Displaying items by tag: Πρότυπα

Αν και κατά τις προηγούμενες δεκαετίες τα παραδοσιακά ΜΜΕ επηρέαζαν με έμμεσο τρόπο τις αντιλήψεις και τις στάσεις των Ελλήνων, κυρίως στο βαθμό που κατόρθωναν να μεταβάλλουν τις απόψεις των σημαντικών άλλων, όπως του πατέρα, όσων είχαν τελειώσει πανεπιστήμιο, των δασκάλων, των τοπικών πολιτικών και άλλων "influencers" της εποχής, σήμερα η επιρροή τους έχει γίνει άμεση, επειδή ακριβώς το περιεχόμενο παράγεται και αναπαράγεται άκριτα και γεωμετρικά από τους ίδιους τους καταναλωτές του μέσω των social media.

Στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο εύκολο για τα ΜΜΕ να εδραιώσουν πεποιθήσεις, παρά να τις μετασχηματίσουν άρδην, να αποκρύψουν αλήθειες, να αλλοιώσουν πληροφορίες, να επιβάλουν μια συνολική κουλτούρα και αυτό διευκολύνεται από την απουσία της διαλεκτικής σχέσης τους με τον ακροατή, τηλεθεατή, αναγνώστη, χρήστη λόγω της αφοπλιστικής αμεσότητας της εικόνας.

Ο λόγος, αντίθετα, στα ΜΜΕ τείνει να γίνει τηλεγραφικός, λανθασμένος, ανάπηρος, συνθηματικός, ακατάληπτος και ο εγκέφαλος έχοντας προσαρμοστεί στον εκφυλισμό της γλώσσας και της λογικής επιχειρηματολογίας, αναζητά με εξαρτητικό τρόπο την ηδονή μιας ανήκεστης πανδημίας: Της απόλυτης κυριαρχίας της εικόνας, των εφήμερων και τεχνητών ειδώλων, των κατασκευασμένων ταυτοτήτων και των μη σαφηνισμένων ή πολύσημων ανθρωπίνων σχέσεων.

Η εικόνα μεταβάλλεται ευκολότερα σε τυραννία σε αναπτυσσόμενους, εγκεφάλους 5 έως 12 ετών, όταν η κριτική ικανότητα καθεύδει και η αφαιρετική σκέψη κινδυνεύει να αναλωθεί σε βιντεάκια του τικ τοκ, ιστορίες του ινσταγκραμ και κανάλια του YouTube. Είναι τόσο απίστευτη η ομογενοποίηση που προωθείται σε αυτά τα μεσα, που νομίζει κανείς πως οι νέοι αναπαράγουν διαρκώς την ίδια μουσική, τις ίδιες κινήσεις, τα ίδια λόγια, την γύμνια και τα σεξουαλικά υπονοούμενα. Η ίδια η δημιουργικότητα γίνεται στερεοτυπία.

Είναι ελάχιστοι εκείνοι που μπορούν να κατασκευάζουν, διαμορφώνουν, διαμοιράζουν καθοριστικά μηνυματα, κυρίως εταιρείες, κυβερνήσεις και άλλα κέντρα εξουσίας και ακόμα σπανιότεροι όσοι μπορούν να τα διυλίζουν και να αποκρυπτογραφούν τις σημασίες και επιδιώξεις τους.

Η εικόνα είναι ένα περίπλοκο ιερογλυφικό, γιατί πίσω από την άμεση και οικεία φαινομενολογία της κρύβονται δεκάδες μεταμηνύματα, πολλαπλές αφηγήσεις και αδιαμφισβήτητα τεκμήρια: Τα επιθυμητά πρότυπα, οι επιβεβλημένες συμπεριφορές, το προκαθορισμένο life style αλιεύει όλα τα like, σαγηνεύει τους followers, αναδεικνύει το προφίλ, εγγυάται την αποδοχή από την ομάδα, εκτοξεύει την αυτοεκτίμηση. Η εικόνα είναι υπερπολιτισμική, καθολική, οικουμενική και κραταιά, ειδικά όταν δεν απεικονίζει καν την πραγματικότητα.

Όλες οι έρευνες δείχνουν πως το προβαλλόμενο γυναικείο ή ανδρικό σώμα το κατέχει μόλις το 2% του πληθυσμού και ποθεί, μοχθεί, αλαλάζει και αγωνιά να το αποκτήσει είτε στο γυμναστήριο, στον πλαστικό ή στο κρεββάτι το υπόλοιπο 98%

Η εμμονική αυτή προσήλωση στο είδωλο αφορά πολύ περισσότερο τα κορίτσια και συσχετίζεται άμεσα με διαταραχές όρεξης, με κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση, με διεστραμμένη αντίληψη της πραγματικότητας.

Η παγίδα των προτύπων μπορεί να ενεδρεύει πίσω από έννοιες και πολιτικές, που είναι ιδεολογικά ορθές. Η υγιεινή ζωή εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε ψυχαναγκαστική μέτρηση θερμίδων, η αποφυγή των λιπαρών σε τεχνητά σκευάσματα ενδυνάμωσης, η δίαιτα ως στάση ζωής σε μανία στέρησης. Στο πιο αθώο hashtag μπορεί να εμφωλεύει ο εθιστικότερος συρμός.

Πίσω από όλα αυτά μπορεί κανείς να διακρίνει στέρεες ψυχολογικές και κοινωνικές θεωρίες για την προπαγάνδα, τη συμμόρφωση, τη διαμόρφωση στάσεων και αναπαραστάσεων, σε τέτοιο βαθμό μαλιστα, που υπό το πρίσμα μιας άλλης προοπτικής, η συνωμοσιολογία για τη χειραγώγηση των μαζών, εύκολα θα ευδοκιμούσε και θα επαληθευόταν

Αντίδοτο σε όλα αυτά ο διάλογος με τα παιδιά και τους εφήβους, η συμμετοχή σε όσα τους συναρπάζουν, η γνώση της λειτουργίας των ΜΜΕ και του Διαδικτύου. Δημιουργήστε και σεις ένα προφίλ στο καθένα από τα social media που περιπλανώνται τα αγαπημένα σας πρόσωπα, ρωτήστε ποιος είναι πίσω από κάθε ανάρτηση, ποια τα κίνητρα του, τι συναισθήματα προκαλεί μία ιστορία, ποιο είναι το αισθητικό αποτέλεσμα μιας διήγησης, είναι αληθινή μια πληροφορία, ποιες ιδέες ή ιδεολογίες ενισχύονται με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, υπάρχει προώθηση προϊόντων, πώς αυτά συνδέονται με τη δημιουργία προτύπων, ποιοι είναι οι ήρωες που δημιουργούνται ή προβάλλονται, τι βλέπουν οι συμμαθητές του, τι σημαίνει το nickname Τα ΜΜΕ δεν είναι ούτε ισχυρά ούτε ανίσχυρα αλλά απλώς ένα μέσο επικοινωνίας. Πρότυπα εικόνες και είδωλα υπήρχαν σε όλες τις εποχές. Αυτό που τα διαφοροποιεί είναι η κριτική ικανότητα με την οποία τα προσεγγίζουμε

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Συγγραφέας: Αλίκη Παπαρίζου

Το πρότυπο της σύγχρονης μητέρας (ή μήπως όχι ;)

Η σύγχρονη κοινωνία μάς απαιτεί γρήγορους ρυθμούς, γνώσεις, εξειδικεύσεις, σπουδές, επαγγελματική αποκατάσταση, οικονομική ευμάρεια, χαρούμενη οικογένεια, κοινωνική ζωή, ενεργά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υγιεινή διατροφή, αδύνατο και γυμνασμένο σώμα, «στυλ» κι άλλα ακόμα για τα οποία θα μπορούσα να γράψω ένα μακροσκελές ξεχωριστό άρθρο. Ωστόσο σε αυτό το άρθρο, θα προσπαθήσω να βρω πού ακριβώς βρίσκεται αλλά και πώς αντιμετωπίζεται πλέον, ο ρόλος της μητέρας, σε αυτήν την γρήγορη υπερκαταναλωτική, καπιταλιστική και υλιστική εποχή.

Η μητρότητα, όπως και να το κάνουμε, από όποια οπτική κι αν το δούμε, αποτελεί ένα βασικό ρόλο τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Τι περιμένουμε όμως τελικά από μία μητέρα σήμερα; Ποιες είναι εκείνες οι προσδοκίες της κοινωνίας που τελικά «οφείλει» να εκπληρώσει μία μητέρα ; Και κυρίως, με τι κόστος;

Αν παρατηρήσει κάποιος τις διαφημίσεις για βρεφικά προϊόντα, θα δει όμορφες γυναίκες (με αναλογίες μοντέλου), χαρούμενες και ανέμελες να ταΐζουν τα επίσης χαρούμενα και πανέμορφα παιδία τους σε ένα επίσης πανέμορφο σπίτι. Μα πράγματι, τι ευτυχία! Ακόμη καλύτερες είναι οι διαφημίσεις για πάνες, στις οποίες πανέμορφες και εντελώς ξεκούραστες γυναίκες τρέχουν χαριτωμένα πίσω από τα νήπια που προσπαθούν να αποφύγουν την αλλαγή της πάνας. Μα πράγματι, τι χαριτωμένο θέαμα! Από την άλλη βέβαια, ουδεμία σχέση υπάρχει με την πραγματικότητα, όπως είναι λογικό. Δεν ξέρω πώς ακριβώς θα μπορούσε να ένιωθε μια μητέρα με ανάκατα μαλλιά, λερωμένα ρούχα, παλεύοντας ακόμα με την διαφορετική εικόνα τους σώματός της και έχοντας μαύρους κύκλους , βλέποντας τέτοιες διαφημίσεις. Βέβαια θα μου πεις, πως είναι απλώς μια διαφήμιση και τίποτα παραπάνω. Δεν ξέρω όμως αν θα συμφωνήσω με το «τίποτα παραπάνω». Μήπως αυτό το «τίποτα παραπάνω» βασίζεται στις αντιλήψεις που θέλουν τις γυναίκες να φέρονται σαν άλλοι υπερήρωες;

Πώς αλλιώς μια γυναίκα που μόλις άλλαξε ολόκληρη η ζωή της , θα καταφέρει να είναι η  γυναίκα  που ήταν πριν; Ωραίο σώμα – σαν να μην έχει γεννήσει (το λέμε πάντα λες και είναι κάτι καταστροφικό) , ξεκούραστο πρόσωπο-λες και δεν έχει πλέον την ευθύνη ενός άλλου ανθρώπου, καθαρό σπίτι-λες και έχει τη διάθεση και την αντοχή, όρεξη για εξόδους;-λες και θέλει, όρεξη για σεξουαλική ζωή-γιατί ο άντρας της έχει ανάγκες, χρόνο να δουλέψει –γιατί φυσικά και οι γυναίκες πρέπει πάντα να δουλεύουν για να νιώθουν ανεξάρτητες, τέλειες παιδαγωγικές μεθόδους-μα ζούμε στην εποχή της υπερπληροφόρησης( πώς μπορεί να μην ξέρει);

Τόσες πολλές απαιτήσεις, που έχουν πλέον εσωτερικευθεί σαν άλλοι άτυποι κανόνες και συναντάς συχνά μητέρες τόσο καταβεβλημένες, που αναρωτιέσαι αν τελικά μπορούν να χαρούν το νέο τους ρόλο. Μα πώς αλλιώς θα καταφέρει κανείς κάτι που είναι πρακτικά αδύνατο, αν δεν αποκτήσει δυνάμεις υπερανθρώπινες; Και με ποιο δικαίωμα απαιτούμε κάτι τέτοιο; Έπειτα έρχονται και τα γνωστά και κλασσικά «μαμαδόμετρα» και οι γνωστές και οι κλασσικές «κόντρες». Δε θήλασες ; Γιατί; Θήλασες; Για πόσο; Δουλεύεις; Πώς μπορείς και αφήνεις το παιδί σου; Δεν δουλεύεις; Σου αρέσει να κάθεσαι ε;

Άπειρες ανούσιες συγκρίσεις και σχολιασμοί για το πώς θα χειριστεί μια ενήλικη γυναίκα το σώμα της και τη ζωή της. Μα θα μου πεις, γιατί κάποιος να επηρεαστεί; Κι εγώ θα σου πω, πως μια νέα μητέρα έχει άπειρους φόβους και αμέτρητες ανασφάλειες που φυσικά την καθιστούν ευάλωτη και επιρρεπή στο να εγκλωβιστεί στα σχόλια και στις συμβάσεις που τις επιτάσσει ο περίγυρος. Η σύγχρονη μητέρα δεν οφείλει απλά να αναθρέψει το παιδί της, αλλά ταυτόχρονα οφείλει να ζει σαν να μην είναι μητέρα. Ας δώσουμε σε αυτές τις γυναίκες λίγο χώρο να αναπνεύσουν, λίγο χρόνο να συνειδητοποιήσουν τις τρομερές αλλαγές στη ζωή τους. Ας είμαστε αυτοί οι περαστικοί που χαμογελούν με κατανόηση σε μία μητέρα στη στάση του μετρό, που προσπαθεί να κουμπώσει το μπουφάν του παιδιού της. Ας πούμε σε αυτές τις μητέρες πως δε χρειάζεται να κάνουν τα πάντα και πως επίσης δεν χρειάζεται να κάνουν τα πάντα σωστά. Πώς θα ήταν άραγε εάν οι μέλλουσες μητέρες γνώριζαν εξ αρχής, πως η μητρότητα δεν είναι ένα χαρούμενο διαφημιστικό σποτ, αλλά πως επίσης ενέχει άγχος, απογοήτευση, ματαίωση, κούραση και λάθη, στο μεγαλύτερο μέρος της; Λάθη ανθρώπινα. Ίσως να έπαυαν να είναι κι αυτές τόσο αυστηρές με τον εαυτό τους. Ίσως σταματούσαν να χαλούν τις ώρες και τις μέρες τους, σκεπτόμενες τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει αλλιώς. Ίσως αναγνώριζαν πως είναι απλά άνθρωποι, σαν όλους τους υπόλοιπους. Ίσως κατανοούσαν πως τα παιδιά τους δε χρειάζονται υπερήρωες αλλά ευτυχισμένες μητέρες. Πόσες φορές έχουμε πει κι εμείς, έστω και άθελά μας τη λάθος λέξη στη λάθος στιγμή; Πόσες φορές μπορούσαμε να βοηθήσουμε μία μητέρα μέσα στο λεωφορείο με ανήσυχα παιδιά και δεν το κάναμε; Μπορούμε να αλλάξουμε με απλές και καθημερινές πράξης κατανόησης και βοήθειας. Μπορούμε να γίνουμε η κοινωνία που αγκαλιάζει και δίνει χώρο στη μητρότητα, ακριβώς όπως είναι. Κι αν αυτή η σκέψη είναι ακόμα μακρινή, μπορούμε  τουλάχιστον να είμαστε εκείνοι που θα προτρέψουμε έστω και μία μητέρα να ζητήσει βοήθεια, χωρίς να αισθάνεται ανεπαρκής για αυτήν της την κίνηση.

Ας μην ξεχνάμε πως «it takes a village to raise a child»

Αλίκη Παπαρίζου

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr