KosNet

KosNet

Συγγραφέας: Ευρυδίκη Νεραντζή

Η συµπεριληπτική εκπαίδευση αποτελεί µια σύγχρονη εκπαιδευτική  τακτική, που κερδίζει έδαφος σε πολλές χώρες διεθνώς και στη χώρα μας, καθώς συνδέεται µε τη συµµετοχή και τη μάθηση όλων ανεξαιρέτως των ατόµων, µέσα από την αναγνώριση και την αποδοχή της διαφορετικότητας, την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τον εκδημοκρατισμό στο σύγχρονο σχολείο.

Η συμβουλευτική ως μια διαδικασία επικοινωνίας που αποσκοπεί στη παροχή βοήθειας για την επίλυση προβλημάτων, αλλά και την προσαρμογή του στο περιβάλλον και την αντιμετώπιση διάφορων συγκρούσεων (Κοσμίδου-Hardy & Γαλανουδάκη-Ράπτη,1996 ) έχει πολλά να προσφέρει στο χώρο της εκπαίδευσης.

Είναι ξεκάθαρο ότι η συμμετοχή όλων των µαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και η επιδίωξη της ισότητας δεν µπορεί να γίνει αντιληπτή σαν απλή παροχή πρόσβασης στο σχολικό περιβάλλον

Το πέρασμα του χρόνου, οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, καθώς και οι ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές έφεραν στο προσκήνιο την αλλαγή των προτεραιοτήτων του σχολείου που επηρέασε το ρόλο της παροχής της συμβουλευτικής στα σχολεία, με αποτέλεσμα η συμβουλευτική να θεωρηθεί αρμοδιότητα ειδικών επαγγελματιών και υπηρεσιών εκτός σχολείου, εισάγοντας σταδιακά το θεσμό του ψυχολόγου ως υπευθύνου και ειδικού για την άσκηση συμβουλευτικής στα σχολεία.

Ο κλάδος της Συμβουλευτικής έχει γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη στην εποχή μας. Η ανάγκη για εκπαιδευτική, ή ατομική Συμβουλευτική παρέμβαση έχει γίνει πλέον συνείδηση γενικότερα στους μαθητές και τους γονείς τους . Η Συμβουλευτική μπορεί να οριστεί ως η διαδικασία στήριξης των ατόμων να βοηθήσουν τους εαυτούς τους να σκέπτονται και να αντιμετωπίζουν πιο θετικά τις προσωπικές τους δυσκολίες και προβλήματα (Μπρούζος & Ράπτη, 2001).

Σε ότι αφορά το σχολικό πλαίσιο και την εκπαίδευση γενικότερα η Σχολική Συμβουλευτική, είναι ο κλάδος μέσω του οποίου εφαρμόζεται η συμβουλευτική στο σχολείο, κατά κανόνα από τον εξειδικευμένο στην εφαρμογή της στην εκπαίδευση σύμβουλο, ή τον εξειδικευμένο εκπαιδευτικό, ανάλογα με το σύστημα. Βασικός σκοπός της θεωρείται η εξασφάλιση των απαραίτητων προϋποθέσεων που θα βοηθήσουν τα άτομα/συμβουλευόμενους, να φτάσουν σε ένα επίπεδο αυτονομίας, να

 

σκέφτονται πιο θετικά και για τους ίδιους και τις ικανότητές τους, αλλά και για τις αντίξοες συνθήκες των προβλημάτων που καλούνται ν' αντιμετωπίσουν (Μαλικιώση- Λοΐζου,2001).

Εφαρμογές της Σχολικής Συμβουλευτικής

Το περιεχόμενο της Συμβουλευτικής στην εκπαίδευση ασκείται από τον σχολικό ψυχολόγο και αφορά την παρακολούθηση παιδιών στο σχολικό και οικογενειακό πλαίσιο, στην ψυχολογική στήριξη τους, στην διερεύνηση θεμάτων που τα απασχολούν, καθώς και στη σχεδίαση παρεμβάσεων και αξιολόγησης τους Συνίσταται δε στην προσωπική ανάπτυξη των μαθητών μέσα σε κλίμα εμπιστοσύνης, σεβασμού και διευκόλυνσης με απώτερο στόχο την προαγωγή της μάθησης.

Στις περιπτώσεις των ατόμων με αναπηρία, η συμβουλευτική επικεντρώνεται στο ίδιο το άτομο και την οικογένεια του, αλλά και στην ευαισθητοποίηση του σχολείου και της οικογένειας. Επίσης στοχεύει στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση ατόμων και ομάδων σε θέματα μάθησης και προσαρμογής, τον εντοπισμό παιδιών με ειδικές ανάγκες και την εκπόνηση εξατομικευμένων προγραμμάτων αγωγής.

Κάθε συμβουλευτική παρέμβαση για τη στήριξη των γονέων του παιδιού με ψυχοκοινωνικές, γνωστικές ή άλλες δυσκολίες πρέπει να στοχεύει στον εντοπισμό των αναγκών της οικογένειας, ώστε να κατανοήσουν και να αποδεχθούν τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζει το παιδί τους, με απώτερο στόχο την ενίσχυση της θετικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών.

Η εκπαίδευση είναι ξεκάθαρο ότι οφείλει να έχει πλέον ένα πολυδιάστατο χαρακτήρα, να είναι στενά συνδεδεμένη με τη συμβουλευτική, καθώς αποτελεί την κατεξοχήν διαδικασία επίλυσης προβλημάτων των μαθητών των εκπαιδευτικών και γενικότερα όλων όσων εμπλέκονται στην σχολική και κοινωνική ζωή των μαθητών.

Βιβλιογραφία

 

Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (2001). Η Συμβουλευτική Ψυχολογία στην εκπαίδευση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

 

Μπρούζος, Α. & Ράπτη Κ. (2001). Ο ρόλος της σχολικής συμβουλευτικής στην προαγωγή της αποδοχής της διαφορετικότητας. Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, 56-57, 25-41.

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 05:22

Press Pause - Η θεραπευτική αξία της παύσης

 Συγγραφέας: Κωνσταντίνα Μπασκουρέλου

Ζούμε σ’έναν κόσμο που κυλά με ταχύτατους ρυθμούς, απαιτητικές υποχρεώσεις, και συχνά εξοντωτικά προγράμματα. Έναν κόσμο που έχει “θεοποιήσει” την παραγωγικότητα, τα γρήγορα αποτελέσματα, τον ανταγωνισμό, το “είμαι στο τρέξιμο”. Αυτός ο κόσμος εν τέλει, μέσα στις ιλιγγιώδεις του ταχύτητες, έχει απωλέσει την επαφή του με τον εαυτό, και έχει ξεχάσει ότι η στροφή προς τα έξω - η στοχευμένη δράση - προϋποθέτει αρχικά τη στροφη προς τα μέσα, την επαφή με τη βάση μας και τη δύναμή μας.

 (Photo by Zoltan Tasi on U nsplash

Ο σύγχρονος άνθρωπος έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος με ένα επαναλαμβανόμενο δίλημμα: Δρω για να δρώ ή δρω σε συνάρτηση με τις ανάγκες μου, τα όνειρά μου, και τους ανθρώπινους περιορισμούς μου;

Το πρώτο σενάριο μας θυμίζει το μαρτύριο του Σίσυφου, του ήρωα που προσπάθησε να εξαπατήσει τους Ολύμπιους θεούς και να ξεγελάσει το θάνατο (τη μεγάλη παύση, κοινή  μοίρα της ανθρωπότητας). Ο Σίσυφος τιμωρήθηκε με το να ζει σε μια επαναλαμβανόμενη,

 

σκληρή και χωρίς νόημα ρουτίνα: καταδικάστηκε να κουβαλάει έναν βράχο στην κορυφή ενός βουνού, γνωρίζοντας ότι κάθε φορά λίγο πριν φτάσει στην κορυφή ο βράχος θα κατρακυλήσει και πάλι προς τα κάτω, απ’ όπου και θα πρέπει να ξαναξεκινήσει την προσπάθειά του.

Αυτή η “άψυχη” και μηχανική επαναληπτικότητα είναι ουσιαστικά το τίμημα που πληρώνουμε κάθε φορά που “εξαπατάμε” τον εαυτό μας, που δεν παίρνουμε χρόνο να αφουγκραστούμε τους “θεούς” - τις πραγματικές μας ανάγκες, να έρθουμε σε επαφή με την θνητότητα και την ανθρώπινη φύση μας. Τότε η ζωή γίνεται μια σκληρή κι επαναλαμβανόμενη ρουτίνα και η προσπάθειά μας φαντάζει μάταιη, ένα “Σισύφειο μαρτύριο”.

Μερικά από τα σημάδια που δείχνουν ότι μπορεί να χρειαζόμαστε ένα “διάλειμμα” είναι τα εξής:σωματική και ψυχολογική κόπωση

  • εκνευρισμός/ ευερεθιστότητα
  • πτώση αποδοτικότητας και δυσκολία συγκέντρωσης
  • αίσθηση έλλειψης νοήματος κι αποστασιοποίηση από όσα συμβαίνουν στη ζωή μας
  • αναβλητικότητα
  • απογοήτευση κι έλλειψη ενδιαφέροντος
  • έλλειψη ικανοποίησης από σχέσεις και δραστηριότητες που μας έδιναν χαρά στο παρελθόν.

Ο σύγχρονος άνθρωπος εκδηλώνει λοιπόν ολοένα και συχνότερα συμπτώματα στρες, άγχους, ή ακόμα και κατάθλιψης. Σύμφωνα με μια άλλη διαγνωστική ματιά, αυτή της ψυχοθεραπείας Gestalt, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το άτομο λειτουργεί με έναν παγιωμένο τρόπο, που στερείται ελαστικότητας, ισορροπίας, και υγιούς απόκρισης στη ζωή και τις προκλήσεις που αναδύονται κάθε στιγμή.

Το άτομο προσεγγίζει δηλαδή την πραγματικότητα μονοδιάστατα, όντας καθηλωμένο σε έναν από δύο συγκρουόμενους πόλους:

  • στον πόλο του Doing (Κάνω), έναντι αυτού του Being (Είμαι),
  • στην ικανοποίηση των αναγκών του Περιβάλλοντος, έναντι της ικανοποίησης των

αναγκών του Εαυτού,

  • σε “επαφή” με αυτό που θα έρθει, κι όχι με αυτό που συμβαίνει Εδώ και Τώρα.

Η παύση - ή απόσυρση όπως την αποκαλούμε στην ψυχοθεραπεία Gestalt - μας δίνει την ευκαιρία να επι-στρέψουμε την προσοχή μας από το περιβάλλον στον εαυτό, να μεταβολίσουμε τις νέες εμπειρίες και πληροφορίες, να έρθουμε σε επαφή με τα

 

συναισθήματα και τις σκέψεις μας, και κυρίως: να αφήσουμε χώρο στις νέες μορφές, ιδέες και λύσεις να αναδυθούν. Η “επιστροφή” αυτή μας ξεκουράζει και μας χαλαρώνει, μας δίνει ενέργεια και προσανατολισμό και αυξάνει κατά πολύ τις πιθανότητες να είμαστε αποδοτικοί στην επίτευξη των στόχων μας και να απολαμβάνουμε περισσότερο τη ζωη μας.

Οι παύσεις αυτές, τα “διαλείμματα”, δεν χρειάζεται να είναι κάποια πολύωρη ή πολυέξοδη ασχολία. Μάλιστα όσο πιο εύκολο μας είναι αρχικά να τα εντάξουμε στο πρόγραμμά μας, τόσο πιο ουσιαστική θα είναι η επίδρασή τους στην ποιότητα της ζωής μας. Κάτι τέτοιο μπορεί για παράδειγμα να είναι ένας περίπατος στη φύση, ένα χαλαρωτικό μπάνιο, ένα ολιγόλεπτο “time-out” σε μια ήσυχη μεριά του σπιτιού ή της εργασίας μας, ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα μας βοηθά να αποσύρουμε για λίγο την προσοχή μας απ’ τη δουλειά και τις υποχρεώσεις μας και να επιστρέψουμε στο κέντρο μας. Αφού συλλάβουμε την κεντρική ιδέα και σημασία της παύσης, μπορούμε σιγά σιγά να γινόμαστε πιο δημιουργικοί, να βρίσκουμε νέους τρόπους να ξεκουράζουμε το μυαλό και το σώμα μας, και να φροντίζουμε την ψυχική μας υγεία.

Συχνά, στον τρόπο σκέψης του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου, η επαγγελματική εξουθένωση συγχέεται με την εργατικότητα, η ανάγκη για ξεκούραση με την τεμπελιά, και το κενό με το τίποτα. Η παύση, η καλλιέργεια ενός κενού χώρου ανάμεσα στις σκέψεις μας, δεν είναι “τίποτα”, είναι μια πράξη αυτοφροντίδας, ένα γόνιμο έδαφος κι ένα άνοιγμα: μια πύλη μέσα απ’ την οποία μπορούν να αναδυθούν νέες πιθανότητες, επιλογές, και δημιουργικές λύσεις. Κάθε τρόπος που μας βοηθά να αποκτήσουμε επίγνωση, να αναγνωρίσουμε ότι τίποτα δεν είναι μονόδρομος, και ότι έχουμε κι άλλες επιλογές, είναι εξ ορισμού θεραπευτικός και άρα πολύτιμος για τον ψυχισμό μας.

Η γνήσια κι αυθεντική δημιουργικότητα δεν εμποδίζεται ούτε αναστέλλεται από την παύση. Αντίθετα, ανθίζει και ξεδιπλώνεται ολόπλευρα ακριβώς χάρη σε αυτήν.

Κωνσταντίνα Μπασκουρέλου

Κλινική - Συμβουλευτική Ψυχολόγος, MA, BSc.

Ψυχοθεραπεία Gestalt www.therapyspot.gr

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 05:19

Ο μαγικός κόσμος της ανάγνωσης

Συγγραφέας: Άννα Γκασνάκη

Η κατάκτηση της ανάγνωσης αποτελεί μια πρόκληση για το παιδί. Είναι καθοριστικής σημασίας γιατί από αυτή εξαρτάται σε μέγιστο βαθμό η σχέση του με τα γράμματα, η εκπαιδευτική και κοινωνική του πορεία.

Το παρόν άρθρο εστιάζει στις ψυχολογικές προεκτάσεις που μπορεί να έχει η προσπάθεια της μάθησης της ανάγνωσης κι η αναγνωστική κατανόηση στο άτομο.

Ως ανάγνωση σύμφωνα με τον κ. Πόρποδα ορίζεται η μεταφορά του γραπτού λόγου σε προφορικό με ενεργοποίηση της σημασιολογικής μνήμης. Η αναγνωστική κατανόηση είναι μια πιο σύνθετη λειτουργία διότι δεν αρκείται στην απλή ανάγνωση λέξεων αλλά στοχεύει στην σύνδεση αυτήν μεταξύ τους ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει το νόημα του κειμένου. Για να συμβεί αυτό πρέπει να αξιοποιήσει κατάλληλα τις ήδη κεκτημένες γνώσεις. (Πόρποδας, 2002)

Ένα παιδί, λοιπόν, που έρχεται πρώτη φορά σε επαφή με την ανάγνωση καταβάλλεται αναμφίβολα από συναισθήματα που εξαρτώνται όχι μόνο από τη διαδικασία της μάθησης αυτής καθ' εαυτής αλλά και από την επαφή που έχει ήδη αποκομίσει από παρόμοια εμπειρία στο οικογενειακό του περιβάλλον.

Το νήπιο που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον ασφαλές, το οποίο του τροφοδοτεί την αγάπη για τα βιβλία μέσω της ανάγνωσης παραμυθιών, έχει πιο αναπτυγμένη την περιέργεια να μάθει ανάγνωση.

Αυτό συμβαίνει γιατί κατανοεί ότι μέσω της ανάγνωσης μπορεί να ταξιδέψει σε άλλους κόσμους φανταστικούς κι η φαντασία του παιδιού δεν έχει όρια!

Παράλληλα συνειδητοποιεί τη χρησιμότητα της ανάγνωσης.

Γράμματα υπάρχουν παντού!! Στις συσκευασίες τροφίμων, στις συσκευασίες φαρμάκων, στα αγαπημένα του παιχνίδια, στα βιβλία, στην τηλεόραση, στις οδικές πινακίδες.

Έχετε παρατηρήσει με τη χαρά μερικά παιδιά που είναι αρχάριοι αναγνώστες αντιμετωπίζουν την ανάγνωση μιας απλής λέξης; Ένας κόσμος νέων δυνατοτήτων ανοίγεται εμπρός τους κι αυτό τους γεμίζει χαρά, αγωνία, ανυπομονησία, παιδική συγκίνηση.

Η επαφή με τα βιβλία καλλιεργεί το ανθρώπινο πνεύμα και συμβάλλει στην κατανόηση των όσων συντελούνται γύρω μας.

Τα παιδιά δεν είναι απλοί παρατηρητές, ούτε παθητικοί αναγνώστες. Πρέπει να κατέχουν ενεργητική θέση στη διαδικασία της ανάγνωσης, ήτοι να προωθούν την ανάγνωση με δικές τους σκέψεις, κάνοντας συσχετισμούς, απαντώντας σε ερωτήσεις που τα ίδια θέτουν, υποθέτοντας τη συνέχεια.

Αν κρατήσουν τέτοια στάση απέναντι στην ανάγνωση τότε αυτόματα θα αλλάξει ο τρόπος που την αντιμετωπίζουν. Θα βιώσουν θετικά

 

συναισθήματα και θα προσπαθήσουν να ξεπεράσουν τις όποιες δυσκολίες αντιμετωπίσουν δίχως απογοήτευση.

Άλλωστε, η διαδικασία αυτή θα τους βοηθήσει να κατακτήσουν τον κόσμο της αλήθειας και συνάμα της αμφισβήτησης, τον κόσμο των επαληθεύσεων και των ατελείωτων ερωτηματικών, να χαράξουν τη δική τους πορεία, να γίνουν συνειδητά μέλη της σχολικής πραγματικότητας κι έπειτα της κοινωνίας.

Διευρύνω τους ορίζοντες μου σημαίνει έχω τα μάτια μου ανοιχτά. Έχω γνώση ότι η ζωή δεν είναι μόνο άσπρο και μαύρο αλλά μεταξύ των δύο αυτών χρωμάτων υπάρχουν άπειρες διαβαθμίσεις του γκρι!! Ο παιδαγωγός, λοιπόν, είτε αυτός είναι ο δάσκαλος της τάξης, είτε ο γονέας, είτε οποιοσδήποτε άλλος εμπλέκεται στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού καλείται να το στηρίξει ψυχολογικά, να αποτρέψει την πιθανή απογοήτευση, να δοκιμάσει εναλλακτικές μεθόδους και να το μυήσει στον κόσμο της ανάγνωσης.

Πρέπει τα παιδιά αλλά κι ο καθένας μας να συνειδητοποιήσουν ότι η ανάγνωση είναι ένα εργαλείο χρήσιμο. Μας βοηθά στην καθημερινότητα μας ώστε να γίνουμε αυτόνομοι κι ανεξάρτητοι άνθρωποι.

Παράλληλα είναι το μέσο για την κατάκτηση ενός κόσμου γνώσεων και κρυμμένων θησαυρών. Ένα ταξίδι στη χαμένη Ατλαντίδα, στη χώρα του Ποτέ, στην προσωπική μας Ιθάκη!

Τα παιδιά είναι αναγκαίο να διαβάζουν με χαρά, να αγωνιούν να μάθουν, να μη φοβούνται! Κι η ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα ανθρώπων που απέδειξαν ότι η ανάγνωση και κατ’ επέκταση ο αλφαβητισμός, που δεν αρκείται στην απλή διεκπεραίωση καθηκόντων αλλά στην πνευματική ανατροφοδότηση, μπορούν να καταφέρουν το φαινομενικά ακατόρθωτο, μπορούν να διαβάσουν ακόμα κι αν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν είναι μεγάλες.

Να διαβάζετε, λοιπόν! Να διαβάζετε βιβλία στα μικρά παιδιά! Ιστορίες πριν τον ύπνο! Ιστορίες απλοϊκές, ιστορίες με νόημα, ιστορίες που δεν υποτιμούν τη νοημοσύνη τους! Υπάρχουν αναρίθμητες έρευνες που τονίζουν την ευεργετική αυτή συνήθεια για τον ανθρώπινο παιδικό εγκέφαλο. Μα τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στα παιδιά. Γαληνεύει η ψυχή του καθένα όταν έχοντας στην αγκαλιά του ένα παιδί, ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο, διαβάζοντας μια ιστορία έρχεται σε επαφή με μια πραγματικότητα λιγότερο περίπλοκη από την ενήλικη ζωή του, ξαναγίνεται παιδί.

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 05:16

ΤΟΞΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Συγγραφέας: Εύη Ανδρέου 

Με τις ρίζες απλωμένες στην αρχαία ελληνική και το δηλητήριο με το οποίο αλείφονταν τα τόξα, η λέξη ‘τοξικός’ σημαίνει κυριολεκτικά δηλητηριώδης, Πέραν της κυριολεκτικής αποτύπωσής της στη φυσιολογία, συναντάται πολύ συχνά μεταφορικά αποδιδόμενη σε ψυχολογικές συνιστώσες. Όροι όπως ‘τοξικός άνθρωπος’ και ‘τοξική σχέση’ έχουν αποτελέσει βιωματικές καταστάσεις για τους περισσότερους.

Καθώς μια σχέση αποτελεί ένα είδος ζωντανού οργανισμού, η ύπαρξη τοξινών σε ένα μέλος συνεπάγεται την επιμόλυνση των άλλων και τη βαθμιαία διείσδυση σε κάθε κύτταρο αυτού. Το αποτέλεσμα είναι μια συνολική καταπόνηση και εξασθένιση του οργανισμού με τάση προς την βαθμιαία εξόντωσή του.

Μια σχέση αποτελεί, επίσης, ένα είδος συναλλαγής, μια δοσοληψία που καλύπτει ποικίλες ανάγκες των αποτελούμενων μερών και διακατέχεται από διαφορετικές εκάστοτε ποιότητες.

Σύμφωνα με τη συναλλακτική ανάλυση, οι πιο απλές μορφές κοινωνικής δραστηριότητας είναι οι διαδικασίες και οι τελετουργίες.

Διαδικασίες ονομάζονται οι σειρές απλών συμπληρωματικών Ενήλικων συναλλαγών που στοχεύουν στο χειρισμό της πραγματικότητας.

Οι τελετουργίες αποτελούν εκδηλώσεις συμμόρφωσης με παραδοσιακές Γονικές απαιτήσεις οι οποίες ανακουφίζουν ενοχές ή αποσκοπούν στην επιβράβευση.

 

Θεμελιώδες χαρακτηριστικό και κοινό στοιχείο των διαδικασιών και των τελετουργιών είναι ο στερεότυπος χαρακτήρας τους.

Έτσι, από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η πρώτη συναλλαγή, ολόκληρη η σειρά είναι προβλέψιμη και ακολουθεί προδιαγεγραμμένη πορεία προς μια καθορισμένη κατάληξη, εκτός αν ανακύψουν ειδικές συνθήκες. Η διαφορά μεταξύ διαδικασιών και τελετουργιών έγκειται στην πηγή του προκαθορισμού.

Οι διαδικασίες είναι προγραμματισμένες από τον Ενήλικα ενώ οι τελετουργίες είναι Γονικά τυποποιημένες.

Οι τοξικές σχέσεις και δράσεις αποτελούν τελετουργικές αναφορές οι οποίες είναι υποσυνείδητες τις περισσότερες φορές χωρίς να αποκλείονται οι συνειδητές προγραμματισμένες δράσεις ενίοτε. Έχουν κρυφά κίνητρα, συγκαλυμμένο χαρακτήρα και αποσκοπούν στη απολαβή. Συνήθως, οι

 

παιδικές οπτικές μετατρέπονται σε προστατευτικές γονεϊκές όπως το ‘δεν αξίζω’ σε ‘αυτοί δεν αξίζουν’ με στόχους την απαλλαγή από ενοχές, αποφυγή τιμωρίας,την καθησύχαση, την αποτροπή της κατάθλιψης κ.α.

Ο Eric Berne στο βιβλίο του ‘Games People Play: the Psychology of Human Relations’ μιλά για ενέργειες που χαρακτηρίζει ως ελιγμούς, όχι ειλικρινή αιτήματα αλλά κινήσεις παιχνιδιών που κατά κύριο λόγο έχουν διδαχθεί στην παιδική ηλικία.

Το ουσιώδες στοιχείο τους είναι η απολαβή και η αποκόμιση της μέγιστης επιτρεπτής ικανοποίησης σε κάθε βήμα ως δευτερεύων όφελος.

Η βάση κάθε τοξικής συμπεριφοράς είναι κληροδοτημένη από γονείς και προηγούμενες γενιές και πολλές φορές ακολουθούν τροποποιήσεις. Οι άνθρωποι διαλέγουν ως φίλους, συνεργάτες και ερωτικούς συντρόφους ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να παίξουν τα ίδια παιχνίδια με εκείνους. Σε περίπτωση αλλαγής του παιχνιδιού από τον εκάστοτε επιλεγόμενο ακολουθεί εκδίωξη αυτού ή αποχώρηση του ‘αρχηγού’. Στη συνέχεια ο επιλεγόμενος είναι ευπρόσδεκτος σε κάποιο άλλο, ταιριαστό προς εκείνον, ‘παιχνίδι’ και ο ‘αρχηγός’ επιδίδεται στη ανεύρεση άλλων διαθέσιμων ‘παικτών’.

Βρισκόμενος σε μια τοξική σχέση, σκέψου τι ρόλο παίζεις στο παιχνίδι και ποια είναι η βάση της θέση σου.

Δρας ως ενήλικας, ως παιδί, ως γονιός;

Πως εξυπηρετείς το παιχνίδι του συμπαίκτη σου;

Ποιο εσωτερικό και εξωτερικό όφελος του προσφέρεις; Ποιο είναι το δικό σου εσωτερικό και εξωτερικό όφελος; Μήπως έχει έρθει η ώρα της τροποποίησης του παιχνιδιού; Μήπως έχει έρθει η ώρα της επιστροφής στον Ενήλικα;

Μια υγιής σχέση μεταξύ δύο Ενηλίκων διέπεται από την αρχή της ισοτιμίας . Σε διαφορετική περίπτωση, όπως στις σχέσεις γονιού παιδιού ή διαφορετικών πραγματικών ηλικιών η υγιής σχέση διέπεται από την αρχή της συστημικής τάξης.

Σε μια τοξική σχέση είναι καθαρά δική σου επιλογή αν θα παραμείνεις, αν θα φύγεις ή αν θα την τροποποιήσεις. Τι επιλέγεις λοιπόν; Φυσικά μπορείς να παραμείνεις. Σίγουρα κάποια μαθημένη συμπεριφορά σε έχει οδηγήσει εκεί και κάποια ‘δραματική’ παιδική θέση σου υπενθυμίζει. Πόση ικανοποίηση σου προσδίδει; Το κόστος ανταποκρίνεται στην αξία; Συνήθως όχι. Σε τέτοια

 

περίπτωση δε θα μιλούσες για τοξική σχέση, δε θα διάβαζες τούτες τις γραμμές ψάχνοντας τρόπους διαφυγής.

Η σχέση κόστους-αξίας ορίζει όλες τις αλληλεπιδράσεις και καταστάσεις και όταν το κόστος είναι μεγαλύτερο της αξίας εντοπίζεται δυσφορία. Η παραμονή σε αυτή είναι, για άλλη μια φορά, η μη συνειδητοποίηση και ο φόβος της αλλαγής, η διατήρηση των κεκτημένων ακόμα και αν αυτά είναι τοξικά.

Ποια η λογική βάση σε όλο αυτό; Ποιες είναι οι αποδείξεις ότι σωστά πράττεις παραμένοντας σε μια τέτοια σχέση; Στο σημείο αυτό χρησιμοποίησε τις καρτεσιανές συντεταγμένες για μια ξεκάθαρη συνειδητή ματιά. Κάνε τις τέσσερις ερωτήσεις και κατέγραψε τις απαντήσεις σου σε ένα χαρτί:

Τι είναι εκείνο που θα γίνει αν συνεχίσεις τη συμμετοχή σου στη συγκεκριμένη σχέση; Τι είναι εκείνο που δε θα γίνει αν η σχέση σου διατηρηθεί;

Τι θα γίνει αν δε συνεχιστεί η σχέση σου;

Τι δεν θα συμβεί αν η σχέση τερματιστεί; Έτσι έχεις τα αποτελέσματα - θετικά και αρνητικά - σε κάθε περίπτωση.

Η απόφαση είναι δική σου.

Αν επιλέξεις να διαφοροποιήσεις τη σχέση, θα έχεις μια ουσιαστική πληροφορία για την άλλη πλευρά. Η συμφωνία ενέχει μέσα της την αλλαγή και η ‘εκδίωξη’ την πεισματική στασιμότητα. Στο πλαίσιο της διαφοροποίησης είναι πολύ πιθανός ο τερματισμός. Αν η επιλογή σου είναι κάτι τέτοιο, αν είσαι έτοιμος για την αλλαγή και την ελευθερία, έχεις ήδη πολλά εργαλεία για την επίτευξή τους.

Πρακτικά, για την τροποποίηση ή διάλυση μιας τοξικής σχέσης αρκεί η επαναφορά των αλληλεπιδρώντων στην Ενήλικη θέση.

Το μόνο που χρειάζεσαι είναι ο δικός σου Ενήλικας και μερικές έξυπνες ερωτήσεις. Ο Σωκράτης είναι η πηγή σου. Να θυμάσαι πως οι δηλώσεις, οι συμβουλές και οι διαλέξεις σε τέτοιες περιπτώσεις ελάχιστη επίδραση έχουν. Με τις ερωτήσεις καταφέρνεις να ξυπνήσεις τον Ενήλικα του συνομιλητή σου και να αποσπάσεις μια καθαρή ‘ομολογία’.

Από εκεί και πέρα, άσε τα πράγματα να κυλήσουν μέσω της συγχώρεσης. Αν δεν συγχωρήσεις το άτομο που θεωρητικά σε ενέπλεξε στη σχέση, θα το κουβαλάς για πάντα στην πλάτη σου. Επιπλέον, έχεις τρομερό πλεονέκτημα πάνω σε αυτόν που σε έβλαψε. Έχεις τη δύναμη να τον συγχωρέσεις, ενώ εκείνος δεν έχει τέτοιο πλεονέκτημα. Ευχήσου του το καλύτερο και απομακρύνσου. Ανέφερα τη λέξη ‘θεωρητικά’ διότι κανείς δεν έχει δύναμη πάνω σου, κανείς δε μπορεί να εμπλέξει σε μια δυσάρεστη κατάσταση χωρίς τη θέλησή σου. Έτσι μην ξεχνάς ποτέ τον εαυτό σου. Η συγχώρεση ξεκινά από εσένα. Δέξου πως σε κάθε στάδιο της ζωής σου, κάνεις το

 

καλύτερο για εσένα τη δεδομένη στιγμή, μάθε, αναπτύξου, γίνε το καλύτερος εαυτός σου. Γιατί, μην ξεχνάς! Ο εαυτός σου είναι το μόνο πράγμα που έχεις να προσφέρεις σε αυτό τον κόσμο και οφείλεις να τον φροντίζεις, να τον αναπτύσσεις και να τον προσφέρεις Γενναιόδωρα!

ΠΛΑΝΟ ΔΡΑΣΗΣ

 

 

  • Ξεκίνησε σήμερα και κάνε μια ‘γενική καθαριότητα’ στα περιβάλλοντα που κινείσαι.
  • Ποιοι άνθρωποι προωθούν ή τουλάχιστον δεν παρεμποδίζουν την αρμονία στην καθημερινότητά σου και ποιοι αποτελούν ανυπόφορες ‘παραφωνίες’ ;
  • Που χαμογελάς;
  • Που ονειρεύεσαι;
  • Που η συνύπαρξη ‘ντύνει’ ζεστά την καρδιά σου;
  • Που γουργουρίζει ο γάτος σου;
  • Πέταξε κάθε βάρος από την πλάτη σου και βάδισε ανάλαφρα.
  • Το ‘τώρα’ είναι η καταλληλότερη στιγμή.
  • Είναι θέμα απόφασης και η απόφαση είναι πάντα δική σου.

Εύη Ανδρέου

Βιβλιογραφία

Games People Play: the Psychology of Human Relations, 1964,Eric Berne https://www.babiniotis.gr/

Bach ο Γάτος / Μαθήματα Επικοινωνίας, υπό έκδοση, Εύη Ανδρέου

 

 

Συγγραφέας: Αναστασία Κόκκα 

Για να μιλήσουμε για τη Διαχείριση του Εργασιακού Στρες, θα ήταν σκόπιμο να ξεκινήσουμε με το τι είναι Στρες και τι Εργασιακό Στρες.

Για το Στρες υπάρχουν πολλοί ορισμοί, ένας από αυτούς είναι ο ορισμός των “Lazarus and Folkman” που λέει ότι: «Στρες είναι το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης του ατόμου και του περιβάλλοντος του. Όταν το άτομο αισθάνεται αδυναμία να ανταπεξέλθει, βασιζόμενο στις προσωπικές του ικανότητες και δεξιότητες στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος του, τότε βιώνει στρες». Όλοι έχουμε στο μυαλό μας ότι το στρες έχει αρνητική σημασία, αυτό όμως δεν ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει το «καλό στρες», δηλαδή το δημιουργικό στρες (eustress) και το «κακό στρες» που είναι το παθολογικό στρες (distress). Το καλό στρες λειτουργεί ως κίνητρο για το άτομο, για παράδειγμα ο εργαζόμενος αγχώνεται για να τελειώσει μια εργασία που του έχει ανατεθεί. Αν δεν αγχωθεί για αυτή μπορεί να μην την τελειώσει εντός της προθεσμίας που έχει οριστεί. Απ την άλλη, όταν το στρες διαρκεί εβδομάδες (κακό στρες), επηρεάζει τον εγκέφαλο και το σώμα, γίνεται νοσογόνο. Το άτομο αποκτά σωματικά συμπτώματα όπως τρέμουλο, αϋπνία και ταλαιπωρείται σημαντικά από αυτό.

Επίσης το στρες είναι αντιλαμβανόμενο που σημαίνει ότι δεν αγχωνόμαστε όλοι οι άνθρωποι για τα ίδια πράγματα. Το άτομο στην παιδική ηλικία δεν αγχώνεται για τους ίδιους λόγους που θα αγχωθεί στην ενήλικη ζωή του. Ακόμα, ένας ενήλικας δεν νιώθει άγχος για τους ίδιους λόγους που νιώθει ένας άλλος ενήλικας. Είναι κάτι το υποκειμενικό και οι παράγοντες που πυροδοτούν το στρες ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, τη φάση ζωής, το φύλο, την κοινωνική θέση κλπ.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το στρες επιδρά στον ανθρώπινο οργανισμό. Συγκεκριμένα επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, το ενδοκρινικό σύστημα και το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλοντας έτσι στην εμφάνιση των κυριότερων ασθενειών και διαταραχών. Σύμφωνα με έρευνες το στρες μπορεί να πυροδοτήσει σχεδόν το 50% των περιπτώσεων κατάθλιψης, καθώς συμβάλλει στην εκδήλωση μιας σειράς ασθενειών όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, καρκίνος, αλλεργίες-δερματικές παθήσεις, άσθμα και άλλα.

 

Στον εργασιακό χώρο, το να νιώθει ο εργαζόμενος στρες είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο. Σύμφωνα με στοιχεία που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι το δεύτερο σε συχνότητα πρόβλημα υγείας που σχετίζεται με την εργασία μετά την οσφυαλγία. Οι λόγοι που προκαλούν στρες είναι πολλοί, ένας από τους κυριότερους έχει να κάνει με τα ωράρια εργασίας. Όταν το άτομο εργάζεται σε βάρδιες, όταν τα ωράρια είναι εξαντλητικά και όταν αναγκάζεται να κάνει συχνά ταξίδια για επαγγελματικούς λόγους. Επίσης, ένας άλλος λόγος είναι οι υπερβολικές απαιτήσεις που είναι πιθανό να έχει ο εργαζόμενος. Ένας άλλος, εξίσου σημαντικός λόγος πυροδότησης του στρες είναι η έλλειψη ελέγχου στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας, αλλά και και η έλλειψη ενημέρωσης και καθοδήγησης για τυχόν αλλαγές. Έτσι το άτομο νιώθει ότι δεν έχει κανέναν έλεγχο επάνω σε αυτά που καλείται να ολοκληρώσει, με σκοπό να αυξάνεται το στρες του. Ακόμα, οι κακές σχέσεις με τους συναδέλφους και τους προϊστάμενους φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τον εργαζόμενο. Το ίδιο συμβαίνει και όταν υπάρχει ασάφεια των ρόλων και των υποχρεώσεων του εργαζομένου. Τέλος, πολύ σημαντική πηγή εργασιακού στρες είναι η πιθανή βία που μπορεί να δεχτεί το άτομο. Η βία αυτή μπορεί να είναι σωματική, λεκτική, σεξουαλική ή η απειλή βίας. Κυρίως στις μέρες μας, εξ' αιτίας της οικονομικής κρίσης και της ανασφάλειας που νιώθει ο εργαζόμενος για το ενδεχόμενο απώλειας της εργασίας του, το εργασιακό στρες αυξάνεται σημαντικά.

Όμως, οι παράγοντες άγχους για τον εργαζόμενο μπορεί να βρίσκονται και εκτός της εργασίας του. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι κάποια γεγονότα στη ζωή του ατόμου, είτε είναι θετικά, είτε αρνητικά, δεν παύουν να προκαλούν στρες. Ορισμένα από αυτά τα γεγονότα είναι τα εξής:

-Σημαντικά γεγονότα ζωής (γάμος, εγκυμοσύνη, μετακόμιση, διαζύγιο)

-Οικονομικά προβλήματα

-Ασθένεια ή πένθος.

Επιπλέον, το εργασιακό στρες μπορεί να οδηγήσει σε ένα σύνδρομο, το Σύνδρομο Εργασιακής Εξουθένωσης (burn-out). Στα μέσα της δεκαετίας του '70 στις ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκε ο όρος burnout, για να περιγράψει το ψυχολογικό φαινόμενο που παρατηρήθηκε αρχικά στους επαγγελματίες υγείας. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι εργαζόμενοι μετά από ένα διάστημα "έχαναν" τα ψυχικά τους αποθέματα, τα κίνητρα

 

και την αφοσίωση τους στη δουλειά. Στις σημερινές κοινωνίες, λόγω του υπερβολικού ανταγωνισμού και της πίεσης για υψηλή αποτελεσματικότητα, το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται όλο και συχνότερα και σε σχεδόν όλα τα επαγγέλματα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες αποτελεί μια απο τις συνέπειες του εργασιακού στρες. Το σύνδρομο αυτό έχει τρία χαρακτηριστικά συμπτώματα. Αυτά είναι τα εξής:

Η εξάντληση: Το άτομο νιώθει εξαντλημένο επειδή το στρες έχει επιδράσει στην ψυχή και το σώμα του.

Ο κυνισμός: Είναι το αποτέλεσμα της αρνητικής στάσης προς τους άλλους και προς την εργασία του.

Η αναποτελεσματικότητα: Είναι η συνέπεια της χαμηλής αυτοεκτίμησης.

Κυρίως στη χώρα μας, επικρατεί νοσοκεντρική αντιμετώπιση που σημαίνει ότι πρώτα το άτομο γίνεται ασθενής και έπειτα προσέρχεται για θεραπεία. Βεβαίως, είναι προτιμότερη η πρόληψη.

Στα πλαίσια της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας το άτομο μπορεί να βοηθηθεί μέσα από ατομικές ή και ομαδικές συνεδρίες. Χρήσιμο ωστόσο είναι, η έκφραση των αναγκών και προβλημάτων, η απαλοιφή της έντασης, η ανάπτυξη αισιόδοξης σκέψης απέναντι σε στρεσογόνες καταστάσεις, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και στάσεων, η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή, o καλός ύπνος. Επίσης, οι τεχνικές διαχείρισης του στρες μπορούν να βοηθήσουν το άτομο τη στιγμή που βρίσκεται υπο πίεση, αλλά και να επωφεληθεί από αυτές μακροπρόθεσμα.

 Σωματική Άσκηση:

Η σωματική άσκηση σε συνδυασμό με την υιοθέτηση μιας σωστής διατροφής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής οδηγεί στην ευεξία. Το σημαντικότερο όμως όφελος είναι ότι ενισχύεται η πεποίθηση ότι το άτομο κάνει κάτι θετικό για τον εαυτό του, βελτιώνεται ο αυτοσεβασμός και η αυτοεκτίμηση.

Η άσκηση βοηθάει:

  • Στη βελτίωση του ύπνου σε άτομα που έχουν στρες ή κατάθλιψη
  • Στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και της ροής του αίματος στον εγκέφαλο

 

  • Στη ρύθμιση της    έκκρισης    ορμονών,    όπως    της    σεροτονίνης, της νοραδρεναλίνης και της μελατονίνης.
  • Στην καλύτερη αιμάτωση και λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος
  • Στην αύξηση της δύναμης, της ελαστικότητας και της απόδοσης των μυών
  • Στην διατήρηση της οστικής μάζας και στην καλύτερη λειτουργία των αρθρώσεων.

Ιδιαίτερα, η χρόνια άσκηση έχει συνδεθεί θετικά και με τα ψυχολογικά οφέλη και τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης. Η χρόνια και συστηματική άσκηση έχει βρεθεί να επιφέρει τα ίδια θετικά αποτελέσματα με τις τεχνικές ψυχολογικής παρέμβασης, όπως η χαλάρωση και ο διαλογισμός.

 Τρόπος ζωής και Διατροφή

Τα τελευταία χρόνια, έχει παρατηρηθεί αύξηση των νόσων, η οποία είναι αποτέλεσμα του σύγχρονου τρόπου ζωής. Ο τρόπος ζωής έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Οι εργασιακές συνθήκες γίνονται όλο και πιο πιεστικές. Μια θετική αλλαγή, λοιπόν, στο τρόπο ζωής μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά.

Συγκεκριμένα, η γνήσια Μεσογειακή Διατροφή και η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων και του ψωμιού ολικής άλεσης, ωμών ανάλατων ξηρών καρπών και ψαριού, θεωρούνται αναγκαία σε καθημερινή βάση, ενώ η κατανάλωση κόκκινου κρέατος στο ελάχιστο, έχει βρεθεί ότι έχει πολλαπλά οφέλη στον οργανισμό. Η διατροφή επηρεάζεται από το στρες, αλλά ταυτόχρονα μπορεί και να το επηρεάσει. Η υιοθέτηση της σωστής διατροφής και η προετοιμασία των γευμάτων από το σπίτι, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τη σωματική και πνευματική αντοχή του εργαζομένου.

Η  αποφυγή   ή   και   η   άμεση διακοπή   του   καπνίσματος,   επίσης,   καθώς   και   ο περιορισμός των διεγερτικών (τσάι, καφές) και του αλκοόλ, η πεντάλεπτη έκθεση στο ήλιο και ο σωστός, ποιοτικός και επαρκής ύπνος, βοηθούν σημαντικά στην καλή υγεία. Επιπλέον, η έλλειψη ύπνου, μάλιστα φαίνεται να σχετίζεται με υψηλά επίπεδα ορμονών του στρες, υψηλή κατανάλωση φαγητού, βαθμιαία μείωση της νοημοσύνης και υπερδιέγερση.

 

Θα ήταν καλό, επίσης ο εργαζόμενος να βρίσκει χρόνο στην καθημερινότητα του για αποδράσεις σε καθαρό περιβάλλον, να προσπαθεί να είναι σε καλή ψυχική κατάσταση, να χαλαρώνει και να διατηρεί σωστές (μη ανταγωνιστικές) ανθρώπινες σχέσεις και κοινωνική δραστηριότητα.

Από τα παραπάνω, λοιπόν είναι εμφανές ότι η εκπαίδευση των ατόμων σε πιο ενεργητικές μεθόδους διαχείρισης του στρες, θα μπορούσε να μειώσει το στρες που βιώνει στον εργασιακό χώρο και κατ’ επέκταση θα βοηθούσε το άτομο να υιοθετήσει και έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

 Ρουτίνα

Όταν μιλάμε για ρουτίνα, αναφερόμαστε σε μια προσωπική συνήθεια, η οποία είναι αποτέλεσμα κάποιας ανάγκης π.χ. τρώω κάθε μέρα στις 4 το μεσημέρι. Αντίθετα, όταν μιλάμε για συνήθεια, αναφερόμαστε σε ένα σταθερό μηχανισμό που είναι  ικανός να δημιουργήσει δεξιότητες και σε κάτι, που επαναλαμβάνεται συνέχεια και γίνεται αυτόματα π.χ. αλλάζω τις ταχύτητες στο αμάξι.

Αποδεδειγμένα η υιοθέτηση μιας καθημερινής ρουτίνας επιφέρει θετικά αποτελέσματα στην ποιότητα ζωής του ατόμου. Έχει παρατηρηθεί ότι εξαιτίας αυτής, οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται αυτόματα, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο και ενέργεια. Η καθημερινή ρουτίνα, είναι δυνατόν να κάνει έναν άνθρωπο να αισθάνεται ασφαλής. Έχοντας ένα πρόγραμμα μας βοηθά να βεβαιωθούμε ότι είμαστε προετοιμασμένοι, διότι γίνεται μέρος της ημέρας μας.

 Ευγνωμοσύνη

Όταν αναφερόμαστε στη λέξη «ευγνωμοσύνη» μιλάμε για αναγνώριση της ευεργεσίας που έκανε κάποιο άτομο σε εμάς, καθώς και την έντονη φιλική διάθεση προς αυτόν, καθώς και για την έντονη επιθυμία ανταπόδοσης της θετικής πράξης. Μπορεί να είμαστε ευγνώμονες απέναντι σε κάποιο άτομο, αντικείμενο ή και περιστατικό. Ευγνωμοσύνη είναι ένας τρόπος για τους ανθρώπους να εκτιμούν αυτά που έχουν, αντί να κυνηγούν πάντα για κάτι νέο με την ελπίδα ότι θα τους κάνει πιο ευτυχισμένους. Η ευγνωμοσύνη βοηθά τους ανθρώπους να επικεντρωθούν σε αυτό που έχουν, αντί αυτό που τους λείπει. Και, παρόλο που μπορεί να αισθάνονται ότι

 

είναι σκηνοθετημένη σε πρώτη φάση, αυτή η ψυχική κατάσταση γίνεται ισχυρότερη με τη χρήση και την πρακτική.

Οι ευγνώμονες άνθρωποι είναι αυτοί που αντιλαμβάνονται την ευγνωμοσύνη ως μόνιμο χαρακτηριστικό παρά μια προσωρινή κατάσταση του νου και έχουν ένα πλεονέκτημα, φροντίζουν καλύτερα το εαυτό τους και νοιάζονται πραγματικά για την υγεία τους, καθώς είναι και σε θέση να ακολουθήσουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, όπως να κάνουν τακτική άσκηση, υγιεινή διατροφή και σωματικές εξετάσεις. Ακόμη, αποδεικνύεται, ότι το αίσθημα της ευγνωμοσύνης μπορεί να μας βοηθήσει να διαχειριστούμε καλύτερα το άγχος και το στρες, καθώς τα θετικά συναισθήματα έχουν τεράστια θετική αξία, βοηθώντας τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τα καθημερινά προβλήματα.

Μερικοί τρόποι για να καλλιεργήσει ένα άτομο την ευγνωμοσύνη του είναι να γράψει ένα ευχαριστήριο σημείωμα, εκφράζοντας την απόλαυση και την εκτίμηση των επιπτώσεων του ενός ατόμου στη ζωή σας και μπορεί να το στείλει ή να το παραδώσει ο ίδιος στο άτομο αυτό. Να ευχαριστήσει κάποιον διανοητικά. Να κρατήσει ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης και να μοιραστεί με τους αγαπημένους σκέψεις για τα δώρα που έχουν λάβει κάθε μέρα. Να μετρήσει τα θετικά στοιχεία στη ζωή του και αν είναι αυτό δυνατόν να τα γράψει σε μια κόλλα χαρτί, μαζί με τους προβληματισμούς του, σχετικά με το τι πήγε καλά και για τι είναι ευγνώμων. Οι άνθρωποι που είναι θρησκευόμενοι, μπορούν να χρησιμοποιήσουν την προσευχή για να καλλιεργήσουν την ευγνωμοσύνη.

 Γνωσιακή αναδόμηση

Η γνωσιακή θεραπεία πλεονεκτεί σε σχέση µε άλλες βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες θεραπείες. Είναι μια καλά δομημένη μορφή θεραπείας και προσφέρει στους θεραπευτές μια πολύ καλά οργανωμένη και δομημένη βάση, ώστε να βοηθήσουν τους ασθενείς τους να αντιμετωπίσουν, ο καθένας τα προσωπικά του προβλήματα. Ο ίδιος ο θεραπευμένος στη γνωσιακή θεραπεία λαμβάνει πιο ενεργητικό ρόλο και βοηθάει το θεραπευτή να χτίσουν μαζί τη θεραπευτική διαδικασία.

Με βάση το Γνωσιακό μοντέλο υπάρχουν ορισμένες δυσλειτουργικές σκέψεις που επηρεάζουν το συναίσθημα και τη συμπεριφορά. Η ρεαλιστική αξιολόγηση και η

 

τροποποίηση του τρόπου σκέψης παράγουν βελτίωση στο συναίσθημα και τη συμπεριφορά.     Διαρκή     αποτελέσματα     υπάρχουν     όταν     τροποποιηθούν    οι

«υποκείμενες» δυσλειτουργικές πεποιθήσεις του ατόμου.

 Τεχνικές διαχείρισης του στρες

Οι τεχνικές διαχείρισης του στρες μπορούν να χρησιμοποιούνται είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό. Ανάλογα με το ποια τεχνική ταιριάζει καλύτερα στο κάθε άτομο θα πρέπει να εφαρμόζεται και η κατάλληλη. Όλες οι τεχνικές, για να είναι αποτελεσματικές θα πρέπει να επικεντρώνονται στην αναγνώριση και στην ανάλυση των προβλημάτων και των παραγόντων που σχετίζονται με το στρες.

Σύμφωνα με τον Benson, ένας από τους πρώτους που μελέτησε τα χαρακτηριστικά της χαλάρωσης, ο οργανισμός εμφανίζει μια πληθώρα αλλαγών σε επίπεδο φυσιολογίας όπως είναι η μείωση των καρδιακών παλμών, η μείωση του ρυθμού της αναπνοής, μείωση της αναλυτικής σκέψης, μείωση της μυϊκής έντασης, αύξηση της αντίστασης του δέρματος και αύξηση της δράσης των κυμάτων τύπου Α στον εγκέφαλο.

 Διαφραγματική αναπνοή

Κατά την διαφραγματική αναπνοή επεκτείνεται η κοιλιά, γεμίζοντας με αέρα κατά την εισπνοή, ενώ ο θώρακας παραμένει ακίνητος. Αντίθετα κατά την εκπνοή η περιοχή της κοιλιάς μαζεύεται προς τα μέσα, αφήνοντας να απελευθερωθεί ο αέρας που εισήλθε κατά την εισπνοή.

Σε αυτή τη διαδικασία σημαντικό ρόλο παίζει το διάφραγμα. Το διάφραγμα είναι ένας θολωτού σχήματος μυς, ο οποίος συμμετέχει καθοριστικά στην αναπνοή, έλκοντας τον θώρακα προς τα κάτω κατά την εισπνοή, ενώ η σύσπαση των κοιλιακών μυών κατά την εκπνοή, απωθεί το διάφραγμα προς τα πάνω.

Η εκμάθηση της τεχνικής αυτής γίνεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες, είτε προφορικά είτε μέσω ηχογραφημένου αρχείου και εκπαιδεύονται στο πώς να

 

εισπνέουν και να εκπνέουν πιο βαθιά, πιο ήρεμα και πιο αργά. Η εξάσκηση της τεχνικής πρέπει να γίνεται αρκετές φορές τη μέρα (3-4 φορές) για λίγα λεπτά, έτσι ώστε να φανούν τα οφέλη της διαφραγματικής αναπνοής.

Ορισμένα από τα οφέλη της διαφραγματικής αναπνοής:

 

Καλύτερη οξυγόνωση του αίματος Ελάττωση του στρες

Πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων άγχους και πανικού

Βελτίωση της φυσικής αντοχής και απόδοσης σε σωματικές δραστηριότητες Αύξηση αυτοελέγχου μέσω του ελέγχου της αναπνοής

Ανάπτυξη μεθοδικής και ώριμης σκέψης Αύξηση αυτοσυγκέντρωσης

Βελτίωση δημιουργικότητας Ανάπτυξη ευεξίας

Μείωση συμπτωμάτων του άσθματος

Οι διαφραγματικές αναπνοές είναι πολύ απλές ως προς την εφαρμογή τους

και μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτόνομα ή σε συνδυασμό με άλλες τεχνικές.

Προοδευτική μυϊκή χαλάρωση:

 

 

Πρόκειται για μια συστηματική τεχνική διαχείρισης του στρες, με την οποία επιτυγχάνεται βαθιά κατάσταση χαλάρωσης. Η τεχνική αυτή ανακαλύφθηκε από τον Αμερικανό γιατρό EdmundJacobson η δεκαετία του 1920. Ο Jacobson ανακάλυψε ότι μπορεί ένας μυς να χαλαρώσει αφού πρώτα έχει υποστεί ένταση για λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια χαλαρώσει. Έτσι η ένταση και η χαλάρωση των μυϊκών ομάδων σε όλο το σώμα δημιουργεί αίσθηση χαλάρωσης.

 

Η σύσφιξη και η χαλάρωση γίνεται στις μυϊκές ομάδες των ποδιών, της κοιλιάς, του θώρακα, των χεριών και του προσώπου. Με τα μάτια κλειστά, το άτομο συσφίγγει μια τις παραπάνω μυϊκές ομάδες για περίπου 20 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια χαλαρώνει, καθώς παρατηρεί τη διαφορά ανάμεσα σε έναν σφιγμένο μυ και σε έναν χαλαρό μυ. Με αυτή την εξάσκηση το άτομο μαθαίνει να χαλαρώνει σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η εκμάθηση της τεχνικής αυτής, γίνεται από εκπαιδευμένο επαγγελματία , είτε προφορικά είτε μέσω της χρήσης ηχογραφημένου αρχείου. Επίσης το άτομο θα πρέπει να την εφαρμόζει 2-3 φορές την ημέρα για 15- 20 λεπτά ανά φορά.

Ορισμένα από τα οφέλη της προοδευτικής μυϊκής χαλάρωσης:

 

Μείωση του πόνου, έντασης ή και αντίληψης του. Δημιουργία ευχάριστης πνευματικής κατάστασης. Μείωση άγχους και στρες.

Βελτίωση συγκέντρωσης.

Βελτίωση της αυτοεκτίμησης. Αύξηση αισθήματος ελέγχου. Βελτίωση ύπνου.

Μείωση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού δείκτη. Βελτίωση διαπροσωπικών σχέσεων.

Μείωση επιπέδων κορτιζόλης σιέλου και γενικευμένου άγχους.

Καθοδηγούμενος οραματισμός:

 

 

 

Η τεχνική του καθοδηγούμενου οραματισμού διδάσκεται από έναν εκπαιδευμένο επαγγελματία, είτε προφορικά διαβάζοντας ένα γραπτό κείμενο, είτε μέσω χρήσης ηχογραφημένου αρχείου από 10 λεπτά την ημέρα.

 

Ο καθοδηγούμενος οραματισμός χρησιμοποιεί εξατομικευμένες εικόνες για το κάθε άτομο, στοχεύοντας στην προώθηση της υγείας μέσω τυποποιημένων και προσαρμόσιμων τεχνικών, συμπεριλαμβανομένης της χαλάρωσης και της μείωσης του στρες.

Η νοερή απεικόνιση στοχεύει στο να χρησιμοποιήσει ο ασθενής προσωπικές του εικόνες που είναι συμβολικές για συγκεκριμένα ζητήματα της υγείας ή της ζωής του, έτσι ώστε να αναπτύξει ιδέες που σχετίζονται με την υγεία.

Έτσι σε έναν άνετο και ασφαλή χώρο, εν απουσία αισθητηριακών ερεθισμάτων, το άτομο καλείται να συγκεντρωθεί και να εστιάσει σε μια εικόνα και μ αυτόν τον τρόπο να χαλαρώσει.

Ορισμένα από τα οφέλη του καθοδηγούμενου οραματισμού:

 

 

 

Μείωση του στρες

Πρόληψη της υποτροπής του καπνίσματος Ενισχυτική για τη θεραπεία του καρκίνου Θεραπεία για το άγχος

Διαχείριση του άσθματος Διαχείριση του πόνου

Το εργασιακό στρες πλήττει έναν μεγάλο αριθμό εργαζομένων, έχοντας ως αποτέλεσμα να δυσφορούν. Οι ρυθμοί της καθημερινότητας είναι πολύ γρήγοροι και οι εργαζόμενοι βιώνουν στρες εντός αλλά και εκτός της εργασίας τους. Οι τεχνικές διαχείρισης στρες που έχουν στόχο την χαλάρωση, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Έτσι, οι εργαζόμενοι, έχοντας επίγνωση για το τι είναι αυτό που τους

 

«μπλοκάρει» και παράλληλα φροντίζοντας τον εαυτό τους, θα νιώθουν καλύτερα, το στρες θα μειώνεται και θα είναι δημιουργικοί για τον εαυτό και την εργασία τους.

Βιβλιογραφία

 

Lazarus & Folman (1984).Stress, appraisal and coping. New York: Springer. Seyle Hans (1974). Stress without distress. New York: New American Library.

Δαρβίρη, Χ., (2013). Σημειώσεις μαθήματος «Διαχείριση του Στρες και Υγεία», τμήμα Ιατρικής σχολής, ΕΚΠΑ.

Vedhara, K., Miles, J., Bennett, P., Plummer, S., Tallon, D., Brooks, E.,

...&Lightman, S. (2003). An investigation into the relationship between salivary cortisol, stress, anxiety and depression.Biological psychology, 62(2), 89-96.

Steptoe, A., & Kivimäki, M. (2012).Stress and cardiovascular disease.Nature Reviews Cardiology, 9(6), 360.

Sandberg, S., Paton, J. Y., Ahola, S., McCann, D. C., McGuinness, D., Hillary, C. R., & Oja, H. (2000). The role of acute and chronic stress in asthma attacks in children. The Lancet, 356(9234), 982-987.

Fernández-Sánchez, A., Madrigal-Santillán, E., Bautista, M., Esquivel-Soto, J., Morales-González, Á., Esquivel-Chirino, C., ... & Morales-González, J. A. (2011). Inflammation, oxidative stress, and obesity.International journal of molecular sciences, 12(5), 3117-3132.

Montoro, J., Mullol, J., Jauregui, I., Davila, I., Ferrer, M., Bartra, J., ...& Valero, A. (2009). Stress and allergy.J Investig Allergol Clin Immunol, 19(Suppl 1), 40-7.

Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn‐out.Journal of social issues, 30(1), 159-165. Dimitropoulos,   C.,    &    Filippou,    N.    (2008).Professional   burnout    in                            health professionals.ArchivesofHellenicMedicine, 25(5), 624-647.

 

Petruzzelo, S.J., Landers, D. M., Hatfield, B. D., Kubitz, K. A. & Salazar, W.( 1991) A metanalysis on the anxiety-reducing effects of acute and chronic exercise . Sports Medicine II(3):143-182.

Harris, D., (1985) Comparative effectiveness of running theory and psychotherapy. In: Exercise and mental health , Morgan W. P. &. Goldston S. E. (Eds.), Washington DC: Hemisphere, 123-130.

Ornish, D., Brown, S. E., Scherwitz, L. W., Billings, J. H., Armstrong, W. T., Ports,

T. A., McLanahan, S. M., Kirkeeide, R. L., Brand, R. J. & Gould, K. L. (1990). Can lifestyle changes reverse coronary heart disease? The Lifestyle Heart Trial..Lancet. 21;336(8708):129-33.

Ehlers, C. L. , Frank, E. &Kupfer, D. J. (1988). Social zeitgebers and biological rhythms: a unified approach to understanding the etiology of depression. Arch Gen Psychiatry. 45:948–952.

Seligman, M. E., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: empirical validation of interventions. American psychologist, 60(5), 410.

Beck, A. T. (1976).Cognitive therapy and the emotional disorders. New York. International Universities Press.

Chitkara, D. K., Van Tilburg, M., Whitehead, W. E., & Talley, N. J. (2006).Teaching diaphragmatic breathing for rumination syndrome. American Journal of Gastroenterology, 101(11), 2449-2452.

Συγγραφέας: Γεωργία Παρδαλού

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού.

Ετικετοποίηση. Ετικετοποίηση παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή και αναπηρίες, παιδιών προσφύγων ή μεταναστών, παιδιών διαφορετικών; Ποιος ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην ενταξιακή πολιτική τους; Με ποιους τρόπους μπορούν να ξεπεραστούν οι όποιες δυσκολίες και να προωθηθεί η συμπεριληπτική εκπαίδευση; Επιτυγχάνεται η ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή όλων των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία;

Η εκπαιδευτική διαδικασία επηρεάζεται σημαντικά από τα εμπόδια που προκύπτουν στη μάθηση και τη συμμετοχή όλων -ανεξαιρέτως- των μαθητών σε αυτή. Η ταξινόμηση και… «ετικετοποίηση» παιδιών σε παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, παιδιά «μετανάστες», παιδιά «πρόσφυγες», μόνο αρνητικές συνέπειες μπορεί να έχει, τόσο για το ίδιο το παιδί που αποκτά την «ταμπέλα», όσο και για το σύνολο της τάξης. Όταν ένα παιδί στιγματίζεται, ταυτόχρονα δημιουργούνται προκαταλήψεις για το τι δε μπορεί να κάνει! Ο στιγματισμός πάντοτε οδηγεί στην απόρριψη από το σύνολο της τάξης και σε χαμηλές προσδοκίες μάθησης από την πλευρά του εκπαιδευτικού, προκαλώντας και αρνητική επίδραση στην αυτοεκτίμηση του παιδιού.

Παράλληλα, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να γίνεται κατάχρηση της ετικέτας που έχει δοθεί σε κάποιο άτομο, προκειμένου να ερμηνευτούν διάφορες συμπεριφορές του, οι οποίες ουδεμία σχέση μπορεί να έχουν με τον τίτλο που έχει προσδοθεί στον μαθητή ή μαθήτρια. Με αυτό τον τρόπο τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του γενικεύονται και προκύπτει αδυναμία εκτίμησης της μοναδικότητας του μαθητή.

Ενταξιακή πολιτική

Ένα βασικό ζήτημα του εκπαιδευτικού συστήματος της Ειδικής Αγωγής, για το οποίο εδώ και αρκετά χρόνια δημιουργείται έντονος και μαχητικός διάλογος είναι αυτό της Ενσωμάτωσης ή Ένταξης των παιδιών με φυσικές ή νοητικές μειονεξίες ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, στις δομές του κανονικού σχολείου. Τόσο στην Ευρώπη, όσο και στον διεθνή χώρο γίνεται ολοένα και πιο αποδεκτό πως η ενταξιακή πολιτική στην εκπαίδευση κρίνεται αναγκαία. Όπως αναφέρεται από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2010, σελ.5): “Η δημιουργία των συνθηκών που απαιτούνται για την επιτυχή ένταξη των μαθητών με ειδικές ανάγκες σε συνήθη πλαίσια αποβαίνει επωφελής για όλους τους εκπαιδευόμενους”. Μάλιστα το 2009 η UNESCO τονίζει

 

πως η ενταξιακή εκπαίδευση είναι θέμα ισοτιμίας που επηρεάζει τη σχέση όλων των μαθητών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κάνει λόγο μόνο για την ανάγκη ένταξης στο γενικό σχολείο των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρίες. Υποστηρίζει την αναγκαιότητα ένταξης και των παιδιών των μεταναστών, αναφέροντας πως τα σχολεία οφείλουν να αποτελούν σημαντικό καθοδηγητή για τη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Τα παιδιά μεταναστών και τα παιδιά από την κοινότητα υποδοχής είναι ανάγκη να γνωριστούν, και να αναπτύξουν συναισθήματα αλληλοσεβασμού και αγάπης. Ακόμα και η γλωσσική και πολιτισμική ποικιλομορφία είναι μια σημαντική πηγή μάθησης για τα σχολεία (Επιτροπή Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2008,σελ.1).

Πολιτισμική ετερότητα στο σχολείο

Μιλώντας για ετερότητα στο σχολείο αντιλαμβανόμαστε πως πρόκειται να επεξεργαστούμε περιπτώσεις μαθητών που είτε αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μάθηση, είτε προέρχονται από διαφορετική χώρα, ως παιδιά μεταναστών, προσφύγων, παλιννοστούντων και άλλων κοινωνικών ομάδων. Η ελληνική κοινωνία χαρακτηρίζεται από πολυπολιτισμικότητα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, και είναι γεγονός ότι επιχειρείται μια προσέγγιση της διδασκαλίας των μαθημάτων με πνεύμα αλληλοκατανόησης και ανεκτικότητας.

Εξετάζοντας και τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την εκπαίδευση μαθητών που προέρχονται από άλλες χώρες από τη χώρα όπου φοιτούν, κατανοούμε ότι απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία στην Ευρώπη πολιτών που θα διακατέχονται από αισθήματα δικαιοσύνης, αλληλοσεβασμού και ισότητας, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης τους, τη γλώσσα που μιλούν, τη θρησκεία ή οποιαδήποτε άλλη πολιτισμική ιδιαιτερότητα.

Δυσκολίες μάθησης

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα ένταξης (European Agency for Special Needs and Inclusive Education, 2008) οι εκπαιδευτικοί στηρίζουν την περιοχή ικανοτήτων των μαθητών, απαντώντας πως η διαφορετικότητα του καθενός πρέπει να γίνεται σεβαστή, να εκτιμάται και να θεωρείται πηγή πληροφοριών που ενισχύει τις ευκαιρίες για μάθηση. Οι διαφορετικές πληροφορίες που προβάλλονται στην τάξη με την κατάλληλη αξιοποίηση θα βοηθήσουν στη μάθηση όλα τα παιδιά, είτε φέρουν είτε όχι δυσκολίες μάθησης.

 

Επίσης, υποστηρίζουν πως η στάση που κρατούν απέναντι σε κάθε παιδί επηρεάζει την αυτοπεποίθηση του και συνεπώς τις μαθησιακές του δυνατότητες. Για άλλη μία φορά τονίζουν και οι ίδιοι ότι η κατηγοριοποίηση των μαθητών μπορεί να φέρει αρνητικά αποτελέσματα στις μαθησιακές τους ευκαιρίες.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην ένταξη

Αποτελεί κοινό τόπο πως η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στο σχολείο, για τον λόγο αυτό και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών δε μπορεί να περιοριστεί στο πανεπιστήμιο. Η πραγματική και ουσιαστική εκπαίδευση τους  πραγματοποιείται μέσα στην καθημερινότητα του σχολείου, με τη βοήθεια των μαθητών τους και των αναλυτικών προγραμμάτων (Αγγελίδης & Στυλιανού, 2011).

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τις Ειδικές Ανάγκες και την Ενταξιακή Εκπαίδευση (2012) οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να εκτιμήσουν την αξία της διαφορετικότητας κάθε μαθητή, να έχουν υψηλές προσδοκίες από όλα τα παιδιά, να προωθούν την ομαδοσυνεργατική μάθηση, ενισχύοντας έτσι τις διαπροσωπικές σχέσεις των μαθητών και να επιμορφώνονται διαρκώς.

Καλός εκπαιδευτικός δεν είναι εκείνος που γνωρίζει με επάρκεια το αντικείμενο του, και τις μεθόδους με τις οποίες θα το διδάξει, αλλά είναι εκείνος που έχει συνείδηση της κατάστασης της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει και εργάζεται. Ο εκπαιδευτικός αυτός αντιλαμβάνεται τις αλλαγές που προκύπτουν, και είναι πλήρως συνειδητοποιημένος σε θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως η καταγωγή, η κοινωνική τάξη, το φύλο, οι μαθησιακές δυσκολίες κλπ. Στόχος του είναι οι μαθητές με ιδιαιτερότητες να μη μετατραπούν στους αυριανούς περιθωριοποιημένους πολίτες της κοινωνίας (Λιακοπούλου, 2007).

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν την παιδαγωγική και επιστημονική κατάρτιση να παίρνουν αποφάσεις που θα αφορούν το περιεχόμενο της διδασκαλίας, τη δομή της, και τον τρόπο διαχείρισης της προς όφελος όλων των παιδιών (Σούλης, 2002). Φυσικά, ο σκοπός των Αναλυτικών Προγραμμάτων οφείλει να ανταποκρίνεται στο σύνολο των μαθητών μιας τάξης, και όχι σε ένα μέρος αυτών.

Σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ενταξιακής πολιτικής διαδραματίζουν πέρα από τους εκπαιδευτικούς και οι ηγέτες ενός σχολείου. Είναι αναγκαίο για την ενίσχυση της συμπερίληψης οι διευθυντές να οικοδομούν σταθερές σχέσεις με τους γονείς των μαθητών, και την ευρύτερη κοινωνία. Η συνεργασία με γονείς και κοινότητες αναπτύσσει μια συνεργατική κουλτούρα που προσφέρει ευκαιρίες σε όλες τις ομάδες. Καταλήγουμε στο ότι για να επιτευχθεί η ένταξη απαιτείται υπευθυνότητα από την

 

πλευρά της σχολικής μονάδας, του διευθυντή, των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών, των γονέων και των υπόλοιπων μαθητών.

Σαν επίλογος

Συνοψίζοντας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η κατηγοριοποίηση των παιδιών σε ομάδες -ειδικά μέσα στον χώρο του σχολείου- μόνο αρνητικές συνέπειες θα μπορούσε να φέρει για τα ίδια τα παιδιά, αλλά και για τους συμμαθητές τους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το σχολείο αποτελεί τον χώρο όπου τα παιδιά μαθαίνουν να συνυπάρχουν, να επικοινωνούν, να ανταλλάζουν απόψεις και συναισθήματα. Η συμπεριληπτική εκπαίδευση όλων των παιδιών, ανεξαρτήτως δυσκολιών ή φυλετικής καταγωγής, εθνικότητας, φύλου, κοινωνικού υποβάθρου, σεξουαλικότητας, αναπηρίας, απαιτεί να ξεπεραστούν οι φραγμοί που εμποδίζουν τη μάθηση και την ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών στην εκπαίδευση!

Βιβλιογραφία:

Αγγελίδης,    Π. & Στυλιανού, Τ. (2011). Η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στη συμπεριληπτική εκπαίδευση. Παιδαγωγικές της Συμπερίληψης. Αθήνα: Διάδραση

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, (2008). Πράσινη Βίβλος – Μετανάστευση και κινητικότητα: προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βρυξέλλες: Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

European Agency for Special Needs and Inclusive Education, (2008). Εκπαίδευση Εκπαιδευτικών σε Ζητήματα Ένταξης: Το προφίλ των ενταξιακών εκπαιδευτικών. Ευρωπαϊκός Φορέας για την ανάπτυξη στην ειδική αγωγή: Βρυξέλλες.

Λιακοπούλου, Μ. (2007). Η προετοιμασία εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το πολυπολιτισμικό σχολείο. Ένα σχέδιο κατάρτισης και επιμόρφωσης. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 44, 63-82

Σούλης, Σ. (2002). Παιδαγωγική της ένταξης: Από το “σχολείο του διαχωρισμού” σε ένα “σχολείο για όλους”. Αθήνα: Τυπωθήτω

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (2010). Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Βρυξέλλες, 11 Μαΐου

 

2010.      Ανακτήθηκε      από      το      διαδίκτυο.      Διαθέσιμο      στη               διεύθυνση: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/educ/114374.pdf

Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2020 19:00

Άγχος: ένας παρεξηγημένος σύμμαχος!

Συγγραφέας: Ασημίνα Ρήγα

Συχνά, στο άκουσμα της λέξης άγχος οι περισσότεροι σκεφτόμαστε κάτι άσχημο και αρνητικό.

Αυτό είναι λογικό κι απόλυτα φυσιολογικό , καθώς ο όρος άγχος (ή στρες)

προέρχεται από το ρήμα «άγχω», που στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. (www.wikipedia.gr)

Στην πραγματικότητα όμως, έχετε σκεφτεί τι θα συνέβαινε αν κάθε άνθρωπος ζούσε χωρίς αυτό τον εξαιρετικό μηχανισμό;

Καθώς το άγχος είναι ένας εξαιρετικός μηχανισμός παρακίνησης και εγρήγορσης για τον άνθρωπο. Είναι το φυσικό δώρο που αποκτά κανείς εκ γενετής, ώστε να μπορεί να προχωράει ένα βήμα παρακάτω στη ζωή του.

Χωρίς την ύπαρξη του άγχους, κανένας στόχος και κανένα όνειρο δεν θα μπορούσε ίσως να υλοποιηθεί, καθώς καθένας από εμάς θα εφησυχαζόταν και θα παρέμενε αδρανής.

Ακριβώς εδώ όμως υπάρχει και η παγίδα, μια πολύ λεπτή δυσδιάκριτη γραμμή που αν την υπερβείς, τότε το άγχος σου σε πιέζει και σε πνίγει, ερχόμενο να

επιβεβαιώσει και την έννοια του ορισμού του.

Η σωστή και ορθολογική χρήση αυτού του φυσικού μηχανισμού, όπως και κάθε άλλου άλλωστε, μόνο θετικά μπορεί να επηρεάσει τον άνθρωπο. Το δημιουργικό

άγχος είναι που δραστηριοποιεί τον κάθε άνθρωπο και τον παρακινεί ώστε να θέτει στόχους και να τους υλοποιεί. Είναι σαν ένα εσωτερικό κίνητρο που τίθεται σε

λειτουργία κάθε φορά που ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση που πρέπει να διαχειριστούμε και επιθυμούμε να το κάνουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όταν βρισκόμαστε μπροστά σε διλλήματα και καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις,

όταν περιμένουμε αποτελέσματα για κάποια προσπάθεια που κάναμε, γενικότερα ο μηχανισμός αυτός βρίσκεται σε λειτουργία στο μεγαλύτερο κομμάτι της

καθημερινότητας μας σε όλη μας τη ζωή.

Η έντασή του, αφορά αποκλειστικά εμάς τους ίδιους, δηλαδή το κατά πόσο θα επιτρέψουμε στο άγχος να μας επηρεάσει. Είναι στην κρίση μας το πως θα

χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον μηχανισμό, καθώς εάν αφεθούμε και επιτρέψουμε

στο άγχος μας να μας κυριεύσει τότε θα μας πνίξει και θα μας επηρεάσει αρνητικά. Εάν όμως, βάλουμε τα δικά μας εσωτερικά όρια όσον αφορά την αντιμετώπιση του, τότε το άγχος θα μας προσφέρει μια γλυκιά προσμονή όταν βρισκόμαστε σε

κατάσταση αναμονής ή θα μας παρακινήσει ώστε να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί και γρήγοροι σε ότι έχουμε αναλάβει να φέρουμε εις πέρας.

Είναι σαφές λοιπόν, πως ο τρόπος αντιμετώπισης κάθε κατάστασης ή γεγονότος στη ζωή έχει τον κυριότερο ρόλο στην ένταση του άγχους που αισθανόμαστε.

 

Πως όμως καταλαβαίνει κανείς ότι έχει επιτρέψει στο άγχος να τον κυριεύσει και ότι έχει υπερβεί τα όρια;

Εύκολα, μπορεί να εντοπίσει κανείς την υπέρβαση αυτή εάν διαπιστώσει πως εμφανίζει κάποια από τις παρακάτω διαταραχές, οι οποίες μπορούν να

εμφανιστούν είτε σε παιδιά είτε σε ενήλικες και συνοδεύονται από συμπτώματα όπως:

  • Έντονη αγωνία και άγχος
  • Αδυναμία συγκέντρωσης
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Διαταραχές ύπνου
  • (Ενίοτε) μυϊκούς πόνους
  • Ζάλη
  • Ναυτία
  • Ταχυπαλμία
  • Πονοκέφαλος
  • Δυσκολία λήψης απόφασης

Η διάγνωση και αντιμετώπιση των διαταραχών άγχους γίνεται συνήθως από ειδικό ψυχολόγο ή από ψυχίατρο. Κατά τη διάγνωση χρησιμοποιούνται ειδικά ερωτηματολόγια, τα οποία βασίζονται στο να γνωρίσει ο θεραπευτής τον

θεραπευόμενο, να εντοπιστούν λεπτομέρειες για το ιστορικό του και να καταγραφεί η συμπτωματολογία του. Μπορεί όμως και μόνος του κανείς να κάνει κάποια

πράγματα για να βοηθήσει τον εαυτό του να ξεπεράσει την αγχώδη διαταραχή, χωρίς απαραίτητα την βοήθεια κάποιου ειδικού.

Η τακτική σωματική άσκηση και ενασχόληση με αθλητικές και ομαδικές

δραστηριότητες, η εφαρμογή τεχνικών αυτοελέγχου και χαλάρωσης, ο επαρκής

ύπνος και η αποφυγή αλκοόλ και καπνίσματος βοηθούν στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης τέτοιων διαταραχών, ενώ ταυτόχρονα μεγιστοποιήσουν την διατήρηση του μηχανισμού σε φυσιολογικά επίπεδα. Επιπλέον, η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο, γι’ αυτό προτιμήστε φρούτα και λαχανικά και γενικώς τη μεσογειακή διατροφή, η οποία εξασφαλίζει ισορροπημένη υγεία σε όλα τα επίπεδα.

Επιπλέον, η ψυχολογία μας έχει σπουδαίο ρόλο όσον αφορά την αντιμετώπιση των πραγμάτων καθώς αν διατηρούμε την ψυχραιμία και την αισιοδοξία μας σε υγιή επίπεδα, θα διαπιστώσουμε πως οι καταστάσεις που τείνουν να μας αγχώνουν και

να μας πιέζουν στην καθημερινότητα μας, είναι πιο εύκολες απ’ ότι αρχικά δείχνουν

και τελικά απόλυτα διαχειρίσιμες εάν τις δούμε από ένα πιο ευέλικτο, για τον εαυτό μας, πρίσμα.

Κάθε κατάσταση για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, χρειάζεται καθαρή σκέψη και δυστυχώς το υπερβολικό άγχος, τη σκέψη τη θολώνει…

Καλό είναι λοιπόν, να διατηρούμε την σκέψη μας καθαρή και να κρατάμε την ψυχραιμία μας απέναντι σε κάθε φαινομενικά στρεσογόνα κατάσταση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, είτε αφορά την επαγγελματική, είτε την

προσωπική ζωή μας ακόμα και σε ότι έχει να κάνει με το κομμάτι της υγείας μας.

Πριν οδηγηθείτε λοιπόν σε μη αναστρέψιμες για την ψυχική υγεία σας καταστάσεις, αφιερώστε λίγο χρόνο σκεπτόμενοι την ορθότερη και αποτελεσματικότερη χρήση του δικού σας εσωτερικού μηχανισμού παραγωγής άγχους. Να θυμάστε πως μόνο αν χρησιμοποιηθεί ορθά, τότε θα λειτουργήσει προς όφελος σας, αν όμως του

επιτρέψετε να σας καταβάλει και να σας κυριεύσει, τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος να χαθεί η πιο σημαντική παρτίδα της ζωής σας.

Μήπως τελικά να ανοίξετε την πόρτα στην καλή πλευρά αυτού του πολύτιμου συμμάχου, αφήνοντας όλα τα άλλα απ’ έξω;

Νεκταρία Φιολιτάκη

Συγγραφέας- Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης&Σχέσεων

Ρήγα Ασημίνα Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. Φιλόλογος Δρ. Ειδικής Αγωγής Διδάσκουσα με σύμβαση στο Τμήμα της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΕΑΠΗ), Πανεπιστήμιο Πατρών Συνεργαζόμενο Εκπαιδευτικό Προσωπικό, ΕΑΠ Βαρσαμή Μαρία Καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας, MA στην εφαρμοσμένη Γλωσσολογία Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Η οικογένεια ενός παιδιού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες καλείται να συνεργαστεί με πολλούς επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, καθώς καμιά ειδικότητα από μόνη της δε διαθέτει τις γνώσεις και τα εφόδια που απαιτούνται για την εκπαίδευση των παιδιών που παρουσιάζει δυσκολίες. Σύμφωνα με τη Lacey (2001), η συνεργασία εκπαιδευτικών, θεραπευτών και κοινωνικών επιστημόνων ως ομάδα μπορεί να πετύχει τα καλύτερα αποτελέσματα.

1° ΚΛΕΙΔΙ: ΣΧΕΣΗ ΙΣΟΤΗΤΑΣ-ΑΡΧΕΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑΣ Η ισότητα ανάμεσα στα δύο συμβαλλόμενα μέρη (εκπαιδευτικούς - ειδικούς και γονείς) προϋποθέτει τον αμοιβαίο σεβασμό, την ανταλλαγή πληροφοριών και την από κοινού συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων (Τσιμπιδάκη, 2007). Η συνεργασία με τους γονείς θα πρέπει να βασίζεται σε μια σχέση ισότητας όπου ο καθένας θα βοηθά με τον δικό του τρόπο, ώστε να επιτευχθεί συμφωνία ως προς τις μεθόδους παρέμβασης και αντιμετώπισης του παιδιού (Αρτεμάκη, 2014).

2° ΚΛΕΙΔΙ : ΑΜΟΙΒΑΙΟ ΚΛΙΜΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Είναι απαραίτητο στα πλαίσια της συνεργασίας γονέων και ειδικών-εκπαιδευτικών να φροντίζεται από την πλευρά των ειδικών η δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης και ενός κλίματος οικειότητας. Συμβαίνει μάλιστα συχνά το σχολικό περιβάλλον να είναι αυτό που φέρνει στο φως ένα πρόβλημα και γι’ αυτό ιδιαίτερα ο εκπαιδευτικός οφείλει να είναι ειλικρινής και ευαίσθητος. Αρχικά, πρέπει να συγκεντρώνει πληροφορίες για το οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο του μαθητή, να καθοδηγεί με ειλικρίνεια και ευαισθησία τους γονείς ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του παιδιού και τις υπηρεσίες στις οποίες θα απευθυνθεί και κυρίως να εστιάσει στα θετικά του παιδιού και όχι στις ελλείψεις που παρουσιάζει (Αρτεμάκη 2014).

3° ΚΛΕΙΔΙ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ Η συνεργασία θα φέρει τα μέγιστα αποτελέσματα εάν όλα τα μέλη είναι προετοιμασμένα για διαφωνίες αλλά συνάμα πρόθυμα να συνεργαστούν πάνω σε βάσεις αληθινού διαλόγου.. Η Gonzales-Mena (2006) προτείνει τη χρήση της προσέγγισης RERUN - ακρωνύμιο των αγγλικών όρων reflect (στοχάζομαι), explain (εξηγώ), reason (αιτιολογώ), understand (καταλαβαίνω), negotiate (διαπραγματεύομαι) (Γκιόκα).

4° ΚΛΕΙΔΙ: ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ – ΕΤΕΡΟΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ - ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ «Η αποτελεσματική επικοινωνία στηρίζεται στις αρχές της αποδοχής όσων λέγονται, της ενεργητικής ακρόασης, των κατάλληλων ερωτήσεων και της διατήρησης της εστίασης» (Heward, 2011). Τόσο ο εκπαιδευτικός, όσο και ο ειδικός οφείλουν να δείχνουν κατανόηση στα συναισθήματα των γονιών και να τους αφήνουν χρόνο να εξοικειωθούν με την πραγματικότητα. Οφείλουν, επίσης, να αφουγκράζονται τις ανησυχίες των γονιών, να ενθαρρύνουν και να δείχνουν ενσυναίσθηση (Αρτεμάκη, 2014). 5° ΚΛΕΙΔΙ : ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΧΩΡΩΝ Η ερευνητική πρακτική τονίζει ότι η ύπαρξη του κατάλληλου χώρου για επικοινωνία αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχία της (Τσιμπιδάκη, 2013).

Συγγραφέας: Μάνθος Μυριούνης

Πολλές φορές γίνεται λόγος για την εκπαίδευση των παιδιών και ακόμη περισσότερες για την εν πολλοίς εντυπωσιακή και αποτελεσματική τους επίδοση με βάση τα κατορθώματά τους ανά την υφήλιο και αναλογιζόμενοι τις ελλείψεις και τις διαστρεβλώσεις που υπάρχουν στο σύστημα το εκπαιδευτικό της χώρας μας. Σε αυτή την συνάρτηση μπαίνει αναπόφευκτα σαν παράγοντας και μέτρο σύγκρισης και η επίδοση των μαθητών μας που αναμετράται και ενίοτε συγκρίνεται με εκείνη των Ευρωπαίων ομολόγων και συνομηλίκων τους.

Δίχως ίχνος ιδιοτέλειας και έπαρσης μπορούμε να τονίσουμε ότι σε πάμπολλες περιπτώσεις τα παιδιά που πηγαίνουν σχολείο και εκπαιδεύονται στην Ελλάδα έχουν εξαιρετικές αποδόσεις και άκρως ανταγωνιστικές γνώσεις και δεξιότητες, παρόλο που σίγουρα στερούνται των μέσων και των εκπαιδευτικών ευκαιριών που παρέχονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως δε σε αυτές του βορρά. Έτσι αν και για ακόμη μια φορά κάνουμε ένα μικρό θαύμα και στεκόμαστε ισάξια απέναντι στους συναδέλφους μας που προέρχονται από χώρες που είναι πολυδιάστατα ανεπτυγμένες στις μεθόδους και τους δείκτες της εκπαίδευσής τους, είναι κάτι που μπορεί κυριολεκτικά μπορεί να απογειώσει και να πολλαπλασιάσει τα θετικά αυτά αποτελέσματα.

Αυτό είναι η εκπαίδευση και η επένδυση στο συναίσθημα . Σαν λαός στην προσπάθειά μας και μέσα από μεγάλες δυσκολίες να φτάσουμε και να συναγωνιστούμε τους υπόλοιπους λαούς της Ευρώπης έχουμε μείνει πίσω και ουσιαστικά είμαστε συναισθηματικά αναλφάβητοι. Κι όμως αυτός ο προσδιοριστικός παράγοντας μπορεί να μας φανεί εκπληκτικά χρήσιμος και επωφελής στην εικόνα και το περιεχόμενο της εκπαίδευσής μας. Η εκπαίδευση πάνω στα συναισθήματα εκτός του ότι θα μας προβιβάσει σαν ανθρώπινες προσωπικότητες σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας θα εμπλουτίσει σε μέγιστο βαθμό την αντιληπτικότητά μας και την κατανόησή μας για κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά. Αποτελεί νομίζω εκείνον τον εξέχοντα και διαφοροποιητικό παράγοντα που μπορεί να δώσει χρώμα, πνοή, νόημα και περιεχόμενο ουσιαστικό στα πράγματα . Είναι αυτό που θα ξεχωρίζει και μπορούμε να πούμε θα μορφοποιήσει τις γνώσεις μας αφού δύναται να προσανατολίζει την σκέψη μας και να την οδηγήσει σε δρόμους επιθυμητούς με περιεχόμενα ιδιαιτέρως ανθρώπινα και ηθικά ανώτερα . Είναι τα συναισθήματα μια πηγή που επιθυμεί να αποκτήσει ροή και να μεστώσει, να μορφοποιήσει και να στολίσει τις στιγμές μας.

Να τις κάνει σημαντικές και σημαίνουσες. Είναι η λεπτομέρεια και η ειδοποιός διαφορά που κάνει κάθε γνώση και εκπαίδευση να φωτίζει και βγάζει προς τα έξω την γεμάτη συναισθήματα ψυχοσύνθεση μας και το ταμπεραμέντο που διαθέτουμε σαν λαός.

Μας κάνει να ξεχωρίζουμε αποτυπώνοντας εντός μας όλη την θερμότητα και την γλύκα του ηλιου που ζεσταίνει εκ των πραγμάτων την χώρα μας, όλη την οξύνεια και την συνδυαστική σκέψη που σμιλεύουν μέσα μας τις σκαλιστές κι απότομες κορυφογραμμές δίνοντάς μας πλήθος σκέψεων και μορφών για τα πράγματα ανάλογες και εφάμιλλες των γεωλογικών σχημάτων στις οποίες ζούμε κι απο τις οποίες εμπνεόμαστε. Εξάλλου η χώρα μας με το πολυποικιλο και πολύμορφο γεωγραφικό της ανάγλυφο,με τις ψηλές κορυφές να διαδέχονται τις υπέροχες θάλασσές μας και να καταλήγουν στις κρυσταλλώδεις ακρογιαλιές μας μαρτυρά πως η ψυχοσύνθεσή μας και το θυμικό μας σαν λαός είναι ιδιαιτέρως πλούσιο και με χιλιάδες εκφράσεις που είναι έτοιμες να εκδηλωθούν και να καλλωπίσουν ακόμη περισσότερο τον εσωτερικό μας εαυτό! Κάθε λαός αναμφισβητητα παίρνει χαρακτηριστικά από το περιβάλλον στο οποίο ζει! Ας το εκμεταλλευτούμε λοιπόν!!!

Συντάκτης: Ταπεινός Αθανάσιος Ψυχολόγος – Σχολικός Σύμβουλος – Ειδικός Παιδαγωγός Bed, BA, MA, Med, PgC Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία

Διαζύγιο και ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στα παιδιά

Η λέξη διαζύγιο βρίσκεται στον καθημερινό διάλογο των ανθρώπων πολύ περισσότερο σε σχέση με παλαιότερες εποχές. Η απελευθέρωση από τον κοινωνικό στιγματισμό του παρελθόντος, η αύξηση του μέσου όρου ζωής των πολιτών και η απελευθερωμένη φιλοσοφία ζωής της σημερινής εποχής ευνοούν την αύξηση της έκδοσης διαζυγίου μεταξύ των ζευγαριών που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι μέχρι το 1960 περίπου το 90% των παιδιών ζούσαν στις οικογένειες και με τους δύο γονείς τους. Το 1986 αυτό ίσχυε για το 40% των παιδιών. Επίσης, στις ΗΠΑ, περισσότερο από το 45% των γάμων καταλήγουν σε διαζύγιο, εμπλέκοντας περίπου 1.000.000 παιδιά κάθε χρόνο, και μετά το διαζύγιο περίπου το 84% των παιδιών ζουν με τη μητέρα τους σε μονογονεϊκές οικογένειες. Αυτό αποτελεί μία παροδική κατάσταση, αφού το 65% των γυναικών και τουλάχιστον το 75% των ανδρών ξαναπαντρεύονται. Στην Ευρώπη αναφέρονται περίπου τα ίδια ποσοστά αύξησης των διαζυγίων. Στην Ελλάδα η συχνότητα φαίνεται να είναι συγκριτικά μικρότερη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος, στη χρονική περίοδο 1973- 1984 υπήρξε αύξηση των διαζυγίων κατά 74,3% και αύξηση του αριθμού των παιδιών που βιώνουν ένα διαζύγιο κατά 76,3%. Το 60% των οικογενειών με διαζύγιο έχουν παιδιά κάτω των 18 ετών. Το διαζύγιο ως διαδικασία εξελίσσεται συνήθως σε τρεις διαδοχικές φάσεις. Αρχικά, υπάρχει η οξεία φάση κατά την οποία το ζευγάρι κατά βάση συγκρούεται για θέματα όπως η επιμέλεια των παιδιών, η κατοικία και τα οικονομικά, με το κάθε μέλος να προσπαθεί να διασφαλίσει τα δικαιώματά του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Σε δεύτερο επίπεδο, έχουμε την μεταβατική φάση όπου το ζευγάρι, συνήθως με τη βοήθεια των νομικών του συμβούλων διαπραγματεύεται τα παραπάνω, προσπαθώντας να καταλήξει στην καλύτερη δυνατή λύση και για τους δύο. Σπανιότερα, αυτές οι διαπραγματεύσεις λαμβάνουν χώρα στις δικαστικές αίθουσες. Στην τελική φάση, το πρώην πλέον ζευγάρι, έχοντας διευθετήσει τα μεταξύ τους θέματα προχωράει τη ζωή του χωριστά και τα παιδιά παίρνουν τη θέση που τους έχει οριστεί ανάμεσα στους δύο γονείς.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις του διαζυγίου, πολλά έχουν γραφτεί και ακόμα περισσότερα έχουν ειπωθεί. Φυσικά, οι άμεσοι εμπλεκόμενοι, και συνεπώς αυτοί που υφίστανται τις επιπτώσεις του διαζυγίου (θετικές ή αρνητικές) είναι οι γονείς και τα παιδιά αυτών. Αναφορικά με τους γονείς, στους μήνες αμέσως μετά το διαζύγιο οι σχέσεις φαίνεται να είναι ιδιαίτερα συγκρουσιακές. Αρκετοί διαιωνίζουν τη σύγκρουση για πολλά χρόνια. Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά το διαζύγιο, οι γονείς αισθάνονται αγχώδεις, καταθλιπτικοί, θυμωμένοι, με βαθιά αισθήματα απόρριψης και ανεπάρκειας. Ο πατέρας έχει μία διάχυτη ανησυχία και αίσθηση απώλειας των παιδιών του. Οι μητέρες συχνά είναι άνεργες, ενώ ο πατέρας αυξάνει το ωράριο εργασίας του σε μία προσπάθεια να αυξήσει τα έσοδά του. Όταν όμως ο γονιός αισθάνεται αβοήθητος, ναρκισσιστικά πληγωμένος και βαθύτατα προσκολλημένος στον/στην πρώην σύντροφο, στρέφεται προς το παιδί για βοήθεια και προστασία και το αντιμετωπίζει σαν συνομήλικο ή σύντροφο, με συνέπεια το παιδί να κατακλύζεται με μη ανεκτή υπευθυνότητα και να εκτίθεται σε πολύ σοβαρό κίνδυνο εάν αυτή η εξάρτηση συνεχιστεί. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου χρόνου μετά το διαζύγιο οι περισσότεροι γονείς επαναοικοδομούν τη ζωή τους και οι γονεϊκές πρακτικές βελτιώνονται. Τόσο η σύγκρουση μεταξύ των γονιών όσο και η συναισθηματική προσκόλληση μειώνονται. Από την πλευρά των παιδιών, οι επιπτώσεις που παρατηρούνται είναι τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες. Συγκεκριμένα, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας των οποίων οι φυσιολογικοί γνωστικοί περιορισμοί οδηγούν σε λανθασμένες αντιλήψεις για τις αιτίες του διαζυγίου, τα οδηγούν συχνά στο συμπέρασμα πως τα ίδια είναι υπεύθυνα για το γεγονός του διαζυγίου. Έντονες φαντασιώσεις εγκατάλειψης είναι συχνές. Όταν συνδυαστούν με τη δυσκολία του παιδιού αυτής της ηλικίας να διαφοροποιήσει τη φαντασίωση από την πραγματικότητα, οδηγούν σε εντονότατο άγχος. Το άγχος αποχωρισμού και οι παλινδρομήσεις με απώλεια των αναπτυξιακών επιτευγμάτων του παιδιού (ενούρηση κτλ) παρατηρούνται συχνά. Το άγχος και η κατάθλιψη του παιδιού μπορεί επίσης να εκφραστούν με επιθετική συμπεριφορά προς τους γονείς, τα αδέλφια, τους συνομηλίκους ή να εμφανιστούν με τη μορφή ευερεθιστότητας, νευρικότητας, δυσκολίας στον ύπνο, συχνού κλάματος, θλίψης και απόσυρσης. Αντίστοιχα, τα παιδιά σχολικής ηλικίας πενθούν συχνά για το γονιό που φεύγει. Πολλά παιδιά αυτής της ηλικίας εκφράζουν την τραυματική φαντασίωση ότι

ο γονιός που φεύγει θα τα αντικαταστήσει με ένα ζώο, μία καινούργια μαμά, ένα καινούργιο μικρό παιδί. Αισθάνονται το διαζύγιο σαν μία προσωπική απόρριψη και οδηγούνται σε αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης και προβλήματα στη σχολική επίδοση. Τέλος, στα παιδιά εφηβικής ηλικίας, η έντονη ανάγκη τους για ανεξαρτησία απαιτεί την ύπαρξη μιας ασφαλούς και σταθερής οικογενειακής βάσης. Όταν αυτή καταρρέει, οι έφηβοι μπορεί να αντιδράσουν με προβληματική συμπεριφορά. Ο έντονος θυμός και το αίσθημα προδοσίας μπορεί να εκδραματιστεί με έντονη σεξουαλική δραστηριότητα, χρήση αλκοόλ και τοξικών ουσιών. Αναφερόμενοι στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του διαζυγίου, η Wallerstein σε μία μελέτη που πραγματοποίησε 10 και 15 χρόνια μετά το διαζύγιο βρήκε ότι τα παιδιά που ήταν πολύ μικρά τη στιγμή του διαζυγίου υπέφεραν λιγότερο και είχαν λιγότεροτερες αναμνήσεις από το γεγονός. Τα παιδιά που ήταν στη λανθάνουσα ηλικία κατά τη στιγμή του διαζυγίου εξέφραζαν φόβο για τις δικές τους μελλοντικές στενές, ερωτικές σχέσεις και ήταν πιθανό να εμφανίσουν άγχος στην αρχή της εφηβείας. Μεγαλύτερα παιδιά εξέφραζαν λύπη και άγχος για πιθανό δικό τους αποτυχημένο γάμο και οι γυναίκες που προέρχονταν από διαλυμένες οικογένειες είχαν πολλές σύντομες σχέσεις και ήταν πιθανό να εμφανίσουν άγχος στην αρχή της εφηβείας. Γενικά, είναι ευρέως παραδεκτό ότι τα παιδιά που προέρχονται από διαζευγμένους γονείς μακροπρόθεσμα διαμορφώνουν μία αρνητική στάση απέναντι στο γάμο. Είναι πολύ σημαντικό να προσδιοριστούν οι παράγοντες που οδηγούν σε θετική ή αρνητική έκβαση του διαζυγίου. Το φύλο του παιδιού, η ποιότητα των σχέσεων του παιδιού με τους γονείς πριν και μετά το διαζύγιο, οι σχέσεις των γονιών, καθώς και αλλοι προστατευτικοί παράγοντες όπως η δυνατότητα του παιδιού να θρηνήσει τόσο τον γονέα που απουσιάζει όσο και την απώλεια του οικογενειακού περιβάλλοντος, η δυνατότητα συνεχούς επικοινωνίας με το γονέα που απουσιάζει εφόσον το επιθυμεί, η οποία πρέπει να βασίζεται στις ανάγκες του παιδιού και όχι των γονιών, η ύπαρξη υποστηρικτικού κοινωνικού δικτύου, η καλή οικονομική κατάσταση στην οικογένεια και ο δεύτερος γάμος των γονιών, αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την έκβαση του διαζυγίου και το μέγεθος των επιπτώσεων που θα έχει αυτό στους γονείς και ιδιαίτερα στα παιδιά. Φυσικά, όπως σε κάθε πρόβλημα, έτσι και στην περίπτωση του διαζυγίου, υπάρχουν προληπτικές στρατηγικές και παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν

από τους γονείς για τις, όσο το δυνατόν, μικρότερες επιπτώσεις στα παιδιά τους. Αρχικά, οι γονείς οφείλουν να μιλήσουν στα παιδιά τους για τον επικείμενο χωρισμό τους και όλες τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν. Ο αιφνιδιασμός σε αυτή την περίπτωση δεν είναι μια καλή ιδέα. Έπειτα, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις και να απαντούν με ειλικρίνεια και ευαισθησία σε αυτές χωρίς να τους στερούν τις πληροφορίες που τους είναι πολύ σημαντικές για να αντιληφθούν την κατάσταση. Προφανώς, οι πληροφορίες πρέπει να δίνονται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού, απαλλαγμένες από την όποια συναισθηματική φόρτιση των γονέων, οι οποίοι πρέπει να τους εξηγήσουν τι πρόκειται να συμβεί σε όλα τα μέλη της οικογένειας. Είναι ζωτικής σημασίας να ενθαρρύνουν και να διαβεβαιώσουν το παιδί τους ότι θα έχει επαφή και με τους δύο γονείς, οι οποίοι θα το αγαπούν και θα το φροντίζουν και δεν θα το εγκαταλείψουν ποτέ, διαβεβαιώνοντας το για τη διατήρηση ορισμένων συνηθειών και μιας ασφαλούς καθημερινότητας που υπήρχε στη ζωή του πριν το διαζύγιο, προχωρώντας στις λιγότερες δυνατές αλλαγές και με γνώμονα πρώτα το καλό του παιδιού. Είναι, επίσης, πολύ σημαντικό να αποφεύγουν την έκφραση παραπόνων και τη χρήση απρεπών επιθέτων προς τον άλλο γονιό και να μην γίνεται προσπάθεια να κάνουν το παιδί σύμμαχό τους εναντίον του άλλου γονέα. Μια μεγάλη παγίδα που δύσκολα αποφεύγουν οι διαζευγμένοι γονείς είναι να μην συμπεριφέρονται στα παιδιά τους σαν να είναι μεγάλα και σαν να είναι ικανά να σηκώσουν το βάρος των δικών τους αναγκών. Είναι καίριας σημασίας να θυμούνται πάντα πως έχουν να κάνουν με παιδιά, σε μια τρυφερή και ευαίσθητη ηλικία, στην οποία το όποιο βάρος τους μετατοπίζεται από τους γονείς δυσκολεύει την ψυχοκοινωνική τοααυς ανάπτυξη. Γενικά, είναι αναγκαίο να ενημερωθούν οι γονείς για τις αναμενόμενες αντιδράσεις των παιδιών τους και να πληροφορηθούν ότι η διαδικασία προσαρμογής στην καινούργια κατάσταση απαιτεί χρόνο και μπορεί να κρατήσει 2 έως και 3 χρόνια. Σε όλη αυτή τη διαδικασία είναι απολύτως φυσιολογικό (και πολλές φορές απαραίτητο) να αναζητήσουν τη βοήθεια τρίτων (πρόσωπα του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος, ειδικοί ψυχικής υγείας κτλ) για να μπορέσουν να διαχειριστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το διαζύγιο τους, επιφέροντας τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις στα παιδιά τους.

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr