Displaying items by tag: Μουσείο Τεριάντ

Το Μουσείο – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη – Τεριάντ, εν όψει της πανδημίας και των νέων μέτρων που ανακοινώθηκαν από την κυβέρνηση, προχώρησε στη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού με διαδικτυακές δραστηριότητες για γονείς και παιδιά με στόχο τη δημιουργική απασχόληση στα πλαίσια των νέων συνθηκών.

Ψηφιακή ξενάγηση στο Μουσείο Τεριάντ

Κρυπτόλεξο  

Ένωσε τις σωστές εικόνες

Βρες τα ζευγάρια 2

Βρες τα ζευγάρια

Σύνδεσμοι για Πάζλ

  1. Juan Gris, Στον Ήλιο της Οροφής
  2. Θεόφιλος
  3. Fernand Leger
  4. Θεόφιλος
  5. Fernand Leger
  6. Juan Gris
  7. Marc Chagall
  8. Marcel Gromaire, Ο Γκασπάρ της Νύχτας

Χρησιμοποιήθηκε υλικό από τις ιστοσελίδες:

https://learningapps.org/

https://www.jigsawplanet.com/"> https://www.jigsawplanet.com/

Τετάρτη, 09 Σεπτεμβρίου 2020 17:57

Τιμή στον Τεριάντ

Η εκπομπή ‘Στη γη της Μακεδονίας’ παρουσιάζει το εντυπωσιακό αφιέρωμα του Τελλογλείου ”Τιμή στον TERIADE”.

Ο σπουδαίος Μυτιληνιός, η γνωριμία του με τους κορυφαίους Πικάσο, Μιρό, Σαγκάλ, Ματίς, οι δρόμοι που άνοιξε στην Ευρωπαική τέχνη. Η ανακάλυψη του Θεόφιλου. Στην εκπομπή μιλούν γνωστοί ιστορικοί της τέχνης.
Την Κυριακή 08/02/15 στις 14:00 και την Τετάρτη 11/02/15 στις 22:00.

H ζωή ενός Έλληνα που κατάφερε να μετατρέψει τις εκδόσεις σε τέχνη και να συνεργαστεί με τους σπουδαιότερους διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής του.

Στα τέλη του 19ου αιώνα η Λέσβος ήταν ακόμα τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Συγχρόνως, βέβαια, και ένα νησί εκπληκτικής ομορφιάς με μακρόχρονη ιστορία. Ένας τόπος κυριολεκτικά ευλογημένος, ο οποίος χαρακτηριζόταν και από οικονομική ευρωστία, καθώς συνδιαλεγόταν με το υπόλοιπο Αιγαίο, την Ιωνία, την Κωνσταντινούπολη και την τσαρική Ρωσία.

Η κοσμοπολίτικη Σμύρνη των Ελλήνων μεγαλεμπόρων, το «Παρίσι του Αιγαίου», βρισκόταν μια ανάσα από τη Μυτιλήνη και, το δίχως άλλο, επηρέαζε τη ζωή και τους τρόπους της ευκατάστατης τάξης της. Εκεί, στις 2 Μαΐου του 1897, στο προάστιο της Μυτιλήνης Βαρειά, γεννήθηκε ο Ευστράτιος Ελευθεριάδης. Ο πατέρας του Θρασύβουλος, έμπορος ελαιόλαδου και ιδιοκτήτης εργοστασίου σαπωνοποιίας, του πρόσφερε εφόδια στα οποία ελάχιστοι είχαν πρόσβαση εκείνη την εποχή.

Παίρνοντας ως βάση, πέρα από την κλασική ελληνική παιδεία, οτιδήποτε θα του ενίσχυε μια μελλοντική σωστή διαχείριση των οικογενειακών επιχειρήσεων, εντρύφησε από μικρό παιδί στη γαλλική κουλτούρα. Ως έφηβος ήταν συνδρομητής των περιοδικών «L’ Illustration», «L’ echo de la mode», «La revue des deux mondes», ενώ παράλληλα, και ίσως μυστικά, ζωγράφιζε και έγραφε ποίηση. Ποιήματά του στη δημοτική δημοσιεύτηκαν στο λογοτεχνικό περιοδικό «Γράμματα» της Αλεξάνδρειας.

Καθώς μεγάλωνε, το Παρίσι αποκτούσε στη φαντασία του μια διάσταση ιδανική. Το φανταζόταν, όχι άδικα, ως μια σύγχρονη Αθήνα, το επίκεντρο της σκέψης, του ελεύθερου πνεύματος και της δημιουργίας, τον τόπο όπου ήθελε να ζήσει. Ο πατέρας πείστηκε να τον στείλει να σπουδάσει Οικονομικά, ώστε να μπορέσει μια μέρα να διευθύνει το εργοστάσιό του, κι έτσι, το 1915, ο δεκαοκτάχρονος Ελευθεριάδης, με ενδιάμεσο σταθμό τη Μασσαλία, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου απέρριψε την ιδέα των Οικονομικών και γράφτηκε στη Νομική Σχολή. Ο Ελευθεριάδης πατήρ συμφώνησε και του έγραψε ότι ένα πτυχίο Νομικής θα μπορούσε να του ανοίξει πολλές πόρτες.

Έπιασε δωμάτιο σε ένα μικρό ξενοδοχείο του Μονπαρνάς πολύ κοντά στη Saint-Germaine-des-Prés και ξημεροβραδιαζόταν στα διάσημα καφέ Le Dome, La Coupole, La Rotonde, Brasserie Lipp, Les Deux Magots, Café de Flore, όπου σύχναζε η πνευματική ελίτ της εποχής. Εκεί πρωτοσυναντήθηκε και συνδέθηκε με ποιητές, συγγραφείς, ζωγράφους, διανοητές, με τους οποίους εντρύφησε σε θέματα τέχνης και λογοτεχνίας – οι σπόροι αυτών των συναντήσεων σε μερικά χρόνια θα έδιναν καρπούς μεγάλης αξίας. Παράλληλα, παρακολουθούσε ανελλιπώς το πανεπιστήμιο, καθώς είχε υποσχεθεί στον πατέρα του ότι πτυχίο, τουλάχιστον, θα έπαιρνε. Αλλά ο ίδιος ήξερε ότι θα ζούσε στο Παρίσι, γιατί μόνο εκεί μπορούσε να αφιερωθεί στην τέχνη, η οποία τον έχει αλώσει ολοκληρωτικά. Στο Παρίσι της ελευθερίας του πνεύματος, της μεγάλης άνθησης της τέχνης και του μοντερνισμού.

Ο επίσης Έλληνας Κριστιάν Ζερβός, που το 1925 ίδρυσε τα περίφημα «Cahiers d’ Art»» («Τετράδια της Τέχνης»), του ανέθεσε το τμήμα σχετικά με τη σύγχρονη τέχνη. Ο E. Tériade, όπως θα υπέγραφε στο εξής -γαλλοποιημένη παραφθορά του ονόματός του- έγραψε σαράντα δύο άρθρα τέχνης, αποκτώντας ευρεία κριτική ματιά αλλά και εκδοτική πείρα. Καθώς έγραφε παράλληλα και σε άλλα σημαντικά καλλιτεχνικά περιοδικά, η γνώμη του άρχιζε να αποκτάει ειδικό βάρος. Το 1928, μαζί με τον φίλο του Μωρίς Ραϊνάλ, ανέλαβε την καλλιτεχνική σελίδα που κάποτε υπέγραφε ο Απολινέρ στην εφημερίδα «L’ Intransigeant» («Ο Αδιάλλακτος») και για τέσσερα χρόνια συνυπέγραφαν οι δυο τους ως «Οι δύο τυφλοί» κείμενα μεγάλης ευφυΐας, χιούμορ και σουρεαλιστικής διάθεσης. Όταν έπαιρναν συνεντεύξεις από καλλιτέχνες, τους άφηναν πλήρη ελευθερία να εκφράσουν ό,τι ήθελαν, με όποιον τρόπο τους ερχόταν. Από τη στήλη αποχώρησαν μόνο όταν άλλαξε η διεύθυνση, το 1932.

Le Corbusier, To ποιήμα της ορθής γωνίας, Παρίσι 1955

Le Corbusier, To ποιήμα της ορθής γωνίας, Παρίσι 1955

Έναν χρόνο πριν, έχοντας διαφωνήσει με τον Ζερβός, είχε αφήσει τα «Cahiers d’ Art», αλλά η συνάντηση με τον σπουδαίο Ελβετό εκδότη Αλμπέρ Σκιρά του άνοιξε νέες προοπτικές. Ο Σκιρά, αναγνωρίζοντας το μεγάλο ένστικτο του Έλληνα και την ολοκληρωτική του παράδοση στην τέχνη και στην πρωτοπορία, του ζήτησε να συνεργαστούν σε μια έκδοση ποιημάτων του Μαλαρμέ με εικονογράφηση του Ανρί Ματίς. Κι όταν η έκδοση ολοκληρώθηκε, τον έκανε καλλιτεχνικό διευθυντή μιας νέας τότε καλλιτεχνικής επιθεώρησης, που εκείνη την εποχή δεν ήταν παρά μια απόπειρα μεγάλης πνοής και αισθητικής του θρυλικού σήμερα «Minotaure». Τον τίτλο εμπνεύστηκαν οι Μπατάιγ και Μασσόν, ενώ το πρώτο ιστορικό τεύχος του 1933 φιλοτέχνησε ο Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος έτρεφε μεγάλη εκτίμηση για τον Tériade.

Το «Minotaure» ξεχώριζε για την πολυτέλεια, την οποία χαρακτήριζε «οργανική ανάγκη», αλλά κυρίως για τις εξαιρετικές αναπαραγωγές των έργων τέχνης που παρουσίαζε στις σελίδες του. Πολλά χρόνια αργότερα, σε έναν απολογισμό ζωής, θα εξηγούσε ποιος ήταν ο κύριος στόχος του: «Έφυγα από τα “Cahier d’ Art” για να ιδρύσω μια νέα επιθεώρηση, έχοντας την πρόθεση να συμπεριλάβω σε αυτήν τους υπερρεαλιστές, να αντιδράσω στον καθαρολογικό κυβισμό, να συμβάλω στην πάλη των ιδεών και να ενσωματώσω τις εικαστικές τέχνες στην ποίηση, τη φιλοσοφία, την ψυχανάλυση, τη λογοτεχνία, την εθνολογία, μέχρι και τη μουσική». Οι υπερρεαλιστές, όμως, και η κυριαρχική παρουσία του Μπρετόν έγιναν η αιτία να εγκαταλείψει τον Οκτώβριο του 1936 οριστικά το δημιούργημά του. Ενδιάμεσα ίδρυσε, μαζί με τον Ραϊνάλ, το εικονοκλαστικό «La bête noire» («Το μαύρο κτήνος»), μια χιουμοριστική εκδοτική χειρονομία που διένειμαν οι ίδιοι στα περίπτερα. Μια άλλη συνεισφορά του εκείνη την εποχή υπήρξε η αρθρογραφία του στο «Voyage en Gréce» («Το ταξίδι στην Ελλάδα»), που εξέδιδε ο Ηρακλής Ιωαννίδης, διευθυντής του τουριστικού πρακτορείου Neptos, που ανήκε στην Ελληνική Εθνική Εταιρεία Ναυσιπλοΐας του εφοπλιστή Εμπειρίκου. Ο Ιωαννίδης κατάφερε και προσέλκυσε συγγραφείς και καλλιτέχνες κύρους προκειμένου να γράψουν για την Ελλάδα, κι έτσι το έντυπό του συμπεριλάμβανε κείμενα του Κενώ, του Κοκτώ, της Γιουρσενάρ, του Μπατάιγ. Η νοσταλγία και η αγάπη του Tériade για την Ελλάδα είναι εμφανής σε τρία του άρθρα, στα οποία υμνούσε το ελληνικό φως και τη φύση: «Η μοναξιά της Ελλάδας», «Το ελληνικό καλοκαίρι» και «Σημείωμα για τα δένδρα».

Ο Tériade μετέφραζε το «verve» ως «κέφι», «οίστρο», ιδιότητες που χαρακτήριζαν και τον ίδιο.

Henri Laurens, Λουκιανού, Διάλογοι, Παρίσι 1951

Henri Laurens, Λουκιανού, Διάλογοι, Παρίσι 1951

Ο Αμερικανός Ντέιβιντ Σμαρτ, διευθυντής μεγάλου αμερικανικού εκδοτικού οίκου, του πρότεινε να συνεργαστούν σε μια δίγλωσση επιθεώρηση που θα ήταν η ωραιότερη του κόσμου. Έτσι γεννήθηκε το «Verve», που τόσο στα γαλλικά όσο και στα αγγλικά σημαίνει «οίστρος». Ο ίδιος ο Tériade επέμενε να το μεταφράζει στα ελληνικά «κέφι» – το κέφι ως έξαρση του πνεύματος και της ζωής. Τον Δεκέμβριο του 1937, μια εποχή που μαύρα σύννεφα άρχιζαν να καλύπτουν την Ευρώπη και πολλοί δημιουργικοί άνθρωποι ένιωθαν ότι δεν μπορούσαν να είναι παθητικοί και αδιάφοροι, εμφανίστηκε η πολυτελέστερη και τολμηρότερη επιθεώρηση τέχνης που είχε παραχθεί μέχρι τότε στη Γαλλία. Επρόκειτο για χώρο συνάντησης των σημαντικότερων ζωγράφων, ποιητών, συγγραφέων και τυπογράφων της χώρας, τους οποίους ο δαιμόνιος εκδότης –όπως ήθελε να τον αποκαλούν ο Tériade– ενέπνεε ώστε να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό.
Ο Tériade, τελειομανής και σχολαστικός εξερευνητής της τυπογραφίας, έδωσε μεγάλη έμφαση στο άψογο αποτέλεσμα που, άλλωστε, ήθελε να χαρακτηρίζει το προσωπικό του εκδοτικό όραμα. Επιστράτευσε τη λιθογραφία, που ποτέ πριν δεν είχε χρησιμοποιηθεί σε μαζική παραγωγή, και με συμμάχους του σπουδαίους τυπογράφους Draeger και Mourlot παρουσίασε ένα περιοδικό αφάνταστης ομορφιάς. Τα εξώφυλλα-αναθέσεις σε κορυφαίους καλλιτέχνες, όπως ο Ματίς, ο Μπονάρ, ο Ρουώ, ο Μπρακ, συμπλήρωναν και εναλλάσσονταν με τα κείμενα μέσα από μια αριστουργηματική «σκηνοθεσία» που μόνο εκείνος είχε την ικανότητα να κατευθύνει με τέτοιο οίστρο. Θεματικά, ενώ κάθε τεύχος ξεκινούσε από αφιερωματικές κεντρικές ιδέες, άφηνε ελευθερία στους συνεργάτες του να αναπτύξουν με τον δικό τους τρόπο αυτά για τα οποία ήθελαν να γράψουν. Έτσι, έπεισε ανθρώπους αρνητικούς προς την τέχνη, όπως ο Βαλερί, ο Κλοντέλ, ο Ζιντ αλλά και ο Σαρτρ, ο Χέμινγουεϊ, ο Βαλερί, ο Τζόυς, ο Ζιροντού και μεταπολεμικά ο Ταγκόρ και ο Ελύτης, μεταξύ πολλών άλλων, να γράψουν. Ο Μαλρώ βρήκε το ιδανικό έδαφος για να δημοσιεύσει σε συνέχειες μελετήματα όπως η «Ψυχολογία της τέχνης» και η «Ψυχολογία του κινηματογράφου». «Κάθε σελίδα μας παρουσιάζεται σαν τις διαδοχικές αναβαθμίδες ενός μεγάλου κήπου» έγραψε ο Πολ Κλοντέλ για το «Verve». Juan Gris, Pierre Reverdy, Στον ήλιο της οροφής, Παρίσι 1955

Ο πόλεμος και η ναζιστική κατοχή στο Παρίσι ανάγκασαν τον Tériade να το εγκαταλείψει και να βρει καταφύγιο στη νότια Γαλλία. Έξω από τη Νίκαια, στο Saint-Jean-Cap-Ferrat, νοίκιασε τη βίλα «Νατάσα», ένα σχεδόν φτωχικό οίκημα μέσα σε έναν κατάφυτο κήπο, που από τα δύο του άκρα είχε εξαιρετική θέα στη θάλασσα. Εκεί, μέσα στη γαλήνη αυτού του μικρού παράδεισου, που του θύμιζε τη Μυτιλήνη των παιδικών του χρόνων, τη μαύρη διετία 1940-1942 εμπνεύστηκε και εξέδωσε δύο τεύχη αφιερωμένα στις μινιατούρες του Ζαν Φουκέ που φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στις «Εικόνες από τον βίο του Ιησού» και στο «Συναξάρι του δούκα» του Μπέρι. Ο θαυμασμός του για τις μινιατούρες του 15ου αιώνα είναι που τον οδηγεί αρχικά στην ιδέα τευχών καθ’ ολοκληρίαν αφιερωμένων σε έναν καλλιτέχνη και στην πορεία του στα περίφημα Grand Livres, που θα ανέθετε σε καλλιτέχνες και λογοτέχνες. Αφετηρία αποτέλεσε το 13ο τεύχος τον Νοέμβριο του 1945 με τίτλο «Ανρί Ματίς, Περί χρώματος». Ο Ματίς θα συνέγραφε και θα φιλοτεχνούσε το 1947 και το εξαιρετικό «Τζαζ», ενώ το 1948 ο Πικάσο εικονογράφησε με κόκκινες γραμμές που περιβάλλουν ή αναμειγνύονται με τις λέξεις το «Τραγούδι των νεκρών» του ποιητή Πιερ Ρεβερντί. Το 1950 ο Φερνάρντ Λεζέ έδωσε τη δική του εκδοχή για το «Τσίρκο», όπως έκαναν και οι Ρουώ, Ματίς, Σαγκάλ. Ο Λεζέ είχε ξεκινήσει, επίσης, μια σύλληψη με τίτλο «Η πόλη», που όμως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Και μέσα σε όλα αυτά, ο Tériade δεν ξεχνάει την Ελλάδα. Στέλνει εκεί τον Σαγκάλ για να εμπνευστεί και να ζωγραφίσει το Δάφνις και Χλόη του Λόγγου. Ο Μιρό τα επόμενα χρόνια θα εμπνευστεί από τον αγαπημένο του Βασιλιά Υμπύ του Αλφρέντ Ζαρί, παραδίδοντας τρεις παραλλαγές: Ο Βασιλιάς Υμπύ, Ο Υμπύ στις Βαλεαρίδες, Η παιδική ηλικία του Υμπύ. Τα βιβλία, που στο σύνολό τους έφτασαν τα 27, κυκλοφορούν σε αντίτυπα των 120 ή 250 αντιτύπων, ενώ οι διαστάσεις τους είναι συνήθως 42×32.

Το 1949 συνάντησε τη γυναίκα της ζωής του Αλίς, η οποία θα του συμπαραστεκόταν στους εκδοτικούς του δονκιχωτισμούς. Το 1952 αγόρασε τη βίλα «Νατάσα», όπου ένα πανέμορφο βιτρό κι ένα επιτοίχιο κεραμικό του Λεζέ, τα φωτιστικά του αδελφού Τζιακομέτι και άλλα κεραμικά αντικείμενα του Πικάσο δίνουν μοναδικότητα και ανεπιτήδευτη κρυφή πολυτέλεια. Το «Verve» συνέχισε να εκδίδεται μόνο στα γαλλικά πια και παράλληλα με τα βιβλία των καλλιτεχνών. Το 1953 κυκλοφόρησε τις «Εικόνες στα κλεφτά» του Ανρί Καρτιέ-Μπρεσσόν και την επόμενη χρονιά ο Πικάσο φιλοτέχνησε στο 29ο-30ό τεύχος του «Verve» με σειρά 180 σχεδίων. Παράλληλα, είχε την τόλμη και την ευφυΐα να αναθέσει στον Λε Κορμπιζιέ το «Ποίημα της ορθής γωνίας» και στον Τζιακομέτι το «Παρίσι δίχως τέλος». Καθώς ο καλλιτέχνης πεθαίνει, ο Tériade αφήνει τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου λευκές, σαν μια πνευματική παρακαταθήκη. Ο Σαγκάλ, αντιθέτως, θα ολοκλήρωνε το εικοσιπενταετές σχέδιό του για την εικονογράφηση της Βίβλου.

Henri Laurence, Θεοκρίτου, Ειδύλλια, Παρίσι 1945

Henri Laurence, Θεοκρίτου, Ειδύλλια, Παρίσι 1945

Από το 1928 είχε προσέξει στο ατελιέ του Γουναρόπουλου μια φωτογραφία ενός έργου που του είχε κάνει εντύπωση, αλλά χρειάστηκε να περάσουν 3-4 χρόνια για να μάθει ποιος ήταν ο καλλιτέχνης. Τον βρήκε στο νησί του εντελώς τυχαία και εκείνη τη φορά στους τοίχους ενός καφενείου. Η αποκάλυψη του αυτοδίδακτου ναΐφ Θεόφιλου Χατζημιχάηλ ήταν γι’ αυτόν η επιβεβαίωση ότι η ζωγραφική του κάλυπτε το ελληνικό καλλιτεχνικό κενό από τη βυζαντινή τοιχογραφία  ως τη σύγχρονη εποχή. Μη μπορώντας να κάνει κάτι για τις ζωγραφιές που ο ιδιότροπος φουστανελοφόρος είχε εκτελέσει με αντάλλαγμα κρασί και φαγητό σε διάφορες ταβέρνες και φούρνους της Λέσβου, του ζήτησε να ζωγραφίσει σε μουσαμά, ενώ ο πατέρας του ανέλαβε τη διαβίωσή του. Περί τα 132 έργα πρόλαβε και έκανε ο Θεόφιλος για τον Tériade δύο χρόνια πριν πεθάνει, κι εκείνος έκανε μια μεγαλειώδη έκθεση στο Λούβρο. Μετά ο Γιάννης Τσαρούχης τα έφερε  στη Μυτιλήνη, όπου τοποθετήθηκαν στο «Σπίτι του Θεόφιλου», το οποίο ο Tériade έκτισε με τον αρχιτέκτονα Γιώργο Γιαννουλέλη στο οικογενειακό κτήμα στη Βαρειά και εγκαινίασε το 1965. Δίπλα έκτισε και το δικό του «Μουσείο-Βιβλιοθήκη Ε. Ελευθεριάδη-Τεριάντ», συνεισφορά τεράστιας σημασίας στον τόπο του. Εκεί κατέληξε το 1979 η περίφημη έκθεση «Hommage a Tériade» που του είχε κάνει η Γαλλία για να τον τιμήσει στο Grand Palais, το 1973, αφού πρώτα ταξίδεψε σε πόλεις-καλλιτεχνικά κέντρα της Ευρώπης, στη Νέα Υόρκη και στο Τόκιο. Πέθανε στις 23 Νοεμβρίου 1983 και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς, κοντά στον τάφο του Ζαν Πολ Σαρτρ.

Στη Μυτιλήνη τα έργα δεν είχαν την τύχη που τους άξιζε. Το «ανοιχτό βιβλίο», όπως το αποκάλεσαν, εκτέθηκε στο δυνατό φως του Αιγαίου και στην υγρασία του νησιού. Οι θαυμάσιες σελίδες των αριστουργηματικών Grand Livres δεν προστατεύτηκαν σωστά, με αποτέλεσμα να αλλοιωθούν τα χρώματα, ενώ τρεις κλοπές λάβωσαν ανεπανόρθωτα τη συλλογή. Μία το 1982, που αφαιρέθηκαν χαλκογραφίες και λιθογραφίες των Σαγκάλ, Ματίς και Πικάσο, μία το 1994 από έκθεση στο αφύλαχτο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν στην Πλάκα και άλλη μία το 2003. Να προσθέσουμε και την αφαίρεση από τον ναΐσκο Αγίας Παρασκευής, στο κτήμα της Βαρειάς, αγιογραφίας του Θεόφιλου. Και μόνο τώρα ξύπνησε το ΥΠ.ΠΟ. και μέσω ΕΣΠΑ ανακαινίζεται και επανασχεδιάζεται το κτιριακό συγκρότημα, ώστε να φιλοξενήσει την πολύτιμη πολιτιστική κληρονομιά του ευπατρίδη Ελευθεριάδη-Tériade. Στο μεταξύ, τα Βιβλία Καλλιτεχνών (Grand Livres) εκτίθενται αποκατεστημένα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο στην Αθήνα.

https://m.lifo.gr/

Πτυχιακή Εργασία ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ: ΑΓΡΙΤΕΛΛΗ ΜΑΡΙΑ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Δρ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ

Η παρούσα πτυχιακή εργασία εκπονήθηκε κατά το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 στο τμήμα Διοίκησης, Οικονομίας και Επικοινωνίας Πολιτιστικών και Τουριστικών Μονάδων τουΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας στο Παράρτημα του Πύργου με θέμα Μουσείο-Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη- Teriade: Οργανωτικό και Διαχειριστικό Πλαίσιο, Εκθεσιακή Πρακτική και Επικοινωνιακή Πολιτική. Η μεθοδολογία έχει χαρακτήρα μικροσκοπικής ανάλυσης μέσω προσωπικής μελέτης από βιβλιογραφία και συζητήσεις με αρμόδιους. Χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να βρεθούν οι πηγές ακόμα και σπάνιες για την επίτευξη αυτής της εργασίας. Η συγκυρία, δυστυχώς, δεν ήταν και η ευνοϊκότερη, διότι το Μουσείο ήταν κλειστό στο κοινό και δεν ήταν εύκολο να ακουστεί η γνώμη των υπόλοιπων κατοίκων. Όμως μέσω δημοσιευμάτων του τύπου προσπαθήσαμε να τονίσουμε τη σημασία αυτού του σπάνιου Μουσείου και να αφυπνίσουμε την πολιτεία να επανεξετάσει το θέμα αυτό που είναι σημαντικό κομμάτι του Τουρισμού στη Λέσβο. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το Διευθυντή του Μουσείου Τεριάντ για την πολύτιμη βοήθεια τουκαθώς μου παραχώρησε ξενάγηση στο Μουσείο παρά το βεβαρυμμένο του πρόγραμμα και μου επέτρεψετηλήψηφωτογραφιών, ενώ το Μουσείο εκείνη την περίοδο δεν ή ταν ανοιχτό στο κοινό. Ακόμα να τον ευχαριστήσω για τις πληροφορίες που μου έδωσε, μέσω συνέντευξης, είτε προφορικές είτε γραπτές εμπλουτίζοντας την εργασία με σπάνιο υλικό. Τέλος, ευχαριστώ θερμά την κα. Κατερίνα Αλεξοπούλου, καθηγήτρια στο τμήμα Διοίκησης, Οικονομίας και Επικοινωνίας, για την εύρεση πηγών και τη συμβολή της στην κατάθεση και παρουσίαση της συγκεκριμένης πτυχιακής εργασίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΕΔΩ

Από την Ανδρο και τη Λάρισα, τη Ρόδο και την Παιανία Αττικής θα σας μεταφέρω σήμερα στη Μυτιλήνη για να σας πω λίγα λόγια για μία ακόμη μοναδική στο είδος της περιφερειακή πινακοθήκη που όμως αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, το Μουσείο-Βιβλιοθήκη του Στρατή Ελευθεριάδη-Teriade που άνοιξε στο κοινό το 1979.

Το μουσείο βρίσκεται στη Βαρειά της Μυτιλήνης, στον τόπο γέννησης του ιδρυτή του, στο μέσον ενός μεγάλου ελαιώνα της ακριτικής Λέσβου, σε μια μαγευτική τοποθεσία, και στεγάζεται σε ένα διώροφο κτίριο. Δίπλα βρίσκεται το Μουσείο Θεόφιλου που ανήκει στον Δήμο Μυτιλήνης και το οποίο θα παρουσιάσω σε προσεχές σημείωμά μου. Ο ιδρυτής του Στρατής Ελευθεριάδης, ο επονομαζόμενος Teriade, γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στη Μυτιλήνη και έφηβος πήγε στο Παρίσι όπου ήλθε σε επαφή με τον μποέμικο κοσμοπολιτισμό, τα βραδινά λογοτεχνικά καφενεία και την καλλιτεχνική εστία που ονειρευόταν. Το Παρίσι ήταν για εκείνον η ευτυχισμένη πρωτεύουσα των Τεχνών. Εκεί γνώρισε και συνδέθηκε προσωπικά με τους μεγαλύτερους ζωγράφους του 20ού αιώνα και η φιλία του με τους δημιουργούς αυτούς είχε στόχο την καλλιέργεια και τη διάδοση της μοντέρνας τέχνης. Οπως έλεγε και ο ίδιος, «χωρίς τη φιλία δεν θα είχα καταφέρει τίποτα. Μη ζητάτε άλλη εξήγηση».

Η κρίση του «ευρωπαϊκού ονείρου» εν μέσω πανδημίας και ύφεσης

Είναι δύσκολο να προσδιορίσει κανείς τι ακριβώς ήταν ο Στρατής Ελευθεριάδης: συλλέκτης, έμπορος, κριτικός, καλλιτέχνης; Είχε πάντως καταλυτική δύναμη, η οποία ενέπνεε τους ζωγράφους να δημιουργούν. Ο ίδιος προτιμούσε να δηλώνει εκδότης και είναι βέβαιο ότι υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκδότες της εποχής του. Ο Teriade με τις εκδόσεις του έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην εξάπλωση της μοντέρνας τέχνης διεθνώς. Τον ενδιέφερε ιδιαιτέρως το ζήτημα της χειραφέτησης της σύγχρονης ζωγραφικής και επιδόθηκε στο να συλλέγει μαρτυρίες των μεγάλων εκπροσώπων του ρεύματος αυτού, όπως Matisse, Braque, Picasso, Miro, Dali κ.ά. Ο ίδιος έλεγε ότι «η ζωγραφική δεν διαθέτει παρά την επιδερμίδα της, η οποία δεν την καλύπτει, όπως θα ήθελε να γίνει πιστευτό, αλλά τη συνιστά εξ ολοκλήρου». Θεωρούσε δηλαδή ότι «η επιδερμίδα της ζωγραφικής» δεν χαρακτηρίζεται από επιφανειακότητα, αλλά διαθέτει ποικιλομορφία, πυκνότητα και δύναμη απεικόνισης του βάθους. Είναι βεβαίως γνωστό ότι η Μοντέρνα Τέχνη αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της τέχνης καθώς ανέτρεψε δυναμικά τα παραδεδομένα σχήματά της.

Σημαντικότατες στο εκδοτικό έργο του Teriade είναι οι σειρές τέχνης Verve (Οίστρος) και Grands Livres (Μεγάλα Βιβλία) που συνδυάζουν έργα των μεγάλων αντιπροσώπων της μοντέρνας τέχνης με κείμενα λογοτεχνών και ανθρώπων του πνεύματος αντίστοιχου βεληνεκούς, όπως Valery, Malraux, Sartre, Lorca, Prevert, Joyce, Tagore, Camus, Hemingway, Rilke, Ελύτη και άλλων. Οι εκδόσεις αυτές διακρίνονται διεθνώς για την πρωτοτυπία τους και τη μοναδική τους ποιότητα και αντιπροσωπεύουν τη διαλεκτική σχέση ζωγραφικής και ποίησης.

Το μουσείο περιλαμβάνει το σύνολο του εκδοτικού έργου του ιδρυτή του, λιθογραφίες γνωστών καλλιτεχνών και έργα ζωγραφικής ελλήνων δημιουργών – Τσαρούχη, Βακιρτζή, Κανέλλη, Θεόφιλου κ.ά.

Μοναδικά στη σειρά Grands Livres είναι τα έργα το Παρίσι δίχως τέλος του Α. Giacometti, το Ποίημα της ορθής γωνίας του Le Corbusier, το Τσίρκο του F. Leger, το Τζαζ του Η. Matisse, το Ασμα των νεκρών από τον Ρ. Picasso. Ο Teriade ζητούσε από τους μεγάλους αυτούς καλλιτέχνες να εικονογραφήσουν τα ποιητικά ή λογοτεχνικά έργα και ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το Δάφνις και Χλόη, το ελληνικό μυθιστόρημα της ύστερης αρχαιότητας (4ος αι. μ.X.) που διαδραματίζεται στη Μυτιλήνη, το οποίο εικονογράφησε ο Μ. Chagall.

Με άλλα λόγια το μουσείο του Teriade είναι ένας ανεπανάληπτος χώρος πολιτισμού στη Μυτιλήνη, που θεωρητικά χαρίζει αίγλη σε όλη τη χώρα. Λέω θεωρητικά, γιατί στην πραγματικότητα αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα, τα οποία θα ήθελα να εκθέσω και για τα οποία θλίβομαι βαθύτατα.

Δυστυχώς, το αρχικό ενδιαφέρον της πολιτείας για το μουσείο εξέπνευσε πολύ γρήγορα.

Τα εκθέματα αφέθηκαν σε συνθήκες ακατάλληλες και επιβλαβείς (μικροκλίματα χώρων εκθέσεων και αποθηκών, ακατάλληλος τεχνητός φωτισμός, ηλιακή ακτινοβολία). Επιπλέον, η έλλειψη συντήρησης των εκθεμάτων είχε ως αποτέλεσμα την αλλοίωση του χρωματισμού τους. Πέραν της κακής κατάστασης διατήρησης των έργων της συλλογής, απουσιάζει και η λεπτομερειακή καταγραφή τους σε μορφή αρχείου. Δηλαδή οργανωμένο αρχείο των έργων του μουσείου δεν υπάρχει.

Το κτίριο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα συντήρησης και εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων.

Τα μέτρα για την ασφάλεια του μουσείου είναι ανεπαρκέστατα και το προσωπικό που προσλαμβάνεται δεν είναι εξειδικευμένο, όπως θα έπρεπε.

Σταδιακά το μουσείο απομονώθηκε από τα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου και μαράζωσε. Αν είναι δυνατόν ένα τέτοιο μουσείο να καταντάει σε τέτοια χάλια. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στο πλαίσιο της αποκέντρωσης, που εξαγγέλθηκε το 1997, η εποπτεία του μουσείου ανατέθηκε στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, όπου το νομοθετικό πλαίσιο που καθορίζει τις αρμοδιότητες οι οποίες προκύπτουν από αυτή είναι ανεπαρκέστατο. Συγκεκριμένα, κατά την Περιφέρεια η εποπτεία της περιορίζεται απλώς στον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων του ΝΠΔΔ.

Το ότι το Μουσείο Teriade δεν εποπτεύεται απευθείας από το ΥΠΠΟ σημαίνει ότι στερείται της δυνατότητας να διεκδικήσει επί ίσοις όροις με τα άλλα μουσεία τους πόρους αλλά και την απαραίτητη τεχνική και διοικητική υποστήριξη που θα το βοηθούσαν να ανακάμψει και να εκσυγχρονιστεί. Για τη χρονική περίοδο 1998-2004 το σημαντικότερο πλήγμα για το μουσείο ήταν ότι για τον ίδιο λόγο δεν υπήρξε δυνατότητα διεκδίκησης πόρων από ευρωπαϊκά προγράμματα. Μη διαθέτοντας τεχνική υπηρεσία, το μουσείο αδυνατούσε να συντάξει τεχνικά δελτία, αλλά και να διαχειριστεί κονδύλια, με αποτέλεσμα να χάσει την ευκαιρία να ικανοποιήσει ζωτικές ανάγκες, όπως συντήρηση των έργων της συλλογής, πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού, εγκατάσταση κλιματισμού, δημιουργία νέας πτέρυγας κ.λπ. Επιπλέον δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να πληρώσει εξωτερικούς συνεργάτες για τη σύνταξη μελετών παρά το γεγονός ότι ζητήθηκε κατ’ επανάληψη η συνδρομή, έστω και σε συμβουλευτικό επίπεδο, κάποιας άλλης δημόσιας τεχνικής υπηρεσίας.

Παρ’ όλη την έλλειψη συμπαράστασης από τις δημόσιες αρχές, ο σημερινός διευθυντής του μουσείου K. Μανιατόπουλος προέβη σε κάποιες προσπάθειες βελτίωσης της κατάστασης με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των επισκεπτών, να αυξηθούν τα έσοδα, να ξεκινήσει η αρχειοθέτηση μέρους του υλικού της συλλογής του μουσείου καθώς και η συντήρησή του, να πραγματοποιηθούν εκθέσεις και εκδηλώσεις.

Θα πρέπει ακόμη να αναφερθεί και η συνεργασία του μουσείου Teriade με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου που, μεταξύ άλλων, έκανε δυνατή την κατασκευή διαδικτυακού τόπου του μουσείου, προς το παρόν στην ελληνική γλώσσα.

Τα αιτήματα της παρούσας διοίκησης του Μουσείου Teriade είναι τα εξής:

  1. Επαναφορά της εποπτείας του μουσείου στο ΥΠΠΟ.
  2. Πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού.
  3. Εφαρμογή του ιδρυτικού νόμου σχετικά με τη χρηματοδότηση του μουσείου.
  4. Λήψη άμεσων μέτρων προστασίας των έργων της συλλογής.
  5. Χρηματοδότηση μελέτης για την κατασκευή νέας πτέρυγας.

Διερωτώμαι: Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει παράλογα τα αιτήματα αυτά;

Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί ότι η κ. Alice Teriade, υποστηρίζοντας το έργο του συζύγου της, έχει κατ’ επανάληψη προσφέρει σεβαστά ποσά για έργα υποδομής τόσο στο Μουσείο Θεόφιλου όσο και στο Μουσείο Teriade. Δυστυχώς προτάσεις της διεύθυνσης προς τους αρμοδίους για τη βράβευσή της εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας κατά τα έτη 2000

-2003 δεν έτυχαν ευνοϊκής υποδοχής εξαιτίας πολιτικών σκοπιμοτήτων, με αποτέλεσμα να χαθεί η ευκαιρία να εμπλουτιστεί η συλλογή των μουσείων από τυχόν νέα δωρεά της.

Ο κ. Ιωάννης Βαρβιτσιώτης είναι επικεφαλής της ομάδας των ευρωβουλευτών της ΝΔ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής».

https://www.tovima.gr

 
Τετάρτη, 09 Σεπτεμβρίου 2020 17:31

Νίκος Δήμου: Χαρακτική Μουσείο Τεριάντ

Bιντεο ” Χαρακτική “ Προβολη στο Μουσειο Teriade Μυτιλήνη στα Ελληνικα με Γαλλικους Υποτιτλους

Στελιος Δασκαλακης Νικος Δημου Playcreate Ανη Κοντογιωργη

Τετάρτη, 09 Σεπτεμβρίου 2020 17:29

Μοντερνισμός: Μουσείο Τεριάντ

Bιντεο ” Μοντερνισμος “ Προβολη στο Μουσειο Teriade Μυτιλινη στα Ελληνικα με Γαλλικους Υποτιτλους

Στελιος Δασκαλακης Νικος Δημου Playcreate Ανη Κοντογιωργη

 

 

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr