KosNet

KosNet

Σύνταξη: Τσουκαλά Βάσω

Ο κοινωνικός αποκλεισμός που βιώνουν τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας είναι ιδιαίτερα εμφανής σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Οι επιπτώσεις του συνδέονται τόσο με τη ψυχική τους υγεία όσο και με την προσβασιμότητα και τα δικαιώματα τους στην καθημερινή ζωή.

Γενικά, ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελεί μια δυναμική διαδικασία η οποία συνδυάζει μειονεκτικούς παράγοντες, οι οποίοι συνδέονται με διάφορες πτυχές της ζωής των ατόμων όπως για παράδειγμα τα πλαίσια εργασίας, τους οικονομικούς, κοινωνικούς και κοινοτικούς τομείς (Cuesta, 2014). Σε αυτήν τη περίπτωση ένα μοτίβο συμπεριφοράς που θεωρείται μη φυσιολογικό ή παθολογικό, αποτελεί το ιδανικό σχήμα για την εφαρμογή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσα από τη μορφή νόμων (Cuesta, 2014).

Ένα βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο βιώνουν διακρίσεις είναι αυτό της υγείας. Αρκετές είναι οι περιπτώσεις ειδικών ψυχικής υγείας που ακόμα και σήμερα περιγράφουν την ομοφυλοφιλία ως διαταραχή και τους στιγματίζουν περαιτέρω (Biçmen & Bekiroğulları, 2014). Η κοινωνική καταπίεση και ο αποκλεισμός απειλεί γενικά τη σωματική και ψυχολογική ευεξία των ατόμων, συμβάλλοντας στην αύξηση του στρες. Η στιγματισμένη κοινωνική τους θέση έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ψυχική τους υγεία, καθώς υποφέρουν από χρόνιο στρες, αρκετοί επίσης εμφανίζουν αυτοκτονικότητα ακόμα και εσωτερικευμένη ομοφοβία (Botti & D’Ippoliti, 2014 ; Biçmen & Bekiroğulları, 2014 ).

Στις υπηρεσίες υγείας τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα αντιμετωπίζονται κυρίως με προκατάληψη, γεγονός που μπορεί να τους ωθήσει σε απροθυμία πρόσβασης ή και στην απόκρυψη των ταυτοτήτων τους (Mayoch et al, 2008 ; Harvey & Housel, 2014 ; Pavlou, 2009). Επιπλέον, σημαντικές φαίνεται να είναι οι επιπτώσεις από το ίδιο το υγειονομικό σύστημα το οποίο είναι σχεδιασμένο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες του ετεροφυλόφιλου πληθυσμού (Mayoch et al, 2008 ; Mayer et al, 2008). Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί η νομοθεσία σχετικά με την άρνηση του συστήματος υγείας στην τεχνητή αναπαραγωγή σε ζευγάρια λεσβιών, οι περιορισμοί στην υγειονομική περίθαλψη των trans ατόμων, αλλά και η παραμέληση των υπηρεσιών υγείας για τη δημιουργία προγραμμάτων πρόληψης σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων,  ειδικά διαμορφωμένων για την κοινότητα (Cuesta, 2014 ; Botti & D’Ippoliti, 2014). Ωστόσο, πολλές φορές κατηγορούνται για τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν, καθώς οι επαγγελματίες υγείας θεωρούν ως αιτία αυτών, τον τρόπο ζωής τους και το σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Το αποτέλεσμα αυτών είναι η κοινότητα να αντιμετωπίζεται με καχυποψία και φόβο για διάφορες μολυσματικές ασθένειες (Harvey & Housel, 2014)

Παρόλα αυτά, οι διεκδικήσεις της κοινότητας έχουν αρχίσει να αφυπνίζουν διάφορους υγειονομικούς φορείς και οργανισμούς διεθνώς, με αποτέλεσμα την σταδιακή ενσωμάτωση κατευθυντηρίων γραμμών και προγραμμάτων ευαισθητοποίησης, με σκοπό την ενδυνάμωση της κοινότητας και συμπερίληψη της στις υπηρεσίες υγείας (ANA, 2018 ; APA, 2012).

Αντίστοιχα και στην Ελλάδα σημαντικές και ελπιδοφόρες είναι οι μέχρι τώρα προσπάθειες υλοποίησης προγραμμάτων ευαισθητοποίησης και η δυναμική παρουσία διαφόρων φορέων και οργανισμών, μέσω των οποίων συνεχίζεται η διεκδίκηση δικαιωμάτων πρόσβασης και ισότητας και αναδεικνύονται περαιτέρω οι ανάγκες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινότητα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

American Psychological Association, (2012). Guidelines for psychological practice with lesbian, gay, and  bisexual  clients. The  American Psychologist, 67(1), 10.

ANA Center for Ethics and Human Rights, (2018). Nursing Advocacy for LGBTQ+ Populations. Ανακτήθηκε από www.nursingworld.org

Biçmen, Z. & Bekiroğulları, Z., (2014). Social Problems of LGBT People in Turkey, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 113, pp. 224-233. Doi:10.1016/j.sbspro.2014.01.029

Botti, F., & D'Ippoliti, C. (2014). Don't ask don't tell (that you're poor). Sexual orientation and social exclusion in Italy, Journal of Behavioral and Experimental Economics, 49, pp. 8-25. Doi: 10.1016/j.socec.2014.02.002.  Ανακτήθηκε από http://dx.doi.org/10.1016/j.socec.2014.02.002

Cuesta, M. (2014). Social Exclusion and the Stigmatization of Lesbians, Procedia - Social and Behavioral Sciences. 161, pp. 77-81. Doi: 10.1016/j.sbspro.2014.12.013               

Ανακτήθηκε  από http://dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.12.013

Housel, T. H., & Harvey, V. L. (2014). Health care disparities and the LGBT population. Lexighton Books

Mayer, K. H., Bradford, J. B., Makadon, H. J., Stall, R., Goldhammer, H., & Landers,

S. (2008). Sexual and gender minority health: what we know and what needs to be done. American journal of public health, 98(6), 989-995.

Mayock, P., Bryan, A., Carr, N., & Kitching, K. (2008). Supporting LGBT lives: A study of mental health and well-being. Dublin: National Office for Suicide Prevention.

Pavlou, M. (2009). Homophobia in Greece Love for Equality. I-red Institute for Rights Equality &Diversity.

Συγγραφέας: Γεωργία Λεμπέση

 Η Κοινωνική Ανάπτυξη κατά την Εφηβική Ηλικί

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Τα πρότυπα συμπεριφοράς που παρουσιάζει σήμερα η κοινωνία είναι πολλά και η επίδραση που ασκεί το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο στους νέους είναι έντονη. Η εισβολή των μέσων μαζικής ενημέρωσης εξαιτίας της σημαντικής ανάπτυξης της τεχνολογίας, η ηθική, η παιδεία, η παράδοση και οι θεσμοί, όπως αυτός του γάμου και της οικογένειας δημιουργεί σύγχυση σκοπών, κλονισμό των πνευματικών και ηθικών αξιών και οι αρχές και οι αντιλήψεις όχι μόνο δεν είναι σταθερές, αλλά και ρευστές. Έτσι, o νέος προσπαθεί συνέχεια να προφυλάσσει τον εαυτό του από οτιδήποτε του δημιουργεί ανασφάλεια, γι’ αυτόν τον λόγο απομονώνεται. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται η σύγχυση, οι εκτροπές και η νευρικότητα ενός μεγάλου αριθμού εφήβων στις μέρες μας, οι οποίοι προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στον εαυτό τους, τη προβαλλόμενη ψυχαγωγία και τους αγχώδεις ρυθμούς της σύγχρονης ζωής.

Παρόλες τις δυσχέρειες και τους κινδύνους οι νέοι δεν είναι χειρότεροι από τους νέους άλλων εποχών. Σε αρκετά σημεία μάλιστα είναι καλύτεροι ή μπορεί να γίνουν καλύτεροι. Αν κάθε ενήλικας επιτελέσει το καθήκον του ως δίκαιος γονέας, φιλεύσπλαχνος δάσκαλος κι ενεργός πολίτης είναι αδύνατο η νεολαία να μην παραδειγματιστεί και να βελτιωθεί. Είναι απαραίτητο λοιπόν, να μη λησμονηθεί η σημασία των προτύπων συμπεριφοράς γύρω από τον έφηβο, που θα διαδραματίσουν άλλωστε το σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση της κοινωνικής αγωγής και στην κοινωνική του ανάπτυξη.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το κορίτσι και το αγόρι που διανύει την εφηβική ηλικία πλέον κοινωνικοποιείται διαφορετικά και συμμετέχει στη διαμόρφωση του πολιτισμού με διαφορετικό τρόπο απ’ ό, τι στο παρελθόν. Τόσο όλες οι αλλαγές που παρατηρούνται στο παιδί και τον έφηβο σε όλη την αναπτυξιακή του πορεία, όσο και οι αλλαγές που συμβαίνουν στη κοινωνική και πολιτιστική πραγματικότητα, καθορίζουν τη στάση και τις αντιλήψεις του. Ένας έφηβος παλεύει με τον ίδιο του τον εαυτό και η συχνότητα των εντάσεων και των συγκρούσεων, ταυτόχρονα με την ανάγκη του για απομόνωση τον καθιστούν όχι απλώς διαφορετικό, αλλά ιδιαίτερα ξεχωριστό από τους ενήλικες του κοντινού  και όχι μόνο περιβάλλοντός του.

 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ.

 

  • Το θυμικό και η κοινωνικότητα των εφήβων.

Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας οι έφηβοι εκτίθενται σε ποικιλία εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων οι οποίες, μολονότι σπάνια παίρνουν  τη μορφή κάποιας σωματικής ασθένειας, εκδηλώνονται συχνά με ψυχοσωματικά συμπτώματα. Η καλή κατάσταση της υγείας και της λειτουργίας των εφήβων δεν προκύπτει μόνον από την απουσία ασθενειών ή ψυχοσωματικών συμπτωμάτων αλλά προϋποθέτει και την παρουσία παραγόντων που ενισχύουν την ευεξία.5Αγόρια και κορίτσια διαφέρουν ως προς τις ψυχοκοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και ως προς τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η αντίδρασή τους σε αυτές.

Οι θετικές σχέσεις με τους γονείς και η οικογενειακή συνοχή επηρεάζουν την εκδήλωση των συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων,7 ενώ οι συγκρούσεις στον οικογενειακό κύκλο και το άγχος που δηλώνουν τα μέλη συνδέονται με την ύπαρξη δυσκολιών στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά.8 Η ενεργός γονική ανάμειξη στην ανάπτυξη των παιδιών έχει συνδεθεί θετικά με την ψυχολογική ευεξία και την ψυχοκοινωνική προσαρμογή των τελευταίων.

Τα κορίτσια σε σύγκριση με τα αγόρια έχουν γενικά την τάση να εσωστρέφουν τις ανησυχίες, τις δυσκολίες ή τον θυμό τους με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων, ενώ αντίθετα τα αγόρια έχουν την τάση να εξωστρέφουν τις αντιδράσεις τους εκδηλώνοντας συχνότερα επιθετικές ή παραβατικού τύπου συμπεριφορές ( όπως βία, χρήση ναρκωτικών). Εκτός των παραδοσιακών δεικτών νοσηρότητας και θνησιμότητας για την εφηβική ηλικία, η χρήση αυτοαναφορών για την αξιολόγηση της ατομικής υγείας έχει καθιερωθεί πλέον στην έρευνα ως ένα αξιόπιστο εργαλείο για την εκτίμηση του επιπέδου υγείας των εφήβων. Στο πλαίσιο αυτό, ως δείκτες ψυχοκοινωνικής υγείας και ευεξίας χρησιμοποιούνται συχνά η αντίληψη που οι έφηβοι έχουν για την υγεία τους και το επίπεδο ικανοποίησης που αντλούν από τη ζωή. Τόσο η αντίληψη για την υγεία όσο και η ικανοποίηση από τη ζωή συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τη σχολική εμπειρία, τις διαπροσωπικές σχέσεις, και με το κλίμα στην οικογένεια - κυρίως με την ποιότητα της επικοινωνίας του εφήβου με τους γονείς του.

2. Κοινωνικοποίηση και αυτονομία.

Τα παιδιά αναπτύσσονται, καλλιεργούνται και ωριμάζουν συναισθηματικά, ηθικά και κοινωνικά με τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης που θεωρείται διαδικασία αλληλενέργειας με τον κοινωνικό τους περίγυρο. Τα αγόρια και τα κορίτσια στην εφηβική ηλικία βιώνουν συναισθηματική αναταραχή, απώλεια προσανατολισμού και διαφοροποίηση συναισθημάτων. Είναι ασταθή στις πράξεις και στις αποφάσεις τους και γενικότερα επικρατεί ακαταστασία στο μυαλό, στη καρδιά, στις επιθυμίες και στους στόχους τους. Οι έφηβοι βιώνοντας την πλουσιότερη συγκινησιακά περίοδο της ζωής τους, προσπαθούν να απομακρύνουν τους έντονους προβληματισμούς που έχουν και να σταθμίσουν την ένταση και την αστάθεια της ψυχικής τους διάθεσης.13 Όσον αφορά στη σχέση τους με τους άλλους, οι έφηβοι επιθυμούν να συμμετέχουν και να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ομάδας των συνομηλίκων, ενώ ταυτόχρονα αισθάνονται την ανάγκη ανεξαρτητοποίησης από τους ενηλίκους. Η διαδικασία κοινωνικοποίησης του ατόμου και γενικότερα η όλη διαδικασία που οδηγεί τον άνθρωπο στην ώριμη ηλικία είναι μακρόχρονη και εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες. Οι βιολογικοί, οι ψυχολογικοί και οι σωματικοί παράγοντες σε συνδυασμό με τις συνθήκες του περιβάλλοντος είναι καθοριστικοί για τον βαθμό και το επίπεδο της κοινωνικής ωριμότητας που θα φτάσει το άτομο. Βιώνει αυτή τη διαδικασία, για να μπορέσει σταδιακά να μάθει τον τρόπο και τους κανόνες που διέπουν τη ζωή της ομάδας και εξοικειώνεται με τη νοοτροπία πρώτα της οικογένειας, έπειτα του σχολείου, αλλά και άλλων λιγότερο οικείων κοινωνικών συστημάτων. Έτσι, αναπτύσσεται βαθμιαία το πνεύμα του « εμείς » και της συνεργασίας, ώστε να λειτουργεί μέσα στο πλαίσιο της ομάδας και να συντελεί στην επίτευξη των στόχων της χωρίς να εμποδίζεται να εκφράσει την ιδιοτυπία του. Γεννιέται μάλιστα η τάση για αυτονομία, η οποία τις περισσότερες φορές εκδηλώνεται με προστριβές και διενέξεις με τους γονείς του. Αυτό οφείλεται στην έντονη επιθυμία του να αποκτήσει μόνος τη δική του παρέα και να ακολουθεί τους κανόνες ανεξάρτητα από τις επιδράσεις των άλλων ανθρώπων και από τις εξωτερικές συνθήκες. Έτσι, τόσο το αγόρι όσο και το κορίτσι στην εφηβική ηλικία διαμορφώνει και δομεί τη ζωή του με τον δικό του τρόπο, διαμορφώνει πεποιθήσεις, αξιολογεί καταστάσεις και ενεργεί με συγκεκριμένο τρόπο και με κριτήρια που δεν του τα επιβάλλουν αυθεντίες.

Βέβαια ο ρόλος της οικογένειας είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη στενών φιλικών δεσμών. Οι έφηβοι που έχουν καλές σχέσεις και υγιή επικοινωνία στην οικογένειά τους και λαμβάνουν ικανοποιητική συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους, φαίνεται να αναπτύσσουν μακροχρόνια πιο στενές φιλικές  σχέσεις. Επίσης, η καλή ποιότητα των φιλικών σχέσεων των εφήβων φαίνεται να συνδέεται με τον εγκρατή έλεγχο των γονιών για τις δραστηριότητές τους. Μελέτες έχουν επισημάνει ότι η επαρκής γνώση των γονιών για τις δραστηριότητες των παιδιών σχετικά με τους φίλους, το σχολείο και τον ελεύθερο χρόνο αποτελούν σημαντικό προστατευτικό παράγοντα για την εμπλοκή τους σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, όσο μεγαλώνουν οι έφηβοι τείνουν να αντιδρούν όλο και πιο αρνητικά στις προσπάθειες των γονιών τους για έλεγχο και οριοθέτηση, κάτι που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της αυτονόμησής τους από την οικογένεια.

Η προσωπική αυτονομία του εφήβου συνδέεται με την ελεύθερη βούληση, την αυτοδιάθεση και την ιεράρχηση των βουλήσεων. Είναι αυτόνομος και ενεργεί με βάση ένα αξιολογικό σύστημα το οποίο δεν προέρχεται από ορισμένη εξουσία, αλλά είναι θεμελιωμένο στη δική του ελεύθερη επιλογή. Αυτό σημαίνει ότι τα κριτήρια της αυτό - αξιολόγησης βρίσκονται στο ίδιο το αυτόνομο πρόσωπο. Η αυτονομία του εφήβου δε θα τον οδηγήσει υποχρεωτικά στην απομόνωση ούτε στην μοναξιά. Οι έφηβοι ζουν σε μια κοινωνία που διέπεται από κοινωνικούς κανόνες και κοινές αρχές, με βάση τους οποίους θα μπορέσουν να θεμελιώσουν την αυτο – αξιολόγησή τους. Επειδή υπάρχει αυτή η κοινωνική εξάρτηση, το αξιολογικό σύστημα προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το αξιολογικό σύστημα της κοινότητάς τους.

Η προσωπική αυτονομία είναι ένα ιδανικό προς το οποίο αποβλέπει το άτομο. Αποτελεί έναν στόχο, ο οποίος επιτυγχάνεται προοδευτικά με συνεχή και ιδιαίτερη καταβολή προσπάθειας στην οποία συμμετέχει όλο του το Εγώ. Δεν είναι δυνατό βέβαια να την επιτύχει σε απόλυτο βαθμό και αυτό αποδεικνύεται από κάποια αντικειμενικά και προφανή γεγονότα της ζωής. Είναι γεγονός ότι κάθε άνθρωπος κινείται και ενεργεί μέσα σε ένα ορισμένο πλαίσιο, που προσδιορίζεται από το παρελθόν του και το περιβάλλον στο οποίο ζει, τα οποία βέβαια δεν είναι δικής του επιλογής.

Για να χαρακτηριστεί ένα άτομο αυτόνομο, είναι απαραίτητο τα κριτήρια που έχει κάνει αποδεκτά και με βάση τα οποία διαμορφώνει τις πεποιθήσεις, κάνει κρίσεις ή παίρνει αποφάσεις, να τα υποβάλλει συνεχώς σε έλεγχο και επανεξέταση για να διαπιστωθεί η εγκυρότητά τους. Αν όμως στη πορεία - ενώ έχει αποφασίσει μια σειρά πράξεων - από ατολμία δεν ενεργεί, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί πια ως αυτόνομο.22

3. Κοινωνική ανάπτυξη στην εφηβεία.

Οι κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν ότι οι δυτικές κοινωνίες ορίζουν στα άτομα αντιφατικές κοινωνικές απαιτήσεις και οι ανθρώπινες σχέσεις είναι πιο εύθραυστες από ποτέ. Ο Hinde υποστήριξε ότι όλα τα είδη των σχέσεων πρέπει να μελετούνται μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο.23 Ο τρόπος όμως με τον οποίο γίνονται οι αλληλοεπιδράσεις σε μια κοινωνία διαμορφώνει και το είδος των σχέσεων που καλλιεργούνται. Το πολιτισμικό πλαίσιο επηρεάζει τις βιολογικές  τάσεις που θα καλλιεργηθούν ή που θα απομακρυνθούν, οπότε μια διαλεκτική σχέση υφίσταται ανάμεσα στα άτομα και στις αλληλοεπιδράσεις με τους άλλους, στο πολιτισμικό τους πλαίσιο. Ο κάθε παράγοντας επηρεάζεται από αυτούς και επηρεάζει τους άλλους.

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν και αναμένουν τη συμπεριφορά του έφηβου αγοριού και κοριτσιού, συχνά η στάση τους απέναντι στην εφηβεία είναι συγκεχυμένη. Ένας γονέας ή ένας δάσκαλος είναι πολύ πιθανόν να αντιμετωπίζει έναν έφηβο σαν να είναι ακόμα ένα μικρό παιδί, αλλά ένας συνομήλικος σαν να είναι μεγάλος. Οι έφηβοι δέχονται διαφορετική αντιμετώπιση από το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον, ενώ ταυτόχρονα οι συναναστροφές τους διαφέρουν, διότι η ομάδα των συνομηλίκων μπορεί να έχει διαφορετικές θρησκευτικές, πολιτικές ή κοινωνικές αντιλήψεις. Αντί λοιπόν οι έφηβοι να ακολουθούν πιστά τις πεποιθήσεις των γονέων τους - δεχόμενοι τόσες και τέτοιες επιρροές - αποφασίζουν να κάνουν μόνοι τους τις επιλογές τους. Αυτό όμως μπορεί να δημιουργήσει προστριβές και ένταση στο σπίτι για θέματα όπως το ντύσιμο, οι ώρες του ύπνου, η επιστροφή στο σπίτι αργά το βράδυ.

Από την άλλη πλευρά, όταν οι γονείς επιτρέπουν στους εφήβους να κάνουν οτιδήποτε θέλουν δεν φαίνεται να ωφελούνται από την απόλυτη ελευθερία κινήσεων. Είναι σημαντικό οι γονείς να αφήνουν ορισμένα περιθώρια προσωπικής έκφρασης στους εφήβους, είναι καλό όμως να γνωρίζουν σε γενικές γραμμές τις σκέψεις και τις κινήσεις των παιδιών τους, ώστε να τα προφυλάξουν σε περίπτωση που παρασυρθούν.

Τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια στην εφηβική ηλικία ωφελούνται όταν έχουν μια ομάδα φίλων. Οι φιλίες δε περιορίζονται πλέον στις κοινές δραστηριότητες, γιατί οι έφηβοι αποκτούν σταθερές φιλίες εμπιστοσύνης, αλληλοκατανόησης και μοιράζονται με τους φίλους τους προβληματισμούς και τα συναισθήματά τους. Τα κορίτσια έχουν συνήθως πιο στενές ομόφυλες φιλίες, ενώ τα αγόρια προτιμούν μια πιο χαλαρή ομάδα φίλων. Η κλειστή κοινωνική ομάδα τούς επιτρέπει την ανάπτυξη του αισθήματος του ανήκειν, της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης.

Στην ομάδα των συνομηλίκων νιώθουν οι έφηβοι άνετα να μιλήσουν, να εκφραστούν όπως θέλουν, να αποκαλύψουν σκέψεις ή συναισθήματα, που η αποκάλυψή τους σε ενήλικες μπορεί να τρομάξει και προκαλέσει ανησυχία. Οι έφηβοι επιθυμούν να συναναστρέφονται με πέντε ή έξι άτομα του ίδιου φύλου ή μερικές φορές και των δύο φύλων. Οι ομάδες που σχηματίζουν άλλοτε έχουν συγκεκριμένους στόχους και σκοπούς και άλλοτε όχι. Οι σκοποί τους μπορεί να είναι υψηλοί, αγαθοί, σύμφωνοι με τις κοινωνικές αρχές και αξίες. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις, που οι επιδιώξεις των νέων συγκρούονται με τους γραπτούς και τους άγραφους νόμους της κοινωνίας, γεγονός που οφείλεται στην έντονη και ακραία τάση των νέων για ανεξαρτησία.

Αξίζει να αναφέρουμε πως το αγόρι και το κορίτσι στην εφηβική ηλικία προσπαθώντας να κατακτήσει την ωριμότητά του και να επιτύχει την ομαλή κοινωνικοποίησή του, οφείλει να κατακτήσει ορισμένους αναπτυξιακούς στόχους μεταξύ των οποίων είναι :

  • να απαντήσει σε φιλοσοφικά ερωτήματα που το απασχολούν, για να ξεπεράσει τα προσωπικά του αδιέξοδα.
  • να αποδεχτεί τον καινούργιο του εαυτό.
  • να κατορθώσει να αποκτήσει συναισθηματική αυτονομία από τα κοντινά μέλη της οικογένειάς του όπως οι γονείς και τα αδέρφια.
  • να αποκτήσει σχέσεις     αμοιβαιότητας     και     αλληλοκατανόησης με συνομηλίκους και των δύο φύλων.
  • να διαμορφώσει υγιή ετεροφυλική σχέση και να συνειδητοποιήσει το ρόλο του φύλου του, και
  • να αποκτήσει όλα τα εφόδια που του είναι απαραίτητα για την ενεργό συμμετοχή του στην κοινωνική και πολιτική ζωή.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η μονοδιάστατη ενασχόληση των εφήβων με τη γνώση, την τεχνολογία και την υλική ευμάρεια οδηγεί στην ψυχική απομόνωση και ατροφία, η οποία καταλήγει στην εσωτερική ανισορροπία και ενθαρρύνει την απομάκρυνση από ηθικές αρχές. Γι’ αυτούς τους λόγους οι έφηβοι καταφεύγουν συχνά σε υποκατάστατα, προκειμένου να ικανοποιήσουν τις βαθύτερες πνευματικές τους ανάγκες. Η επιστήμη και η λογική προσδίδουν κύρος και αναμφισβήτητη βεβαιότητα, όμως αδυνατούν να δώσουν απαντήσεις στους εφηβικούς προβληματισμούς.

Η αγωγή των εφήβων επιτυγχάνεται από τους φορείς κοινωνικοποίησης μεταξύ των οποίων οι πιο σημαντικοί είναι η οικογένεια, το σχολείο και το κοινωνικό περιβάλλον. Κάθε φορέας επηρεάζει τον τρόπο σκέψης του παιδιού, το οποίο δε παύει να δέχεται αμέτρητα ερεθίσματα από ανθρώπους με διαφορετική νοοτροπία, μορφωτικό και κοινωνικό επίπεδο, που ασφαλώς εκούσια ή αθέλητα θα αφήσουν το δικό τους σημάδι στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του. Η τελική, ωστόσο, απόφαση πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά από τον ίδιο τον έφηβο, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα να αποβάλλει, όποτε επιθυμήσει, όσα κάποτε δέχτηκε.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Ελληνόγλωσση.
  • Hayes, Εισαγωγή στην Ψυχολογία = Hayes N., Εισαγωγή στην Ψυχολογία, 2, επόπτ. ελληνικής έκδοσης Παρασκευόπουλος Ι. Ν., Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα
  • Tucker, Εφηβεία = Tucker N., Εφηβεία, ωριμότητα και τρίτη ηλικία, Εξελικτική Ψυχολογία 4, μετάφραση Γαλανάκη Ευαγ., επιμέλεια Γιαννίτσας Ν. Δ., επόπτης ελληνικής έκδοσης Παρασκευόπουλος Ι. Ν., Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα
  • Δερβίσης, Ψυχολογία = Δερβίσης Σ. Ν., Ψυχολογία και Οδηγητική της προσωπικότητας του αναπτυσσόμενου ανθρώπου, Θεσσαλονίκη
  • Κασσωτάκης, Ο έφηβος = Κασσωτάκης Μ. Ι., Ο έφηβος και τα προβλήματά του, Αθήνα
  • Κοσμόπουλος, Ψυχολογία = Κοσμόπουλος Α., Ψυχολογία και Οδηγητική της παιδικής και νεανικής ηλικίας, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα
  • Μαραγκουδάκη Ε., Εκπαίδευση και διάκριση των φύλων - Παιδικά αναγνώσματα στο νηπιαγωγείο, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 2003, σ.
  • Μελανίτης, Η εφηβική ηλικία = Μελανίτης Ν., Η εφηβική ηλικία και τα προβλήματά της, Αθήνα
  • Παρασκευόπουλος, Εξελικτική ψυχολογία = Παρασκευόπουλος Ι. Ν., Εξελικτική ψυχολογία - Εφηβική ηλικία, 4, Αθήνα
  • Στρίφτου – Κριαρά, Ψυχολογικά και Παιδαγωγικά μελετήματα = Στρίφτου – Κριαρά Αικ., Ψυχολογικά και Παιδαγωγικά μελετήματα και άρθρα, Θεσσαλονίκη

2.Ξενόγλωσση

 

  • Barber B.K., Stolz H.E., Olsen J.A. (2005). Parental support, psychological control, and behavioral control: assessing relevance across time, culture, and method. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70: σσ. 1 
  • Crick, N. R., & Zahn-Waxler, C. (2003). The development of psychopathology in females and males: Current progress and future challenges. Development and Psychopathology, 15, σσ. 719 – 742.
  • Cui M., Conger R.D., Bryant C.M., Elder G.H.Jr. (2002). Parental behavior and the quality of adolescent friendships: a socialcontextual perspective. J of Marriage & Family, 64: σσ. 676 -
  • Cuypers S., Is Personal Autonomy the First Principle of Education ?, Journal of Philosophy of Education 26, 1 ( 1992 ), σσ. 5 –
  • Diener E., Diener M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 68, σσ. 653 -
  • Flouri & Buchanan, 2003 = Flouri, E. & Buchanan, A. ( 2003 ). The role of father involvement in children’s later mental health. Journal of Adolescence, 26, σσ. 63 –
  • Haugland S., Wold B., Stevenson J., Aaroe L.E., Woynarowska B. (2001). Subjective health complaints in adolescence. A cross-national comparison of prevalence and dimensionality. European Journal of Public Health, 11, σσ. 4 - 10.
  • Hinde R. A., Individuals Relationships and Culture : Links Between Ethology and the Social Sciences, Cambridge University Press, Cambridge 1987, σ.
  • Ilder E.L., Benyamani Y. (1997). Self-rated health and mortality: a review of twenty-seven community studies. Journal of Health & Social Behavior, 38, σσ. 21 -
  • Jerden L., Burell G., Stenlund H., Weinehall L., Bergstrom E. (2011). Gender differences and predictors of self-rated health development among Swedish adolescents. Journal of Adolescent Health. 48(2), σσ. 143 -
  • Kovacs, 1997 = Kovacs, M. ( 1997 ). Depresiive disorders in Archives of General Psychiatry, 46, σσ. 776 – 782.
  • Lucia & Breslau, 2006 = Lucia, V.C. & Breslau, N. ( 2006 ). Family cohesion and children’s behavior problems: A longitudinal investigation. Phychiatry Research, 141, σσ. 141 –
  • Masche J.G. (2010). Explanation of normative declines in parents’ knowledge about their adolescent children. J Adolesc, 33: σσ. 271 -
  • Meakin D., The Justification of Religious Education, British Journal of Religious Education, 2, 1 ( 1979 ), σ.
  • Seligman M.E., Csikszentmihalyi M. (2000). Positive psychology. An introduction. American Psychologist, 55, σσ. 5 -

Συγγραφέας: Γεωργία Λεμπέση

Η Θέση του Κράτους και της Εκκλησίας στο Ζήτημα της Αμβλώσεως

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΒΛΩΣΕΩΣ

 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το θέμα της αμβλώσεως έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες και συγκρούσεις τόσο ανάμεσα στον απλό λαό, όσο και στους κόλπους της Εκκλησίας και του Κράτους. Δίνεται διττή ερμηνεία στην πράξη της αμβλώσεως ανάλογα με το πρόσωπο που καλείται να πάρει θέση σε αυτό το ζήτημα.

Παραδεχόμαστε ότι είναι αδύνατη η σύγκριση των απόψεων της κάθε πλευράς, διότι το Κράτος και η Εκκλησία αποτελούν διαφορετικούς φορείς και αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα από αλλότρια οπτική γωνία. Πιστεύουμε ωστόσο ότι το θέμα έχει αναλυθεί σε ικανοποιητικό βαθμό και ο αναγνώστης βρίσκεται στη θέση να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα και να σχηματίσει τη προσωπική του άποψη.

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένα οξύτατο πρόβλημα της εποχής μας με μεγάλες ηθικές και κοινωνικές διαστάσεις είναι η πράξη της αμβλώσεως. Η οξύτητα του προβλήματος «οφείλεται στην προχειρότητα με την οποία συνήθως αποφασίζεται η διακοπή της κυήσεως και στην ανευθυνότητα με την οποία πραγματοποιείται».1

Θεωρείται αναγκαία η συμμετοχής της Εκκλησίας στην αντιμετώπιση και την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η άμβλωση, διότι σκοπός δεν είναι να παραμένει στο περιθώριο, αλλά να προσεγγίζει τον άνθρωπο σε όλες τις πτυχές και τις εκφάνσεις της ζωής του.2 Βέβαια, τα κοινωνικά προβλήματα αντιμετωπίζονται και με την πολιτική της οποίας η συνεισφορά δεν υποτιμάται. Μελετώντας το Ποινικό Δίκαιο έχουμε τη δυνατότητα να καταλάβουμε ότι η πολιτική είναι επίσης απαραίτητη, διότι οι πολίτες εξασφαλίζουν τα δικαιώματά τους, οριοθετούνται οι υποχρεώσεις τους γνωρίζοντας με αυτό τον τρόπο τις συνέπειες της οποιασδήποτε ενέργειάς τους.

Ωστόσο, η πολιτική μπορεί να λειτουργήσει ορθά3 σε συνδυασμό με το χριστιανικό πνεύμα, την παρέμβαση της Εκκλησίας στο ζήτημα της αμβλώσεως. Διότι μόνο τότε είναι δυνατόν να προβούμε σε μια ολοκληρωμένη θεώρηση και ορθή κρίση για το θέμα αυτό.

Α. Η θέση του Κράτους στο ζήτημα της αμβλώσεως.

α. Πότε αρχίζει η ανθρώπινη ζωή σύμφωνα με το Ποινικό δίκαιο.

Καταρχήν κρίνεται αναγκαίο να οριστεί πότε αρχίζει να υπάρχει η ανθρώπινη ζωή με βάση το ποινικό δίκαιο. Σύμφωνα λοιπόν με την επικρατέστερη άποψη, ανθρώπινη ζωή αρχίζει να υφίσταται από τη στιγμή που το νεογνό ξεκινά να εξέρχεται από την μητρική κοιλία.4 Το νεογνό για να μπορέσει να θεωρηθεί ότι είναι άνθρωπος είναι ανάγκη να επιζήσει και ελάχιστο χρόνο μετά τον τοκετό.

β. Το έμβρυο δεν είναι υποκείμενο συνταγματικού δικαιώματος.

Σύμφωνα με την ελληνική έννομη τάξη το έμβρυο δεν θεωρείται υποκείμενο δικαίου, παρά μόνο μετά την γέννησή του. Δεν του αναγνωρίζονται δικαιώματα με μόνη εξαίρεση τα κληρονομικά και με την προϋπόθεση να γεννηθεί ζωντανό. Βέβαια, το ελληνικό δίκαιο πάντοτε προστάτευε τον κυοφορούμενο, αυτό όμως δεν ήταν υποκείμενο δικαιώματος αλλά αντικείμενο προστασίας.5 Το έμβρυο αναγνωρίζεται ως ένα ανεξάρτητο έννομο αγαθό, έστω και αν η ύπαρξη του εμβρύου εξαρτάται απόλυτα από τον οργανισμό της μητέρας.6

 γ. Η έννοια της πράξης της αμβλώσεως με βάση το Ποινικό δίκαιο.

Άμβλωση είναι η διακοπή της εγκυμοσύνης που προκαλείται με τεχνητά μέσα καταστρέφοντας το κυοφορούμενο έμβρυο, από το χρονικό σημείο της σύλληψης μέχρι και της έναρξης του τοκετού. Στη κοινή γλώσσα η «άμβλωση» αποδίδεται με τον γενικό όρο «έκτρωση», αν και στη νομική γλώσσα υποδηλώνει μόνο έναν από τους τρόπους της αμβλώσεως. Έκτρωση είναι η άμβλωση που πραγματοποιείται με την πρόωρη έξοδο, τη τεχνητή αποβολή του εμβρύου από τη μητρική κοιλία και η πρόκληση του θανάτου του με αυτόν τον τρόπο, ενώ η άμβλωση γίνεται όταν καταστρέφεται το έμβρυο μέσα στη μητρική κοιλία με κάθε άλλο δυνατό τρόπο. Γενικότερα η άμβλωση τιμωρείται αυστηρά από τον ποινικό νόμο, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που η άμβλωση επιτρέπεται για σοβαρούς λόγους υγείας ή κατόπιν εγκληματικής ενέργειας. Εφόσον οι λόγοι προβλέπονται από ειδικές διατάξεις του νόμου η άμβλωση δεν αποτελεί αδίκημα και επομένως παραμένει ατιμώρητη.

δ. Tα ενεργητικά υποκείμενα της αμβλώσεως σύμφωνα με τον νόμο.

 

Ενεργητικό υποκείμενο της πράξης της αμβλώσεως σύμφωνα με τον νόμο μπορεί να είναι i. η ίδια η έγκυος και ii. οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο.

i.Ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως η ίδια η έγκυος.

Η ίδια η έγκυος όταν επιφέρει από μόνη της την άμβλωση του εμβρύου που κυοφορεί μπορεί είτε με αυτοπρόσωπη, ιδιόχειρη ενέργεια είτε χρησιμοποιώντας ως όργανο άλλο πρόσωπο. Μπορεί δηλαδή είτε να κάνει από μόνη της αμβλωτική ένεση ή να πάρει με δική της πρωτοβουλία κάποιο εκτρωτικό φάρμακο. Είτε να αναθέσει σε κάποιον φίλο, φίλη ή συγγενή της να της κάνει την ένεση πείθοντας τον ότι πρόκειται για ένεση βιταμινών ή να παραπλανήσει τον γιατρό λέγοντάς του ότι υπέστη φυσική αποβολή του εμβρύου οπότε χρειάζεται να καθαρίσει δήθεν τα υπολείμματα. Και σε αυτήν την περίπτωση που χρησιμοποιεί η έγκυος τρίτα πρόσωπα, η ίδια είναι αυτουργός του εγκλήματος και όχι συνεργός ή ηθικός αυτουργός.

Είναι αξιοσημείωτο επιπλέον, ότι τιμωρείται το πρόσωπο που απλώς προμηθεύει στην έγκυο τα απαιτούμενα αμβλωτικά μέσα. Λέγοντας προμηθεύει εννοούμε ότι θέτει στη διάθεση της εγκύου τα μέσα της αμβλώσεως. Η προμήθεια μπορεί να γίνει στην έγκυο όχι μόνο απευθείας αλλά και με ενδιάμεσο πρόσωπο. Οπότε η προμήθεια τιμωρείται μόνο όταν γίνεται προς την ίδια την έγκυο και όχι προς τρίτο πρόσωπο.

Όταν κάποιος απλώς συνιστά στην έγκυο να γίνει χρήση αμβλωτικών μέσων, δεν προμηθεύει οπότε η πράξη δεν εμπίπτει στη σχετική διάταξη.13 Εάν έχει συμβεί η πράξη της προμήθειας αλλά δεν έγινε η άμβλωση ούτε καν απόπειρα τότε η πράξη παραμένει ατιμώρητη.

ii.    Ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως κάποιο άλλο πρόσωπο εκτός της εγκύου.

 

Η άμβλωση μπορεί να επιτευχθεί από κάποιο άλλο πρόσωπο και αυτό να θεωρηθεί ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως. Αυτό το τρίτο πρόσωπο μπορεί να διαπράττει την άμβλωση με την συναίνεση της εγκύου ή να προμηθεύει σε αυτήν τα μέσα για να επιφέρει τον θάνατο στο έμβρυο.

Ο τρίτος που κάνει την άμβλωση με την συναίνεση της εγκύου τιμωρείται ως αυτουργός και η έγκυος ως συναυτουργός. Όταν η έγκυος δηλαδή προσέρχεται στον γιατρό και ζητά να της κάνει άμβλωση, η οποία και πραγματοποιείται · ο γιατρός είναι ο αυτουργός και η γυναίκα συναυτουργός. Σε περίπτωση ωστόσο, που η έγκυος συμφώνησε να γίνει η άμβλωση με ορισμένο μέσο και ο τρίτος χρησιμοποίησε άλλο μέσο, ο δράστης κρίνεται ότι ενεργεί χωρίς τη συναίνεση της εγκύου.

Αξίζει να υπογραμμίσουμε και τη περίπτωση εκείνη που ο τρίτος ενεργεί την άμβλωση χωρίς τη συναίνεση της γυναίκας, “παρά την θέλησίν της”. Αυτή είναι η βαρύτερη μορφή του εγκλήματος της αμβλώσεως διότι ο δράστης εκδηλώνει εντονότερη εγκληματική βούληση και συμπεριφορά που στρέφεται τόσο κατά του εμβρύου όσο και κατά της εγκύου αφού ενεργεί εναντίον της, θέτοντας με αυτόν τον τρόπο σε κίνδυνο την υγεία της ή ακόμα και τη ζωή της. Ο δράστης ενεργεί “παρά την θέλησίν της” γυναίκας όταν αυτή δε συμφωνεί, όταν έχει άγνοια, όταν αυτή εναντιώνεται στην άμβλωση, ρητά ή σιωπηρά, και στη περίπτωση που δεν εκφράζει καθόλου την βούληση της τη συγκεκριμένη στιγμή. Αυτό συμβαίνει όταν η έγκυος αγνοεί ότι της γίνεται άμβλωση και επομένως δεν εκφράζει καμιά βούληση είτε θετική είτε αρνητική σχετικά με την διενέργεια ή μη της αμβλώσεως.

ε. Οι επιτρεπόμενες αμβλώσεις.

Όταν συντρέχουν ορισμένες εξαιρετικές περιστάσεις, η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη αν και τελείται εκ δόλου.Ο νόμος δηλαδή κάτω από τις έκτακτες αυτές συνθήκες και με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν κάποιοι όροι συγκεκριμένοι που τους αξιώνει, τους ανέχεται, επιτρέπει την άμβλωση και μάλιστα δε τη θεωρεί άδικη πράξη.

Οι επιτρεπόμενες αυτές αμβλώσεις διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες : i. την “ιατρικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση, ii. την ”ηθικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση και iii. την ”ευγονικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση.H λεγόμενη “κοινωνικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση, η οποία αποσκοπεί στην αποτροπή της βαρειάς οικονομικής κατάστασης και ανάγκης που θα βρεθεί το μελλογέννητο δεν έχει γίνει αποδεκτή, προς το παρόν, από την ελληνική νομοθεσία.

Η πράξη της “ ιατρικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως δεν είναι άδικη και μένει ατιμώρητη. Για να είναι ιατρικώς ενδεδειγμένη μια άμβλωση πρέπει να γίνεται με σκοπό την αποτροπή κινδύνου της ζωής ή σπουδαίας και διαρκούς βλάβης της υγείας της κυοφορούσης. Η πράξη πρέπει να εκτελείται από ιατρό και η ανάγκη της αμβλώσεως να πιστοποιείται από δεύτερο ιατρό.

Στην περίπτωση της ”ηθικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως το κυοφορούμενο έμβρυο είναι προϊόν εγκληματικής ενέργειας σε βάρος της γυναίκας. Ο νόμος επιτρέπει την άμβλωση και δε τη θεωρεί άδικη για να αποφύγει η γυναίκα περαιτέρω δυσάρεστες, ηθικής κυρίως φύσεως, προεκτάσεις του συντελεσθέντος εγκλήματος. Σύμφωνα λοιπόν με τον νόμο η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη όταν η σύλληψη έγινε  ύστερα από βιασμό, από κατάχρηση ανικάνου προς αντίσταση, από αποπλάνηση κόρης ηλικίας κατώτερης των 15 ετών ή από αιμομιξία. Η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη όταν υπάρχει η συγκατάθεση της παθούσης εγκύου για την διενέργεια της αμβλώσεως και η εκτέλεση της αμβλώσεως γίνεται από ιατρό · διαφορετικά η πράξη είναι αξιόποινη. Για να επιτραπεί η άμβλωση, αρκεί η πράξη να έχει τη νομοτυπική μορφή του εγκλήματος της αμβλώσεως και είναι αδιάφορο αν ο δράστης μένει ατιμώρητος.

Ο Ποινικός Κώδικας δεν θεωρεί αξιόποινη την πράξη της αμβλώσεως στην περίπτωση της λεγόμενης ”ευγονικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως. Εκείνης δηλαδή της αμβλώσεως που διενεργείται για να αποφευχθεί η γέννηση καχεκτικού, αναπήρου ή πνευματικά καθυστερημένου παιδιού. Επιτρέπεται η τεχνητή έκτρωση ή άμβλωση μέχρι και της 20ης εβδομάδος σε περιπτώσεις  που έχουν διαγνωστεί με  τα σύγχρονα μέσα προγνωστικού ελέγχου σοβαρές ανωμαλίες του εμβρύου που συνεπάγεται την γέννηση παθολογικών νεογνών.

 Β. Η θέση της Εκκλησίας στο ζήτημα της αμβλώσεως. α. Η ζωή είναι δώρο του Θεού.

Η ζωή είναι δώρο της αγάπης του Θεού. Ο Θεός είναι εκείνος που παρέχει τη ζωή διότι αυτός ο ίδιος είναι η κύρια πηγή της ζωής. Η ζωή ανεξαιρέτως όλων των κτιστών και πεπερασμένων όντων υπάρχει με τη μετοχή της ζωοποιού ενεργείας του Λόγου του Θεού που σύμφωνα με τον συγγραφέα του τετάρτου Ευαγγελίου και τους θείους Πατέρας της Εκκλησίας, είναι «αυτοζωή, αυτοσοφία, αυτοαγαθό, αυτοαλήθεια». Ολόκληρος ο κόσμος και κατά συνέπεια ακόμη και το έμβρυο αποτελεί μέρος αυτού και είναι δημιούργημα της απόλυτης προσωπικής δημιουργικής θελήσεως και αγάπης του Θεού.

β. Η κρίση της Εκκλησίας για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων.

 

Καταρχήν κρίνεται απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι όταν κρίνει η Εκκλησία δεν κρίνουν τα άτομα που την απαρτίζουν. Κρίνουν οι Λειτουργοί της Εκκλησίας, όχι όμως τα άτομα και όχι για την ικανοποίηση ανθρώπινων παθών ή ως εκδικητές προσωπικών προσβολών. Κρίνουν ως φορείς της υπέρτατης πνευματικής εξουσίας με την οποία ο Κύριος εφοδίασε την Εκκλησία Αυτού.

Εν συνεχεία, η Εκκλησία διαμαρτύρεται για την νομιμοποίηση των αμβλώσεων γιατί είναι φρουρός του υπέρτατου Ηθικού Νόμου. Δεν είναι δυνατό να παραμένει

απαθής όταν νομιμοποιούνται αυτές οι πράξεις, οι αμβλώσεις που χαρακτηρίζονται από την Εκκλησία ως εγκλήματα. Η Εκκλησία είναι Φύλακας της παρακαταθήκης του Θεανθρώπου Ιδρυτή της, επιφορτίζεται με το ηθικό χρέος να προστατέψει την

«εξόντωση χιλιάδων αθώων πλασμάτων», τα οποία έχουν αναφαίρετα δικαιώματα από το ύψιστο και θεοδώρητο αγαθό της ζωής.

Η ηγεσία της Εκκλησίας δε διακρίνει τη ζωή όταν είναι έμβρυο και τη ζωή όταν γεννηθεί το έμβρυο, εμμένει στην νομική προστασία του από τη στιγμή της σύλληψής του. Τάσσεται εναντίον κάθε είδους φόνου όπως στην περίπτωση της αμβλώσεως.  Η αυστηρή θέση της Εκκλησίας δε πρέπει να ληφθεί ως παντελή άρνηση οποιασδήποτε έκτρωσης, διότι μόνο από καθαρά κοινωνική και κοινωνιολογική άποψη να το θεωρήσουμε είναι παντελώς αδύνατο. Το σημείο αυτό το γνωρίζει πολύ καλά η Εκκλησία και έχει βαθιά συνείδηση του γεγονότος ότι η έκτρωση στη σημερινή τεχνοκρατούμενη εποχή αποτελεί πασιφανή πραγματικότητα που ολοένα και περισσότερο αυξάνει με ανησυχητικό βαθμό.

Ο σεβασμός όμως της ζωής του εν δυνάμει εμβρύου είναι βασικό δίδαγμα ολόκληρου του Χριστιανισμού. Ο Θεός έπλασε τον άντρα και την γυναίκα ικανούς να δημιουργούν νέες υπάρξεις κατ’ εικόνα και ομοίωσή τους και με την δική Του ευλογία το σπέρμα του ανθρώπου πληθύνθηκε. Η άμβλωση επομένως είναι ενέργεια που έρχεται ευθέως σε αντίθεση με την κλήση του Θεού για τεκνοποιΐα. Η χριστιανική κοινότητα πάντα θεωρούσε και θεωρεί τη πράξη της άμβλωσης εγκληματική, πράγμα που αποκαλύπτεται από τους αυστηρούς Κανόνες διότι σύμφωνα με την ευαγγελική ηθική κάθε ανθρώπινη ζωή είναι ιερή και απαραβίαστη.

Η Εκκλησία σέβεται τους κανόνες της και αποβλέπει στη σωτηρία του ανθρώπου γιατί έχει πλήρη και βαθιά συνείδηση της αξίας του «υπέρτατου αγαθού» που αποκαλείται ζωή. Έχει ως απώτερο στόχο την ανύψωση του χαμηλού βιολογικού επιπέδου ενστίκτων του ανθρώπου στα πλέον υψηλά επίπεδα της αξίας, της λογικής

και της ηθικής συνειδήσεως. Γι΄ αυτούς τους λόγους λοιπόν δεν μπορεί να ταχθεί υπέρ των αμβλώσεων και να προσδώσει ηθικό χαρακτήρα και νομιμότητα σε μία πράξη που τη χαρακτηρίζει «ανήθικη, απαίσια, απάνθρωπη και άνανδρη».

Παρ’ όλες τις αντιδράσεις της Πολιτείας για τη στάση της Εκκλησίας στο θέμα των αμβλώσεων, η Εκκλησία πρεσβεύει πως όλοι έχουν γνώμη για οποιοδήποτε εθνικό ή κοινωνικό ζήτημα πόσο μάλλον για το συγκεκριμένο. Οι αμβλώσεις είναι ζήτημα εθνικό, κοινωνικό, ηθικό και ταυτόχρονα έχει θρησκευτικό χαρακτήρα. Οπότε η ανάγκη να πάρει τη δική της θέση η Εκκλησία είναι λογική. Η Εκκλησία υποστηρίζει ότι αυτοί που κυβερνούν τη χώρα πρέπει να έχουν συνείδηση, ενώ παράλληλα οφείλουν να λαμβάνουν αποφάσεις σκεπτόμενοι ότι είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Είναι μέλη της Εκκλησίας και έχουν το ηθικό χρέος να μένουν πιστοί στους κανόνες της.

 ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ύστερα από συστηματική μελέτη και ανάλυση των θέσεων της Εκκλησίας και του Κράτους παρατηρούμε τη διαφοροποίησή τους όσον αφορά τη προσέγγισή τους στο ζήτημα της αμβλώσεως.

Η Εκκλησία, ή καλύτερα τα άτομα που την αντιπροσωπεύουν και μιλούν εκ μέρους της, πρεσβεύουν αντιτίθεται στην νομιμοποίηση της αμβλώσεως και σε όσους υποστηρίζουν την πράξη αυτή, την χαρακτηρίζει εγκληματική ενέργεια και φόνο προμελετημένο. Αντίθετα, το Κράτος υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη ζωή αρχίζει μετά την γέννηση του ανθρώπου οπότε η άμβλωση δεν λογίζεται ως θάνατος ανθρώπου.

Καλό είναι να γίνει συνείδηση ότι το ζήτημα της αμβλώσεως δεν είναι μονομερές θέμα και οι απόψεις διίστανται για το ορθό, το πρέπον και το ηθικό. Αξίζει να σημειωθεί, ότι ίσως τελικά μια τέτοια είδους πράξη, εξαρτάται από τη προσωπική βούληση του κάθε ανθρώπου.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αμβλώσεις = Χρυσόστομος (Γεράσιμος Ζαφείρης), Επισκ., Αι αμβλώσεις και η Ορθόδοξος Εκκλησία θέσις και αντίθεσις, Αθήναι
  • Εγκλήματα = Συμεωνίδου – Καστανίδου Ελένη, Εγκλήματα κατά της ζωής (Άρθρα 299 – 307 ΠΚ), εκδ. Σακκουλά, Αθήνα – Θεσσαλονίκη 20012 .
  • Εκκλησία = Λέκκος Ε. Π., Εκτρώσεις - φεμινιστική, νομική, ιατρική, δημογραφική άποψη - και η θέση της Εκκλησίας, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα
  • Εκτρώσεις = Μελέτιος, Μητρ. Νικοπόλεως, Εκτρώσεις, Ιερά Μητρόπολις Νικοπόλεως, Πρέβεζα 19924.
  • Έμβρυο = Μητσόπουλος Ν. Ε., Η περί του ανθρωπίνου εμβρύου ως ψυχοσωματικής υπάρξεως διδασκαλία της Εκκλησίας και η Χριστολογική θεμελίωσις αυτής, Αθήναι 19862.
  • Ηθική = Μαντζαρίδης Γ. Ι., Χριστιανική ηθική, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 19913.
  • Καπράλος = Καπράλος Β. Ι., Ειδικό Ποινικό Δίκαιο (Ερμηνεία – Πρακτική – Νομολογία) Απάτη – Ανθρωποκτονία εκ προθέσεως – Ανθρωποκτονία εξ αμέλειας – Άμβλωσις – Αυτοδικία – Απειλή, έκδ. Αντ. Ν. Σακκουλά, Αθήνα – Κομοτηνή
  • Κατρούγκαλος = Κατρούγκαλος Γ. Σ., Το δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο, εκδ. Αντ. Ν. Σακκουλά, Αθήνα – Κομοτηνή
  • Μαντζαρίδης = Μαντζαρίδης Γ. Ι., Χριστιανική ηθική, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 20004.
  • Μανωλεδάκης Ι., Ποινικό Δίκαιο – Επιτομή Γενικού Μέρους, 19964 , σ.
  • Σχέσεις = Θεοδωρόπουλος Ε. Ι., Αρχ., Προγαμιαίαι σχέσεις – Πολιτικός γάμος – Αμβλώσεις (Αναδημοσιεύσεις άρθρων), εκδ. «Ορθοδόξου Τύπου», εν Αθήναις
  • Φραγκιαδάκης = Φραγκιαδάκης Γ., π., Αμβλώσεις, εκδ. Όμβρος, Αθήνα

Συγγραφέας: Γεωργία Λεμπέση

Η Ποιμαντική και Ψυχολογική Τοποθέτηση στο Θέμα της Άμβλωσης

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η διαπραγμάτευση ενός θέματος, όπως αυτό της άμβλωσης είναι αρκετά δύσκολη όταν πρέπει να γίνει υπό τη σκοπιά της επιστήμης της ψυχολογίας σε συνδυασμό με τη ποιμαντική διακονία. Ωστόσο, όσο χρόνο και αν αφιερώσαμε γι’ αυτήν την έρευνα, όσες πηγές και αν προσπαθήσαμε να μελετήσουμε για να την φέρουμε εις πέρας, πιστεύουμε ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε ήταν περισσότερες από τις αναμενόμενες. Ύστερα, όμως, από συστηματική μελέτη και προσωπικό προβληματισμό παραθέτουμε αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία που είναι αξιομνημόνευτα.

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ


Η αλματώδης εξέλιξη των επιστημών έχει προσφέρει και συνεχίζει να προσφέρει λύσεις στη ζωή του ανθρώπου. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι οι προβληματισμοί που ανακύπτουν που μπορεί να είναι επιστημολογικοί αλλά και ηθικοί, δεοντολογικοί προβληματισμοί.1 Ιδιαίτερα όταν ο αποδέκτης όλων των θετικών ή αρνητικών συνεπειών των επιστημονικών επιτευγμάτων είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Όσον αφορά το ζήτημα των αμβλώσεων αποδέκτης των συνεπειών είναι συγκεκριμένα το έμβρυο που είναι άνθρωπος από τη σύλληψή του, το ανθρώπινο έμβρυο το οποίο είναι μια ψυχοσωματική ύπαρξη ή καλύτερα ένας τέλειος άνθρωπος3. Εκτός από αυτό, έντονες είναι οι επιφυλάξεις - από ηθικής πλευράς - για τα ιατρικά επιτεύγματα της σύγχρονης γενετικής και τους κινδύνους και για την υγεία της κυοφορούσης.4 Σύμφωνα με την επικρατούσα αντίληψη της Εκκλησίας οποιαδήποτε φθορά στο έμβρυο θεωρείται και αντιμετωπίζεται ως φόνος. Αυτό ισχύει για κάθε έμβρυο αδιακρίτως ηλικίας. Έχουμε πολλές πατερικές μαρτυρίες που χαρακτηρίζουν ως άνθρωπο το αδιαμόρφωτο έμβρυο ακόμα και αμέσως μετά τη σύλληψη, με τη πρώτη σύστασή του στο οποίο συνυπάρχει ψυχή και σώμα. Εξάλλου η σύλληψη του ανθρώπου νοείται Ορθόδοξα ως συνέχεια της δημιουργίας του πρώτου ανθρώπου από το Θεό. Επομένως,  κάθε  χριστιανός  έχει  ηθική  ευθύνη  να  προστατέψει το ανθρώπινο έμβρυο διότι αποτελεί ηθελημένη θανάτωση της ανθρώπινης ύπαρξης, πρέπει να καταλάβει ο καθένας μας πως η ζωή είναι υπόθεση πολύ ιερή. Το ζήτημα των αμβλώσεων δεν μπορεί να περιορισθεί μόνο σε εκείνους που τις κάνουν. Είναι, επίσης, ζήτημα ηθικής συνείδησης και η συνείδηση δεν ανέχεται πράξεις ανεύθυνες.

Το έμβρυο είναι ξεχωριστό ανθρώπινο ον με ιδιαίτερα προσωπικά χαρακτηριστικά, δεν είναι πια μόνο ζήτημα πίστης. Το έμβρυο είναι ένα τέλειο ανθρώπινο πρόσωπο που από τις πρώτες εβδομάδες της ζωής του έχει σχηματίσει τα ιδιαίτερα εξωτερικά του χαρακτηριστικά και τα δακτυλικά του αποτυπώματα. Γι’ αυτό τον λόγο η άμβλωση θεωρείται πως είναι φόνος αθώου.8 Φόνος εν ψυχρώ του εμβρύου επιπλέον χαρακτηρίζεται, αφού έχει το δικαίωμα να ζήσει και εκείνο δε μπορεί να αντιδράσει∙ αυτός ο φόνος μέσω της αμβλώσεως είναι ωμή παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και αθέτηση της θείας εντολής.

Στην εποχή μας, ωστόσο, επικρατεί χαλάρωση ήθους και ηθικής συμπεριφοράς, κοινωνικό ενδιαφέρον και κοινωνική συνείδηση δεν υπάρχει. Μπροστά σε βαρυσήμαντα ζητήματα ο ιερέας καλείται να εξισορροπήσει τα πράγματα και να φανεί αντάξιος του ρόλου του. Έχει χρέος να διδάξει στον πιστό τις ηθικές αρχές, ώστε να έχει οδηγό στη ζωή του την ορθόδοξο χριστιανική ηθική.10 Χρειάζεται μάλιστα να δείξει μεγάλη ευθύνη, προσοχή και σοβαρότητα απέναντι σε αυτές τις γυναίκες που σκέφτονται να κάνουν άμβλωση και σε εκείνες που ήδη έχουν κάνει.

1.      Η   συνεισφορά   της   Ποιμαντικής   Ψυχολογίας   στο   θέμα   της άμβλωσης.

α. Τι ονομάζεται Ποιμαντική Ψυχολογία.

Η Ποιμαντική Ψυχολογία ασχολείται προπάντων με τη μελέτη των συμπερασμάτων του ψυχολογικού προβληματισμού και των τρόπων με τους οποίους μπορούν αυτά να αξιοποιηθούν στη ποιμαντική θεωρία και πρακτική.11 Είναι μια νέα μορφή επιστημονικής ποιμαντικής κατεύθυνσης, ακολουθεί την Ορθόδοξη Παράδοση και δε στηρίζεται σε κάποια τεχνική, αλλά στην αξιοποίηση των δεδομένων της μακραίωνος εκκλησιαστικής παράδοσης και των δωρεών της Χάρης του Αγίου Πνεύματος.


Η Ορθόδοξη ‘συμβουλευτική ποιμαντική’ εφαρμόζεται στο πλαίσιο της εξομολογητικής και της πνευματικής καθοδήγησης, αφορά ζητήματα άμεσα πνευματικής φύσεως, αλλά και προβλήματα του καθημερινού βίου. Ο απώτερος σκοπός είναι σε κάθε περίπτωση η οικονομία της σωτηρίας του πιστού, ο οποίος επιφορτίζεται με το καθήκον να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε δυσκολία με γνώμονα την εν Χριστώ αλήθεια.13 «Μέσα στη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας η συμβουλευτική είναι συνεπώς χαρισματική διακονία, που για να επιτελέσει σωστά έχει ανάγκη από τα χαρίσματα και τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος, από την ενεργοποίηση και κινητοποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού και τον θείο φωτισμό συμβούλων και συμβουλευόμενων αντιστοίχως»14. Η Εκκλησία μεριμνά για τη αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων χωρίς να χάνει τον κύριο σκοπό της, που είναι η εν Χριστώ ανακαίνιση του ανθρώπου αρθρώνοντας λόγο για τα εκάστοτε κοινωνικά προβλήματα.15 Με οδηγό την αγάπη του ανθρώπου και το σεβασμό της ελευθερίας του η Εκκλησία με τους ποιμένες της οφείλει να σταθεί στο πλάι των γυναικών που έχουν προβεί ή πρόκειται να κάνουν άμβλωση.

Η ποιμαντική διακονία στηρίχτηκε στη λειτουργία της Συμβουλευτικής Ποιμαντικής, ταυτίζεται με τη σωτηριολογική χειραγωγία του πιστού στα ουσιώδη της πίστεως και μπορεί να πραγματοποιηθεί με το μυστήριο της ιεράς εξομολογήσεως. Ο ιερέας αναλαμβάνει το λειτούργημα του εξομολόγου και του συμβούλου – πνευματικού καθοδηγητή. Είναι δύο διαφορετικές μορφές διακονίας που συγχωνεύονται, ωστόσο δεν ταυτίζονται. Ο ορθόδοξος ιερέας είναι καταρχάς και προπάντων ο ποιμένας και ο πατέρας μιας ευχαριστιακής κοινότητας. Η έμπνευσή του και οι προϋποθέσεις της διακονίας του έχουν ως πηγή το πρωταρχικό του έργο, την προσφορά της Θείας Ευχαριστίας.16

β. Η ποιμαντική ευαισθησία της Εκκλησίας για τις γυναίκες που έχουν οδηγηθεί στην άμβλωση.

Η κοινωνική διακονία του ποιμνίου αποτελεί θεμελιώδες έργο μέσω του οποίου γίνεται ορατή η παρουσία της αγάπης του Θεού. Άλλωστε, τα σύγχρονα κοινωνικά δεδομένα απαιτούν διεύρυνση και εξάσκηση του ποιμαντικού κοινωνικού έργου και σε καινούργια πεδία δραστηριοποιήσεως.17 Ο ιερέας καλείται να σταθεί, ιδιαίτερα στην εποχή μας, κοντά στους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρά προβλήματα ή έχουν πολύ έντονους προβληματισμούς ∙ ενώ σε άλλες εποχές κανένας δεν θα τολμούσε να θίξει, όπως είναι το θέμα των αμβλώσεων. Βέβαια, ακόμη και σήμερα η εξομολόγηση μπορεί να γίνει στο στενό πλαίσιο της εκκλησίας με προϋπόθεση την εμπιστοσύνη που υπάρχει στο πρόσωπο του ιερέα.

Η ποιμαντική ευαισθησία της Εκκλησίας έχει εκφραστεί έμπρακτα στο πέρασμα των αιώνων με πολλούς τρόπους. Η συμπαράσταση, με οποιονδήποτε τρόπο στον πάσχοντα «πλησίον» αποτέλεσε πάντοτε χαρακτηριστικό του χριστιανικού βίου. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία, η διακονία του πλησίον δε θεωρείται απλώς μια ηθική πράξη, αλλά αποτελεί πράξη «κοινωνίας».18 Κατά συνέπεια, η ανάγκη της έμπρακτης βίωσης της κοινωνίας της αγάπης και κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες στις οποίες ζει ο σύγχρονος άνθρωπος, καλεί ή καλύτερα δεσμεύει την Εκκλησία στην ανάπτυξη και στην οργάνωση της φροντίδας για τα άτομα που έχουν πραγματικά ανάγκη τη βοήθειά μας.19

Σκοπός της Εκκλησίας πρέπει να είναι η σωτηρία της γυναίκας που έχει οδηγηθεί στην άμβλωση διότι η ψυχή της βασανίζεται, έστω και αν δεν έχει συνειδητοποιήσει τη πράξη που έχει κάνει.20 Κρίνεται απαραίτητη η απαλλαγή της από τα πάθη της πεπτωκυίας της φύσης, ο φωτισμός της, ο αγιασμός και η θέωσή της.21 «Ο αγιασμός του ανθρώπου δεν κατανοείται ως αυτονομημένο γεγονός ατομικής αρετής αλλά, πρώτιστα, ως εκκλησιαστικό γεγονός, που προϋποθέτει την προσωπική και εκούσια μετοχή στη ζωή του Σώματος της Εκκλησίας».22

Συνοψίζοντας η διδασκαλία περί του ανθρωπίνου προσώπου θα λύσει πολλά προβλήματα που αναφύονται στις μέρες μας, όπως αυτό της άμβλωσης. Η αγάπη, το άγχος και η ανασφάλεια, ο διαλογισμός, τα ψυχολογικά φαινόμενα δεν μπορούν να θεραπευτούν και να αντιμετωπιστούν έξω από τη πατερική διδασκαλία περί ανθρώπου και περί προσώπου. Γι’ αυτό η αναφορά αυτή είναι θέμα ζωής, πρωταρχική υπόθεση της ορθόδοξης θεολογίας και της ορθόδοξης ποιμαντικής.

2.   Η ψυχολογική προσέγγιση των γυναικών στο θέμα της άμβλωσης στην ποιμαντική πράξη.

Οι άνθρωποι που προσεγγίζουν τον ιερέα όταν αντιμετωπίζουν μια δυσκολία είτε προσωπική είτε οικογενειακή για να ζητήσουν συμβουλή ή βοήθεια, παρουσιάζουν το πρόβλημά τους ως παροδικό. Πιστεύουν, δηλαδή, ότι παρουσιάστηκε τη δεδομένη χρονική στιγμή για κάποιο λόγο που δε μπορούν να καταλάβουν. Δε μπορούν να καταλάβουν ότι δεν παρουσιάστηκε εντελώς ανεξάρτητα και ότι πίσω από αυτό κρύβονται αιτίες ή αφορμές εξαιτίας των οποίων έφτασαν να βρίσκονται στο συγκεκριμένο σημείο ή μάλλον στο συγκεκριμένο αδιέξοδο.

Έτσι ακριβώς και στο ζήτημα των αμβλώσεων οι γυναίκες δεν έχουν τη δυνατότητα να καταλάβουν ότι από τη στιγμή που σκέφτονται να κάνουν έκτρωση και μέχρι τη στιγμή που την έχουν κάνει, μεσολαβούν πολλές υποσυνείδητες σκέψεις. Η τελική απόφαση λαμβάνεται κάτω από ψυχολογικές πιέσεις που δέχονται από το κοινωνικό περιβάλλον ή και από τον εαυτό τους και οφείλονται ταυτόχρονα σε κάποια γεγονότα που πιθανότατα έχουν βιώσει. Όπως υποστηρίζουν μάλιστα μερικοί ειδικοί, ο τρόπος με τον οποίον κάποιος βιώνει, χρησιμοποιεί και εκφράζει τη θρησκευτικότητά του θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ευαίσθητο δείκτη αξιολόγησης της ψυχικής υγείας του.24

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε λοιπόν τον παράγοντα θρησκευτικότητα. Ωστόσο, πολλές φορές η θρησκευτικότητα παραβλέπεται ασυναίσθητα διότι οι άνθρωποι ζητούν άμεση συμβουλή και λύση στο πρόβλημά τους. Μια αντιμετώπιση που παρουσιάζεται σαφέστατα προβληματική τόσο στην πνευματική όσο και στην ψυχολογική της διάσταση.25 Από πνευματικής πλευράς αγνοείται η αναγκαία καλλιέργεια νοοτροπίας ουσιαστικής μετάνοιας, εφόσον αποφεύγεται η διερεύνηση των προϋποθέσεων μέσα από τις οποίες δημιουργήθηκε το πρόβλημα. Από ψυχολογικής πλευράς παραθεωρείται «η σημασία των παραγόντων, τους οποίους η πατερική παράδοση γνώριζε και λάμβανε πάντοτε υπόψη κατά την ποιμαντική πράξη. Το γεγονός, δηλαδή, ότι η εξωτερική συμπεριφορά και οι διάφορες περιπλοκές στις διαπροσωπικές σχέσεις δεν προκύπτουν ανεξάρτητα από τα πάθη και τα βιώματα που ο κάθε άνθρωπος έχει αποθηκευμένα στον εσωτερικό του κόσμο».26 Πόσω μάλλον η πράξη αυτή στην οποία οδηγούνται κάποιες γυναίκες, στη πράξη της άμβλωσης.

Η διανοητική, η ψυχολογική και η πνευματική ωριμότητα καθορίζουν αποφασιστικά πόσο καλά θα αντιμετωπίσει ο άνθρωπος τις δυσκολίες που συναντά σε κάθε φάση της ζωής του. Οι δυσκολίες αυτές καθορίζουν πόσο έτοιμος είναι για να πάει στην επόμενη φάση και αποτελούν κατά κάποιον τρόπο το σκαλοπάτι για την μετάβαση στην επόμενη φάση της ζωής του. Η τελευταία παρατήρηση είναι σημαντική διότι είναι γνωστό ότι δε μπορεί να παρακάμψει κανείς ψυχολογικά καμιά περίοδο. Μπορεί να την ζήσει και να την επεξεργαστεί με ποικίλους τρόπους, όχι όμως και να την αποφύγει.27 Είναι ευνόητο, λοιπόν, ότι οι γυναίκες που έχουν βιώσει την άμβλωση, έχουν προσπαθήσει να αποφύγουν την τόσο σημαντική αλλαγή στη ζωή τους, που δεν είναι κάποια άλλη από τη κυοφορία του παιδιού τους. Η γέννηση του παιδιού τους δημιουργεί άγχος, ανασφάλεια, έλλειψη σιγουριάς για τις δυνατότητές τους και φόβο μπροστά σε αυτή τη πρωτόγνωρη εμπειρία της κυοφορίας ενός παιδιού. Ενώ, μετά την άμβλωση έχουν παραμείνει ανεπεξέργαστα πολλά στοιχεία της συναισθηματικής τους ανωριμότητας τα οποία προσπαθούν να καλύψουν με τη βοήθεια του ιερέα χωρίς να προσπαθούν να τα εξαλείψουν.


ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Για τον ποιμένα έχει ιδιαίτερη σημασία κάθε φάση να χαρακτηρίζεται από κάποια ηρεμία, να έχουν ξεπεραστεί οι οποιεσδήποτε δυσκολίες, να έχουν τακτοποιηθεί επαρκώς όσα εξελικτικά στοιχεία έπρεπε να είχαν κατακτηθεί από τη προηγούμενη περίοδο. Να έχει επέλθει ισορροπία μέσα της, διότι μια διαφορετική στάση μπορεί να της φέρει κρίση με το πέρασμα από τη μια φάση στην επόμενη.28 «Η καλλιέργεια του πνεύματος της μετάνοιας και της ανάληψης του μεριδίου προσωπικής ευθύνης, καθώς και οι παρεμβάσεις προς ενίσχυση του αγωνιστικού φρονήματος με στόχο την κατάκτηση ωριμότερης αντιμετώπισης της κρίσης, προϋποθέτουν την ευαισθησία και την ικανότητα του ποιμένα να διεισδύει στην “ουσία” και να μην εμμένει στη ‘φαινομενολογία’ του προβλήματος».29

Οι πιστοί θέτουν ερωτήματα στον ποιμένα, όπως οι γυναίκες όταν θέλουν να αποφασίσουν αν θα κάνουν άμβλωση, και θεωρούν ότι η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος πρέπει να γίνει βιαστικά και επιφανειακά. Ψάχνουν να βρουν τη λύση στα βιοτικά τους προβλήματα και για κατευθύνσεις στην αναζήτηση του δρόμου που οδηγεί στη σωτηρία της ψυχής τους καταφεύγοντας στον ιερέα επειδή έχουν ελπίδα στη Χάρη του Θεού και στη σοφία και σύνεση των ποιμαντικών συμβούλων του λειτουργού Του. Το ερώτημα όμως που τίθεται είναι πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να συμβουλέψει μια γυναίκα να σκοτώσει το ίδιο της το παιδί ή να της συμπαρασταθεί όταν ήδη το έχει κάνει. Ασφαλώς όσοι έχουν εμπεδώσει την διάκριση της αρετής, όσοι δηλαδή έχουν καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να καθαρθούν από τα πάθη τους και πορεύονται προς την αγιότητα, δεν έχουν ανάγκη από όλα αυτά. Είναι, όμως, βέβαιο ότι όσοι στέκονται προσεκτικά και με επιφύλαξη στις πολιτισμικές και επιστημονικές κατακτήσεις, κρατούν διακριτική στάση και η συμπεριφορά τους αρμόζει σε έναν ηθικό και χριστιανό άνθρωπο.

 

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αυγουστίδης, Ποιμένας = Αυγουστίδης ( π. ) Α. Γ., Ποιμένας και Θεραπευτής Ζητήματα ποιμαντικής ψυχολογίας και ποιμαντικής πρακτικής, Εκδόσεις Ακρίτας, Νέα Σμύρνη 1999.
  • Αυγουστίδης ( π. ) Α. Γ., Η φροντίδα της Εκκλησίας μας για τους ηλικιωμένους, περ. Εφημέριος, έτος ΜΔ’,
  • Αυγουστίδης, Ψυχολογία = Αυγουστίδης ( π. ) Α. Γ., Σημειώσεις του μαθήματος Ψυχολογίας, Αθήνα
  • Γιωσάφατ Μ., Ο κύκλος της οικογένειας και η ανάπτυξη του παιδιού Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής, Τόμος Α’, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1987.
  • Γρηγόριος Παλαμάς, Περί παθών και αρετών, PG 150, 1048 –
  • Ιερόθεος, μητρ., Το πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση, Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου ( Πελαγίας ) 19973.
  • Καλογεροπούλου – Μεταλληνού Β., « Ορθοδοξία και αμβλώσεις », Μερικά παιδιά σε χρειάζονται 4 (2005), σσ. 5 – 7.
  • Καρδαμάκης, Αμαρτία = Καρδαμάκης Π. Μ., Η τραγωδία της αμαρτίας Ορθόδοξη Πνευματικότητα, Εκδόσεις Ακρίτας, Αθήνα 19932.
  • Κορναράκης Ι., Εγχειρίδιον Ποιμαντικής Ψυχολογίας, τεύχος Α’, Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη
  • Μαντζαρίδης, Ηθική = Μαντζαρίδης Γ. Ι., Χριστιανική Ηθική, Θεσσαλονίκη 20004.
  • Μαντζαρίδης Γ. Ι., «Χριστιανική Ηθική κατά την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας», Ο θησαυρός της Ορθοδοξίας 2000 χρόνια Ιστορία – Μνημεία – Τέχνη Η δόξα και το μεγαλείο της Ορθοδοξίας 1 ( 2000 ), σσ. 202 – 213.
  • Μεταλληνός ( π. ) Γ., Η κοινωνική παρουσία του κληρικού, ανάτυπο από το περιοδικό Απόστολος Βαρνάβας, Λευκωσία
  • Μητσόπουλος, Γενετική =   Μητσόπουλος   Ν.   Ε.,    Επιτεύγματα της σύγχρονου γενετικής Ηθική θεώρησις, Αθήναι 1990
  • Μητσόπουλος, Διδασκαλία = Μητσόπουλος Ν. Ε., Η περί του ανθρωπίνου εμβρύου ως ψυχοσωματικής υπάρξεως διδασκαλία της Εκκλησίας και η χριστολογική θεμελίωσις αυτής, Αθήναι 19862.
  • Σταυρόπουλος Α. Μ., Εισαγωγή στην Ορθόδοξη Συμβουλευτική Ποιμαντική, Αθήναι
  • Φραγκιαδάκης, Αμβλώσεις = Φραγκιαδάκης ( π. ) Γ., Αμβλώσεις, Εκδόσεις Όμβρος, Αθήνα
  • Χρυσόστομος (Γεράσιμος Ζαφείρης), επίσκοπος, Αι αμβλώσεις και η Ορθόδοξος Εκκλησία θέσις και αντίθεσις ανάτυπον από τη ‘Θεολογία’,
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 06:16

Μάθε να "Αφήνεσαι"

Συγγραφέας: Αγγελίνα Κρίμπαλη

Στις μέρες μας και στα πλαίσια των απαιτήσεων της σύγχρονης κοινωνίας μας, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μεγαλώσει μέσα σε μια κουλτούρα η οποία υπερτονίζει την ιδέα της ανεξαρτησίας & του ελέγχου. Αυτή η ιδέα εστιάζει κατά πολύ στο ότι είμαστε μόνοι μας και δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια των άλλων , μιας και μπορούμε και είμαστε ικανοί να έχουμε τον απόλυτο έλεγχο ! Πιστεύουμε ότι πρέπει να κρατήσουμε τόσο «σφιχτά» τα πάντα. Είτε πρόκειται για τη τέλεια σχέση, τη καταπληκτική καριέρα, την οικονομική αφθονία ή τις φιλίες. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της πίεσης προέρχεται από τις προβολές των κοινωνικών μέσων της «τέλειας ζωής». Εάν βαθιά μέσα μας δεν πιστεύουμε ότι τα καλά πράγματα στη ζωή μπορούν να έρθουν εύκολα για εμάς, τείνουμε να παλεύουμε σκληρότερα για αυτά τα πράγματα.

Όταν παλεύουμε όμως σκληρά για κάτι, στέλνουμε την ενέργεια της έλλειψης. Το σύμπαν λαμβάνει αυτό το σήμα του φόβου και ανταποκρίνεται σε αυτήν την ενέργεια πιέζοντας μας ακόμη πιο μακριά από τα πράγματα που επιθυμούμε. Επομένως, η μεγάλη προσπάθεια για κάτι , μπορεί πραγματικά να κάνει πιο δύσκολη την απόκτηση του. Ωστόσο, η αληθινή & σταθερή επιτυχία επέρχεται όταν εξασκούμε την τέχνη της Παράδοσης- Αφήματος, η οποία είναι ακριβώς το αντίθετο από τον έλεγχο.

Δεν μπορούμε να επιτύχουμε κάτι μεγάλο όταν είμαστε μόνοι μας, χωρίς καμία βοήθεια και η αίσθηση πως μπορούμε, αποτελεί πολλές φορές πηγή δυστυχίας. Η παράδοση- άφημα επέρχεται όταν αντιληφτούμε αυτή την ψευδαίσθηση και μαζί με αυτήν την συνειδητοποίηση, αποτρέψουμε κάθε προσπάθεια να επιτύχουμε το αδύνατον. Η παράδοση-άφημα τότε αναδεικνύεται ως μια μεγάλη εσωτερική δύναμη. Ακόμη και μικρές στιγμές παράδοσης καταδεικνύουν πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή μας εάν απλά " αφηνόμασταν".

Όλοι κάποια στιγμή έχουμε βιώσει μεγάλη απώλεια ψυχικής, πνευματικής ακόμη και σωματικής ενέργειας προσπαθώντας να ολοκληρώσουμε κάτι, το οποίο εν’ τέλει δεν δύναται να ολοκληρωθεί. Τη στιγμή του "αφήματος" ωστόσο, την στιγμή εκείνη που

 

αντιλαμβανόμαστε ότι ενδεχομένως χρειάζεται να ζητήσουμε βοήθεια από κάποιον ή ακόμη και να εγκαταλείψουμε το αρχικό μας σχέδιο, τότε αισθανόμαστε μια βαθιά ανακούφιση! Αυτή η αίσθηση ζεστής & ανοικτής προοπτικής, είναι η παρουσία της " Παράδοσης- Αφήματος"

Όταν τελικά μαθαίνουμε και εξασκούμαστε στο να " αφηνόμαστε" , τότε και οι στόχοι μας πραγματοποιούνται, καθώς η τέχνη του αφήματος στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο από την Τέχνη του Ζητώ! Είτε από κάποιον άλλον άνθρωπο, φίλο, συνεργάτη, συγγενή, είτε από τους Αγγέλους μου & τον Ανώτερο Εαυτό μου, είτε από τον Θεό , το να μάθω να αφήνομαι- να μάθω δηλαδή, κάνοντας χώρο με εμπιστοσύνη στη Καρδιά να ζητήσει - δημιουργεί τα Θαύματα!

Ακόμη και η ίδια η παράδοση στους φόβους μας, θα μας δώσει την ευκαιρία να κοιτάξουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως εξωτερικοί παρατηρητές, με μεγαλύτερη ευκρίνεια και κατανόηση. Η παράδοση λοιπόν μας δίνει την ευκαιρία να σταθούμε πίσω  και  να  δούμε  τις  καταστάσεις  στη  ζωή  με  μεγαλύτερη  σαφήνεια. Αυτό μπορεί να μας προσφέρει μια πιο υγιή κατανόηση και να μας επιτρέψει να κάνουμε το επόμενο βήμα με πιο σαφή κατεύθυνση και πιο σταθερή βάση.

Αφέσου λοιπόν για να λάβεις!... Μια φράση που συνάδει με τα λόγια του ίδιου του Ιησού στη Διδασκαλία επί του Όρους (Ματθαίος, 7:7)(1):

«Ζητάτε και θα σας δοθεί».

 

 

 

 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

The Art of Surrender: A Practical Guide to Enlightened Happiness and Well- Being – Eiman Al Zaabi

The Surrender Experiment: My Journey into Life's Perfection- Michael A. Singer

Οι Επτά Πνευματικοί Νόμοι της Επιτυχίας- Deepak Chopra

Συγγραφέας: Αικατερίνη Χρυσικού

Ας ξεκινήσουμε θέτοντας το ερώτημα: τι είναι η συνήθεια. Είναι λοιπόν μια συμπεριφορά, καλή ή κακή, που επαναλαμβάνουμε συνεχώς και που εν τέλει καταλήγει να μας χαρακτηρίζει, να μας προσδιορίζει. Για παράδειγμα, κάποιος που συνηθίζει να φωνάζει, να οργίζεται, λέμε ότι είναι φωνακλάς ή οργισμένος. Κατά όμοιο τρόπο κάποιος που έχει τη συνήθεια να βοηθάει τους συνανθρώπους του, λέμε ότι είναι γενναιόδωρος, φιλεύσπλαχνος, φιλάνθρωπος, συμπονετικός, πονόψυχος.

Βασικό χαρακτηριστικό της συνήθειας είναι η επαναληψιμότητά της, το γεγονός δηλαδή ότι γίνεται και ξαναγίνεται και ξαναγίνεται μέχρι που το να μην ξαναγίνει καταλήγει να είναι δύσκολο, ακόμη και ανυπόφορο για εκείνον που επαναλαμβάνει μια συμπεριφορά, αφού η συμπεριφορά είναι πλέον ταυτόσημη του ήθους( συν-ήθεια), δηλαδή του «χαρακτήρα» του ατόμου. Σε ένα από τα αποφθεγματικά αποσπάσματα του Ηράκλειτου, Προσωκρατικού Φιλοσόφου, διαβάζουμε: «ἤθος ἀνθρώπῳ δαίμων», που σημαίνει ότι το ήθος για τον άνθρωπο είναι ο δαίμων δηλαδή ο χαρακτήρας του, η συμπεριφορά του, η ψυχή του».

Ο Αριστοτέλης, από τους μεγάλους φιλοσόφους της αρχαιότητας, στο δεύτερο βιβλίο του με τίτλο: Ηθικά Νικομάχεια ή Περί Ηθικής μελετά τις Ηθικές αρετές, με λίγα λόγια την ηθική συμπεριφορά του ατόμου και πώς αυτή μπορεί να τον οδηγήσει στην ευδαιμονία, δηλαδή στην ευτυχία. Πώς όμως οι ηθικές αρετές, αλλά και οι αντίθετές τους, οι ανήθικες συνδέονται με τις συνήθειες;

 

Ο Σταγειρίτης Φιλόσοφος προβαίνει σε μια ετυμολογική συσχέτιση της λέξης ήθος με τη λέξη έθος, συγκεκριμένα: « ἡ δ’ἠθική ,ἐξ ἔθους περιγίνεται, ὅθεν και τούνομα ἔσχηκε μικρόν παρέκκλινον ἀπό τοῦ ἔθους». Άρα η ηθική προέρχεται από το ἔθος, δηλαδή τον εθισμό. Να σημειώσουμε ότι ο εθισμός δεν χρησιμοποιείται εδώ με το σημερινό αρνητικό νόημα που της αποδίδουμε. Σήμερα μιλούμε, για παράδειγμα, για εθισμό στα ναρκωτικά, στο ποτό στη χαρτοπαιξία, υποδηλώνοντας μια ψυχολογική εξάρτηση του ατόμου από την κακή συνήθεια. Στην αριστοτελική Φιλοσοφία ο εθισμός είναι η συνήθεια που αποκτιέται από την επαναλαμβανόμενη άσκηση του ατόμου σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Ο εθισμός είναι ενέργεια, είναι πράξη. Αλλού αναφέρει: « Καί ἑνί δή λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται» που σημαίνει ότι από τις όμοιες ενέργειες, από τις ίδιες πράξεις, δηλαδή, διαμορφώνονται τα μόνιμα στοιχεία του χαρακτήρα μας. Οι έξεις ,λοιπόν, είναι οι συνήθειές μας. Αν το διατυπώσουμε πιο απλά, είμαστε οι συνήθειές μας, είμαστε αυτό που επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά. Για τον φιλόσοφο, δεν φτάνει να πούμε απλά ότι έχουμε τη μία ή την άλλη συνήθεια αλλά και τι λογής συνήθεια είναι αυτή. Για να είναι συνήθεια που προσθέτει στον ηθικό χαρακτήρα μας θα πρέπει να έχει ποιότητα. Αρκεί οι ενέργειές μας να έχουν ποιότητά για να έχουν και οι έξεις, οι συνήθειές μας. Θα πρέπει να προσέχουμε τι κάνουμε, τι πράττουμε γιατί αυτό γινόμαστε. Να σημειώσουμε ,τέλος, ότι ο Αριστοτέλης αναφέρει στο βιβλίο του ότι :« περί ἡδονάς γάρ και λύπας ἐστίν ἡ ἠθική ἀρετή», συνδέοντας τις ηθικές αρετές με τα συναισθήματα. Τις πράξεις μας τις συνοδεύουν τα ευχάριστα ή τα δυσάρεστα συναισθήματα.

Επιλογικά, αξίζει να υπερτονίσουμε τη σημασία του να επιλέγουμε τις πράξεις εκείνες που ποιοῦν ἤθος, συμβάλλουν δηλαδή στην ηθική ανάπτυξη του ατόμου και στην υιοθέτηση ενός ποιοτικού τρόπου ζωής. Δεν είμαστε απλώς οι συνήθειές μας, είμαστε αυτό που επιλέγουμε ως τρόπο ζωής.

Πηγές: Προσωκρατικοί-Ηράκλειτος Ε.Ν. Ρούσος, στιγμή(2000)

Αριστοτέλους, Ηθικά Νικομάχεια(α΄-ε΄), απόδοση Β. Μοσκόβη, Νομική βιβλιοθήκη(1993)

Φωτογραφία: Zenhabits.gr

Αρθρογραφία: Αικατερίνη Χρυσικού, φιλόλογος.

Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 06:10

Η Αξία της Παρούσας Στιγμής

Συγγραφέας: Αικατερίνη Χρυσικού

Ας επιχειρήσουμε αρχικά να κάνουμε ένα πείραμα στον εαυτό μας και να μας φανταστούμε να «υπάρχουμε» έξω από χωροχρονικούς προσδιορισμούς. Χωρίς να πρέπει ν’ απαντήσουμε στο «πού» και στο «πότε». Φυσικά και ένα τέτοιο εγχείρημα είναι αδιανόητο για τον ανθρώπινο νου.

Οι έννοιες του Χρόνου και του Χώρου είναι ίδιον της ανθρώπινης σκέψης. Ο Albert Einstein, ο οποίος θεωρείται ο σημαντικότερος επιστήμονας του 20ου αιώνα, αντιλαμβανόταν τις παραπάνω έννοιες ως τρόπο σκέψης και όχι ως προϋποθέσεις της ύπαρξης. Από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει πολλούς ορισμούς για το τι είναι Χρόνος και τι Χώρος και διαφορετικές απόψεις για το αν « υπάρχουν» ή είναι μόνο «κατασκεύασμα» του μυαλού.

Κάθε άνθρωπος στην καθημερινότητά του παράγει σκέψεις που αφορούν γεγονότα του Παρελθόντος, του Παρόντος αλλά και του Μέλλοντος. Είναι χαρακτηριστικό του ανθρώπινου μυαλού «να ταξιδεύει» στον χωρόχρονο της δικής του «πραγματικότητας» που είναι μια πραγματικότητα πολύ προσωπική, πολύ εσωτερική. Μέσω της μνήμης « ζωντανεύει» το Παρελθόν στο Παρόν. Μέσω της σκέψης φέρνει το Μέλλον, αυτό δηλαδή που είναι πιθανό να συμβεί ή να μη συμβεί, στο Παρόν. Ούτε το Παρελθόν αλλά ούτε και το Μέλλον δεν είναι το Παρόν, η παρούσα στιγμή. Τόσο το Παρελθόν όσο και το Μέλλον είναι ιδωμένα από την οπτική του Παρόντος. Κατά συνέπεια δεν είναι πραγματικά. Το μόνο πραγματικό, αληθινό, ουσιαστικό είναι αυτή η στιγμή που βιώνω με τις αισθήσεις μου και τις σκέψεις μου στο Εδώ και Τώρα. Και αυτό είναι η Ζωή, η Ύπαρξη σε όλη της τη διάσταση, σε όλο της το μεγαλείο. Και αυτό από μόνο του έχει Αξία.

Εν κατακλείδι, είναι μεγίστης σημασίας ο καθείς εξ’ ημών να εστιάζει στο Τώρα γιατί είναι ό,τι πιο αληθινό διαθέτει και ό,τι πιο άμεσο. Με άλλα λόγια η ενσυνειδητότητα μας είναι το « κλειδί» της βίωσης της ύπαρξής μας στον απόλυτο βαθμό. Από οντολογικής πλευράς, τέλος, το άτομο «είναι», υπάρχει δηλαδή μόνο στο Τώρα και αυτό είναι η πραγματικότητά του, την οποία βιώνει με τον δικό του μοναδικό τρόπο, αφήνοντας σ’αυτήν το δικό του ψυχικό αποτύπωμα.

Πηγή εικόνας: azquotes.com

Συγγραφή άρθρου: Χρυσικού Αικατερίνη, Φιλόλογος, MA in Educational Leadership, Management and Emerging Technologies.

Συγγραφέας: Αλίκη Παπαρίζου

Το πρότυπο της σύγχρονης μητέρας (ή μήπως όχι ;)

Η σύγχρονη κοινωνία μάς απαιτεί γρήγορους ρυθμούς, γνώσεις, εξειδικεύσεις, σπουδές, επαγγελματική αποκατάσταση, οικονομική ευμάρεια, χαρούμενη οικογένεια, κοινωνική ζωή, ενεργά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υγιεινή διατροφή, αδύνατο και γυμνασμένο σώμα, «στυλ» κι άλλα ακόμα για τα οποία θα μπορούσα να γράψω ένα μακροσκελές ξεχωριστό άρθρο. Ωστόσο σε αυτό το άρθρο, θα προσπαθήσω να βρω πού ακριβώς βρίσκεται αλλά και πώς αντιμετωπίζεται πλέον, ο ρόλος της μητέρας, σε αυτήν την γρήγορη υπερκαταναλωτική, καπιταλιστική και υλιστική εποχή.

Η μητρότητα, όπως και να το κάνουμε, από όποια οπτική κι αν το δούμε, αποτελεί ένα βασικό ρόλο τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Τι περιμένουμε όμως τελικά από μία μητέρα σήμερα; Ποιες είναι εκείνες οι προσδοκίες της κοινωνίας που τελικά «οφείλει» να εκπληρώσει μία μητέρα ; Και κυρίως, με τι κόστος;

Αν παρατηρήσει κάποιος τις διαφημίσεις για βρεφικά προϊόντα, θα δει όμορφες γυναίκες (με αναλογίες μοντέλου), χαρούμενες και ανέμελες να ταΐζουν τα επίσης χαρούμενα και πανέμορφα παιδία τους σε ένα επίσης πανέμορφο σπίτι. Μα πράγματι, τι ευτυχία! Ακόμη καλύτερες είναι οι διαφημίσεις για πάνες, στις οποίες πανέμορφες και εντελώς ξεκούραστες γυναίκες τρέχουν χαριτωμένα πίσω από τα νήπια που προσπαθούν να αποφύγουν την αλλαγή της πάνας. Μα πράγματι, τι χαριτωμένο θέαμα! Από την άλλη βέβαια, ουδεμία σχέση υπάρχει με την πραγματικότητα, όπως είναι λογικό. Δεν ξέρω πώς ακριβώς θα μπορούσε να ένιωθε μια μητέρα με ανάκατα μαλλιά, λερωμένα ρούχα, παλεύοντας ακόμα με την διαφορετική εικόνα τους σώματός της και έχοντας μαύρους κύκλους , βλέποντας τέτοιες διαφημίσεις. Βέβαια θα μου πεις, πως είναι απλώς μια διαφήμιση και τίποτα παραπάνω. Δεν ξέρω όμως αν θα συμφωνήσω με το «τίποτα παραπάνω». Μήπως αυτό το «τίποτα παραπάνω» βασίζεται στις αντιλήψεις που θέλουν τις γυναίκες να φέρονται σαν άλλοι υπερήρωες;

Πώς αλλιώς μια γυναίκα που μόλις άλλαξε ολόκληρη η ζωή της , θα καταφέρει να είναι η  γυναίκα  που ήταν πριν; Ωραίο σώμα – σαν να μην έχει γεννήσει (το λέμε πάντα λες και είναι κάτι καταστροφικό) , ξεκούραστο πρόσωπο-λες και δεν έχει πλέον την ευθύνη ενός άλλου ανθρώπου, καθαρό σπίτι-λες και έχει τη διάθεση και την αντοχή, όρεξη για εξόδους;-λες και θέλει, όρεξη για σεξουαλική ζωή-γιατί ο άντρας της έχει ανάγκες, χρόνο να δουλέψει –γιατί φυσικά και οι γυναίκες πρέπει πάντα να δουλεύουν για να νιώθουν ανεξάρτητες, τέλειες παιδαγωγικές μεθόδους-μα ζούμε στην εποχή της υπερπληροφόρησης( πώς μπορεί να μην ξέρει);

Τόσες πολλές απαιτήσεις, που έχουν πλέον εσωτερικευθεί σαν άλλοι άτυποι κανόνες και συναντάς συχνά μητέρες τόσο καταβεβλημένες, που αναρωτιέσαι αν τελικά μπορούν να χαρούν το νέο τους ρόλο. Μα πώς αλλιώς θα καταφέρει κανείς κάτι που είναι πρακτικά αδύνατο, αν δεν αποκτήσει δυνάμεις υπερανθρώπινες; Και με ποιο δικαίωμα απαιτούμε κάτι τέτοιο; Έπειτα έρχονται και τα γνωστά και κλασσικά «μαμαδόμετρα» και οι γνωστές και οι κλασσικές «κόντρες». Δε θήλασες ; Γιατί; Θήλασες; Για πόσο; Δουλεύεις; Πώς μπορείς και αφήνεις το παιδί σου; Δεν δουλεύεις; Σου αρέσει να κάθεσαι ε;

Άπειρες ανούσιες συγκρίσεις και σχολιασμοί για το πώς θα χειριστεί μια ενήλικη γυναίκα το σώμα της και τη ζωή της. Μα θα μου πεις, γιατί κάποιος να επηρεαστεί; Κι εγώ θα σου πω, πως μια νέα μητέρα έχει άπειρους φόβους και αμέτρητες ανασφάλειες που φυσικά την καθιστούν ευάλωτη και επιρρεπή στο να εγκλωβιστεί στα σχόλια και στις συμβάσεις που τις επιτάσσει ο περίγυρος. Η σύγχρονη μητέρα δεν οφείλει απλά να αναθρέψει το παιδί της, αλλά ταυτόχρονα οφείλει να ζει σαν να μην είναι μητέρα. Ας δώσουμε σε αυτές τις γυναίκες λίγο χώρο να αναπνεύσουν, λίγο χρόνο να συνειδητοποιήσουν τις τρομερές αλλαγές στη ζωή τους. Ας είμαστε αυτοί οι περαστικοί που χαμογελούν με κατανόηση σε μία μητέρα στη στάση του μετρό, που προσπαθεί να κουμπώσει το μπουφάν του παιδιού της. Ας πούμε σε αυτές τις μητέρες πως δε χρειάζεται να κάνουν τα πάντα και πως επίσης δεν χρειάζεται να κάνουν τα πάντα σωστά. Πώς θα ήταν άραγε εάν οι μέλλουσες μητέρες γνώριζαν εξ αρχής, πως η μητρότητα δεν είναι ένα χαρούμενο διαφημιστικό σποτ, αλλά πως επίσης ενέχει άγχος, απογοήτευση, ματαίωση, κούραση και λάθη, στο μεγαλύτερο μέρος της; Λάθη ανθρώπινα. Ίσως να έπαυαν να είναι κι αυτές τόσο αυστηρές με τον εαυτό τους. Ίσως σταματούσαν να χαλούν τις ώρες και τις μέρες τους, σκεπτόμενες τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει αλλιώς. Ίσως αναγνώριζαν πως είναι απλά άνθρωποι, σαν όλους τους υπόλοιπους. Ίσως κατανοούσαν πως τα παιδιά τους δε χρειάζονται υπερήρωες αλλά ευτυχισμένες μητέρες. Πόσες φορές έχουμε πει κι εμείς, έστω και άθελά μας τη λάθος λέξη στη λάθος στιγμή; Πόσες φορές μπορούσαμε να βοηθήσουμε μία μητέρα μέσα στο λεωφορείο με ανήσυχα παιδιά και δεν το κάναμε; Μπορούμε να αλλάξουμε με απλές και καθημερινές πράξης κατανόησης και βοήθειας. Μπορούμε να γίνουμε η κοινωνία που αγκαλιάζει και δίνει χώρο στη μητρότητα, ακριβώς όπως είναι. Κι αν αυτή η σκέψη είναι ακόμα μακρινή, μπορούμε  τουλάχιστον να είμαστε εκείνοι που θα προτρέψουμε έστω και μία μητέρα να ζητήσει βοήθεια, χωρίς να αισθάνεται ανεπαρκής για αυτήν της την κίνηση.

Ας μην ξεχνάμε πως «it takes a village to raise a child»

Αλίκη Παπαρίζου

Συγγραφέας: Πολυξένη Αρμενιάκου

Ως κρίση ορίζουμε μια περίοδο διαταραχών στο κύκλο της ζωής ή κατάσταση αποδιοργάνωσης, κατά την οποία τα άτομα έρχονται αντιμέτωπα με την ματαίωση σημαντικών στόχων ζωής και με συναισθήματα όπως φόβο, οδύνη, στρες και αναστάτωση. Το χαρακτηριστικό μιας κρίσης είναι ότι το άτομο βιώνει ένα γεγονός στη ζωή του ως αξεπέραστη δυσκολία, χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο αντιμετώπισής της και χωρίς να έχει τον έλεγχο της κατάστασης (Γιωτάκος, 2008).

Υπάρχουν τέσσερα είδη κρίσεων. Οι περιστασιακές κρίσεις, οι οποίες αφορούν τα απρόβλεπτα, έντονα, ασυνήθιστα, σπάνια γεγονότα, όπως ένας ξαφνικός θάνατος, μια τρομοκρατική επίθεση κ.α. Οι περιβαλλοντικές κρίσεις, οι οποίες είναι οι φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες κ.α.) με συνέπειες αρνητικές σε κάθε μέλος του περιβάλλοντος. Οι αναπτυξιακές κρίσεις που αφορούν στην αλλαγή της κανονικής ροής της καθημερινότητας ενός ατόμου, π.χ. ο ερχομός ενός παιδιού, και οι υπαρξιακές κρίσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν εσωτερικές συγκρούσεις που συνοδεύουν σημαντικές καταστάσεις που έχουν να κάνουν με στόχους, δέσμευση, ελευθερία, ανεξαρτησία (Ταμάμη,2014). Στο βιβλίο «Εισαγωγή στη Σχολική ψυχολογία» (Χατζηχρήστου, 2004) είδη κρίσεων αποτελούν κι οι ψυχοπαθολογικές κρίσεις (κατάθλιψη, διαταραχές λήψης τροφής κ.α.) και οι επείγουσες ψυχιατρικές καταστάσεις (αυτοκτονικές τάσεις, σοβαρές ψυχώσεις, ανεξέλεκτος θυμός κ.α.).

Όσο αρνητική χροιά και αν έχει μια κρίση, αποτελεί συγχρόνως και μια ευκαιρία για προσωπική ανασυγκρότηση, προσωπική εξέλιξη και ανακάλυψη εσωτερικών προσωπικών δυνάμεων και τρόπων δράσης. Κανείς δεν παραμένει ίδιος, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια κρίση. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η συμβολή κατάλληλα εκπαιδευμένων ατόμων για τη παροχή αποτελεσματικής στήριξης σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, την δημιουργία και εφαρμογή ψυχοεκπαιδευτικών προγραμμάτων, ιδιαίτερα στην ευάλωτη και υψίστης σημασίας ομάδα των παιδιών. Αυτή είναι μία από τις αρμοδιότητες του σχολικού ψυχολόγου, ο οποίος με τις γνώσεις του στοχεύει στην συναισθηματική, γνωστική αλλά και στη σωματική ανάπτυξη των παιδιών, με σκοπό να γίνουν πιο ανθεκτικά στην αλλαγή και να βλέπουν το μέλλον από μια πιο θετική οπτική.

Ένας επιπλέον ρόλος του σχολικού ψυχολόγου σε μια περίοδο κρίσης είναι η παροχή εξατομικευμένης συμβουλευτικής σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς για κάλυψη των εκάστοτε αναγκών τους. Σε πιλοτικό πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα (2019) από τους Κουρκούτα Η., Μπότσαρη Ε., Hart Α., Kassis W. και Σταύρου Π. , οι εκπαιδευτικοί φάνηκε να βοηθούνται σημαντικά από την εκπαίδευση αναγνώρισης των συναισθημάτων και αναγκών των μαθητών, για την χρήση κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης μια κρίσης, που όπως χαρακτηριστικά λένε «δεν είχαν σκεφτεί ποτέ πριν». Η Επιστημονική γνώση και η ψυχοπαιδαγωγική τεχνογνωσία με ενταξιακούς στόχους, μπορεί να προωθήσει μια εποικοδομητική σχέση μεταξύ των εμπλεκόμενων για μια συστημική αντιμετώπιση κάθε είδους κρίσης.

Επιπρόσθετα, ο σχολικός ψυχολόγος μπορεί να δράσει και προληπτικά έναντι των κρίσεων, με προγράμματα που στόχο έχουν την προαγωγή και την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των  παιδιών. Με διάφορες εργασίες, που πραγματοποιούνται μαζί με τα παιδιά, εξασφαλίζεται η αναγνώριση συναισθημάτων και τρόπων δράσης, η παρουσία θετικών συναισθηματικών σχέσεων, φροντίδας και στήριξης, η ύπαρξη ορίων (για αποφυγή αποπροσανατολισμού του παιδιού), υψηλών προσδοκιών (για ενθάρρυνση των ικανοτήτων του) και ευκαιριών για ουσιαστική συμμετοχή (για ενίσχυση της αυτοπεποίθησης). Όλα αυτά μπορούν να δράσουν σαν ένα δίχτυ προστασίας του παιδιού σε ενδεχόμενη κρίση (Δάντη, 2011).

Διαχείριση κρίσεων σημαίνει επίσης επιλογή τρόπου δράσης για την εξομάλυνση των συναισθημάτων που προέκυψαν από αυτήν, συναισθηματική και γνωστική στήριξη του ατόμου με την κάλυψη των αντίστοιχων συναισθηματικών και γνωστικών του αναγκών (Μακρή,2011).

Ο παρέχων στήριξη θα πρέπει να καλύψει όλες τις απορίες του ατόμου για το συμβάν της κρίσης, καλύπτοντας έτσι την ανάγκη για αξιόπιστη γνώση της πραγματικότητας. Ιδιαίτερα τα παιδιά θα πρέπει να γνωρίζουν τις αληθινές διαστάσεις της πραγματικότητας, με λέξεις που κατανοούν για αποφυγή παρερμηνεύσεων και διόγκωσης του γεγονότος μέσω της φαντασίας. Επίσης, το άτομο που περνά μια κρίση, χρειάζεται κάποιον καλό ακροατή για να μιλήσει για αυτήν. Χρειάζεται να ανακαλύψει τα συναισθήματά του, να τα αναγνωρίσει, να τα εκφράσει, να τα επεξεργαστεί, για να μπορέσει να βγει αλώβητο και πιο δυνατό από τη μπόρα της κρίσης που περνά. Ένας ακροατής με ενσυναίσθηση , μπορεί να το διαβεβαιώσει για τη φυσιολογικότητα των συναισθημάτων αυτών, την έμπρακτη στήριξή του και να του μεταδώσει την ελπίδα και την αισιοδοξία για την θετική έκβαση της κατάστασης που επέφερε αποδιοργάνωση.

Το πρώτο βήμα για τη στήριξη και την αντιμετώπιση της κρίσης, είναι η αναγνώριση του προβλήματος. Εδώ η ίδια η οικογένεια του παιδιού και οι εκπαιδευτικοί του σχολείου που φοιτά, ως άμεσα εμπλεκόμενοι στη ζωή του, θα πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση και να δουν τα ανησυχητικά σημάδια της κρίσης στην καθημερινότητα του (απώλεια όρεξης, ύπνου, διασκέδασης, καταθλιπτική διάθεση κ.α.) . Εκτός από την δική τους άμεση συνεργασία και τη βοήθεια ειδικού σε περίπτωση που κρίνεται απαραίτητο, θα πρέπει οικογένεια και εκπαιδευτικοί να προβούν στη τήρηση κάποιων πρακτικών, για να μειώσουν τις πιθανότητες τραύματος του παιδιού. Αυτές είναι:

 

  • Προετοιμασία του παιδιού για οποιαδήποτε αλλαγή της ρουτίνας του.
  • Διατήρηση όσων περισσότερων στοιχείων από την καθημερινή του ρουτίνα
  • Ενίσχυση και διατήρηση του κοινωνικού περίγυρου (φίλοι, συμμαθητές, μαθαίνω στο παιδί να κάνει νέους φίλους, να φέρεται με ενσυναίσθηση κ.α.)
  • Ενίσχυση της θετικής αυτοεκτίμησης του παιδιού.
  • Παροχή υποστηρικτικού περιβάλλοντος, όπου το παιδί θα μπορεί να μιλήσει, να εκφράσει τα συναισθήματά του, να κλάψει, να αγκαλιάσει κ.α.
  • Έλεγχο των πληροφοριών που δίνει και παίρνει το παιδί από φίλους και συμμαθητές, για προφύλαξη από την παραπληροφόρηση και την κακοβουλία.

(Οδηγίες της SAMHSA. The U.S. Substance Abuse and Mental Health Services Administration)

Η κρίση είναι μέρος της ανθρώπινης ζωής, όμως σίγουρα είναι μια κατάσταση που πονάει ψυχικά το άτομο και χρήζει άμεσης στήριξης από το περιβάλλον του. Ιδιαίτερα τα παιδιά σε καταστάσεις κρίσεων, λόγω της ευαισθησίας τους, χρειάζονται άμεσα την αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης με τη στήριξη των άμεσα κοινωνικά εμπλεκόμενων τους, όπως εκπαιδευτικοί και γονείς.

Το παιδί σε κρίση χρειάζεται ασφάλεια, έκφραση συναισθημάτων, κοινωνική ζωή, ενίσχυση της αυτοπεποίθησής, καθημερινή ρουτίνα, ενασχόληση με δραστηριότητες και αίσθημα αγάπης και αποδοχής. Κατανόηση και ενσυναίσθηση από εκπαιδευτικούς και γονείς, ψυχοκοινωνικά προγράμματα, ατομική συμβουλευτική και συμβουλευτική γονέων και εκπαιδευτικών, από εξειδικευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, μπορούν να μετατρέψουν την αποδιοργάνωση της κρίσης σε πηγή δύναμης και αναδόμησης. Έτσι κάθε παιδί θα μπορεί να ατενίζει το μέλλον με ψυχική υγεία, αισιοδοξία και ελπίδα για το καλύτερο δυνατό «αύριο».

Αρμενιάκου Πολυξένη Ψυχολόγος ΠανεπιστημίουmΚρήτης,  Med  Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση

 

Βιβλιογραφικές Αναφορές:

Γιωτάκος, Ο.,(2008). Παρέμβαση στην Κρίση. Επείγοντα Ψυχολογικά Προβλήματα. Αθήνα: Αρχιπέλαγος.

Δάντη, Α.(2011) Δια-επιστημονικό μοντέλο σύνδεσης “συμβουλευτικής” και “αγωγής” με σημείο συναρμογής τη διαχείριση συναισθηματικών δυσκολιών στο σχολικό πλαίσιο, στο Η ειδική αγωγή αφετηρία εξελίξεων στην επιστήμη και στην πράξη., 2οΠανελλήνιο Συνέδριο Ειδικής Αγωγής, τ.Δ΄, Αθήνα: Γρηγόρη

Κουρκούτας, Η., Μπότσαρη, Ε., Hart, A., Kassis, W. & Σταύρου, Π. (2019). Συμβουλευτική Υποστήριξη Εκπαιδευτικών για την Ενίσχυση της Ψυχικής Ανθεκτικότητας και τη Διαχείρηση Προβληματικών Συμπεριφορών στο Σχολείο: Δεδομένα από ένα Πρόγραμμα Παρέμβασης. Ψυχολογία, 24 (1), 9-31.

Μακρή, Ό., Ήργης, Α., (2011). Η συμβουλευτική πρακτική και η θεωρία της γνωστικής- συμπεριφοριστικής προσέγγισης στην αντιμετώπιση των φοβιών. Μια μελέτη περίπτωσης. στο Η ειδική αγωγή αφετηρία εξελίξεων στην επιστήμη και στην πράξη., 2οΠανελλήνιο Συνέδριο Ειδικής Αγωγής, τ.Δ΄, Αθήνα: Γρηγόρη

Ταμάμη, Μ. (2014). Παιδί και Ελληνική Οικονομική Κρίση: Ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα πρόληψης. Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. Πανεπιστήμιο Πατρών.

Χατζηχρήστου, Χ. (2004). Εισαγωγή στη σχολική ψυχολογία, Δ΄ έκδοση, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Συγγραφέας: Δημήτριος Προδρόμου

Εκπαιδευτικός, Π.Ε.02, MSc. – Σύμβουλος

Πηγή εικόνας: AlfaVita.gr

Η επαγγελματική Συμβουλευτική ή Συμβουλευτική καριέρας, σταδιοδρομίας ή επαγγελματικού προσανατολισμού αποτελεί έναν σημαντικό κλάδο της Συμβουλευτικής Ψυχολογίας. Η αναγνώριση του κλάδου ανάγεται στην Αμερική το 1913, όπου συστάθηκε για πρώτη φορά ένα επαγγελματικό σωματείο και στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Εθνικός Σύνδεσμος Επαγγελματικής Ανάπτυξης (NCDA, National Career Development Association). Μέρος του έργου και της χρηματοδότησης του συνδέσμου αφορούσε την εκπαίδευση των συμβούλων σε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού και σταδιοδρομίας μαθητών σε σχολεία και πανεπιστήμια.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο καθηγητής Frank Parsons, παρατηρώντας τις αλλαγές που λάμβαναν χώρα την εποχή εκείνη στην Αμερική με την μετανάστευση, την παιδική εργασία, την αύξηση της βιομηχανίας και τον άνισο καταμερισμό εργασίας, σχεδίασε ένα μοντέλο συμβουλευτικής επαγγελματικού προσανατολισμού.  Τα βασικά στάδια του μοντέλου αυτού βασίζονταν στην κατανόηση των προσωπικών ταλέντων, των ιδιαίτερων ικανοτήτων του ανθρώπου αλλά και στον περιορισμό του ίδιου, δηλαδή στην αντιστάθμιση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων των απαιτήσεων του ατόμου και των ευκαιριών εργασίας. Με άλλα λόγια, εστίαζε στην εύρεση της χρυσής τομής όλων των παραπάνω ώστε να διατηρηθεί μια μετριοπαθής και συλλογική εικόνα του εαυτού του ατόμου.

Στον ελληνικό χώρο, σημαντική τομή στην ιστορία του επαγγελματικού προσανατολισμού υπήρξε το έτος 1953, που εισάγεται ο επαγγελματικός προσανατολισμός και πρωτοεμφανίζεται ο όρος «Σχολική Συμβουλευτική» μετά από απόφαση των Υπουργείων Εργασίας & Παιδείας για την κατάρτιση των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Την ίδια περίοδο, με στόχο την κατάρτιση των άνεργων νέων, ο ΟΑΕΔ δημιουργεί τα γραφεία ευρέσεως εργασίας και το 1954 ιδρύει την πρώτη σχολή εκπαίδευσης συμβούλων επαγγελματικής κατάρτισης στην Ελλάδα.

Πολύ αργότερα, γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1990, δημιουργήθηκαν προγράμματα συμβουλευτικής υποστήριξης σε μονάδες ειδικής αγωγής, που τον ρόλο του συμβούλου τον αναλάμβανε συχνά ο εκπαιδευτικός ή ο διευθυντής. Επίσης, ξεκίνησαν να λειτουργούν στα σχολεία προγράμματα Σχολικού Προσανατολισμού και προγράμματα Κοινωνικής Προσαρμογής παιδιών ΑμεΑ. Το 2013 δημιουργείται ο Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ) με αρμοδιότητες που αφορούν τον τομέα της συμβουλευτικής, του επαγγελματικού προσανατολισμού, την επαγγελματική κατάρτιση, την πιστοποίηση επαγγελματιών κ.α.

Ολοκληρώνοντας αυτήν τη σύντομη αναδρομή στην πορεία του επαγγελματικού προσανατολισμού στην Ελλάδα, πρέπει να αναφέρουμε τα Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΚΕΣΥΠ) του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης εξυπηρετώντας μαθητές αλλά και κάθε ενδιαφερόμενο. Επίσης, σε κάθε πανεπιστημιακό ίδρυμα έχει συσταθεί Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας (ΔΑΣΤΑ) ωφελώντας  τους φοιτητές και τους απόφοιτους ώστε να σχεδιάσουν στρατηγικά τα βήματά τους για την αγορά εργασίας.

Η λήψη αποφάσεων που αφορούν την επιλογή καριέρας, αποτελεί ένα σημαντικό εγχείρημα στην ζωή των νέων ανθρώπων. Η διαδικασία αυτή ξεκινά από το δημοτικό, που οι μαθητές αρχίζουν να αντιλαμβάνονται την σχέση που υπάρχει μεταξύ των προσωπικών ικανοτήτων, την καλλιέργεια δεξιοτήτων και του κατάλληλου επαγγέλματος. Παρότι η επιλογή του κατάλληλου μελλοντικού επαγγέλματος είναι μια συνεχής πορεία γεμάτη από εναλλαγές, οι τελικές αποφάσεις φαίνεται να πραγματοποιούνται στο στάδιο της εφηβείας. Μάλιστα, βάσει βιβλιογραφίας, οι μαθητές χωρίζονται τυπικά σε δύο κατηγορίες στους αποφασισμένους και στους αναποφάσιστους. Οι δεύτεροι, παρόλα αυτά, μπορούν να χωριστούν και σε υποκατηγορίες και δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως μια ομάδα διότι χαρακτηρίζονται από διαφορετικούς παράγοντες, που τους επηρεάζουν αναφορικά με την επιλογή καριέρας. Ανάλογα, λοιπόν, με τα χαρακτηριστικά που έχουν οι μαθητές, τους παρέχεται η κατάλληλη συμβουλευτική υποστήριξη.

Με άξονα τη δομή του σημερινού ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, οι μαθητές αφού ολοκληρώσουν τις σπουδές τους στο γυμνάσιο, πρέπει να δώσουν λύση στα διλήμματα τους, όπως: Να επιλέξουν Γενικό Λύκειο ή Επαγγελματικό Λύκειο; Στη συνέχεια, ποια κατεύθυνση/προσανατολισμό/ειδικότητα να επιλέξουν για να προσεγγίσουν τον επάγγελμα που επιθυμούν; Ποια βήματα πρέπει να κάνουν στη συνέχεια για να αποκτήσουν τα επαγγελματικά δικαιώματα που επιθυμούν; Και πολλά άλλα ερωτήματα που οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν με τη βοήθεια των γονιών τους, των εκπαιδευτικών ή των φίλων τους και – δυστυχώς – σπανίως των ειδικά καταρτισμένων συμβούλων, που μπορούν να βρουν σε ιδιωτικούς ή δημόσιους φορείς.

Ειδικότερα, ένας σύμβουλος οφείλει να παρέχει πληροφορίες στους μαθητές για το επαγγελματικό και κοινωνικό γίγνεσθαι και να ενημερώνει σχετικά με την ρευστότητα, που επικρατεί στις μέρες μας, στο επαγγελματικό τοπίο. Ακόμα, εντοπίζει και αξιοποιεί τις ιδιαίτερες δεξιότητες και ταλέντα που έχει ο μαθητής ώστε και να καθοδηγήσει προς την κατάλληλη κατεύθυνση. Τέλος, είναι απαραίτητο να διευκρινιστούν οι υποχρεώσεις που συνάδουν με την εκάστοτε επιλογή επαγγέλματος ώστε να μπορέσει ο μαθητής να γνωρίσει με σαφήνεια όλα τα δεδομένα και να είναι σε θέση να πάρει τις αποφάσεις του για την επιλογή ενός επαγγέλματος.

Οι μέθοδοι με τις οποίες θα μπορέσει ο σύμβουλος να συντελέσει στο να γίνουν όλα τα παραπάνω δεν είναι, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, διακριτές και συγκεκριμένες. Άλλωστε, η επιλογή του επαγγέλματος, δεν μπορεί να γίνει με την μορφή της απόφασης και κατεύθυνσης από έναν ειδικό, αλλά με την απελευθέρωση του ατόμου να ανακαλύψει τα θέλω του και να αξιοποιήσει τα προσόντα του. Επομένως, δεν υπάρχει ένας τρόπος μέσω του οποίου θα μπορέσει ο σύμβουλος να προβλέψει ή να μετρήσει τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του ατόμου, τις δεξιότητές του και τις προτιμήσεις του, καθότι με το πέρασμα των χρόνων είναι πιθανό αυτά να διαφοροποιηθούν.

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr