Displaying items by tag: Ευστράτιος Παπάνης

Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 14:10

Βαβέλ

Σε κάθε διαφωνία ο καθένας από τους συνομιλητές θεωρεί ανά πάσα στιγμή ότι κατέχει την αλήθεια και κατά συνέπεια έχει το δίκιο με το μέρος του.

Η σχέση αλήθειας και δικαιοσύνης, παρόλα αυτά, δεν είναι αναγκαστικά αιτιακή, δεδομένου ότι η πρώτη περιγράφει με λογικούςόρους και αρχές μια πρόταση ή κατάσταση, ενώ ηδεύτερη αναφέρεται σε ζητήματα ηθικής και κοινωνικής τάξης και εξορθολογίζει τις σχέσεις των ανθρώπων, μέχρι να επιτευχθεί μια κοινώς αποδεκτή ισορροπία. Με λίγα λόγια, αυτός που κατέχει μια αλήθεια δεν έχει κατ´ανάγκη δίκαιο.

Όμως, οι διαφωνούντες πιστεύουν πως είναι χρέος τους ή ζήτημα τιμής ή επιρροής να πείσουν τον αντίπαλο για την ορθότητα των απόψεών του, αγνοώντας ότι:

–Δεν υπάρχει μία αλήθεια, επομένως και ο συνομιλητής κατέχειμια άλλη, αλλά εξίσου έγκυρη αντίληψη περί αυτής

–Η αλήθεια του καθενός φωτίζει διαφορετικό κομμάτι μιας αντικειμενικής πραγματικότητας και επισκιάζει τα υπόλοιπα. Μετατρέπεται έτσι σε ένα είδος εθελούσιας τυφλότητας, αν δεν ενωθεί με τις εμπειρίες αλήθειαςτου συνομιλητή

–Καμία περιγραφή αλήθειας δεν μπορεί να είναι πειστική, αν δε χρησιμοποιούνται πανομοιότυποι κώδικες επικοινωνίας, με ίδιες βιωματικές καταβολές, αν τα επιχειρήματα εκπορεύονται από προσωπικές αναφορές, εάν δε συνδέονται λογικά μεταξύ τους ή εάν προκύπτουν από μερική μόνο γνώση των δεδομένων ή εσκεμμένη απόκρυψή τους.

–Οι συνθήκες και οι περιστάσεις δημιουργούν δικά τους, μοναδικά και μη επαναλήψιμα τεκμήρια αλήθειας

–Οι συνομιλητές τις περισσότερες φορές επικεντρώνονται λανθασμένα στο ειδικό αποσυνδέοντας το από το πλαίσιο, μέσα στο οποίο αποκτά νόημα.

–Κάθε αλήθεια εμποτίζεται από τα κίνητρα αυτού που την διατυπώνει, τα οποία, λανθασμένα τις περισσότερες φορές και με προβολικό τρόπο μαντεύονται από το συνομιλητή.

–Στις καθημερινές συνομιλίες, πριν καν εδραιωθεί η εγκυρότητα μιας αλήθειας, οι συνέπειές της χρησιμοποιούνται ως αντεπιχειρήματα στα λόγια του άλλου.

–Στις ανθρώπινες σχέσεις ίδια αίτια προκαλούν διαφορετικά αποτελέσματα και η ιστορικότητα των συμπεριφορών κάποιου δεν προοιωνίζει, παρά μόνο ως ένδειξη, τη μελλοντική του αντίδραση.

–Κάθε άποψη, που εκφέρεται, αν και είναι πολυπαραγοντική, ως προς τους λόγους που την σχημάτισαν και αποτελεί πηγή χαοτικών πιθανών αποτελεσμάτων, εντούτοις παρουσιάζεται ως δογματική, σαφής και ερμηνευτικά απόλυτη, με σκοπό να καθηλώσει τον αντίπαλο.

–Οι συνομιλητές, κατά την αντιπαράθεση, ακροβατούν μεταξύ γενικού και μερικού, ανάμεσα στο λογικό και το συναισθηματικό, την κριτική των λόγων και την προσβολή της πηγής του μηνύματος και επαναφέρουν ως αποδείξεις στοιχεία και παραδείγματα, που δεν σχετίζονται αναλογικά με το προς συζήτηση θέμα.

Δυστυχώς, οι άνθρωποι με μεγάλη δυσκολία επικοινωνούν, επειδή τις περισσότερες φορές επιθυμούν απλά να παρουσιάσουν τον εαυτό τους επικαλούμενοι προσχηματικάτη την αναζήτηση της αλήθειας..

Το απλούστερο μοντέλο επικοινωνίας για επίλυση προβλημάτων (κι όχι για αυτοπροβολή ή για θεωρητική, ατέρμονη συζήτηση) περιλαμβάνει:

1. Ορισμό των εννοιών, όρων και παραμέτρων του ζητήματος. Διασάφηση του σκοπού και των προσδοκιών από τησυζήτηση

2. Συμφωνία για τη σπουδαιότητα του προβλήματος για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη

3. Παρουσίαση όλων των δεδομένων, των αιτιών, που τα προκαλούν και των συνεπειών τους στον καθένα. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να μεταφραστούν σε συμπεριφορές κι όχι σε χαρακτηρισμούς ή αξιωματικές κρίσεις

4. Ερμηνεία των συναισθημάτων, που συνοδεύουν τα γεγονότα αυτά

5. Παρουσίαση ρεαλιστικων λύσεων και κόστους (συναισθηματικού και πρακτικού) κατά την εφαρμογή τους.

6. Διαπραγμάτευση και πιθανούς συμβιβασμούς από τον καθένα

7. Επιλογή της λύσης με πολλαπλασιαστικό και μακροπρόθεσμο όφελος για όλους

8. Ενημέρωση όλων των ατόμων, που μπορούν να συντείνουν στην επίλυση του προβλήματος

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Αντιμετωπίζοντας τους θύτες με εξαρτητική προσωπικότητα

 Προσφέρουν αδιαπραγμάτευτο θαυμασμό και εξιλεώνονται με ανενδοίαστη παραδοχή της αυθεντίας σου, ιδιότητα δυσεύρετη σε ανταγωνιστικές εποχές. Εξαρτώνται από τα λόγια σου, θεοποιούν τις στιγμές, που τους δίνεις σημασία, αναπολούν τις ώρες, που αφιερώνεις, ακούγοντάς να μηρυκάζουν την ανασφάλειά τους. Σου περιγράφουν με λεπτομέρειες επικαλυπτόμενες συναισθήματα παρεμφερή. Και το πράττουν επίμονα, ψυχαναγκαστικά, αδιάλειπτα. Κρέμονται από τα χείλη σου και υπομένουν τις ιδιοτροπίες σου. Ακόμα κι αν εκνευριστείς, δεν θα διακινδυνεύσουν να σε χάσουν. Θα υποχωρήσουν, μέχρι να βεβαιωθούν πως παραμένεις κοντά τους. Τη στάση σου ως αδιαφορία αν εκλάβουν, θα επιδοθούν σε αναλύσεις ατέρμονες: Γιατί μου φέρθηκε έτσι, πώς ύψωσε τον τόνο της φωνής του. Μήπως δεν με αγαπά; Γιατί δε με καταλαβαίνει. Ένα απύθμενο χωνευτήρι περιττολογίας και αυτοτροφοδοτούμενων ενοχών.

Ποιος δεν έλκεται από μία άνευ όρων παράδοση, με πενιχρό φαινομενικά αντάλλαγμα λίγο χάδι. Ποιος δε γοητεύεται από ένα πρόσωπο, που σε αποδέχεται δίχως ενστάσεις, όπως ακριβώς η μητέρα.

Μόνο που το τίμημα είναι η αφαίμαξη, η αυξανόμενη μετάγγιση συναισθηματικής ρώμης και η τελική απώλεια του ελέγχου: Όταν θα σταματήσει η παρασιτική αυτή σχέση, οι ρόλοι θα έχουν αντιστραφεί και ο εξαρτώμενος αλώβητος θα κινήσει για νέες περιπέτειες.

Ο τρόμος της μοναξιάς και της εγκατάλειψης διακατέχει την ύπαρξή τους. Και γι αυτό επιζητούν ενίσχυση για κάθε τους πράξη ή, χειρότερα, σε εξαναγκάζουν να πάρεις αποφάσεις για αυτούς. Είλωτες για τον έπαινο του οποιουδήποτε, κόλακες για νεύματα συγκατάβασης.

Σπουδαίοι δραματουργοί, σκηνοθετούν την επόμενη θεατρική κατάρρευση, διαδηλώνουν πόσο εύθραυστους οι περιστάσεις τους κατέστησαν και τι ευάλωτοι από τις τραυματικές εμπειρίες έχουν γίνει, προσφέρουν γη και ύδωρ για στήριξη, θαλπωρή, αγαλλίαση. Παρουσιάζονται στους αδαείς ως αλτρουιστές, δοτικοί, αλλά στην πραγματικότητα δεν εμβαθύνουν σε καμία σχέση, από την οποία δεν θα προκύψει κάποιο όφελος συναισθηματικό ή δεν θα είναι εγγυημένη η πολυπόθητη αναγνώριση.

Και φυσικά δεν αποτολμούν καμία μάχη. Ο ξενιστής είναι εκείνος, που θα πολεμήσει όλους τους δικούς τους πολέμους, που οφείλει να τους υποστηρίξει, ακόμα κι αν δεν έχουν αντιληφθεί ορθά τα δεδομένα, επειδή οι άλλοι διαρκώς τους πληγώνουν, δεν τους κατανοούν, τους μειώνουν, δε θωπεύουν το θαυμαστό πήλινο κόσμο τους.

Καταδυναστεύονται από συντριπτικό άγχος για όσα βιώνουν, επιδιώκουν, αντιλαμβάνονται. Πληγώνονται εύκολα, αλλά δεν αποτολμούν την έξοδο από το περιήλιο της προσωπικότητας σου, παρά μόνο αν βεβαιωθούν για τρία πράγματα: Πως δεν σου έχουν αφήσει καμία ικμάδα ή αντοχή, πως αποστράγγισαν κάθε δυνατότητα ανάνηψης και τελικά πως ανακάλυψαν έναν νέο φορέα εξουσίας, έναν άφθαρτο και ανυποψίαστο αφελή, του οποίου την αφαίμαξη θα σχεδιάσουν και θα ενορχηστρώσουν με χειρουργική ακρίβεια.

Είναι οι άνθρωποι, που πάσχουν, εξαιτίας της εξαρτητικής προσωπικότητας, που αναπτύχθηκε κατά την παιδική ηλικία, τότε που ήταν αδύνατο να διαγνωσθεί. Υποφέρουν γιατί οι σημαντικοί ενήλικες είτε με την αδιαφορία τους είτε με την υπερπροστατευτικότητα είτε με την απουσία δεν τους επέτρεψαν να καλλιεργήσουν ένα ακέραιο εγώ, μια αυτόνομη ηθική και μία λογική πέρα από το εδώ και τώρα.

Κι έτσι επαναλαμβάνουν βασανιστικά την ξέγνοιαστη εξάρτηση των αθώων χρόνων, επαιτώντας για μπράβο και ξεπουλώντας την αυτοεκτίμηση για λίγη αναγνώριση. Σαν βαμπίρ αναβιώνουν το χειριστικό παιδί, που κλαίει, κάνει θόρυβο, απαιτεί άμεση ικανοποίηση των θέλω του, θηρεύει τις αγκαλιές. Στο κενό πέφτουν οι προσπάθειές τους να σπάσουν αυτήν την καθήλωση, εις μάτην επιθυμούν να διαρρήξουν τη νοσηρή και υποσυνείδητη προσκόλληση. Και τελικά υποδουλώνοντας την ωριμότητα στη σκιά όσων εκλαμβάνουν ως ισχυρούς, παράδοξα, μα αποτελεσματικά, διασφαλίζουν τον έλεγχο.

Τα δεινά τους, όμως, είναι ασήμαντα μπροστά στις δοκιμασίες, που θα περάσει το θύμα τους, ειδικά αν και το ίδιο εμφορείται από το σύνδρομο του σωτήρα.

Συχνά παραπονούνται για αδιαθεσίες και ημικρανίες, μιμούμενοι το παιδί, που δε θέλει να πάει σχολείο. Μοιρασμένη η συχνότητά τους στα δύο φύλα, εγκαθιδρύουν αθόρυβα τις μικρές δυναστείες τους και ομιλούν με τέτοιο ζήλο για τον εαυτό τους και τις οδύσσειες του, που έντρομος διαπιστώνεις πως δε χρειάζεται καν να τους απαντάς: Έτσι κι αλλιώς θα υποπέσουν σε μάντεμα σκέψης αυθαίρετες γενικεύσεις και προσωποποίηση των πάντων.

Πώς θα τους αναγνωρίσετε

  • Δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις, ακόμα και απλές, και αναζητούν διαρκή συμβουλευτική υποστήριξη και αναλυτική καθοδήγηση.
  • Επαφίενται σε άλλους για τη λήψη καθοριστικών αποφάσεων.
  • Αναλαμβάνουν την περαίωση αγγαρειών, εργασιών, που οι υπόλοιποι αποφεύγουν, για να γίνουν αρεστοί και αποδεκτοί.
  • Δεν βάζουν τέλος σε καμία σχέση, αν δεν βεβαιωθούν πως έχουν βρει τον αντικαταστάτη.
  • Υπολογίζουν σε μεγάλο βαθμό τη γνώμη των άλλων και αποφεύγουν τις συγκρούσεις
  • Έχουν συμπτώματα κατάθλιψης, εάν αντιληφθούν πως η υποτακτική συμπεριφορά τους δεν αρκεί, για να κρατήσει τους γύρω ή εάν βρεθούν σε ανταγωνιστικά και αμείλικτα περιβάλλοντα.
  • Μεγαλοποιούν τα αρνητικά και χαίρονται με την παραμικρή, ακόμα και τυπική θετική ενίσχυση.
  • Εάν αμφισβητηθούν δεν μπορούν να ελέγξουν τη συμπεριφορά και τις ενορμήσεις τους
  • Απογοητεύονται εύκολα ακόμα και στην υποψία αποτυχίας.
  • Δεν διακινδυνεύουν, παρά μόνο αν τους πάρετε από το χέρι και χρεωθείτε τις επιλογές τους.
  • Πιστεύουν πως οι άλλοι είναι ικανότεροι και είχαν περισσότερες ευκαιρίες, γεγονός που τους κάνει μεμψίμοιρους.
  • Εξιδανικεύουν εκείνους από τους οποίους θα εξαρτηθούν.
  • Πολλές φορές παρουσιάζονται ως τελειοθήρες, ώστε να έχουν προσχήματα, που θα δικαιολογήσουν την ατολμία και την αποφυγή δράσης
  • Οι προσκολλήσεις τους δεν αναφέρονται αναγκαστικά σε συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά σε όποιον αποπνέει επίφαση δύναμης.

Πώς να τους βοηθήσω

Αν αποφασίσετε να τους βοηθήσετε, επιστρατεύστε όλες σας τις δεξιότητες και μάθετε να θέτετε εσείς τα όρια. Ακούστε τους με αγάπη και ενδιαφέρον, αλλά διακόψετε τους, αν αρχίσουν να μακρηγορούν. Μην ενισχύετε την αποποίηση ευθυνών, που επιδιώκουν και μη μετατραπείτε σε αυθεντία, από την οποία ασφυκτικά θα γαντζωθούν. Αναθέστε τους μικρές αποστολές, στις οποίες γνωρίζετε πως εύκολα θα επιτύχουν, αυξάνοντας το βαθμό δυσκολίας. Όσο κι αν σας κολακεύει, να θυμάστε ότι μόνο εάν γίνουν ανεξάρτητοι, θα ενδυναμωθούν. Ακόμα κι αν αυτό σημαίνει πως θα πρέπει εσκεμμένα να τους αγνοήσετε.

 

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Published in Ψυχολογία
Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:39

Facebook και νεύρωση

…Πλήρης απογοήτευση.. Τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται.. Ολα είναι ψεύτικα.. Αν όχι όλα, τα περισσότερα.. Μη χαρίζεστε σε κανέναν.. Μην ανοίγεστε σε άτομα που δεν έχετε δει ποτέ σας.. Μην ενθουσιάζεστε από γραπτά, εδώ στο φέις..

Οτι λάμπει δεν είναι χρυσός… Προσοχή..

Σημείωση: Οι στιχομυθίες και οι περιγραφόμενες περιπτώσεις είναι από υπαρκτά πρόσωπα, χρήστες του ƒacebook, που δέχτηκαν να συμμετέχουν στην έρευνα. Τα χαρακτηριστικά της ταυτότητάς τους έχουν παραλλαχθεί και οι συνεντεύξειςέχουν αλλοιωθεί ή εκδραματισθεί για τις ανάγκες του άρθρου.

Οι έρευνες διφορούμενες, οι απόψεις αντιφατικές. Το μόνο βέβαιο και αριθμητικά τεκμηριωμένο είναι η σαρωτική εξάπλωση των κοινοτήτων δικτύωσης, σε τέτοιο σημείο, που στη νέα γενιά να έχουν υποκαταστήσει το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και εν μέρει τα sms. Η διείσδυση στον κόσμο της κινητής τηλεφωνίας, τα wi-fi, που παντού πλέον είναι διαθέσιμα, απαλλάσσουν τη διαδικτυακή επικοινωνία από τα δεσμά του υπολογιστή και καθορίζουν κάθε στιγμή, δημιουργώντας μια νέα εξάρτηση: η χρήση των νέων αυτών μέσων διαδίδεται ραγδαία σε κάθε ηλικιακή κατηγορία, ανεξάρτητα από γεωφραφικούς και κοινωνικούς περιορισμούς. Τα όρια δυσδιάκριτα και ασαφή για όσους δεν γνώριζαν ή ακόμα δεν έχουν καταφέρει να τα θέσουν..Τα προσχήματα έχουν αρθεί..Καλώς ήλθατε στον κόσμο της νεύρωσης και του Facebook…

  • Κατάθλιψη και εμμονή-Σενάριο Πρώτο

Όταν μπήκα για πρώτη φορά στο φέις, μου φάνηκε απλά ένα λεύκωμα.. όπως τότε που γράφαμε , παιδιά, τις εμπειρίες μας.. τις παιδικές..

Περνώντας ο καιρός, αποκτώντας νέους «φίλους», άτομα δηλαδή, που δεν γνώριζα, απλά έτυχε να τους αρέσουν αυτά που έγραφα, ή να συμμετέχω σε κάποιες ομάδες βιβλίου…

Εκεί που κοροιδευα όσους ασχολούνταν με το φέις, έβλεπα τον εαυτό μου να περνά ώρες ολόκληρες στον υπολογιστή.. παραμερίζοντας άλλες ανάγκες μου.. Επαψα να τηλεφωνώ σε φίλους, να ασχολούμαι με εμένα, με το σπίτι, με το γράψιμο..

Δεν ξέρω αν ήταν η ανάγκη για επικοινωνία μετά το κλείσιμο της εφημερίδας που άλλαξε τον τρόπο ζωής μου.. Δεν ξέρω τι με έφερε τόσο κοντά σε ό, τι ήξερα πως δεν έίναι αληθινό.. Γιατί ήξερα. Δεν ήταν πως δεν γνώριζα, ή δεν καταλάβαινα τι συμβαίνει..

Πίστεψα σε ορισμένα άτομα, γυναίκες κυρίως.. Και φερόμουν φιλικά. Με τον καιρό άνοιξα την καρδιά μου, όχι εντελώς – ευτυχώς- τώρα που το σκέφτομαι…

Καθώς, περνώντας ο καιρός, διαπίστωσα πως πίσω από μια φωτογραφία και τα γλυκά λόγια, κρυβόταν μια άλλη πραγματικότητα…

Ο γραπτός λόγος, είναι εντελώς διαφορετικός, σε ότι αφορά το πώς εισπράττεις το νόημα των λέξεων, του άλλου…

Διαφωνίες, προσωπικές επιθέσεις, μέχρι απειλές δέχτηκα και έφτασα στο σημείο να σκέπτομαι μόνο αυτά που συμβάινουν στο φέις, παρά τα όσα συμβαίνουν στην πραγματική μου ζωή… και να κάνω κρίσεις πανικού, καθώς σκεπτόμουν τις επιθέσεις, την προδοσία από άτομα που πίστεψα …

Από την ψευτιά, την υποκρισία, την βρώμα και τη δυσοδία που αποπνέει το φέις..

Ηξερα, έβλεπα την πραγματικότητα, πόσο με επηρεάζει αρνητικά, και όμως συνέχιζα.. με επιθετικότητα.. Γιατί βγάζει επιθετικότητα σε μας τους νευρωσικούς – δεν ξέρω αν αυτό ισχύει για το σύνολο των ατόμων-.

Το άδικο δεν το αντέχω.. Και λόγω του ότι έχω μάθει να γράφω δημόσια τα πάντα, λόγω του ότι ειμαι άτομο που δεν χαμπαριάζει και δεν φοβάται τίποτε, τα έγραφα όλα στον τοίχο μου.. Ότι απειλούμαι από τον τάδε, ότι μου στέλνει απειλητικά μηνύματα η τάδε..

Αυτά όμως, είχαν ως αποτέλεσμα την ψυχική φθορά μου.

Έβλεπα τον εαυτό μου να καταρρέει.. και φυσικά, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση.. αποφάσισα να ξεφύγω, να κάνω στροφή 180 μοιρών..

«Έψαξα» όλους αυτούς που με οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση, και έψαξα και βαθειά μέσα μου.. Τους κατηγοριοποίησα, τους έβαλα στον κάδο των σκουπιδιών, και είπα ΤΕΛΟΣ.. Δεν θα συνεχίσω να ασχολούμαι με απορίμματα που μου κάνουν κακό..

Όχι πως εγώ ειμαι η οσία Αγία, αλλά τέτοια υποκρισία, τόση παλιανθρωπιά, πουτανιά και αρρώστια για προβολή του εγώ , και. .και.. και.. δεν περίμενα πως θα συναντήσω εδώ στο φέις..

Αποστασιοποιήθηκα και άρχισα να νοιώθω καλύτερα.. κάθε μέρα και καλύτερα..

Τολμώ να συμβουλέυσω οσους πάσχουν από αγχώδη διαταραχή, νεύρωση, να αποφεύγουν το φέις, όσο μπορούν.. Και να συνομιλούν με άτομα που γωρίζουν στην πραγματική τους ζωή, όχι με αγνώστους.. Είναι επικίνδυνο για όλους τους ευαίσθητους και ταυτόχρονα έξυπνους ανθρώπους, το παιχνίδι που λέγεται φέις.. επικίνδυνο για την υγεία μας..

Μακριά.. όσο γίνεται πιο μακριά.. και όχι εμπιστοσύνη.. Σε κανέναν.. όσο γλυκά λόγια και αν γράφει, όσο και αν δείχνει πως σε εκτιμά..

Οι εμπειρίες μου είναι τόσες πολλές.. τι να πρωτοπω.. υπάλληλος εμφανίζεται ως… ιδιοκτήτρια ναυτιλιακής εταιρείας, -εφοπλίστρια δηλαδή- έκπαιδευτικός, ψάχνει για άντρες, κατηγορεί τον συζυγο και τους άλλους, ενώ στο προφίλ της φαίνεται μια γλυκειά και διανοούμενη γυναίκα… Θεέ μου.. πόση ψευτιά, πόση υποκρισία..

Κλίκες και ομάδες … Επιθέσεις ομαδικές σε άτομα που κάνουν «χαλάστρα» στα σχέδιά τους.. Περιφερόμενοι γκόμενοι που το παίζουν προστάτες σε γυναίκες… συγγραφείς που πληρώνουν να εκδόσουν τα βιβλία τους.. Τόσα πολλά.. Αν είναι δυνατόν…

«Κάνεις σαν να μην ξέρεις τον κόσμο.. Τόσα χρόνια στο πεζοδρόμιο είσαι», λεει ο γιατρός μου κάθε φορά..

Ναι αλλά η ελπίδα για το καλό, παραμένει μέσα σου.. Κι όταν βλέπεις τη βρωμιά και τη δυσοδία.. απογοητεύεσαι ξανά.. και ξανά και ξανά.. και κλείνεσαι περισσότερο στον εαυτό σου…

Μακριά από το φέις, για τους νευρωσικούς το λέω… βλάπτει σοβαρά την υγεία…

Ξέχασα να σου πω.. ότι ο νευρωσικός, έχει μεγάλο άγχος, ότι πρέπει να απαντήσει σε όλα τα μηνύματα αμέσως, να μην παρεξηγηθεί ότι αδιαφορεί, γιατί θέλει να είναι καλά με όλους γύρω του.. μεγάλο άγχος.. και στα σχόλια και σε όλα.. Γενικά, είναι μια αγχώδης κατάσταση, που τον επηρεάζει τρομερά και πρεπει να το συνειδητοποιήσει έγκαιρα.. Αν μπορεί να βάλει όρια, διαφορετικά… δρόμο… Δεν γίνεται να ικανοποιείς τους πάντες.. και όμως εσύ νιώθεις την ανάγκη να τους ικανοποιήσεις όλους, αδιαφορώντας για σένα…

  • Σενάριο Δεύτερο

6 π.μ και η Μαρία Π.. εξακολουθεί να ζωγραφίζει την αγωνία της στο πληκτρολόγιο..Δυσκολεύεται να κλείσει τον υπολογιστή, μην τυχόν της ξεφύγει κάτι που θα ειπωθεί, κάτι που την αφορά. Πέρασε μια εξοντωτική νύχτα διαπληκτιζόμενη, στην αρχή με φίλους, αργότερα με αγνώστους και μετέπειτα με κάποιους, που θεωρούσε οικείους, για θέματα, που αφορούσαν την αγάπη, τον έρωτα, την κρίση, τη θλίψη, τον πόνο, το άγχος, το sex, τον εαυτό της, το παρελθόν. Οι προσδοκίες της ματαιώθηκαν και λύση δεν βρέθηκε..Ποτέ δεν είναι εφικτή η προσπέλαση της αλήθειας, τουλάχιστον όχι μέσα από συζητήσεις. Η φιλία βιώνεται, δεν είναι λεκτική αντιπαράθεση. Και η μοναξιά, που αρχικά φάνηκε να υποχωρεί, τώρα γίνεται ανυπόφορη. Σε λίγο πρέπει να φύγει για δουλειά..Εβδομάδες τώρα μένει κολλημένη στον υπολογιστή, επειδή ο ύπνος φέρνει τους εφιάλτες, επειδή από λύτρωση μετατρέπεται σε Ερινύα. Αλλά οι σχέσεις της στο Facebook, όσο περνά ο καιρός επιδεινώνονται..Στην αρχή τα πράγματα ήταν απλά. Μάλιστα χλεύαζε όσους είχαν υποκαταστήσει την κοινωνική τους ζωή με αυτό το μηχάνημα του διαβόλου..Διστακτικά δημιούργησε προφίλ και πέρασε καιρός μέχρι να κατακτήσει τη λειτουργία του..Μα οι φίλοι αύξαναν με γεωμετρική πρόοδο..Μερικούς τους διέγραφε και μετά είχε τύψεις..Μήπως ανάμεσά τους βρισκόταν εκείνος, που θα έκανε τη διαφορά. Μερικά αναρτημένα τραγούδια, κάποια ανέκδοτα, likes, pokes, παιχνίδια, όνειρα για κάποια σελίδα, που είχε με μεράκι φτιάξει. Αλλά σταδιακά δεν κατάφερνε πια να αποκρυπτογραφήσει τις προθέσεις και τα λόγια των ανθρώπων. Δεν είχε ενδείξεις, αν εννοούσαν όσα έλεγαν, αν γελούσαν τη στιγμή που διατύπωναν κάτι σοβαρό, αν μιλούσαν ταυτόχρονα σε άλλους, δεν κατανοούσε την ευκολία με την οποία οι άγνωστοι τις μετέφεραν υπονοούμενα και έκριναν τους πάντες, την άνεση με την οποία παρίσταναν τους ειδήμονες. Ξαφνικά διαπίστωσε πως όσα γίνονταν στο ίντερνετ, κουτσομπολιά, σχόλια, καυγάδες, βωμολοχίες, μεταφέρονταν στην πραγματική ζωή. Το ένιωθε ως άγχος, ως οργή, ως ακύρωση. Μερικές φορές ονειρευόταν όσα είχαν διαμειφθεί στις συνομιλίες της. Η Μαρία Π είχε στο ενεργητικό της δύο απόπειρες αυτοκτονίας και διάγνωση για κατάθλιψη. Μίλησε στον ψυχίατρο, ο οποίος της συνέστησε να χαλαρώσει και να απέχει του Facebook.. Όμως ήταν ήδη αργά…καρδιοχτυπούσε κάθε φορά, που πληκτρολογούσε το usermame, τόσο, όσο την πρώτη φορά, που είχε ερωτευθεί.

  • Σενάριο Τρίτο

Ο Νίκος είναι έξαλλος, γιατί διαπίστωσε ότι η κοπέλα του διατηρούσε ένα επιπλέον προφίλ στο facebook, χωρίς να του μιλήσει ποτέ γι’ αυτό. Στο πρώτο την είχε συμβουλεύσει να αναρτήσει κοινές τους φωτογραφίες, για να κόψει τη φόρα στους επίδοξους..Εξαλλου, το ήλεγχε τακτικά..ήξερε τους κωδικούς της, τις συνήθειες της..διάβαζε τα posts, ανταπαντούσε στα comments. Τώρα τα πράγματα σοβάρευαν..Στην κρυφή σελίδα δεν είχε βάλει καμιά εικόνα, αλλά όλα ταίριαζαν..κάποιοι γνωστοί, τα δημογραφικά της, ο τρόπος που έγραφε, τα πράγματα, που τη συγκινούσαν..Η σκέψη του καρφώθηκε στον τρόπο, με τον οποίο θα διακρίβωνε την αλήθεια..Ήταν αυτή, γιατί του το έκρυβε, πότε έμπαινε, ποιος είναι ο κωδικός της, με ποιους συνομιλούσε..είχε 156 φίλους, οι περισσότεροι άντρες, η αμφιβολία του μιλούσε τα βράδια. Ήταν βέβαιος πως οι κολλητές της το ήξεραν και συνωμοτούσαν εν αγνοία του. Και ο ίδιος και οι φίλοι του δεν έχαναν την ευκαιρία να την πέσουν σε όποια συνομιλούσε μαζί τους, σε μεγαλύτερες, σε γνωστές και άγνωστες. Γιατί στο ίντερνετ, πολλές φορές, το γνώριμο μεταλλάσσεται σε απροσπέλαστο και επισφαλές, ενώ το ξένο σε οικείο και παραμυθητικό. Στο διαδίκτυο οι περισσότεροι ψάχνουν για μια ευκαιρία για αισθησιασμό, για σεξ, για τη συναισθηματική αρπαχτή, κυκλοφορούν βρυκόλακες του μεσονυχτίου, που τρέφονται από τα ερείπια των αποκαμωμένων προσωπικοτήτων. Είναι και τα παιδιά, που μπαίνουν για χαβαλέ ή από την κοινωνική πίεση, αυτοί που εγγράφονται για πλάκα, για να ειρωνευθούν, να χλευάσουν, να κατακρίνουν, να ηθικολογήσουν, να προβάλλουν τις σκοτεινές ή τις ιδανικές πλευρές του εαυτού..άλλοι για να μεθέξουν μιας συλλογικής εξομολόγησης, για να καθαρθούν, να ψυχαναλυθούν, ή απλά να αφήσουν το ψηφιακό αποτύπωμα του εαυτού τους. Υπάρχουν και πολλοί ανώμαλοι, που μέσα από την ανωνυμία ή την ψευδοπροσωπεία παραπλανούν, ελλοχεύουν, καραδοκούν..Και κάποιοι άλλοι διαφημίζονται, αναδεικνύονται σε πρωτεργάτες, σε αρχηγούς ομάδων και κινημάτων, επαναστάτες διαδικτυακοί και τιμητές των υπολοίπων. Και οι σημερινές γυναίκες, ανενδοίαστες, απροκάλυπτες, ποζάρουν ημίγυμνες, χωρίς ενοχές και άλλοθι. Ήταν και η κοπέλα του μια από αυτές, αναζητούσε την ηδονή, έστω και φαντασιακή στις σκοτεινές ατραπούς και στην φρενίτιδα του ασυμβίβαστου ερωτισμού. Διατηρούσε κρυφή συμβολική ζωή, πράγματα και σκέψεις, που τα μοιραζόταν με άλλους, αλλά όχι με αυτόν..και παρίστανε στον ίδιο την αθώα, την συνετή, τη σύντροφο, που δε δίνει αφορμές..Η σκέψη γρήγορα εξελίχθηκε σε εμμονή, η υποψία σε καθημερινό διαπληκτισμό με κάθε αιτίαση, απροκάλυπτα σε κάθε περίσταση. Αρνείτο να τη συναντήσει, μόνο και μόνο για να παρακολουθήσει τη σκιά της στο ίντερνετ..ξεχασμένα cookies, ιστορικό πλοήγησης, αναζήτηση στο google, αποχρώσες ενδείξεις, που επιβεβαίωναν τους χειρότερους φόβους του. Αλλά δεν θα της αποκάλυπτε πως γνωρίζει..Θα δημιουργούσε κι αυτός ένα άλλο προφίλ, μια ελκυστική, ψεύτικη φωτογραφία, που θα φανέρωνε λίγα, αλλά θα ταίριαζε με αυτά, που προσέλκυαν το κορίτσι του..θα της μιλούσε με τον τρόπο, που ήθελε, ρομαντικά, μυστηριακά, συναισθηματικά, θα τη ρωτούσε για τις λεπτομέρειες της ζωής της, για τις σχέσεις της, για τα όνειρα..για τα τραγούδια, που την έκαναν να κλαίει. Ήξερε πώς να την σαγηνεύσει..πώς να φωτίσει την καθημερινότητά της..Ένας φίλος του τον ρώτησε γιατί δεν το έπραττε στην πραγματική ζωή, γιατί δεν την ξαναφλέρταρε από την αρχή, να της μιλήσει, να εξηγήσει.

Όμως, όχι. Η απιστία στο ίντερνετ, λίγο απείχε από την πραγματική, όλα στο μυαλό συμβαίνουν. Στο κάτω κάτω δεν τον ενδιέφερε η σχέση του..ήθελε να μην πιαστεί βλάκας, εύπιστος, ήθελε να της δείξει πως δεν είναι αφελής. Η ζήλεια, λένε, πως λήγει μόνο με την επιβεβαίωση της, εξαντλείται, όπως η φωτιά, αφού έχει καταστρέψει τον ψυχισμό και αποτεφρώσει κάθε ικμάδαλογικής, αναζωπυρώνεται με τη λεπτομέρεια και, στη χειρότερή της μορφή, οδηγεί ακόμα και στο έγκλημα.

  • Σενάριο Τέταρτο

Οι καθηγητές ανησυχούν πολύ για την επιδείνωση της απόδοσης του Μιλτιάδη, 13 ετών, στο σχολείο. Εδώ και ένα μήνα είναι προσηλωμένος στον κόσμο του, δεν συμμετέχει στο μάθημα, έχει ξεσπάσματα θυμού και διαταρακτικότητας, απειλεί τους συμμαθητές του και γενικότερα διακατέχεται από αμφιθυμία και έντονα συναισθήματα. Η ενημέρωση των γονέων δεν ερμήνευσε την ασυνήθιστη συτή συμπεριφορά, αλλά οι πληροφορίες από το σπίτι είναι εξίσου ανησυχητικές: Ο Μιλτιάδης τσακώνεται με τα αδέλφια του, είναι υπερευαίσθητος, πετάει την τσάντα του, παραμελεί το διάβασμα, αρνείται να πάει στο σχολείο, εκνευρίζεται με τη μητέρα του και απομονώνεται με τις ώρες στο δωμάτιό του, για να παίξει παιχνίδια στο διαδίκτυο και να ακούσει μουσική, παρά τις απαγορεύσεις, τις προειδοποιήσεις και τους συνεχείς διαπληκτισμούς με τον πατέρα του. Η οικογενειακή ζωή κατά τα άλλα συνεχίζεται ομαλά και η ρουτίνα σε τίποτα δεν έχει διασαλευθεί. Σε μια προσπάθεια επαναφοράς στη τάξη, ο πατέρας του κλειδώνει τον υπολογιστή και απαγορεύει κάθε πρόσβαση σε αυτόν. Εξάλλου, η ενασχόληση παλιότερα με το κομπιούτερ γινόταν σε φυσολογικά πλαίσια, κυρίως με την πρόφαση των σχολικών εργασιών, αλλά είχε μετεξελιχθεί σε μανία. Η μία ώρα έγινε πέντε και πολλές δραστηριότητες είχαν περικοπεί για χάρη του διαδικτύου. Το ποτήρι ξεχείλισε, όταν συνέβη κάτι πρωτόγνωρο. Ο Μιλτιάδης εξαφανίζεται από το σπίτι και επιστρέφει πολύ αργά, επιτείνοντας την ένταση. Η συντονισμένη προσπάθεια των εκπαιδευτικών να εκμαιεύσουν πληροφορίες από τους συμμαθητές αποδίδουν κάποιους πενιχρούς καρπούς, επειδή τα παιδιά έχουν μια περίεργη συμφωνία αλληλεγγύης και σιωπηλής συνενοχής απέναντι στους καθηγητές και τους γονείς. Ευτυχώς η Άννα σε μια αποφορά του λόγου της αποκαλύπτει πως κάποιοι παλικαράδες της τάξης κοροιδεύουν συστηματικά το Μιλτιάδη, τον απειλούν και διαρκώς τον λοιδωρούν στο Facebook,αναρτώντας περίεργες φωτογραφίες στο προφίλ του, γεμίζοντας τον ‘τοίχο’ του με ειρωνικά ή απειλητικά σχόλια και γελοιοποιώντας τον σε κάθε ευκαιρία. Τα αδέλφια του Μιλτιάδη είχαν επιχειρήσει να βοηθήσουν, αλλά αυτό επιδείνωσε την κατάσταση: Ο Μιλτιάδης αρνήθηκε κάθε παρέμβαση από την οικογένεια, για να μην δείξει ότι είναι μαλθακός και δε ήθελε να διαγράψει το προφίλ του, επειδή εκεί μέσα συντελούνταν ένα μεγάλο ποσοστό της ζωής του σχολείου, επιβεβαιώνονταν μόδες και τάσεις, συνάπτονταν φιλίες, έρωτες και διαμορφώνονταν οι εξελίξεις στη μουσική, το ντύσιμο, τα ανέκδοτα, τα παρασκήνια του μαθήματος,αναδεικνυόταν η καλλονή της τάξης, ξεχώριζαν οι αστέρες από τους ντροπαλούς. Όποιος δεν είχε face ή δεν πλαισιωνόταν από εκατοντάδες φίλους-κυρίως μεγαλυτέρους- ήταν εξ ορισμού αποκομμένος από το κοινωνικό γίγνεσθαι και μετατρεπόταν σε αντικείμενο χλευασμού.

Τα πλεονεκτήματα της κοινωνικής δικτύωσης έχουν καταγραφεί σε πολλές έρευνες και έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης, την καλλιέργεια της διεκδικητικότητας, την εσωτερίκευση και δοκιμή ρόλων, την αυξημένη ροή της πληροφορίας, την ενδυνάμωση των κοινωνικών δικτύων και κεφαλαίου, τη συναισθηματική κάλυψη, την κοινωνικότητα. Μάλιστα εμπειρικές έρευνες σε πολύωρους χρήστες έδειξαν ότι η ικανοποίησή τους ενισχύεται, όταν συμπληρώνουν πτυχές του προφίλ τους και ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις, που απορρέουν από τη συμμετοχή τους σε κοινότητες.

Άλλες μελέτες συσχετίζουν την συναισθηματική πληρότητα με την ενεργό δράση στο Facebook,με την συντήρηση ή και παγίωση των φιλικών δεσμών, ακόμα και αυτών, που είχαν σιγήσει για δεκαετίες, με τη διασφάλιση συναισθηματικής κάλυψης σε περιόδους δυσχερειών, με ενδυνάμωση της αντίληψης διασύνδεσης με μια ευρύτερη παγκόσμια κοινότητα, με τη στήριξη των τοπικών δικτύων.

Πολλαπλά μππορεί να είναι τα οφέλη για τα άτομα με αναπηρίες, επειδή αυτή η μορφή επικοινωνίας αίρει διάφορους χωροχρονικούς περιορισμούς και εμπόδια, που θέτει μια μη ευαισθητοποιημένη κοινωνία, πολλαπλασιάζει τη συλλογικότητα, την απόκτηση ταυτότητας, καθώς και τις άτυπες και μη τυπικές μορφωτικές εμπειρίες. Το Facebook προς τούτοις μειώνει τη μοναξιά των ατόμων, που κατοικούν σε απομονωμένες περιοχές και ευνοεί την εύρεση ερωτικών συντρόφων και νέων φίλων.

Τι συμβαίνει όμως με τους χρήστες εκείνους, που ήδη ταλαιπωρούνται από κάποια μορφή ψυχολογικής έντασης, στρες, δυσθυμίας, μελαγχολίας, κρίσεων πανικού ή έχουν λάβει επίσημη ψυχιατρική διάγνωση. Τι επιδράσεις υπάρχουν στον ψυχισμό των ατόμων, που ήδη δεν γνωρίζουν να θέτουν όρια, ούτε στην ‘κανονική’ τους ζωή, που με δυσκολία αντιλαμβάνονται το πραγματικό από το φανταστικό, που το νευρωσικό άγχος έχει κατακυριεύσει το είναι τους ή που δεν είναι σε ηλικία ή πνευματική εγρήγορση για να κατανοήσουν τους κινδύνους. Ποιες οι συνέπειες σε εκείνους, που επενδύουν στις διαδικτυακές σχέσεις, που καλλιεργούν προσδοκίες -που συνήθως ματαιώνονται- και βιώνουν καταστάσεις θρήνου εξαιτίας της διάψευσης.

Το διάχυτο εκπεφρασμένο συναίσθημα στο Facebook, οι σκέψεις, που τόσο ασυλλόγιστα πολλές φορές κατατίθενται, μήπως εξαντλούν τις αντοχές κάποιων συνανθρώπων μας. Και πώς μπορεί ο συγγενής που πενθεί και αναζητά παρηγοριά στο διαδίκτυο να αντιμετωπίσει μερικά πικρόχολα, ειρωνικά, υποκριτικά, απερίσκεπτα σχόλια ανεύθυνων ή άγνωστων χρηστών ή την αδιαφορία από όσους θα περίμενε την αλληλεγγύη.

Τελικά, είναι το Facebook ένα αδυσώπητο μέρος για τους ψυχικά πάσχοντες, τα παιδιά, τους εφήβους και τους ευάλωτους.

Οι πρώτες ενδείξεις φαίνεται να συσχετίζουν τον αριθμό των φίλων με τα επίπεδα άγχους που προκαλούνται από τη διαχείρισή τους και με την αναποτελεσματική επίδοση στο σχολείο ή την εργασία. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί χρήστες, και ιδιαίτερα μαθητές, επιδίδονται σε έναν αγώνα προσθήκης νέων μελών στο προφίλ τους, πιστεύοντας πως αυτό αυξάνει τη δημοτικότητά τους. Η κατάληξη, όμως, είναι πολλές φορές οδυνηρή, καθώς δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες κοινωνικές δεξιότητες, για να χειριστούν τα διαρκώς αυξανόμενα αιτήματα. Αντίθετα, τα άτομα, που με σύνεση και επιφύλαξη περνούν από έλεγχο κάθε καινούρια γνωριμία, που δεν αποκάλυπτουν προσωπικές στιγμές και με φειδώ δημοσιεύουν πληροφορίες, που θεωρούνται κοινόχρηστες, διατηρούν ευκολότερα την γαλήνη και την ισορροπία.

Ακούγεται παράλογο, αλλά πολλοί χρήστες εκλαμβάνουν ως υποχρέωσή τους να απαντούν σε όλα τα σχόλια, να επικαιροποιούν διαρκώς το προφίλ τους, σε σημείο που να παρουσιάζουν συμπτώματα εμμονής, άρνησης και κατάθλιψης. Η συνειδητοποίηση αργότερα πως τα προσωπικά δεδομένα, οι καταγεγραμμένες σκέψεις και οι επισκέψεις σε ιστοσελίδες δύσκολα μπορούν να διαγραφούν ή να χρησιμοποιηθούν με κακόβουλο τρόπο μπορούν να επιτείνουν κρίσεις πανικού. Και τελικά η διαρκής ενασχόληση με τις ομάδες κοινωνικής δικτύωσης προυποθέτει έναν εργώδη αγώνα δρόμου για κατάκτηση κάθε εξέλιξης στην τεχνολογία. Πολλοί χρήστες δήλωσαν πως προσπαθώντας να φανούν τεχνολογικά ενήμεροι και να ακολουθούν τις φευγαλέες μόδες του Facebook, βίωναν το επιπρόσθετο άγχος ότι θα εκληφθούν ως οπισθοδρομικοί από τους υπολοίπους. Αν και οι νεαρώτερες ηλικίες τα καταφέρνουν καλύτερα στην παρακολούθηση των τάσεων, εντούτοις η έλλειψη εμπειριών ζωής κάνουν τους μικρότερους χρήστες πιο ευάλωτους στην παραπλάνηση και πιο επιρρεπείς στην εξάρτηση από online δραστηριότητες, παιχνίδια, λοτταρίες και πορνογραφικό υλικό.

Οι νευρωσικές προσωπικότητες πολύ συχνά παρερμηνεύουν τα λόγια των υπολοίπων χρηστών, αδυνατούν να διακρίνουν τα αληθινά κίνητρα, μεγαλοποιούν και προσωποποιούν καταστάσεις, παγιδεύονται σε φαύλους κύκλους σκέψεων, επεξεργάζονται νοητικά και συναισθηματικά τα δρώμενα στο διαδίκτυο πολλή ώρα, αφού κλείσουν τον υπολογιστή και ενίοτε επιδεικνύουν αντικοινωνικές συμπεριφορές, κατακρίνοντας, κατηγορώντας και ονειδίζοντας χρήστες που εκφέρουν αντίθετες απόψεις. Διάφορες έρευνες συσχετίζουν τη χρήση του Facebook με συμπτώματα νευρικής ανορεξίας ή βουλιμίας, με επιδείνωση των καταθλιπτικών κρίσεων, με υπόθαλψη των εξαρτητικών συμπεριφορών, με επιθετικότητα και αδιαφορία για την πραγματική ζωή.

Τέλος, η διαδικτυακή απιστία, που συντελείται στο Facebook και σε άλλες κοινότητες έχει συσχετισθεί με αύξηση των διαζυγίων και των συγκρούσεων σε μια σχέση.

Σε κάθε περίπωση πρέπει να τονιστεί πως καμιά απολύτως μελέτη δεν συνδέει τη χρήση του Facebook με αιτιακό τρόπο με την εγκαθίδρυση αυτών των παθολογικών καταστάσεων, οι οποίες συνήθως προυπάρχουν και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος εκδήλωσης στο διαδίκτυο. Όμως, παρά την έλλειψη ερευνητικών δεδομένων και διεπιστημονικών ερευνών, διερωτώμεθα κατά πόσο μια παρόμοια έκθεση σε ψυχολογικές περιπέτειες δεν θα αποδειχθεί μια βραδυφλεγής βόμβα για την ποιότητα ζωής και την υγεία των συνανθρώπων μας αυτών.

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου
Βένη Παπαδημητρίου, Δημοσιογράφος

Είναι δύσκολο να αναγνωρίσει κάποιος τα σημάδια μιας εξάρτησης. Κυρίως, επειδή η συνειδητοποίηση έρχεται, όταν αυτή καταστεί γεγονός τετελεσμένο. Αλλά η επίγνωση της κατάστασης και των συνεπειών της είναι η αφετηρία και η προυπόθεση για αλλαγή.

Η πορεία είναι προδιαγεγραμμένη:

-Ο εγκέφαλος χρειάζεται ολοένα και μεγαλύτερη έκθεση στα ερεθίσματα, που την προκαλούν, για να αντλήσει ικανοποίηση, ενώ αποκτά ανοσία στις μικρές δόσεις τους

-Το εξαρτημένο πρόσωπο αρχίζει να περιστρέφει αντανακλαστικά τη ζωή του, να συντονίζει τις σκέψεις και να οργανώνει τη δράση του με τέτοιο τρόπο, ώστε να έχει διαρκώς πρόσβαση στην πηγή της ευχαρίστησης

-Το άγχος αυξάνεται και τα σημάδια της στέρησης γίνονται εντονότερα, όταν υπάρχουν εμπόδια στην επίτευξη του σκοπού.

-Ο εξαρτημένος μπορεί να υποβάλλει τον εαυτό του σε μεγάλες περιπέτειες, για να σιγουρευτεί ότι όλα θα κυλίσουν ομαλά.

-Παρατηρείται ποιοτική και ποσοτική έκπτωση στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις κοινωνικές συνδιαλλαγές, ως απόρροια της αυξανόμενης ενασχόλησης με τα εξαρτησιογόνα ερεθίσματα

– Η ικανοποίηση της παρόρμησης δεν παίρνει αναβολή και προέχει όλων των υπολοίπων αναγκών

Το Facebook, δεν θα μπορούσε να διαφέρει. Μάλιστα η ενασχόληση με αυτό δημιουργεί αυτό που ονομάστηκε παράλληλη ζωή, αλληλεπίδραση σε πολλά επίπεδα, σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από αυτόν των smsπαλιότερα. Ο εγκέφαλος δεν ήταν προσαρμοσμένος για κάτι τέτοιο.

Μήπως έχετε συλλάβει τον εαυτό σας να αφήνει την εφαρμογή ενεργή στο παρασκήνιο του υπολογιστή ή αυτόματα να πατά τα πλήκτρα του έξυπνου κινητού, ώστε:

  • Να ελέγχετε διαρκώς την κατάστασή σας στο Facebook, για να δείτε εάν υπάρχουν απαντήσεις στις αναρτήσεις σας, likeστις φωτογραφίες, τα μηνύματα ή τις προσκλήσεις. Πολύ χειρότερα, να αγχώνεστε, όταν αυτά καθυστερούν.
  • Να ανεβάζετε κάθε στιγμιότυπο της ζωής σας, ακόμα και το πιο αδιάφορο, περιμένοντας τις αντιδράσεις των γνωστών σας.
  • Να σκέφτεστε πολύ τι θα γράψετε και τι αντίκτυπο θα έχει η δημοσίευσή σας
  • Επηρεάζεστε από το περιεχόμενο των απαντήσεων, ακόμα κι αν προέρχονται από άτομα άγνωστα σε σας
  • Συγκρίνετε τις φωτογραφίες σας με εκείνες των γνωστών σας και αλλάζει η διάθεσή σας ανάλογα με τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών σας.
  • Παρουσιάζετε εξιδανικευμένες φωτογραφίες σας (photoshop), επιλέγετε να αναρτήσετε κάποιες από παλιότερες εποχές ή τις αποκρύπτετε τελείως, ενδόμυχα φοβούμενοι πως δεν θα σας κρίνουν θετικά
  • Διατηρείτε πολλαπλά προφίλ και επιδίδεστε σε κυνήγι φίλων
  • Νιώθετε πλήρεις όταν ασχολείστε με το Facebook και αρνείστε κοινωνικές δραστηριότητες, που θα σας εμποδίσουν από την απρόσκοπτη χρήση του.
  • Πορώνεστε με τα παιχνίδια στο Facebook και ανταγωνίζεστε με άγνωστα άτομα γι αυτά
  • Ποστάρετε κάθε συναισθηματική σας κατάσταση, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με τις αντιδράσεις των γνωστών σας. Και ακόμη χειρότερα: Η συναισθηματική σας κατάσταση δημιουργείται από γεγονότα μέσα στο Fb.
  • Δαπανάτε περισσότερη ώρα στο κοινωνικό αυτό δίκτυο από όση υπολογίζατε
  • Δεν μπορείτε να μελετήσετε κάτι, που δεν ακολουθεί τις φόρμες και τα περιεχόμενα του Fb
  • Η ζωή στο Fb σας έχει κάνει εσωστρεφείς και αυτό έχει παρατηρηθεί από συγγενείς και φίλους. Μερικοί θεωρούν ότι αναπτύξατε ψυχαναγκασμούς ή κατάθλιψη
  • Επιλέγετε συστηματικά μέρη, στα οποία παρέχετε πρόσβαση μέσω wi-fi και αποφεύγετε τα υπόλοιπα
  • Η εργασιακή ή σχολική επίδοση έχει επιδεινωθεί, εξαιτίας της πολύωρης χρήσης
  • Έχετε προβλήματα εστίασης προσοχής, πονοκεφάλους και δυσθυμία
  • Επιχειρήσατε να μειώσετε τις ώρες που δαπανάτε στο Facebook ανεπιτυχώς
  • Έχετε ενοποιήσει όλες τις online δραστηριότητες στο Facebook- ενημέρωση, διασκέδαση, πληροφορίες για τη δουλειά ή τα μαθήματα
  • Αισθάνεστε μοναξιά, παρά τις διαδικτυακές φιλίες σας
  • Ξυπνάτε ελέγχοντας τι έχει μεσολαβήσει στο Facebook κατά τη διάρκεια της νύχτας. Το ίδιο κάνετε πριν κοιμηθείτε.
  • Ανταγωνίζεστε με τους γνωστούς ή τους συμμαθητές για το ποιος έχει περισσότερους φίλους και likes
  • Δεν θυμάστε αν κάποιον τον γνωρίσατε στο fb ή στην πραγματική ζωή. Δεν διακρίνετε αν κάτι το έχετε διαβάσει στο διαδίκτυο ή εκτός αυτού.
  • Η ερωτική σας ζωή καθορίζεται από τη δραστηριότητά σας στο Facebook

Η εξάρτηση από το Facebook είναι ψυχοφθόρα και απαιτεί τεράστια θέληση και προσπάθεια, για να αναιρεθεί. Η προσφυγή σε ειδικό είναι επιβεβλημένη, εφόσον πρόκειται για παιδιά ή ενηλίκους με εξασθενημένες άμυνες.

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Published in Εξαρτήσεις
Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:29

Υπόσχεση του καλοκαιριού

Κι ενώ τίποτα δεν το προμήνυε, καταμεσής του Ιουλίου, το χώμα, οι τοίχοι, τα δέντρα, οι καρδιές ρούφηξαν το λιοπύρι και άρχισε να δροσίζει τόσο, που σαν χειμωνιάτικη η νύχτα έφτασε..

Είναι που το φως λιγοστεύει, μου είπες, ήδη μια ώρα από τον Ιούνιο, ανεπαίσθητα, λαθραία, μέχρι να είναι αργά και το φθινόπωρο, απρόσκλητο, να μας ξεβράσει στην καθημερινότητα. Σαν κάτι απελπισμένα απογεύματα του χειμώνα, που η γη, οι τοίχοι, οι ψυχές ρουφάνε την παγωνιά και από το πιο βαθύ σκοτάδι γεννιέται το καλοκαίρι..

Με πήρε η θλίψη των λόγων σου, γιατί θυμήθηκα πως καταμεσής στη νεότητα, ενώ τίποτα δεν το προμήνυε και οι έρωτες υπόσχονταν αιωνιότητες είχα ανεπαίσθητα αισθανθεί, χωρίς σημασία να δώσω, την παρακμή να τρυπώνει λαθραία σε κάθε φιλί, σε κάθε ξεκίνημα. Και δεν ξέρω, σαν η ώρα καταφθάσει των γηρατειών και όλα θα καταμαρτυρούν το τέλος, ποια δύναμη και ποια απαντοχή θα ρουφήξει το τέλμα και, σαν εκείνες τις βραδιές, που το Σύμπαν γεννά τα αντίθετά του, θα μου αφήσει την παρακαταθήκη μιας νέας γέννησης..

Στράτος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:23

Ψυχολογία για αρχάριους

Πάρε το πιο απλό χορτάρι με ιδιότητες ιαματικές, βάλτο σε ένα σωληνάρι με φανφάρες γαλλικές.

Άρπαξε την πιο γνωστή αλήθεια και τύλιξέ την με ορολογία ψυχολογική κι έχεις φτιάξει μια θεωρία, που την ασπάζονται πολλοί.

Πάρε το πιο κοινό συναίσθημα και δώστου λίγη εμμονή και ανακάλυψες το πάθος, που το λατρεύουν οι θνητοί.

Βάλε μια ανοησία στο στόμα κάποιου στοχαστή κι έχεις πετύχει αοριστολογία, που ενστερνίζονται γνωστικοί.

Ντύσε κάθε κατεργάρη με στόμφο και αίγλη κοινωνική και σύντομα θα διαφεντεύει του τόπου την πολιτιστική ζωή.

Βάλε στο ψέμα λίγη οδύνη και μία δόση ρεαλισμού και πλήθη θα σπεύσουν να μιλήσουν για αποκάλυψη διαχρονική.

Γράψε ό, τι θες σ’ ένα βιβλίο και κάνε μια παραπομπή και μύριοι ηλίθιοι θα αναφωνήσουν εύγε τι τεκμηρίωση επιστημονική.

Κολάκεψε τον κάθε βλάκα και πάντα θα σε επικροτεί, αμφισβήτησε τον επηρμένο και ανελέητα θα επιτεθεί.

Ντύσε τους άχρηστους με αξίες και με επίφαση αρετής και τα ποντίκια θα γενούνε αετοί υψιπετείς

Αντισώματα στις ίδιες τους ορμόνες οι άνθρωποι να βρούνε δε μπορούν, μηρύκασε τις αυταπάτες και μέγα ηγέτη θα σε πουν.

Και τέλος δειξτους την οδό την ίσια και τη πίστη την ορθή και γολγοθάς σε περιμένει και σταύρωση μαρτυρική.

Ευστράτιος Παπάνης

 

Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:19

Εμπειρίες

Μαζέψτε τις εμπειρίες σαν πολύτιμο, διάσπαρτο θησαυρό. Ως τον καρπό της ελιάς, που στα πιο δύσβατα μέρη και στα αγκάθια έναν έναν ανακαλύπτεις. Βουτώντας τα χέρια σου στην παγωνιά και τις κακοτοπιές, κανένας να μην πάει χαμένος, όσο ελάχιστος κι αν είναι.

Οι πιο άξιοι από σας δημιουργήστε τις, με την επίγνωση πως μοναδικές κι αν φαίνονται της ζωής οι περιπλανήσεις, οι αιώνες περιγελούν τη σοφία τους. Γεμάτο το χώμα από ιστορίες και συναισθήματα, που πριν από σας παρόμοια υπήρξαν. Και που πριν χαθούν, με της οικουμένης ενώθηκαν τη μελωδία.

Οι πιο ταπεινοί στο τέλος θα καταλάβετε πώς δεν ήταν παρά αναμνήσεις μόνο. Περνούν κι αυτές και βιάζονται, όπως οι άνθρωποι, που απότομα λιγοστεύουν.

Γιατί, όσοι από αυτές κάτι διδαχθήκατε, χωρίς με πείσμα και αυταρέσκεια να επαναλαμβάνετε τα ίδια λάθη, θα μάθατε ότι τα χρόνια που κυλούν, επιτακτικά μια βεβαιότητα ορίζουν: Πως όσο περισσότερο ζεις, τόσο η εμπειρία συνοψίζεται σε δύο μονάχα λέξεις. Στο χρέος της αγάπης και στην πίστη, που την αναδεύει, σαν κάνει πως πάει να σβήσει. Βρέφη σε τούτο το ακρογιάλι εξοκείλαμε και με την αγνότητα του βρέφους το δρόμο του νόστου θα ξαναπάρουμε..

Ευστράτιος Παπάνης

Published in Φιλοσοφία
Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:12

Θηλυκότητα

Θηλυκότητα είναι η τέχνη του να συντηρείς εσκεμμένα κάποια χαρακτηριστικά, που για αιώνες έχουν συνδεθεί με το γυναικείο φύλο, είτε ως μύθοι είτε ως παράδοση είτε ως προσδοκία, χωρίς να διακυβεύεται η προσωπικότητα και οι επιλογές, τη στιγμή, που η μάζα τα απαξιώνει ως αναχρονιστικά.

Θηλυκότητα είναι η τέχνη του να γίνεσαι ποθητή, αλλά όχι προκλητική, παίζοντας με τις ιδιότητες και αφήνοντας το αίσθημα του ανικανοποίητου, που θα κορεσθεί μόνο σταδιακά, αν κάποιος αποδειχθεί ικανός να σε κερδίσει.

Θηλυκότητα είναι η τέχνη της φιλαρέσκειας, δίχως έπαρση, της καλαισθησίας χωρίς εμμονή, της επίγνωσης των θέλω, χωρίς φλυαρία, ο συνδυασμός της τρυφερότητας με το δυναμισμό, της ευφυίας με την αφέλεια, η ικανότητα να κάνεις όσους πλησιάζουν να φαντάζονται και να μαντεύουν, ξέροντας πως ποτέ δε θα σε κατέχουν.

Θηλυκότητα είναι οι εμπειρίες, που δεν κατονομάζονται, τα αντίθετα που συναινούν με το χρόνο, η αγνότητα που έγινε σύνεση, η ευγένεια, όταν οι υπόλοιπες γίνονται αθυρόστομες, η προθυμία εκεί που οι άλλες επικαλούνται δικαιώματα και η διεκδίκηση, όταν κάποιες δειλιάζουν παρά τις μεγαλοστομίες τους.

Θηλυκότητα είναι η τέχνη του να χαρίζεσαι ως δώρο αποκλειστικά σε εκείνους που για σένα αγωνίστηκαν, η μαγεία του να αποκαλύπτεις λίγα και να πυροδοτείς πολλά, ο ρομαντισμός, που δε γίνεται γλυκανάλατος, η αυτοπεποίθηση, που δε μετατρέπεται σε θρασύτητα.

Θηλυκότητα είναι η σεξουαλική διαθεσιμότητα με τη σωφροσύνη της άρνησης, η αυτονομία, που γίνεται συγκατάβαση, το κάλλος, που εμποτίζεται από το μέτρο..

Η θηλυκότητα είναι, δυστυχώς, μια ξεχασμένη από τις πολλές τέχνη…

Ευστράτιος Παπάνης

Όλες οι κοινωνιολογικές θεωρήσεις, που διατείνονται πως η ιδιοκτησία είναι η πηγή απάντων των κακών, δύσκολα μπορούν να βρουν πρακτική εφαρμογή των αρχών τους, επειδή η έννοια αυτή φαίνεται πως είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη ανάπτυξη και συνδέεται με την αντίληψη της κατοικίας-φωλιάς, το συναίσθημα της ασφάλειας και χαλάρωσης, τη θέση στην ιεραρχία και την οριοθέτηση του απαραβίαστου προσωπικού χώρου.

Η υπέρβασή της προϋποθέτει άρση των ανθρώπινων αδυναμιών και κοινωνικές σχέσεις αρτιότερες από τις σημερινές, που μόνο σε υποθετικές αγγελικές, αναρχικές ή πρωτόγονες κοινότητες περιγράφονται. Η κατάλυση των συνόρων, των κτημάτων, της περιουσίας και της μεταβίβασης τους, όσο λογική κι αν φαίνεται, εξαιτίας του αναπότρεπτου θανάτου, αποτελεί τη βάση των περισσοτέρων πολιτισμών, νοηματοδοτεί την οικονομία και είναι κίνητρο για την εξέλιξη του είδους.

Αν και τόσο σημαντικός, ο όρος αυτός σπάνια περιλαμβάνεται αναλυτικά στα εγχειρίδια της εξελικτικής ψυχολογίας, παρότι κάθε γονιός μπορεί να διαβεβαιώσει πως η λέξη ´δικό μου´ πολύ νωρίς αποκτά θεμελιώδη σημασία και η νηπιαγωγός γρήγορα θα καταλάβει ότι η ακριβής οργάνωση των αντικειμένων του μαθητή αποτρέπει πολλές συγκρούσεις ή προλαμβάνει ζητήματα μικροκλοπών και κατάχρησης.

Η διάθεση του παιδιού να μοιραστεί δε γίνεται εξαιτίας μιας πρόωρης ηθικής προσωπικότητας, αλλά συνδέεται με την ανάγκη του να γίνει αποδεκτό, το αίσθημα ισορροπίας, που έχει ενσωματώσει, τον κορεσμό ή στέρηση υλικών αγαθών, την περιχαράκωση του εαυτού, τη μίμηση. Πάντως η διαφοροποίηση των παιδιών ως προς αυτό το χαρακτηριστικό, καθόλου δε μπορεί να προκαθορίσει τελεσίδικα την στάση του απέναντι στα υλικά αγαθά κατά την ενήλικη ζωή. Η ψυχανάλυση θέλοντας να ερμηνεύσει τα αίτια της παθολογικής τσιγκουνιάς και κατοχής πραγμάτων, ομιλεί για καθήλωση στο πρωκτικό στάδιο με νοσηρή άσκηση ελέγχου, που ικανοποιείται μόνο με την ασφυκτική ιδιοκτησιακή σχέση με το περιβάλλον.

Ήδη από την ηλικία των δύο ετών το παιδί τείνει να προσδιορίζει το ζωτικό του χώρο και τα αντικείμενα, που τον αποτελούν και να διαπιστώνει πως η ιδιοκτησία υφίσταται, χωρίς να είναι απαραίτητη η παρουσία του κατόχου. Ας μην ξεχνάμε ότι λίγο πριν κάθε τι ήταν προέκταση του εγώ, τουλάχιστον, όσο η αντίληψη και οι αισθήσεις βεβαίωναν την παρουσία του αντικειμένου ή παιχνιδιού στην εμβέλειά του.

Οι έρευνες σε τρίχρονα νήπια επιβεβαιώνουν πως, παρά τη μικρή τους ηλικία, μπορούν εύκολα να ταξινομήσουν τα αντικείμενα σε κατασκευασμένα από ανθρώπους (κούκλες, κουζινικά, σεντόνια κλπ ) και σε φυσικά, (αστραπή, βουνό, θάλασσα). Στα πρώτα διεκδικούν την κυριότητα, ενώ για τα υπόλοιπα πιστεύουν πως κατά κάποιο τρόπο οι ιδιότητες τους συσχετίζονται με τα ίδια. Για παράδειγμα, η σελήνη λάμπει, για να φωτίσει το όμορφο φόρεμα ή για να βρει η Χιονάτη το δρόμο στο δάσος. Ο ανιμισμός και η προσωποποίηση, χαρακτηριστικά της μυθικής σκέψης (τα αποτελέσματα αποδίδονται σε ατεκμηρίωτες αιτίες, πχ η βροντή είναι τιμωρία του Δία) διαιωνίζονται ακόμα και σήμερα στην ενήλικη κουλτούρα πολλών, στα ζώδια και σε άλλες μεταφυσικές ερμηνείες, πχ το aidsτιμωρία του Θεού.

Αν τα αντικείμενα είναι άγνωστα, τα παιδιά αναστέλλουν τη διεκδίκηση κυριότητας, μέχρι να βεβαιωθούν πως είναι ακίνδυνα ή τεχνητά. Ο διαχωρισμός αυτός πάντως σταματά να ισχύει στην ωριμότητα, αν και πολλοί με αλαζονεία και βεβαιότητα περισσή νομίζουν πώς τα κτήματα τους ανήκουν, ενώ ολόκληρη η ανθρωπότητα επαίρεται πως ο πλανήτης είναι δικός της και μπορεί να τον καταστρέφει.

Στην ηλικία 2-3 ετών τα νήπια ξέρουν ποια αντικείμενα αν πάρουν, θα προκαλέσουν αναστάτωση στους γονείς ή συνομιλήκους και, αν πρόκειται για παιχνίδια αδελφών, τα αναζητούν επίμονα.

Η εμπέδωση της έννοιας της ιδιοκτησίας είναι συνυφασμένη με την ανάπτυξη της νοημοσύνης, αφού οι κοινωνίες φρόντισαν να εφαρμόσουν ένα σύνθετο και πολλές φορές στρεβλό σύστημα σχέσεων και οικονομικών συμβόλων. Πολλοί ενήλικες αδυνατούν να εξηγήσουν, παρά την εμπειρία, τη νομιμοποίηση, ηθική και λειτουργική, πολλών χρηματοοικονομικών προϊόντων, όπως τα παράγωγα.

Αναλογιστήκατε πόσο περίπλοκη είναι η συνειδητοποίηση της ανταλλακτικής αξίας του χρήματος- τα μικρά παιδιά πιστεύουν πως μπορούν να αποκτήσουν οτιδήποτε τους αρέσει χωρίς αντίτιμο και αργότερα θα προτιμήσουν τα μεταλλικά νομίσματα αντί των χαρτονομισμάτων, επειδή το χαρτί είναι λιγότερο φανταχτερό από τα κέρματα. Θα περάσουν χρόνια μέχρι να καταλάβουν πως ο πλούτος αντιπροσωπεύει θεωρητικά εργασία, με μύριες όμως παραχαράξεις, εξαιρέσεις και αδικίες. Για τους τετράχρονους, όποιος αγγίζει πρώτος ένα αντικείμενο, ασκεί νόμιμη κυριαρχία πάνω του και αυτό μπορεί να ισχύει ακόμα και για τα δώρα, που κάνουν. Η διδασκαλία κανόνων οριοθετεί τις καταστάσεις, αλλά πολλές φορές συνδέεται με αισθήματα απαξίωσης, προκατειλημμένης συμπεριφοράς υπέρ κάποιου άλλου παιδιού, ανισότητας, κλπ. Βρισκόμαστε στο στάδιο της ηθικότητας, που έχει να κάνει με την ποσότητα και η ολοκλήρωση του υπερεγώ αργεί ακόμα. κλπ.

Τα νήπια, αν και έχουν εικόνα περί των πραγμάτων που τους ανήκουν, συνήθως απορούν για τη μονιμότητα της κατοχής. Τι θα συμβεί αν δώσω σε ένα άλλο παιδάκι να παίξει με τη δική μου κούκλα. Εξακολουθώ να την έχω, αποκτά και ο φίλος δικαιώματα..Γιατί τα πράγματα του άλλου δεν τα έχω κι εγώ (εξάλλου, τα ξένα είναι πάντα πιο επιθυμητά από τα δικά τους). Τι θα συμβεί αν βρω στο δρόμο κάτι που μου αρέσει. Εκείνος που το έχασε εξακολουθεί να το κατέχει..Η έννοια της κοινοκτημοσύνης συνήθως αφορά την ´ περιουσία ´ των άλλων και όχι τη δική τους..

Το κεφάλαιο της αντίληψης της ιδιοκτησίας δεν εξαντλείται εδώ, αλλά ενίοτε, καθυστέρηση της ωριμότητάς της μπορεί να ερμηνεύσει φαινόμενα μικροκλοπών και εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον. Οπωσδήποτε, η άσκηση βίας για την απόκτηση αγαθών συνεπάγεται άμεση ενίσχυση από το ίδιο το αγαθό, ενώ η ματαίωση ή αναστολή της επιθυμίας και ο κόπος για να κερδηθούν, συνδέεται με μελλοντική επαγγελματική επιτυχία.

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

 

Τρίτη, 03 Μαϊος 2016 13:01

Κυριακάτικο απόγευμα

Μοιάζει η ζωή μας με κυριακάτικο απόγευμα. Αμήχανα βαδίζουμε προς την κατάθλιψη, φορώντας ρούχα σφιχτά, κουμπωμένα, ερμητικά, σαν το αχρείαστο πουλόβερ που η μητέρα μάς επέβαλε, μήπως το βράδυ βγάλει ψύχρα.

Μοιάζει η ζωή μας με θλιβερό περίπατο στα μέρη, που ταξίδι δε θυμίζουν. Βαριεστημένα παρατηρούμε τις κυρίες με βαρύγδουπα φορέματα να σεριανίζουν σαν επιτάφιοι επιθυμίες απονεκρωμένες μαζί με παιδιά, που θέλουν να ξεφύγουν. Με σχόλια καυστικά ή γέλια ψεύτικα να μέμφονται τους πάντες. Σε τακούνια ψηλά, όσο το άλμα που δεν αποτόλμησαν, για να μην καταντήσουν δήμιοι της ζωής τους.

Μοιάζει η ζωή μας με κολύμπι στη θάλασσα. Με τη δύναμη όλη της ψυχής μας παρασυρόμαστε στο γαλάζιο και τους ορίζοντες, μέχρι η γνώριμη φωνή με ανησυχία, επιτακτικά να μας πισωγυρίσει. Όχι στα βαθιά, μέχρι εκεί που πατώνεις..

Και δίπλα σύζυγοι πιστοί φορώντας τα γυαλιά τους να ρίχνουν κλεφτές ματιές στις νεαρές με τα μαγιώ, τάχα αδιάφοροι, αλλά μέσα τους βλαστημώντας την κατάληξή τους.

Πόσες φορές, έως και τώρα, που ο χρόνος θα έπρεπε κάτι να μας διδάξει, ποτέ από εκείνο το κυριακάτικο απόγευμα δεν λυτρωθήκαμε κι ακόμα στις κρίσιμες στιγμές πουλόβερ αχρείαστα επιζητούμε και τη φωνή τη γεμάτη ανησυχία να μας περιορίζει- μέχρι εκεί που πατώνεις.

 

Ευστράτιος Παπάνης

 

Published in Λογοτεχνία

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr