηση υπεύθυνα, δίχως όμως να αναβάλλουμε σημαντικά μελλοντικά μας σχέδια.

Είναι αξιοσημείωτο πως παρόλο που οι «ρίζες» του προβλήματος δεν είναι πάντα ορατές και εύκολα αντιληπτές, υπάρχουν κάποια φανερά σημεία στην συμπεριφορά μας που αποδεικνύουν το πώς αυτό-παγιδευόμαστε. Αρχικά, η ανασφάλεια και η αδυναμία λήψης πρωτοβουλιών, αποτελούν εμπόδιο στην εκπλήρωση των στόχων. Αυτό είναι απόρροια της έλλειψης αυτοεκτίμησης και αναγνώρισης της προσωπικής αξίας. Επίσης, οι υπερβολικά υψηλές προσδοκίες και η «δικτατορία» της τελειομανίας κυβερνούν την προσωπικότητα και δεν επιτρέπουν την φυσιολογική ροή της εξέλιξής μας. Οποιαδήποτε επιτυχία υποβαθμίζεται από την υπερβολική εμμονή για την επίτευξη ακόμη μεγαλύτερης επιτυχίας. Επιπλέον η αίσθηση ότι κάποιος δεν νιώθει έτοιμος να πραγματοποιήσει τα σχέδιά του, η οποία είναι λανθασμένη σκέψη καθώς δεν υπάρχει «απόλυτη ετοιμότητα», έχει ως συνέπεια να τον ακινητοποιεί. Ακόμη, οι επίμονες αρνητικές σκέψεις και η προσκόλληση στην ιδέα του φόβου, είναι απαγορευτικές συνθήκες  για την πραγματοποίηση των σχεδίων μας. Είναι ένα σύνηθες σενάριο, η ιδέα ότι αν τολμήσω και προχωρήσω θα αποτύχω. Είναι γεγονός πως φοβόμαστε το λάθος ξεχνώντας πως είναι κάτι ανθρώπινο και στη πραγματικότητα δίνει κίνητρο για βελτίωση.  Αυτή η προκατειλημμένη αντίληψη προκαλεί το αυτό-σαμποτάζ. Σε αντιδιαστολή όμως με τις δυσάρεστες σκέψεις και την καταστροφολογία, υπάρχουν τρόποι που μπορούν να συμβάλλουν στην διαχείριση του φαινομένου.

Σε πρώτο στάδιο, στη βάση του προβλήματος βρίσκονται η εξέταση και ο έλεγχος των πεποιθήσεων εκείνων που προκαλούν το σαμποτάζ.  Η απόκτηση της αυτοεκτίμησης και αναγνώρισης της αξίας και των ικανοτήτων μας θα επηρεάσει την αίσθηση αναβλητικότητας και του γενικότερου δισταγμού για δράση. Εξίσου σημαντικό είναι να αγνοήσει κάποιος την αρνητική επικριτική φωνή που ασκεί επίδραση την ώρα μιας απόφασης και να την αντικαταστήσει με ενθαρρυντικές σκέψεις που θα του προσδώσουν το κίνητρο που χρειάζεται. Πρόκειται για εκείνη την αρνητική φωνή του άλλου εαυτού που μέσω δεύτερων σκέψεων «μπλοκάρει» τις πράξεις μας.  Εν συνεχεία, είναι βασικό να καθορίσουμε τους στόχους με σαφήνεια, να οργανώσουμε τα επόμενα βήματα και σταδιακά να προχωρούμε προς την ολοκλήρωσή τους. Εστιάζοντας και πετυχαίνοντας αρχικά εύκολους και μικρούς στόχους, στην πορεία η μετάβαση προς  την εκπλήρωση υψηλότερων και ανώτερων στόχων θα πραγματοποιηθεί με περισσότερο θάρρος.

Εν κατακλείδι, το «μείγμα» των προαναφερθέντων αρνητικών σκέψεων έχει ως συνέπεια την αναβλητικότητα και την παγίδευση του εαυτού. Επιτρέποντας στις φοβίες μας να προσφέρουν την ψευδαίσθηση «ασφάλειας», επιτρέπουμε να μας ακινητοποιούν. Κρίνεται λοιπόν σημαντικό να αντιληφθούμε τις σκέψεις που μας εγκλωβίζουν και να προσπαθήσουμε να τις ελαττώσουμε και να τις αψηφήσουμε. Είναι προσωπική μας ευθύνη, η καλλιέργεια των αξιών της αυτοεκτίμησης και της εμπιστοσύνης στον εαυτό, η κατανόηση των λανθασμένων σκέψεων, η σωστή διαχείριση του άγχους και η αναζήτηση κινήτρων για επιτυχή πραγμάτωση των σχεδίων και για μια ισορροπημένη καθημερινότητα.

Αντιγόνη Κολιού

Προδρόμου Δημήτρης,

Εκπαιδευτικός – Σύμβουλος, MSc.

Πηγή εικόνας: Healthline.com

Η εφηβεία είναι ένα προ-στάδιο της ενήλικης ζωής. Χρονολογικά εκτείνεται μεταξύ του 12ου και 19ου έτους του ανθρώπου, δίχως να είναι καθοριστικό πως στον κάθε άνθρωπο συμβαίνει την ίδια στιγμή. Η εφηβεία αρχίζει στον κάθε άνθρωπο όταν έχει ωριμάσει βιολογικά και η σεξουαλική αναπαραγωγή καθίσταται μια φυσική ικανότητα ενώ ταυτόχρονα τόσο τα αγόρια, όσο και τα κορίτσια έχουν αναπτυχθεί σωματικά. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας τα άτομα αναπτύσσονται και πνευματικά και ψυχολογικά. Οι αλλαγές που βιώνουν στο σώμα τους και γενικότερα στον εαυτό τους τούς οδηγεί σε ανασφάλεια, σε εσωτερικές διαμάχες και διαρκείς «πολέμους» τόσο με τον εαυτό τους, όσο και με το περιβάλλον τους, τους γονείς, τους φίλους και τους «σημαντικούς άλλους».

Το βασικό ερώτημα που καλούνται οι νέοι να απαντήσουν στα εφηβικά τους χρόνια είναι το «ποιος είμαι;» και πάνω σε αυτό να χτίσουν τον χαρακτήρα τους, την αυτοεικόνα τους, τις επιλογές τους, τη συμπεριφορά τους και τις σχέσεις τους με τον εαυτό τους και τους άλλους. Η διαδικασία αυτή διακρίνεται σε τρεις φάσεις:

  • Η πρώιμη φάση (περίπου στην ηλικία των 13): κατά την οποία οι νέοι αρχίζουν να ταυτίζονται και να αναζητούν το ενδιαφέρον των συνομηλίκων τους παρά των γονιών τους.
  • Η μέση φάση (περίπου 15-18 ετών): που το άτομα επιδιώκει με κάθε τρόπο την ανεξαρτησία του, ώσπου να φτάσει στην τελική φάση.
  • Η τελική φάση: η οποία εκτείνεται από την ηλικία των 19 έως και την ηλικία των 20 ή και 30 ετών – μέχρι το άτομο να αποκτήσει την αυτονομία του και να έχει αποδεχτεί την εικόνα του και τον ρόλο του.

Η σχέση των εφήβων με τους γονείς τους είναι μια σχέση που διέπεται από αμοιβαία αγάπη και ο μύθος του «χάσματος γενεών» μεταξύ τους πια μοιάζει να καταρρίπτεται. Ο Feldman υποστηρίζει πως δεν υπάρχει το χάσμα μεταξύ των δύο γενεών (γονιών και παιδιών), ούτε ενδείξεις που εντείνουν τα οικογενειακά προβλήματα κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Οι συγκρούσεις, υποστηρίζει, πως πηγάζουν από την επιχειρηματολογία του εφήβου για θέματα που θεωρεί «προσωπικές επιλογές» και την απόλυτη στάση των γονέων απέναντι σε αυτές. Η επαναστατικότητα που υιοθετεί ο νέος είναι ο τρόπος για να αποκτήσει την ανεξαρτησία του.

Ιδιαίτερα σημαντική θέση έχουν στη ζωή του εφήβου οι φίλοι του ή οι συμμαθητές του. Μέσω αυτών ο έφηβος αισθάνεται την αποδοχή ή την απόρριψη, επιβεβαιώνεται και γνωρίζει τον εαυτό του συγκριτικά με τους άλλους. Ο «άλλος» λειτουργεί σαν το σημείο αναφοράς για τον έφηβο ώστε να καταλάβει ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες λιγότερο αποδεκτές ώστε να διαμορφώσει τον χαρακτήρα του. Επίσης, μέσω των συνομηλίκων του παρέχεται η «κοινωνική σύγκριση», δηλαδή μια διαδικασία ακούσιας ή εκούσιας σύγκρισης μεταξύ τους σε επίπεδο αντιλήψεων, δεξιοτήτων και σωματικών μεταβολών. Με αυτήν την διαδικασία οι έφηβοι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν την ανάγκη του «ἀνήκειν» σε μια κλίκα ή σε ένα πλήθος. Η κλίκα - παρέα δημιουργείται μεταξύ λίγων ατόμων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, αντίθετα, στο πλήθος φαίνεται πως εκλείπει η αλληλεπίδραση.

Πολλά προβλήματα των εφήβων ξεκινούν από την σχέση που αναπτύσσουν με την οικογένεια τους ή από την αλληλεπίδρασή τους με τους άλλους και το περιβάλλον τους. Βάσει των παραπάνω κρίνεται αναγκαία η παροχή υποστήριξης σχετικής με τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες του εφήβου εντός του σχολικού περιβάλλοντος – και να μην δίνεται έμφαση μόνο στις γνωστικές ανάγκες. Οι ίδιοι οι έφηβοι που βιώνουν ψυχικά προβλήματα, συνήθως δεν έχουν πρόσβαση σε υποστηρικτικά προγράμματα. Στη συνέχεια θα αναφερθούν συνοπτικά ορισμένα ζητήματα που απασχολούν τόσο τους μαθητές που τα βιώνουν, όσο και τους εκπαιδευτικούς ως κοινωνούς αυτών των προβλημάτων. Τέτοια προβλήματα μπορεί να είναι εγγενή, ψυχοσυναισθηματικά ή και κοινωνικά και να εκδηλώνονται εντός και εκτός της σχολικής τάξης με ποικίλους τρόπους.

  • Ο παράγοντας της οικονομικής κρίσης που βιώνει η ελληνική κοινωνία σίγουρα φέρει ισχυρό αντίκτυπο στον ψυχισμό των σημερινών εφήβων άμεσα ή έμμεσα – μέσω του τρίγωνου σχέσης: εκπαιδευτικός, μαθητής, γονείς. Τα άτομα, δηλαδή, που φέρουν την ευθύνη για τα παιδιά εν όψει μιας κατάστασης κρίσης ωθούνται σε συναισθήματα και πράξεις που συχνά αποδιοργανώνουν την στάση υποστήριξης και ασφάλειας των ενηλίκων προς τους εφήβους. Επίσης, υποστηρίζεται πως η οικονομική κρίση έθεσε αλλαγές στο αξιακό σύστημα των μαθητών ανατρέποντας την ιεράρχηση σχετικά με την χρησιμότητα των γνώσεων και καλλιεργώντας ένα πνεύμα «σχολείου – φυλακής» που δεν ανταποκρίνεται στο σήμερα. Ένα τέτοιου είδους σχολείο απορρίπτεται από τον έφηβο διότι του καλλιεργεί την αγωνία της αβέβαιης επαγγελματικής αποκατάστασης.
  • Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που προβληματίζουν τους νέους σχετίζεται με θέματα επαγγέλματος και σταδιοδρομίας. Η λήψη αποφάσεων που αφορούν την επιλογή καριέρας, αποτελεί ένα σημαντικό εγχείρημα στην ζωή των νέων ανθρώπων. Η διαδικασία αυτή ξεκινά από το δημοτικό, που οι μαθητές αρχίζουν να αντιλαμβάνονται την σχέση που υπάρχει μεταξύ των προσωπικών ικανοτήτων και του κατάλληλου επαγγέλματος. Παρότι η επιλογή του κατάλληλου μελλοντικού επαγγέλματος είναι μια συνεχής πορεία γεμάτη από εναλλαγές, οι τελικές αποφάσεις φαίνεται να πραγματοποιούνται στο στάδιο της εφηβείας – με ιδιαίτερα σημαντική την επίδραση των γονιών.

Βάσει αυτού του ζητήματος, οι μαθητές χωρίζονται τυπικά σε δύο κατηγορίες: α) στους αποφασισμένους και β) στους αναποφάσιστους. Οι δεύτεροι, παρόλα αυτά, μπορούν να χωριστούν και σε υποκατηγορίες και δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως μια ομάδα διότι χαρακτηρίζονται από διαφορετικούς παράγοντες που τους επηρεάζουν αναφορικά με την επιλογή καριέρας. Ανάλογα, λοιπόν, με τα χαρακτηριστικά που έχουν οι μαθητές, τους παρέχονται υπηρεσίες Συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσαντολισμού. Σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες μαθητών οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο. Στην χώρα μας παρατηρείται συχνά οι γονείς να επιβάλλονται και να κατευθύνουν τα παιδιά σε επαγγέλματα που οι ίδιοι επιθυμούν και αυτό να επιφέρει εντάσεις στις σχέσεις τους με το παιδί και σε «λάθος επιλογές».

  • Τα παιδιά της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης παρατηρείται να υποφέρουν από άγχος και να αδυνατούν να το ελέγξουν. Ως στρες ή άγχος ορίζεται οποιαδήποτε αντίδραση του ατόμου απέναντι σε ένα ερέθισμα νοητικό ή φυσικό που θα αναγκάσει το ίδιο το άτομο να τραπεί σε φυγή ή να κινητοποιηθεί άμεσα ξεπερνώντας τον εαυτό του. Το εξετασιοκεντρικό ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα καλλιεργεί στα παιδιά τέτοιους είδους αντιδράσεις (γνωστικές και συναισθηματικές) για την πρόοδό τους και την αξιολόγησή τους που συχνά εκδηλώνεται με ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα και έχει ως αποτέλεσμα την αντικοινωνική συμπεριφορά του παιδιού, την καλλιέργεια του φόβου, ανησυχίες, συναισθήματα ήττας και μειωμένες αποδόσεις.
  • Η παιδική ή εφηβική κατάθλιψη θα πρέπει να διαχωριστεί από την όποια αδιαθεσία ή έλλειψη ενδιαφέροντος μπορεί να νιώσει ένα παιδί. Τα παιδιά μπορούν να βιώσουν την κατάθλιψη με τον ίδιο τρόπο που τη βιώνει και ένας ενήλικος προκαλώντας αλλαγές στη σχολική και οικογενειακή καθημερινότητά του. Συνήθως η κατάθλιψη σε αυτά τα άτομα δεν εντοπίζεται εύκολα και δεν θεραπεύεται διότι κάθε αλλαγή στη συμπεριφορά του ατόμου δικαιολογείται με μια πρώτη ματιά ως ορμονική ή αναπτυξιακή αλλαγή. Επιπτώσεις της μείζονος κατάθλιψης των παιδιών είναι οι μακάβριες σκέψεις, οι τάσεις αυτοκαταστροφής και αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας.
  • Η κοινωνικοποίηση του παιδιού είναι ιδιαίτερα σημαντική για προβλήματα που μπορούν να ακολουθήσουν στην εφηβική ή ενήλικη ζωή, όπως η παραβατικότητα. Ως παραβατικότητα ορίζεται οποιαδήποτε συμπεριφορά παρεκκλίνει από τους κανόνες του σχολικού ή κοινωνικού πλαισίου δημιουργώντας προβλήματα στο σύνολο. Μια τέτοιου είδους συμπεριφορά ή οι ενδείξεις της θα καλέσουν τον εκπαιδευτικό και κάθε λειτουργό να παρευρεθεί δίπλα στο παιδί αναζητώντας τα βαθύτερα αίτια αυτής της πράξης και επιδιώκοντας στην αλλαγή αυτής της συμπεριφοράς αφού πρώτα ο νέος συνειδητοποιήσει την επίδραση των πράξεων του προς τους άλλους. Η παραβατική συμπεριφορά μπορεί να ξεκινάει από την παιδική ηλικία και να συνεχιστεί στην εφηβική προκαλώντας την απόρριψη από τους συνομηλίκους και τις χαμηλές επιδόσεις στα μαθήματα.

Οι «παραβάτες» έφηβοι μπορούν να διαχωριστούν στους υπο-κοινωνικοποιημένους και στους κοινωνικοποιημένους. Οι πρώτοι έχουν ανατραφεί δίχως ορισμένους βασικούς κανόνες πειθαρχίας ή βίωσαν έντονη γονεϊκή επίβλεψη κατά την παιδική τους ηλικία και αυτό τους στιγματίζει έως και την ενήλικη ζωή. Η ελλιπείς γνώσεις των γονέων για την αγωγή του παιδιού τους, οι διαρκείς διαφωνίες τους ή η έλλειψη ενδιαφέροντος οδηγεί το παιδί στην υιοθέτηση αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Η δεύτερη κατηγορία περιγράφει εφήβους που ενώ γνωρίζουν τους κανόνες και τους αποδέχονται, διαπράττουν παραβάσεις – δίχως αυτός να είναι ο τρόπος ζωής τους.

  • Συνήθως, Συμβουλευτική παρέχεται από τους εκπαιδευτικούς και τους ειδικούς συμβούλους προς τα παιδιά σε περιπτώσεις μαθησιακών δυσκολιών ώστε το παιδί να αναγνωρίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, να μην αισθανθεί πως μειονεκτεί και να προσεγγίσει το γνωστικό αντικείμενο βάσει των δικών του εκπαιδευτικών αναγκών. Οι περισσότερες μαθησιακές δυσκολίες εντοπίζονται μετά από τη σχολική αποτυχία, γεγονός που επιφέρει συναισθηματικές διαταραχές στο παιδί. Ο όρος «μαθησιακές δυσκολίες» περιλαμβάνει ένα ευρύ πλαίσιο δυσκολιών που αντιμετωπίζει το παιδί λόγω εγγενών διαταραχών που σχετίζονται με τη μάθηση, την κατανόηση, την ανάγνωση, τη γραφή και τα μαθηματικά.
  • Η απώλεια είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που ως τραυματικό γεγονός μπορεί να δημιουργήσει στο παιδί ψυχικές διαταραχές. Τραυματικό γεγονός είναι κάθε εμπειρία που το άτομο ζει δίχως να είναι προετοιμασμένο εξαντλώντας τα ψυχικά του αποθέματα. Η απώλεια δεν είναι μόνο ο βιολογικός θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου που ενδέχεται να ζήσει το παιδί ή ο έφηβος. Η απώλεια μπορεί να σχετίζεται α) με την εξελικτική πορεία του παιδιού – όπως για παράδειγμα το βρέφος που εγκαταλείπει την αγκαλιά της μητέρας τους ή την μετάβαση του παιδιού στην εφηβεία – που μοιάζουν ανώδυνες καταστάσεις αλλά μπορεί να επηρεάζουν τον άτομο που τα βιώνει ή β) μπορεί να αφορά τον θάνατο ενός συγγενή, το διαζύγιο των γονέων, την μετακόμιση σε ένα νέο σπίτι ή σε μια νέα πατρίδα.

Ο θάνατος, ειδικότερα, γίνεται αντιληπτός από τα παιδιά και κυρίως από τους εφήβους. Οι έφηβοι αντιλαμβάνονται την θνησιμότητα του ανθρώπου και έχουν την δυνατότητα να αποδώσουν συμβολική διάσταση στον θάνατο ανάλογα με την ψυχική και πνευματική τους ωρίμανση. Το πένθος για τον θάνατο που βιώνει το παιδί χωρίζεται σε τέσσερα στάδια με χρονική σειρά: άρνηση, θυμός, θλίψη και αποδοχή.

Το διαζύγιο μεταξύ των γονέων ενός παιδιού αποτελεί ένα τραυματικό γεγονός για το ίδιο το παιδί και τους γονείς του. Έχει ταξινομηθεί ως το δεύτερο κατά σειρά γεγονός που προκαλεί άγχος στην κλίμακα των Holmes και Rahe (Κλίμακα Κοινωνικής Αναπροσαρμογής). Ακόμα και όταν το διαζύγιο αποτελεί την μόνη λύση, είναι ένα «σπάσιμο» της παραδοσιακής πυρηνικής ελληνικής οικογένειας και αυτό ερμηνεύεται από τα παιδιά ως έλλειψη ενδιαφέροντος από τους γονείς τους. Οι έφηβοι συχνά δεν εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους για αυτό το συμβάν και επιδιώκουν να βρουν σταθερότητα σε άλλες σχέσεις, κυρίως φιλικές, ή να αμφισβητήσουν και αναθεωρήσουν κάθε συναισθηματικό και κοινωνικό τους δεσμό. Το διαζύγιο είναι συνήθως το αποτέλεσμα μια χρόνιας κατάστασης εντάσεων μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο προκαλώντας συναισθηματικό και ψυχολογικό αντίκτυπο στα παιδιά που θα τα στιγματίσει στην ενήλικη ζωή τους.

  • Το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας ή κακοποίησης με αποδέκτη το παιδί είναι ένα μείζον πρόβλημα που στιγματίζει το παιδί τόσο κατά την διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ζωής, όσο και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή του. Οι εκπαιδευτικοί – μετά τους γονείς – είναι αυτοί που περνάνε περισσότερο χρόνο με τα παιδιά και ίσως καταφέρουν να εντοπίσουν τέτοιες περιπτώσεις μιας και συνηθίζεται να μην μιλάει κανείς για αυτές.
  • Όπως ένας ενήλικας, έτσι και ένας έφηβος μπορεί να εθιστεί σε εξαρτησιογόνες ουσίες και αλκοόλ. Οποιαδήποτε εξάρτηση βιώνει ο έφηβος, επηρεάζει την απόδοσή του στο σχολείο, τη συμπεριφορά του και την αναζήτηση της ταυτότητας και της ανεξαρτησίας του. Κάποιοι έφηβοι κάνουν χρήση ουσιών για απόλαυση ενώ οι περισσότεροι για να «αποδράσουν» από την πίεση της καθημερινότητάς τους. Ο έφηβος που ενδίδει στις εξαρτήσεις συχνά απομονώνεται από τις κοινωνικές επαφές και σπανίως θα ζητήσει βοήθεια για να αλλάξει την κατάσταση που βιώνει.
  • Σε κάθε κοινωνία εκδηλώνονται μορφές επιθετικότητας. Ειδικότερα, στο σχολείο – ως μια μορφή κοινωνίας – ο εκφοβισμός, η βία και η θυματοποίηση καταγράφονται ως bullying στη διεθνή βιβλιογραφία. Θύματα αυτού του φαινομένου είναι παιδιά τα οποία είναι σε ευάλωτη θέση (είναι μικρότερα ηλικιακά, είναι εσωστρεφή, προέρχονται από άλλες χώρες κ.α.) και βιώνουν σωματικό ή ψυχικό πόνο, εξευτελισμό, παρενόχληση από ένα ή περισσότερα άτομα. Όλα αυτά συμβαίνουν στο σχολικό περιβάλλον δίχως να γίνονται άμεσα αντιληπτά από τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι ενημερώνονται είτε από παρατηρητές, είτε όταν ο εκφοβισμός κορυφωθεί.

Τα παιδιά που θυματοποιούνται βιώνουν τις επιπτώσεις τόσο βραχυπρόθεσμα, όσο και μακροπρόθεσμα. Τα ίδια αποκτούν διαταραχές εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης, δυσκολίες προσαρμογής, χαμηλή αυτοπεποίθηση, ψυχοσωματικές ενοχλήσεις, κατάθλιψη και μπορεί να οδηγηθούν σε απόπειρες αυτοκτονίας ή αυτοκαταστροφής στην εφηβική και ενήλικη ζωή.

Από τις παραπάνω αναφορές απουσιάζουν διάφορα προβλήματα υγείας, που συχνά επηρεάζουν τη συμπεριφορά των εφήβων, ή φοβίες, οι οποίες προκύπτουν από κρίσεις μεγάλης ή μικρής κλίμακας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πανδημία του κορωνοϊού που καλλιέργησε σε πολλούς μαθητές φοβίες σχετικά με τα μικρόβια, τον θάνατο, τον συγχρωτισμό και άλλες περιστάσεις της ζωής.

Όλα τα προβλήματα που «στοιχειώνουν» την εφηβική ζωή είναι απαραίτητο να επιλύνονται με τη συνδρομή των γονέων, των εκπαιδευτικών και των ειδικών ψυχικής υγείας για να καταφέρουν οι έφηβοι να μεταβούν ομαλά στην ενηλικίωση.

φωτό από dream stime.com gr

Γράφει η Δήμητρα Μπαντζή

Ψυχή – σώμα. Δύο διαφορετικές λέξεις και διαφορετικές έννοιες. Ψυχική υγεία – σωματική υγεία, δύο διαφορετικές φράσεις, αλλά με την ίδια έννοια για την υγεία στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση∙ κάποιες φορές άμεσα με την πρόκληση λιποθυμικού επεισοδίου σε ένα έντονο συναισθηματικό σοκ και άλλες φορές μακροχρόνια στην πρόκληση σωματικών ασθενειών. Ο νους και το σώμα έχουν αγαστή συνεργασία, παραμένει όμως το ερώτημα, τι είναι ψυχή. Το ίδιο ερώτημα αποτέλεσε στην αρχαιότητα την κύρια φιλοσοφική αναζήτηση: από το αν υπάρχει ψυχή έως την ευδαιμονία της.

Πρώτος ο Αριστοτέλης όρισε την ψυχή ως αδιαίρετη ύλη του ανθρώπινου σώματος και στην ανώτερη μορφή της ψυχής αναγνώρισε το νου, το συναίσθημα, τη βούληση και τη μνήμη. Ο Ιπποκράτης θεμελίωσε με την ιατρική τέχνη το «ΟΛΟΝ» της ανθρώπινης οντότητας ως ενιαίας και αλληλεξαρτώμενης. Η φιλοσοφία μάς έδωσε την κατεύθυνση όσον αφορά στην πραγματική ύπαρξη της ψυχής, όπως και ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το σώμα. Ο πατέρας της ψυχολογίας, S. Freud (1896), μελετώντας και θεραπεύοντας τις σωματικές αντιδράσεις των υστεριών και των νευρώσεων εμβάθυνε στην ανάλυση του ψυχισμού αποκαλύπτοντας το τρίπτυχο της δομής της ψυχής: τον  συνειδητό εαυτό, την κορυφή του παγόβουνου, όπως ο ίδιος  το αναφέρει, δηλαδή όλα όσα βρίσκονται στο λογικό κομμάτι του ανθρώπου και έχει επίγνωση για αυτά, το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο με όλες τις άγνωστες πτυχές του εαυτού, τις κρυφές σκέψεις, τις παρορμήσεις και τις ανάρμοστες επιθυμίες.   Ο C.

  • Jung (1917) -εκτός από το συνειδητό, το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο- σύνδεσε την ψυχή με τα ένστικτα και τα αρχέτυπα, τα στοιχεία και τη γνώση χιλιάδων χρόνων που φέρομε και μας κάνει αυτό το ξεχωριστό ανθρώπινο Ον. Ο

 

μεταγενέστερος Albert Ellis (1962), έθεσε το αντιληπτικό κομμάτι στην ερμηνεία της ψυχής υποστηρίζοντας ότι «οι άνθρωποι δεν διαταράσσονται τόσο από τα γεγονότα, αλλά από την αντίληψη που έχουν γι΄ αυτά». Ο A.T. Beck (1989) ανέδειξε τον άμεσο επηρεασμό από το γνωσιακό κομμάτι, που πηγάζει από τα σχήματα, τις βασικές πυρηνικές πεποιθήσεις, που έχουν διαμορφωθεί από την παιδική ηλικία, τα βιώματα, τις μνήμες, τις εμπειρίες, το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον.

Η αλυσίδα της σύνδεσης για την ομαλή λειτουργία της ψυχικής και σωματικής υγείας έχει κυρίως να κάνει με τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, με όλες τις μοναδικές  ιδιότητες  και τα χαρακτηριστικά που τον συνθέτουν.  Ο πρώτος σταθερός κρίκος  που κρατά όλους τους υπόλοιπους είναι οι σκέψεις. Οι σκέψεις επηρεάζουν αμέσως τον επόμενο κρίκο, το συναίσθημα, ο οποίος με την σειρά του επηρεάζει τον αμέσως επόμενο κρίκο, την εμφάνιση της σωματικής αντίδρασης. Όπως υποστηρίζει ο Beck στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι τα γνωσιακά λάθη, που χαρακτηρίζουν το άτομο, το οποίο δυσκολεύεται να διαχειριστεί τους έκλυτους εξωγενείς παράγοντες, τη συναισθηματική φόρτιση και τον έλεγχο των αρνητικών σκέψεων. Κάποια από αυτά είναι: η διπολική σκέψη, η καταστροφολογία, η υπεργενίκευση, τα αυθαίρετα συμπεράσματα, η παραγνώριση θετικών, τα «πρέπει» και η επιλεκτική αφαίρεση. Η ΓΣΨ σε αυτό που αποσκοπεί είναι στην αναδόμηση των δυσλειτουργικών σκέψεων.

Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική προσέγγιση, το άτομο, όταν δεν μπορεί να διαχειριστεί τους στρεσογόνους, ψυχολογικούς παράγοντες -κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς, ή εσωτερικές επιθυμίες και ενορμήσεις- τους  μεταφέρει συνειδητά στο ασυνείδητο κομμάτι του εαυτού του. Χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς άμυνας προστατεύεται από το άγχος ή και προσαρμόζεται στις καταστάσεις. Όταν γίνεται υπερβολική χρήση των αμυντικών μηχανισμών, όπως π.χ της απώθησης, δεν ικανοποιούνται οι επιθυμίες και το συναίσθημα, αλλά εντείνεται η ψυχική πίεση, με αποτέλεσμα την αντίδραση είτε συμπεριφορική, είτε σωματική ή ακόμα και την εμφάνιση αγχώδους διαταραχής.

Οι πιο συνήθεις εκφάνσεις της σωματοποίησης του άγχους είναι δερματικά προβλήματα –π.χ. εξανθήματα, κνησμός-, πονοκέφαλοι, ημικρανίες, φαρυγγικές ενοχλήσεις, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, αλεξιθυμία, μυϊκοί πόνοι, οσφυαλγία. Για την ανακούφιση από το άγχος παρατηρείται συχνά η χρήση αλκοόλ, ναρκωτικών ουσιών, επεισόδια υπερφαγίας, βουλιμία. Από τις διατροφικές διαταραχές στην νευρική ανορεξία συμβάλλουν πολλοί παράγοντες με κύρια επιβαρυντικούς τους

 

ψυχολογικούς. Η ασθένεια συχνά αποτελεί διέξοδο συναισθηματικών ή κοινωνικών αναγκών, καθώς πολλές φορές απαλλάσσει το άτομο από πιεστικές ευθύνες ή το άτομο έχει δευτερογενή οφέλη, όπως π.χ. την απόλαυση φροντίδας ή την πρόκληση προσοχής. Κάποια άτομα μετατρέπουν τη συναισθηματική δυσφορία σε σωματική, εστιάζοντας σε υπερβολική και επίμονη ανησυχία σχετικά με το σώμα και την όποια ενόχληση σε πεποίθηση και φόβο για νόσο φτάνοντας στην υποχονδρίαση. Κατά το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-V) σε όλες τις αγχώδεις διαταραχές, στον πανικό με ή χωρίς αγοραφοβία, στη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, στις ειδικές φοβίες, στο μετατραυματικό στρες, στην κοινωνική αγχώδη διαταραχή, στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή διαπιστώνονται σωματικές διαταραχές. Κοινές όλων είναι: η ταχυκαρδία, η εφίδρωση, το αίσθημα πνιγμού, η δυσκολία αναπνοής, η ναυτία, το αίσθημα ζάλης, το τρέμουλο, οι μυϊκοί ένταση, οι γαστρεντερικές διαταραχές, η αϋπνία. Στην κατάθλιψη αναφέρονται διαταραχές στον ύπνο με εκδήλωση υπνηλίας ή αϋπνίας. Από τις πιο σημαντικές σωματικές διαταραχές εξαιτίας του στρες είναι οι διαταραχές του ύπνου, όπως: δυσκολία στην επέλευση ή διατήρηση του ύπνου, πρώιμη πρωινή αφύπνιση και μη ικανοποιητικός ύπνος. Σύμφωνα με τις μεταβολικές θεωρίες, ο ύπνος είναι απαραίτητος, γιατί κατά τη διάρκειά του πραγματοποιούνται βιολογικές διεργασίες αναπλήρωσης χρήσιμων ουσιών, όπως των νευροδιαβιβαστών -π.χ. σεροτονίνης-, επιταχύνεται η μιτωτική κυτταρική διαίρεση, η επούλωση των ιστών και αποκαθίστανται οι ενεργειακές απώλειες. Αντίθετα, σε μελέτες αποστέρησης του ύπνου καταγράφεται σημαντική κόπωση, έλλειψη συγκέντρωσης, ευερέθιστη συμπεριφορά, απώλεια μνήμης, χαμηλή απόδοση, αυξημένος κίνδυνος ατυχήματος.

Στην αντίληψη απειλής ενεργοποιείται ένα σύνολο αντιδράσεων στον οργανισμό, το οποίο έχουμε κληρονομήσει από το εξελικτικό μας περιβάλλον, προετοιμάζοντας το σώμα για «πάλη ή φυγή», ώστε να αντιμετωπίσει έγκαιρα το άτομο κάποια απειλή, εξωτερικό κίνδυνο –πραγματικό ή μη-, αλλά και εσωτερικό, που προέρχεται από ανησυχία, φόβο ή μαθημένη αντίδραση. Ως εκ τούτου, ενεργοποιείται το υπεύθυνο για την εγρήγορση και το φόβο σύστημα (νοραδρενεργικό), με αποτέλεσμα την απελευθέρωση νορεπινεφρίνης και την πρόκληση του άγχους. Όταν το άτομο βιώνει στρες για μεγάλο χρονικό διάστημα, εκκρίνονται υψηλά επίπεδα (κορτιζόλης), η ορμόνη που βοηθά το σώμα να ρυθμίζει την αντίδρασή του στο άγχος. Η νευροεπιστήμη έχει αποδείξει την αλληλεπίδραση του εγκεφάλου με το σώμα μέσω του αυτόνομου, κεντρικού και περιφερειακού νευρικού συστήματος. Στην

 

καταθλιπτική εμβροντησία, παρατηρείται αλαλία, όπως και ότι ο ασθενής δεν ελέγχει απολύτως καμία σωματική λειτουργία.

Ο εγκέφαλος με την πλαστικότητα, την ομοιόσταση και το ανοσοποιητικό σύστημα έχει την ικανότητα της αυτοΐασης ολόκληρου του οργανισμού. Στο χρόνιο στρες με την υψηλή έκκριση των ορμονών του αποδυναμώνεται το ανοσοποιητικό σύστημα κάνοντας το άτομο περισσότερο ευάλωτο σε φλεγμονές και άλλες ασθένειες. Κατανοώντας τη λειτουργία του εγκεφάλου συνειδητοποιούμε την αλήθεια της λαϊκής ρήσης «αρρώστησε από την στεναχώρια του» ή «έχει χάσει τον ύπνο του…», σοφία που προέκυψε κρίνοντας το αποτέλεσμα από την παρατήρηση της αιτίας. Ανάλογα με τον χαρακτήρα του κάθε ανθρώπου, μετά από μελέτες οι καρδιολόγοι Friedman και Roseman κατέληξαν στο συμπέρασμα, πως οι άνθρωποι με προσωπικότητα τύπου Α (αυτό-απαιτητικοί, ανταγωνιστικοί, φιλόδοξοι, με αναζήτηση γρήγορης επιτυχίας και αναγνώρισης και με το ανικανοποίητο αίσθημα) ήταν επιρρεπείς στην εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων και την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου σε αντίθεση με άτομα με προσωπικότητα τύπου Β (ήρεμοι

,ευπροσάρμοστοι). Οι άνθρωποι τύπου Γ (εσωστρεφείς, ευαίσθητοι, επιφυλακτικοί, ενοχικοί, μη διεκδικητικοί) ήταν πιο επιρρεπείς σε ασθένειες όπως ο καρκίνος και το άσθμα. Τα νοσήματα που συνοδεύονται από άγχος είναι πολλά. Ενδεικτικά αναφέρονται νευρολογικές καταστάσεις, ενδοκρινικές -π.χ υπερθυρεοειδισμός, υποθυρεοειδισμός-, αναπνευστικές και μεταβολικές -π.χ. υπογλυκαιμία, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος-, κάποια από τα αυτοάνοσα νοσήματα και καρκίνος. Σε μελέτες στην επίδραση του άγχους και της κατάθλιψης στην εξέλιξη  των χρόνιων νοσημάτων αναφέρεται συννοσηρότητα της κατάθλιψης με τον καρκίνο σε ποσοστό 20-40%, με τη νόσο Parkinson (40%), με τη σκλήρυνση κατά πλάκας (15-50%), με το χρόνιο πόνο (30-60%). Στη νόσο Αλτσχάιμερ έχει αποδειχτεί ότι η μακροχρόνια έκθεση σε στρεσογόνους παράγοντες συμβάλλει σημαντικά στην εμφάνιση όσο και στην εξέλιξη της νόσου προκαλώντας βλάβη στα εγκεφαλικά κύτταρα και στη λειτουργία της μνήμης, αποδεικνύοντας τη σύνδεση της κατάθλιψης με τη νόσο αυτή.

Αντίστροφα, με την εμφάνιση των όποιων σωματικών ασθενειών επηρεάζεται η ψυχική υγεία. Μέσω του αυτόνομου νευρικού συστήματος ο πόνος συνδέεται με το συναίσθημα. Έτσι, ξεκινά ένας φαύλος κύκλος επιδεινώνοντας περισσότερο τη σωματική υγεία ή και προκαλώντας ψυχικά νοσήματα, όπως κατάθλιψη. Πολλοί ασθενείς που τους χορηγήθηκε το ψευδοφάρμακο (Placebo) ανάρρωσαν, με την ιδέα ότι μετά τη λήψη θα γίνουν καλά ή γιατί μείωσαν την ανησυχία για την ασθένεια από

 

την οποία πάσχουν. Κάτι αντίστοιχο έχει παρατηρηθεί και με τον «πόνο μέλους φάντασμα», όπου ασθενείς μετά από ακρωτηριασμό εξακολουθούσαν να αισθάνονται τον ίδιο πόνο στο ανύπαρκτο ακρωτηριασμένο μέλος, όπως πριν τον ακρωτηριασμό. Ας κάνουμε έναν παραλληλισμό: Φανταστείτε πάνω στο ανθρώπινο σώμα ένα δέντρο. Τώρα φανταστείτε το δέντρο αντεστραμμένο, δηλαδή τις ρίζες του πάνω στο κεφάλι (στον εγκέφαλο) και τα κλαδιά και τα φύλλα σε όλο το σώμα. Όσο πιο γερές είναι οι ρίζες του δέντρου, τόσο πιο υγιές και ζωντανό είναι το δέντρο, χάρη στο άπλετο οξυγόνο που του παρέχεται μέσω της αναπνοής, το ίδιο απαραίτητο οξυγόνο που χρειάζεται και ο ανθρώπινος οργανισμός. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, όταν  το έδαφος του εγκεφάλου είναι φιλικό, γεμάτο θετικές σκέψεις και συναισθήματα, όπως αγάπη, αισιοδοξία, αυτοεκτίμηση, ρεαλισμό, ικανοποίηση για κάθε μικρή ή μεγάλη επιτυχία, τόσο πιο υγιές είναι και το σώμα. Αντίθετα, αν το έδαφος του εγκεφάλου είναι εχθρικό, γεμάτο αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα, όπως μίσος, απαισιοδοξία, αντιπαλότητα μεταξύ λογικής και συναισθήματος -τον λεγόμενο θυμό-, φόβο και απελπισία, η ψυχική και σωματική υγεία αποδυναμώνονται.

Εκτός από την ψυχοθεραπεία, ακόμα και χωρίς να υπάρχει ψυχικό νόσημα, υπάρχουν ευχάριστες και δημιουργικές μέθοδοι, όπως η Art Therapy μέσω εικαστικών τεχνών, η δραματοθεραπεία, η χοροθεραπεία ή η μουσικοθεραπεία, που βοηθούν στην αυτοβελτίωση, χαλάρωση, εκτόνωση, αποκατάσταση ή και ανακάλυψη του ασυνείδητου εαυτού. Η τεχνική του  διαλογισμού,  επίσης,  ενδείκνυται  για  τα θετικά της αποτελέσματα (Zeidan et. Al, 2013). Από απεικονιστικές μελέτες του εγκεφάλου ανθρώπων που έκαναν χρόνια διαλογισμό, προκύπτει ότι επέρχονται μόνιμες αλλαγές στα τμήματα του εγκεφάλου που ελέγχουν τα συναισθήματα και τον πόνο. Η συγκέντρωση και εστίαση στην αναπνοή και την επιλεκτική προσοχή επιτυγχάνει τον έλεγχο της σκέψης και επιπλέον αυξάνει την επίγνωση του εαυτού. Ακόμα, υποστηρίζεται ότι βοηθά στην εξισορρόπηση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού και αυτόνομου νευρικού συστήματος. Η πιο γνωστή του μορφή είναι το Mindfullness.

Όλοι οι άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι το πολυτιμότερο αγαθό είναι η υγεία η σωματική βάζοντας την ψυχική υγεία και την ευδαιμονία, σε υποδεέστερη θέση. Απορροφημένοι από τους γρήγορους ρυθμούς της ζωής, στη σύγχρονη κοινωνία που ζούμε, αγνοούμε τα προειδοποιητικά σήματα που στέλνει το σώμα, για την ψυχική πίεση που έχει υποστεί . Δυστυχώς, δεν αρκούν οι ευχές, για να είμαστε υγιείς. Χρειάζεται να γνωρίσουμε πώς έχει χτιστεί η πυραμίδα του εαυτού μας. Σε όλα όσα μας πιέζουν, στα χιλιάδες «γιατί» που απευθύνουμε προς τους άλλους, θα πάρουμε

 

απλά απαντήσεις, αλλά όχι λύσεις. Αντίθετα, αν τεθούν προς τον εαυτό μας, θα πάρουμε τις λύσεις αν δώσουμε ειλικρινείς απαντήσεις. Αρκεί να στοχαστεί ο καθένας το πόσο διατεθειμένος είναι να  αναγνωρίσει  από  πού  πηγάζουν  οι  σκέψεις του, αν είναι πραγματικές ή αντικατοπτρίζουν κάποιο κρυμμένο φόβο, κάποια ανησυχία, θυμό ή κάποιο παιχνίδι στις σκιές∙ το πόσο διατεθειμένος είναι ο καθένας να γνωρίσει όλα τα μύχια συναισθήματα, βρίσκοντας τη δύναμη της θέλησης, αυτή την τεράστια πηγή ενέργειας ικανή να αλλάξει το ΟΛΟΝ∙ το πόσο διατεθειμένος είναι να γνωρίσει και να φέρει το περιεχόμενο του ασυνείδητου στον συνειδητό εαυτό, να δουλέψει και να φτάσει, εν τέλει, στην αυτοπραγμάτωση του, πρώτα και πάνω από όλα δίνοντας την προσοχή που χρειάζεται να ακούσει όσα καθημερινά του ψιθυρίζει η ψυχή του, πριν γίνουν ΚΡΑΥΓΗ.

Μπαντζή Δήμητρα Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Εξειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Πηγές:

 

  • Freud Sigmud. Εισαγωγή στην ψυχανάλυση, μετάφραση Πάγκαλος Α. 2010
  • Jung Carl Gustav. Η ψυχολογία του ασυνείδητου, εκδ. Ιάμβλιχος 2010
  • Θωμάς Καπάκογλου, 2013
  • pdf
  • Σολδάτος, Κ.Ρ. (επιμ) (1993) Διαταραχές του Ύπνου. Αντιμετώπιση στη Γενική Ιατρική. Ιατρικές Εκδόσεις, Αθήνα.
  • DIMITRIS TSOUKALAS, MD METABOLIMIC MEDICINE
  • Robertson M.M, Cantona CL (eds). Depression Physicall IIIness. J. Wiley and Sons. 1997.
  • Ομιλία Ι. Σωτηρόπουλου στο Ίδρυμα Ευγενίδου 8/4/2012.
  • Friedman M., Roseman R.H., Association of specific overt behavior withblood and cardiovascular, JAMA 169 (1959), 1286-1296
  • Omato JP, Hand MM, et al: Warning signs of a heart attack. Circulation 104:1212,2001.
  • Zeidan, F., Grant J.A., McHaffie, J.G., & Coghilla, R.C. (2013)
Δευτέρα, 08 Φεβρουαρίου 2021 17:28

Διαδικτυακός εκφοβισμός ή Cyber Bullying;

Γράφει η Αντιγόνη Κολιού

Ιστορικός, Σύμβουλος

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός ή αλλιώς cyber bullying όπως αποκαλείται σήμερα, έχει παρουσιάσει ραγδαία αύξηση αυτή την περίοδο που διακρίνεται για την υπερβολική διαδικτυακή χρήση και προσκόλληση στον ψηφιακό κόσμο. Ως έννοια, ο διαδικτυακός εκφοβισμός ορίζεται η οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας, παρενόχλησης, τρομοκρατικής ή αυταρχικής συμπεριφοράς  που πραγματοποιείται μέσω των ψηφιακών μέσων επικοινωνίας. Συγκεκριμένα, διενεργείται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, δωματίων συνομιλίας, σελίδων κοινωνικής δικτύωσης, ιστοσελίδων με ηλεκτρονικά παιχνίδια ή ιστοσελίδων με υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων. Οι διαδικτυακοί εκβιασμοί είναι πλέον ένα κυρίαρχο κοινωνικό φαινόμενο και δυστυχώς καθημερινά αυξάνεται ο αριθμός των θυμάτων. Κρίνεται λοιπόν απαραίτητη η προσοχή και η επαρκής ενημέρωση γονέων, παιδιών και ολόκληρης της κοινωνίας για σωστή πρόληψη των ψηφιακών απειλών.

Αρχικά, το cyber bullying διακρίνεται σε πολλά είδη ανάλογα με το είδος εκφοβισμού όπως είναι η δυσφήμιση, η παρενόχληση, η εξαπάτηση, ο διασυρμός ή και το sexting. Αυτά είναι κάποια από τα συχνότερα είδη που καθημερινά καταγγέλλονται. Σήμερα γίνεται αλόγιστη χρήση του διαδικτύου κυρίως από νεαρές ηλικίες και παιδιά. Ο σοβαρότερος κίνδυνος  ελλοχεύει στα μέσα δικτύωσης όπως Facebook, Instagram , tik tok τα οποία έχουν «παγιδεύσει» πληθώρα θυμάτων. Ο θύτης χρησιμοποιεί τις συνομιλίες και τις προσωπικές φωτογραφίες των θυμάτων για να τους εκφοβίσει. Ο σκοπός του μπορεί να είναι ο διασυρμός μέχρι και παιδική πορνογραφία, όταν πρόκειται για ανήλικα παιδιά. Επιπλέον, είναι σημαντική η τάση για επικοινωνία και επαφή μέσω του διαδικτύου. Συχνά, οι άνθρωποι παρασύρονται και εξωτερικεύουν συναισθήματά τους σε αγνώστους, εμπιστεύονται προσωπικά τους στοιχεία μέσω συνομιλιών δίχως δισταγμούς. Με αυτό τον τρόπο, ο θύτης αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να εκμεταλλευτεί το θύμα ζητώντας προσωπικό υλικό το οποίο φυσικά θα χρησιμοποιήσει ως όπλο για τον μετέπειτα εκβιασμό. Είναι λοιπόν βέβαιο πως έχει υποβαθμιστεί η επικινδυνότητα του διαδικτύου και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και επιμόρφωση για τη συνετή χρήση των μέσων δικτύωσης.

Αναφορικά με τους τρόπους προφύλαξης και ασφάλειας του διαδικτύου, είναι βασικό να ενημερώσουμε τα παιδιά πως δεν πρέπει ποτέ να μοιράζονται τους προσωπικούς τους κωδικούς με κανέναν. Στη συνέχεια, πρέπει να αποδέχονται και να συνομιλούν με τους πραγματικούς τους φίλους και όχι με αγνώστους. Εάν κάποιο παιδί βρεθεί σε δύσκολη θέση  πρέπει να το αναφέρει άμεσα στους γονείς του ή σε κάποιον άνθρωπο εμπιστοσύνης. Συζητώντας το πρόβλημα θα βρεθεί σίγουρα κάποια λύση και θα προληφθεί πιθανός εκβιασμός του θύματος. Ο κοινώς αποδεκτός κανόνας που ισχύει για όλους είναι η άρνηση κοινοποίησης και αποστολής προσωπικών μας φωτογραφιών ή βίντεο σε αγνώστους. Αυτό το πολύτιμο προσωπικό υλικό μελλοντικά θα χρησιμοποιηθεί εναντίον μας. Επιπλέον, συνιστάται να αποθηκεύσουμε τυχόν συνομιλίες και μηνύματα του θύτη ώστε να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία για τον εγκλωβισμό του από τη δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος η οποία με τη σειρά της θα λάβει καθοριστικά μέτρα.

Αναμφίβολα, η πρόληψη είναι το σημαντικότερο στάδιο ώστε να μην υποπέσει κάποιος θύμα του cyber bullying. Οι γονείς οφείλουν από τη πλευρά τους να είναι κοντά στα παιδιά τους. Η καθημερινή επικοινωνία και η σχέση εμπιστοσύνης είναι το κλειδί για την προστασία του παιδιού. Ας ζητήσουν να μάθουν τους διαδικτυακούς φίλους των παιδιών, τα μέσα δικτύωσης και τυχόν παιχνίδια στα οποία τα παιδιά τους αφιερώνουν χρόνο και έτσι να γίνουν κατά κάποιον τρόπο μέρος της διαδικτυακής ζωής των παιδιών τους χωρίς όμως να χρειαστεί να παρακολουθήσουν τα ίδια τους τα παιδιά. Ας τονίσουν τα πλεονεκτήματα του διαδικτύου διευκρινίζοντας όμως και τις  αρνητικές όψεις και απειλές που πιθανόν θα συναντήσουν. Αυτοί είναι επιφορτισμένοι με την ευθύνη να μεταδώσουν τη γνώση για τους διαδικτυακούς κινδύνους καθιστώντας τα πλήρως  ενημερωμένα για τον ψηφιακό κόσμο. Αυτό σημαίνει πως κρίνεται απαραίτητη και η εκπαίδευση των ενηλίκων στη σωστή και υπεύθυνη  χρήση του διαδικτύου. Είναι βέβαιο πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία για τα θύματα του cyber bullying και το πρόβλημα μας αφορά όλους.

Συνοπτικά, είναι  πραγματικό γεγονός η ψηφιοποίηση της καθημερινότητας και η συνεχής παρουσία του διαδικτύου σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Είναι χρέος όλων να πορευόμαστε με τις τεχνολογικές εξελίξεις και να εντάξουμε το διαδίκτυο στη ζωή μας.  Ακόμη πιο απαραίτητη όμως είναι η διαδικτυακή επιμόρφωση και εκπαίδευση για την σωστή πρόληψη. Υπάρχουν εκπαιδευτικοί φορείς εξειδικευμένοι στο φαινόμενο του cyber bullying.  Η επικοινωνία και το υγιές κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον είναι επίσης βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη συνετή διαδικτυακή μας συμπεριφορά. Ένας ισορροπημένος ψυχικά χαρακτήρας με υγιείς κοινωνικές σχέσεις δεν θα υποκύψει εύκολα στις διαδικτυακές επιταγές και απειλές. Αδιαμφισβήτητα, η δημιουργία καλών και δυνατών οικογενειακών δεσμών αποτελούν το κλειδί για την προστασία γονέων και παιδιών. Επομένως, φροντίζουμε την ψυχολογική μας κατάσταση και ψυχική υγεία και δεν υποκύπτουμε σε οποιοδήποτε είδος εκφοβισμού. Εκπαιδευόμαστε στην άρνηση λέγοντας αυστηρό «όχι» σεβόμενοι τα προσωπικά μας δικαιώματα. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος αυτοπροστασίας και άμυνας έναντι των διαδικτυακών εκβιαστών.

 

Τρίτη, 12 Ιανουαρίου 2021 19:18

Πάντα αλήθεια

Επιθεωρούσε αναμνήσεις εκείνο το πρωινό. Λογάριαζε όσους ήρθαν, έφυγαν, ξεθώριασαν ακόμα κι από το νου. Διέσχιζε τη μεγάλη λεωφόρο. Ξένος ανάμεσα σε ανθρώπους που αγνοούσε την ύπαρξή τους, όσο κι εκείνοι τη δική του, μα ήταν φτιαγμένοι από τα ίδια υλικά.

Χρόνια τώρα σχεδίαζε το ταξίδι αυτό. Μα τον φόβιζαν τα ιπτάμενα πουλιά, το άγνωστο, οι αποστάσεις. Βρισκόταν σε μια διαρκή εσωτερική πάλη. Να ρισκάρει προσπαθώντας να κυνηγήσει όσα πίστευε πως είχε τη δυνατότητα να κατακτήσει ή να μείνει βολεμένος σε ό,τι θεωρούσε και ήταν ευτυχία χωρίς να τολμήσει βήμα παραπέρα.

Και μεγάλωσε. Κι έχασε όσα η νεότητα προσφέρει. Μα κέρδισε όσα η ωριμότητα χαρίζει.

Ευτυχισμένος χωρίς αμφιβολία. Με δυο κόρες που λάτρευε και μια σύντροφο που αγαπούσε με έναν έρωτα που μεταμορφώθηκε σε βαθιά αγάπη, εκτίμηση, σεβασμό φωτισμένη με τις σπίθες των πρώτων φλογερών ματιών.

Ο χρόνος, όμως, δεν υπογράφει συμβόλαια. Τρέχει παρασύροντας στο διάβα του καθετί όμορφο ή δυσάρεστο και σε αναγκάζει να συνεχίζεις. Αυτός χαράζει αδιάκοπα δρομολόγια στο καντράν του ρολογιού μα εσύ κάποτε απρογραμμάτιστα θα πάψεις να συμβαδίζεις με τους χτύπους του.

Ο χρόνος ήρθε, λοιπόν. Κι εκείνη, η νεράιδα του δικού του παραμυθιού έφυγε. Τα δεδομένα ανατράπηκαν. Καίριο ανθρώπινο λάθος. Θεωρούμε ανθρώπους, στιγμές, μέλλοντα γεγονότα δεδομένα. Κι έπειτα ο ανεμοστρόβιλος της ζωής παρασύρει τα πάντα στο διάβα του.

Είπε «Ποτέ δεν είναι αργά». Χαιρέτισε τις αιώνια μικρές στα μάτια του αγάπες του, τους συντρόφους του, τα εγγόνια του, υποσχέθηκε να επιστρέψει με ιστορίες κι εικόνες πολύχρωμες κι επιβιβάστηκε στο αεροπλάνο που θα τον οδηγούσε σε λίγες ώρες στην άλλη άκρη της γης.

Ανάμεσα στα σύννεφα αντίκριζε τη μορφή της. Να φροντίζεις όσους αγαπάς, να αγαπάς αυτό που είσαι και να προσπαθείς να δεις το καλύτερο που κρύβει ο καθένας, Αυτά θα του ψιθύριζε. Ήταν όσα έκανε καθημερινά πράξη. Του έμαθε να εκτιμά τους μικρούς καθημερινούς ήρωες.. μα αυτός λησμόνησε ή μάλλον απέτυχε να της μάθει να προσέχει πιότερο τον εαυτό της.

Το παρελθόν δεν αλλάζει, όμως. Κι η δική του πορεία, η τόσο αλληλένδετη και τόσο διαφορετική με τη δική της συνεχίζει.

Το όνειρό του ήταν να γίνει συγγραφέας, να εμπνεύσει ανθρώπους, να γνωρίσει τα γόητρα διαφορετικών τόπων και πολιτισμών. Να γευτεί αχόρταγα. Μα είχε δυο φύσεις καλά κρυμμένες μέσα του. Η πρώτη επιθυμούσε διακαώς κι η άλλη έβαζε φρένο, τρομαγμένη κι άτολμη.

Τώρα, εδώ, στη γη της ευκαιρίας είχε όσα ήθελε και συνάμα απεχθανόταν. Γεμάτος αντιφάσεις. Έπρεπε να συγκεράσει τις αντιθέσεις για να δικαιώσει όσους πίστευαν ακόμη σ’ εκείνον, για να σφραγίσει όσα βίωσε αυτός τόσα χρόνια, να μεταλαμπαδεύσει όχι λόγια σοφίας μα αλήθειες ζωής.

Δε θα τα πολυλογώ. Το πώς έγιναν όλα κανείς δε το αντιλήφθηκε. Ούτε ο ίδιος. Κάτι ξεχασμένοι φίλοι, κάτι μακρινοί συγγενείς, η αγάπη του για την πένα που αθέλητα μεταμορφώθηκε σε αγάπη για τα πλήκτρα του υπολογιστή, η ανάγκη να εκφραστεί, να ξεχειλίσει ο χείμαρρος λέξεων και συναισθημάτων.

Μπορεί σε μερικούς να ακούγεται οξύμωρο, σε άλλους βαρετό, σε κάποιους παλαιομοδίτικο. Μα η εποχή μας έχει ανάγκη από ρομαντικούς τύπους, από μια νότα περασμένων δεκαετιών, από ανθρώπους ερωτευμένους με τον ίδιο τον έρωτα.

Αλληλογραφία για όσους αδυνατούν να εκφραστούν, επιστολές και γράμματα και ευχητήριες κάρτες για όσους θέλουν να χαρίσουν ένα χαμόγελο σε ένα φίλο, μια γιαγιά, ένα μοναχικό ηλικιωμένο. Κατά παραγγελία ή χωρίς.

Ιδού η εργασία του. Το πάθος του εναρμονισμένο με το πάθος εκείνης. Περηφάνια για δυο. Ό,τι χάνεται δε σημαίνει πως παύει να υπάρχει.

Ατένιζε το άγαλμα της Ελευθερίας. Σε λίγο θα κρατούσε αγκαλιά το νέο μέλος της οικογένειάς τους, ένα ακόμα εγγόνι, ένα ακόμα θαύμα.

Αναρωτιόταν τι είναι τελικά ελευθερία. Είναι κάτι περισσότερο από το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των συνταγματολόγων, από τα σύνορα των κρατών, το λόγο, πέρα από πολιτικές-κοινωνικές διαστάσεις. Είναι η ικανότητα να νοιώθεις ελεύθερος ενάντια στους περιορισμούς που αναγκαστικά μια πολιτεία επιβάλλει. Να κοιτάς τον ουρανό, να πετάς νοερά με τα πουλιά στον αιθέρα και να έχεις βαθιά μέσα σου την επίγνωση πως ετούτη η μέρα άξιζε.

Άννα Γκασνάκη

 People photo created by wirestock - www.freepik.com

Πέμπτη, 24 Δεκεμβρίου 2020 18:31

Οι «δυο» Άννες

Οι «δυο» Άννες

Κι αυτό που φοβόμουν

Τώρα μη φύγει φοβάμαι..

Για την Άννα

Γράφει η Άννα Γκασνάκη

Γυρνούσε κουρασμένος από τη δουλειά. Ξημερώματα Κυριακής στη μικρή μας πόλη. Κατηφόριζε το Πανόραμα με το δίκυκλό του. Το απαλό αεράκι έκανε τη φθινοπωρινή νύχτα ακόμα πιο απολαυστική. Ξαφνικά μέσα στους ήχους, που στοιχειώνουν σαν φαντάσματα τη σιγαλιά, άκουσε ένα ανεπαίσθητο κλάμα.. Πήρε τη στροφή και τα αντίκρισε. Κάτω από μια πυκνή φυλλωσιά αναζητούσαν χάδι και φροντίδα. Προσπαθούσε το ένα να δώσει πνοή ζωής στο άλλο. Τρία ή δύο, δε θυμάμαι, –πολλάκις η μνήμη ξεθωριάζει- μικρά κουταβάκια, χαριτωμένα μες την εξουθένωσή τους. Σταμάτα. Τα περιεργάζεται. Μα χαμένος στις δικές του έγνοιες πατά σε λίγο το γκάζι κι εξαφανίζεται. Η Κυριακή περνά, όπως όλες οι άλλες. Σπίτι, δουλειά. Δουλειά, σπίτι. Μα κάτι τον βασανίζει. Μια εικόνα κολλημένη στο μυαλό του. Δύο (ή τρία) ζευγάρια ολοστρόγγυλα μάτια κρέμονται από μια δικιά του αντίδραση. Έρχεται το βράδυ. Στριφογυρνάει στο κρεβάτι. Ο ύπνος δεν έρχεται ετούτη τη βραδιά. Και ξημερώνει… Δευτέρα. Κι η ίδια εικόνα εκεί. Σουρουπώνει η μέρα κι αυτός ανήσυχος κοιτά τον ορίζοντα. «Τώρα», σκέφτεται, «αλλιώς.. ποτέ». Κι όμως.. μπορεί να έφυγαν. Κι αν είναι αργά; Οδηγεί τη μηχανή εκεί που ώρες τώρα επιθυμεί. Κατεβαίνει διστακτικά. Ψάχνει. Αναζητά. Βλέπει δυο μικρά σωματάκια να κείτονται άψυχα πλάι σε μια άλλη μικρή άσπρη μπαλίτσα, κουλουριασμένη, φοβισμένη. Την παίρνει αγκαλιά. Θυμώνει με τον εαυτό του που άργησε. Θυμώνει και μ’ εκείνους που εγκατέλειψαν τα πλασματάκια αυτά σε ένα κασόνι στο πουθενά. Μα πάλι με τον εαυτό του θυμώνει πιότερο κι ορκίζεται να είναι το καταφύγιο κι ο σύντροφος της μικρής αυτής ύπαρξης που ακούει στο όνομα «Άννα». «Άννα», όπως εκείνη την αγαπημένη που αρνείται να μένει μαζί του. Για να έχει μια Άννα τις ώρες της μοναξιάς να φωνάζει, να μιλά, να αγκαλιάζει. Η συνάντηση των δυο συνονόματων κοριτσιών. Η συνάντησή μας. Ξέρετε τι θα πει φόβος παιδικός; Σε ακολουθεί και δε μπορείς εύκολα να τον αντιμετωπίσεις, να τον καταπολεμήσεις με αυτό το πλασματάκι. Με είδε, εμένα την Άννα. Την πήρα αγκαλιά. Οι δυο Άννες. Κι ένα καυτό υγρό κύλησε πάνω μου. «Ένοιωσε σιγουριά», μου είπαν. Κι έτσι άρχισε η δική μας σχέση. Ομοιοπαθητική το λένε. Και λειτουργεί. Αντιμετωπίζοντας το φόβο σου τον ξεπερνάς. Και τον προσπέρασα, τον νίκησα και σιγά σιγά τούτη η άσπρη ύπαρξη έγινε κομμάτι της ζωής μου, της ζωής μας. Ένα μικρό κουταβάκι, σκανταλιάρικο, ζωηρό, γεμάτο όρεξη μα και τεμπέλικο συνάμα.. ανάλογα με τη διάθεσή του. Μες τα μεγάλα καστανά της μάτια αντανακλάται όλη η αγάπη που τρέφει για τα λεγόμενα αφεντικά της, για εμάς. Η δική μας απουσία, ώρες ολόκληρες μετρά. Τη θλίβει. Αναρωτιέμαι αν πατά το «pause» τις στιγμές της σιωπής. ‘Όταν το κλειδί γυρνά κι η πόρτα ανοίγει, κουνά ξετρελαμένη την ουρά της και τότε θυμάται έξαφνα πως πρέπει να φάει και να πιεί νερό. Ζει για εμάς κι εμείς τις χαρίζουμε ό,τι μπορούμε. Μεγαλώνοντας μοιράζουμε κομμάτια του χρόνου και του εαυτού μας. Άλλοτε σε πράγματα αναπόφευκτα, ανούσια ή σημαντικά, άλλοτε σε ανθρώπους άξιους ή μη της προσοχής και της αγάπης μας. Όλοι κι όλα διεκδικούν. Αυτά τα μικρά αξίζουν ένα κομμάτι μας. Όλα κυλούσαν ήσυχα μέχρι ένα απόγευμα του Δεκέμβρη που ήρθε η είδηση. Η Άννα, εγώ, ήμουν έγκυος. Ένα άλλο πλασματάκι μεγάλωνε και θα ερχόταν απρόσμενα στη ζωή μας. Ταυτόχρονα ήρθε και το δίλημμα. Αν είσαι αμαθής, πρωτάρης που λένε, προβληματίζεσαι. Πώς θα συνυπάρξουν; Φοβάσαι.. Αν πάθει κάτι το μωρό; Κι εκεί που νομίζεις πως πρέπει η μικρή σου αγάπη να βρει άλλη στέγη έρχεται η ζωή και δίχως να το καταλάβεις, δίχως να το επιδιώξεις σε κάνει αχώριστη μαζί της. Κι η ξαφνική ανακοίνωση της εγκυμοσύνης σας φέρνει πιο κοντά από ποτέ κι ας αγνοεί τη φουσκωμένη κοιλίτσα σου, κι ας ζηλεύει τρελά.. Την παίρνεις αγκαλιά κάθε βράδυ κι οι μήνες διαδέχονται ο ένας τον άλλον κι η μικρή τρελή νούμερο δύο εμφανίζεται στη ζωή μας. Ομολογώ πως η συνύπαρξή τους αρχικά δύσκολη. Η προσοχή στραμμένη στη μικρή ύπαρξη που εξαρτάται πλήρως από εσένα. Κι η Άννα απορεί με τα κλάματα και τις φωνές. Φοβάται. Χάνει την ηρεμία της. Επιζητά την προσοχή που συνήθισε να λαμβάνει. Μα όσο το παιδί μεγαλώνει και γνωρίζουν η μία την άλλη, το σπίτι γεμίζει φωνές και γαβγίσματα κι εμείς οι μικρές-μεγάλες τρελές ζούμε το δικό μας όνειρο. Το όνειρο της καθημερινότητας, πιο αληθινό από ετούτο εδώ δεν υπάρχει. Μαθαίνουμε μικροί και μεγάλοι να σεβόμαστε το διαφορετικό, να υμνούμε την αγάπη, να νοιαζόμαστε για τα πλάσματα της φύσης κατανοώντας αυτό που στο σχολείο από μικροί διδασκόμαστε μα εύκολα ξεχνάμε: την αλυσίδα της ζωής, το ρόλο μας σε αυτή. Ρόλος αλληλεξάρτησης. Άλλωστε όλοι μέλη του ζωικού βασιλείου είμαστε κι η δική μας κοινωνία πιο βάναυση από την κοινωνία που οι όροι μιας ζούγκλας οριοθετεί. Στην ανθρώπινη κοινωνία οι όροι δεν υπάρχουν κι αν υπάρχουν παραβιάζονται και τα δικαιώματα καταπατούνται, μιμούμενη το γνωμικό «το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό». Τα παιδιά βλέπουν, κατανοούν, επεξεργάζονται, μαθαίνουν. Νοιώθουν το μεγαλείο της φιλιάς, της αγάπης κι η συνύπαρξη με τα ζωάκια τους εφοδιάζει με διδαχές παντοτινές.

Σήμερα.. πέντε χρόνια σχεδόν μετά.. Ο μόνος φόβος είναι μη φύγει κι αδειάσει η ζωή μας. Ό,τι μας προσφέρει είναι ανεξήγητο. Ένα πλάσμα που δε μιλά κι όμως τα λέει όλα, λογικότερο από πολλά ανθρώπινα έλλογα όντα. Κατανοεί πως η αγάπη κρύβεται σε μικρούς θησαυρούς, προσφέρει ανιδιοτελώς, χαίρεται αγνά κι απροκάλυπτα. Ξέρει να αγαπά. Κάτι που πολλοί έχουμε λησμονήσει. Είναι ένα ζωντανό μάθημα ζωής για όλους…

26/4/2020 Και τελικά… οι φόβοι έγιναν πραγματικότητα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα κορίτσι, το κορίτσι μας… Ήρθε ξαφνικά στη ζωή μας και μας έκανε καλύτερους. Μας κοιτούσε με τα μεγάλα αμυγδαλωτά της μάτια.. Διεκδικούσε χάδια και φιλιά. Μια πριγκίπισσα που κούρνιαζε στα πόδια μας και ζέσταινε τις καρδιές μας.. Αν ήταν τώρα εδώ θα αγνοούσε τη φουσκωμένη κοιλίτσα και θα σκεφτόταν: « Ωχ! Ένα ακόμα μικροσκοπικό ζιζάνιο θα κάνει την εμφάνισή του». Ένας χρόνος χωρίς όλα αυτά.. μικρό μας αστεράκι σε αγαπάμε. Κοιτάμε τον ουρανό και σε χαιρετάμε γιατί είσαι εκεί και φωτίζεις το δρόμο μας!

 

Σελίδα 1 από 6

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr