×

Προειδοποίηση

JUser: :_load: Αδυναμία φόρτωσης χρήστη με Α/Α (ID): 931

Displaying items by tag: Εκκλησία

Συγγραφέας: Γεωργία Λεμπέση

Η Θέση του Κράτους και της Εκκλησίας στο Ζήτημα της Αμβλώσεως

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΒΛΩΣΕΩΣ

 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το θέμα της αμβλώσεως έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες και συγκρούσεις τόσο ανάμεσα στον απλό λαό, όσο και στους κόλπους της Εκκλησίας και του Κράτους. Δίνεται διττή ερμηνεία στην πράξη της αμβλώσεως ανάλογα με το πρόσωπο που καλείται να πάρει θέση σε αυτό το ζήτημα.

Παραδεχόμαστε ότι είναι αδύνατη η σύγκριση των απόψεων της κάθε πλευράς, διότι το Κράτος και η Εκκλησία αποτελούν διαφορετικούς φορείς και αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα από αλλότρια οπτική γωνία. Πιστεύουμε ωστόσο ότι το θέμα έχει αναλυθεί σε ικανοποιητικό βαθμό και ο αναγνώστης βρίσκεται στη θέση να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα και να σχηματίσει τη προσωπική του άποψη.

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένα οξύτατο πρόβλημα της εποχής μας με μεγάλες ηθικές και κοινωνικές διαστάσεις είναι η πράξη της αμβλώσεως. Η οξύτητα του προβλήματος «οφείλεται στην προχειρότητα με την οποία συνήθως αποφασίζεται η διακοπή της κυήσεως και στην ανευθυνότητα με την οποία πραγματοποιείται».1

Θεωρείται αναγκαία η συμμετοχής της Εκκλησίας στην αντιμετώπιση και την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η άμβλωση, διότι σκοπός δεν είναι να παραμένει στο περιθώριο, αλλά να προσεγγίζει τον άνθρωπο σε όλες τις πτυχές και τις εκφάνσεις της ζωής του.2 Βέβαια, τα κοινωνικά προβλήματα αντιμετωπίζονται και με την πολιτική της οποίας η συνεισφορά δεν υποτιμάται. Μελετώντας το Ποινικό Δίκαιο έχουμε τη δυνατότητα να καταλάβουμε ότι η πολιτική είναι επίσης απαραίτητη, διότι οι πολίτες εξασφαλίζουν τα δικαιώματά τους, οριοθετούνται οι υποχρεώσεις τους γνωρίζοντας με αυτό τον τρόπο τις συνέπειες της οποιασδήποτε ενέργειάς τους.

Ωστόσο, η πολιτική μπορεί να λειτουργήσει ορθά3 σε συνδυασμό με το χριστιανικό πνεύμα, την παρέμβαση της Εκκλησίας στο ζήτημα της αμβλώσεως. Διότι μόνο τότε είναι δυνατόν να προβούμε σε μια ολοκληρωμένη θεώρηση και ορθή κρίση για το θέμα αυτό.

Α. Η θέση του Κράτους στο ζήτημα της αμβλώσεως.

α. Πότε αρχίζει η ανθρώπινη ζωή σύμφωνα με το Ποινικό δίκαιο.

Καταρχήν κρίνεται αναγκαίο να οριστεί πότε αρχίζει να υπάρχει η ανθρώπινη ζωή με βάση το ποινικό δίκαιο. Σύμφωνα λοιπόν με την επικρατέστερη άποψη, ανθρώπινη ζωή αρχίζει να υφίσταται από τη στιγμή που το νεογνό ξεκινά να εξέρχεται από την μητρική κοιλία.4 Το νεογνό για να μπορέσει να θεωρηθεί ότι είναι άνθρωπος είναι ανάγκη να επιζήσει και ελάχιστο χρόνο μετά τον τοκετό.

β. Το έμβρυο δεν είναι υποκείμενο συνταγματικού δικαιώματος.

Σύμφωνα με την ελληνική έννομη τάξη το έμβρυο δεν θεωρείται υποκείμενο δικαίου, παρά μόνο μετά την γέννησή του. Δεν του αναγνωρίζονται δικαιώματα με μόνη εξαίρεση τα κληρονομικά και με την προϋπόθεση να γεννηθεί ζωντανό. Βέβαια, το ελληνικό δίκαιο πάντοτε προστάτευε τον κυοφορούμενο, αυτό όμως δεν ήταν υποκείμενο δικαιώματος αλλά αντικείμενο προστασίας.5 Το έμβρυο αναγνωρίζεται ως ένα ανεξάρτητο έννομο αγαθό, έστω και αν η ύπαρξη του εμβρύου εξαρτάται απόλυτα από τον οργανισμό της μητέρας.6

 γ. Η έννοια της πράξης της αμβλώσεως με βάση το Ποινικό δίκαιο.

Άμβλωση είναι η διακοπή της εγκυμοσύνης που προκαλείται με τεχνητά μέσα καταστρέφοντας το κυοφορούμενο έμβρυο, από το χρονικό σημείο της σύλληψης μέχρι και της έναρξης του τοκετού. Στη κοινή γλώσσα η «άμβλωση» αποδίδεται με τον γενικό όρο «έκτρωση», αν και στη νομική γλώσσα υποδηλώνει μόνο έναν από τους τρόπους της αμβλώσεως. Έκτρωση είναι η άμβλωση που πραγματοποιείται με την πρόωρη έξοδο, τη τεχνητή αποβολή του εμβρύου από τη μητρική κοιλία και η πρόκληση του θανάτου του με αυτόν τον τρόπο, ενώ η άμβλωση γίνεται όταν καταστρέφεται το έμβρυο μέσα στη μητρική κοιλία με κάθε άλλο δυνατό τρόπο. Γενικότερα η άμβλωση τιμωρείται αυστηρά από τον ποινικό νόμο, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που η άμβλωση επιτρέπεται για σοβαρούς λόγους υγείας ή κατόπιν εγκληματικής ενέργειας. Εφόσον οι λόγοι προβλέπονται από ειδικές διατάξεις του νόμου η άμβλωση δεν αποτελεί αδίκημα και επομένως παραμένει ατιμώρητη.

δ. Tα ενεργητικά υποκείμενα της αμβλώσεως σύμφωνα με τον νόμο.

 

Ενεργητικό υποκείμενο της πράξης της αμβλώσεως σύμφωνα με τον νόμο μπορεί να είναι i. η ίδια η έγκυος και ii. οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο.

i.Ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως η ίδια η έγκυος.

Η ίδια η έγκυος όταν επιφέρει από μόνη της την άμβλωση του εμβρύου που κυοφορεί μπορεί είτε με αυτοπρόσωπη, ιδιόχειρη ενέργεια είτε χρησιμοποιώντας ως όργανο άλλο πρόσωπο. Μπορεί δηλαδή είτε να κάνει από μόνη της αμβλωτική ένεση ή να πάρει με δική της πρωτοβουλία κάποιο εκτρωτικό φάρμακο. Είτε να αναθέσει σε κάποιον φίλο, φίλη ή συγγενή της να της κάνει την ένεση πείθοντας τον ότι πρόκειται για ένεση βιταμινών ή να παραπλανήσει τον γιατρό λέγοντάς του ότι υπέστη φυσική αποβολή του εμβρύου οπότε χρειάζεται να καθαρίσει δήθεν τα υπολείμματα. Και σε αυτήν την περίπτωση που χρησιμοποιεί η έγκυος τρίτα πρόσωπα, η ίδια είναι αυτουργός του εγκλήματος και όχι συνεργός ή ηθικός αυτουργός.

Είναι αξιοσημείωτο επιπλέον, ότι τιμωρείται το πρόσωπο που απλώς προμηθεύει στην έγκυο τα απαιτούμενα αμβλωτικά μέσα. Λέγοντας προμηθεύει εννοούμε ότι θέτει στη διάθεση της εγκύου τα μέσα της αμβλώσεως. Η προμήθεια μπορεί να γίνει στην έγκυο όχι μόνο απευθείας αλλά και με ενδιάμεσο πρόσωπο. Οπότε η προμήθεια τιμωρείται μόνο όταν γίνεται προς την ίδια την έγκυο και όχι προς τρίτο πρόσωπο.

Όταν κάποιος απλώς συνιστά στην έγκυο να γίνει χρήση αμβλωτικών μέσων, δεν προμηθεύει οπότε η πράξη δεν εμπίπτει στη σχετική διάταξη.13 Εάν έχει συμβεί η πράξη της προμήθειας αλλά δεν έγινε η άμβλωση ούτε καν απόπειρα τότε η πράξη παραμένει ατιμώρητη.

ii.    Ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως κάποιο άλλο πρόσωπο εκτός της εγκύου.

 

Η άμβλωση μπορεί να επιτευχθεί από κάποιο άλλο πρόσωπο και αυτό να θεωρηθεί ενεργητικό υποκείμενο της αμβλώσεως. Αυτό το τρίτο πρόσωπο μπορεί να διαπράττει την άμβλωση με την συναίνεση της εγκύου ή να προμηθεύει σε αυτήν τα μέσα για να επιφέρει τον θάνατο στο έμβρυο.

Ο τρίτος που κάνει την άμβλωση με την συναίνεση της εγκύου τιμωρείται ως αυτουργός και η έγκυος ως συναυτουργός. Όταν η έγκυος δηλαδή προσέρχεται στον γιατρό και ζητά να της κάνει άμβλωση, η οποία και πραγματοποιείται · ο γιατρός είναι ο αυτουργός και η γυναίκα συναυτουργός. Σε περίπτωση ωστόσο, που η έγκυος συμφώνησε να γίνει η άμβλωση με ορισμένο μέσο και ο τρίτος χρησιμοποίησε άλλο μέσο, ο δράστης κρίνεται ότι ενεργεί χωρίς τη συναίνεση της εγκύου.

Αξίζει να υπογραμμίσουμε και τη περίπτωση εκείνη που ο τρίτος ενεργεί την άμβλωση χωρίς τη συναίνεση της γυναίκας, “παρά την θέλησίν της”. Αυτή είναι η βαρύτερη μορφή του εγκλήματος της αμβλώσεως διότι ο δράστης εκδηλώνει εντονότερη εγκληματική βούληση και συμπεριφορά που στρέφεται τόσο κατά του εμβρύου όσο και κατά της εγκύου αφού ενεργεί εναντίον της, θέτοντας με αυτόν τον τρόπο σε κίνδυνο την υγεία της ή ακόμα και τη ζωή της. Ο δράστης ενεργεί “παρά την θέλησίν της” γυναίκας όταν αυτή δε συμφωνεί, όταν έχει άγνοια, όταν αυτή εναντιώνεται στην άμβλωση, ρητά ή σιωπηρά, και στη περίπτωση που δεν εκφράζει καθόλου την βούληση της τη συγκεκριμένη στιγμή. Αυτό συμβαίνει όταν η έγκυος αγνοεί ότι της γίνεται άμβλωση και επομένως δεν εκφράζει καμιά βούληση είτε θετική είτε αρνητική σχετικά με την διενέργεια ή μη της αμβλώσεως.

ε. Οι επιτρεπόμενες αμβλώσεις.

Όταν συντρέχουν ορισμένες εξαιρετικές περιστάσεις, η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη αν και τελείται εκ δόλου.Ο νόμος δηλαδή κάτω από τις έκτακτες αυτές συνθήκες και με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν κάποιοι όροι συγκεκριμένοι που τους αξιώνει, τους ανέχεται, επιτρέπει την άμβλωση και μάλιστα δε τη θεωρεί άδικη πράξη.

Οι επιτρεπόμενες αυτές αμβλώσεις διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες : i. την “ιατρικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση, ii. την ”ηθικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση και iii. την ”ευγονικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση.H λεγόμενη “κοινωνικώς” ενδεδειγμένη άμβλωση, η οποία αποσκοπεί στην αποτροπή της βαρειάς οικονομικής κατάστασης και ανάγκης που θα βρεθεί το μελλογέννητο δεν έχει γίνει αποδεκτή, προς το παρόν, από την ελληνική νομοθεσία.

Η πράξη της “ ιατρικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως δεν είναι άδικη και μένει ατιμώρητη. Για να είναι ιατρικώς ενδεδειγμένη μια άμβλωση πρέπει να γίνεται με σκοπό την αποτροπή κινδύνου της ζωής ή σπουδαίας και διαρκούς βλάβης της υγείας της κυοφορούσης. Η πράξη πρέπει να εκτελείται από ιατρό και η ανάγκη της αμβλώσεως να πιστοποιείται από δεύτερο ιατρό.

Στην περίπτωση της ”ηθικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως το κυοφορούμενο έμβρυο είναι προϊόν εγκληματικής ενέργειας σε βάρος της γυναίκας. Ο νόμος επιτρέπει την άμβλωση και δε τη θεωρεί άδικη για να αποφύγει η γυναίκα περαιτέρω δυσάρεστες, ηθικής κυρίως φύσεως, προεκτάσεις του συντελεσθέντος εγκλήματος. Σύμφωνα λοιπόν με τον νόμο η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη όταν η σύλληψη έγινε  ύστερα από βιασμό, από κατάχρηση ανικάνου προς αντίσταση, από αποπλάνηση κόρης ηλικίας κατώτερης των 15 ετών ή από αιμομιξία. Η άμβλωση παραμένει ατιμώρητη όταν υπάρχει η συγκατάθεση της παθούσης εγκύου για την διενέργεια της αμβλώσεως και η εκτέλεση της αμβλώσεως γίνεται από ιατρό · διαφορετικά η πράξη είναι αξιόποινη. Για να επιτραπεί η άμβλωση, αρκεί η πράξη να έχει τη νομοτυπική μορφή του εγκλήματος της αμβλώσεως και είναι αδιάφορο αν ο δράστης μένει ατιμώρητος.

Ο Ποινικός Κώδικας δεν θεωρεί αξιόποινη την πράξη της αμβλώσεως στην περίπτωση της λεγόμενης ”ευγονικώς” ενδεδειγμένης αμβλώσεως. Εκείνης δηλαδή της αμβλώσεως που διενεργείται για να αποφευχθεί η γέννηση καχεκτικού, αναπήρου ή πνευματικά καθυστερημένου παιδιού. Επιτρέπεται η τεχνητή έκτρωση ή άμβλωση μέχρι και της 20ης εβδομάδος σε περιπτώσεις  που έχουν διαγνωστεί με  τα σύγχρονα μέσα προγνωστικού ελέγχου σοβαρές ανωμαλίες του εμβρύου που συνεπάγεται την γέννηση παθολογικών νεογνών.

 Β. Η θέση της Εκκλησίας στο ζήτημα της αμβλώσεως. α. Η ζωή είναι δώρο του Θεού.

Η ζωή είναι δώρο της αγάπης του Θεού. Ο Θεός είναι εκείνος που παρέχει τη ζωή διότι αυτός ο ίδιος είναι η κύρια πηγή της ζωής. Η ζωή ανεξαιρέτως όλων των κτιστών και πεπερασμένων όντων υπάρχει με τη μετοχή της ζωοποιού ενεργείας του Λόγου του Θεού που σύμφωνα με τον συγγραφέα του τετάρτου Ευαγγελίου και τους θείους Πατέρας της Εκκλησίας, είναι «αυτοζωή, αυτοσοφία, αυτοαγαθό, αυτοαλήθεια». Ολόκληρος ο κόσμος και κατά συνέπεια ακόμη και το έμβρυο αποτελεί μέρος αυτού και είναι δημιούργημα της απόλυτης προσωπικής δημιουργικής θελήσεως και αγάπης του Θεού.

β. Η κρίση της Εκκλησίας για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων.

 

Καταρχήν κρίνεται απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι όταν κρίνει η Εκκλησία δεν κρίνουν τα άτομα που την απαρτίζουν. Κρίνουν οι Λειτουργοί της Εκκλησίας, όχι όμως τα άτομα και όχι για την ικανοποίηση ανθρώπινων παθών ή ως εκδικητές προσωπικών προσβολών. Κρίνουν ως φορείς της υπέρτατης πνευματικής εξουσίας με την οποία ο Κύριος εφοδίασε την Εκκλησία Αυτού.

Εν συνεχεία, η Εκκλησία διαμαρτύρεται για την νομιμοποίηση των αμβλώσεων γιατί είναι φρουρός του υπέρτατου Ηθικού Νόμου. Δεν είναι δυνατό να παραμένει

απαθής όταν νομιμοποιούνται αυτές οι πράξεις, οι αμβλώσεις που χαρακτηρίζονται από την Εκκλησία ως εγκλήματα. Η Εκκλησία είναι Φύλακας της παρακαταθήκης του Θεανθρώπου Ιδρυτή της, επιφορτίζεται με το ηθικό χρέος να προστατέψει την

«εξόντωση χιλιάδων αθώων πλασμάτων», τα οποία έχουν αναφαίρετα δικαιώματα από το ύψιστο και θεοδώρητο αγαθό της ζωής.

Η ηγεσία της Εκκλησίας δε διακρίνει τη ζωή όταν είναι έμβρυο και τη ζωή όταν γεννηθεί το έμβρυο, εμμένει στην νομική προστασία του από τη στιγμή της σύλληψής του. Τάσσεται εναντίον κάθε είδους φόνου όπως στην περίπτωση της αμβλώσεως.  Η αυστηρή θέση της Εκκλησίας δε πρέπει να ληφθεί ως παντελή άρνηση οποιασδήποτε έκτρωσης, διότι μόνο από καθαρά κοινωνική και κοινωνιολογική άποψη να το θεωρήσουμε είναι παντελώς αδύνατο. Το σημείο αυτό το γνωρίζει πολύ καλά η Εκκλησία και έχει βαθιά συνείδηση του γεγονότος ότι η έκτρωση στη σημερινή τεχνοκρατούμενη εποχή αποτελεί πασιφανή πραγματικότητα που ολοένα και περισσότερο αυξάνει με ανησυχητικό βαθμό.

Ο σεβασμός όμως της ζωής του εν δυνάμει εμβρύου είναι βασικό δίδαγμα ολόκληρου του Χριστιανισμού. Ο Θεός έπλασε τον άντρα και την γυναίκα ικανούς να δημιουργούν νέες υπάρξεις κατ’ εικόνα και ομοίωσή τους και με την δική Του ευλογία το σπέρμα του ανθρώπου πληθύνθηκε. Η άμβλωση επομένως είναι ενέργεια που έρχεται ευθέως σε αντίθεση με την κλήση του Θεού για τεκνοποιΐα. Η χριστιανική κοινότητα πάντα θεωρούσε και θεωρεί τη πράξη της άμβλωσης εγκληματική, πράγμα που αποκαλύπτεται από τους αυστηρούς Κανόνες διότι σύμφωνα με την ευαγγελική ηθική κάθε ανθρώπινη ζωή είναι ιερή και απαραβίαστη.

Η Εκκλησία σέβεται τους κανόνες της και αποβλέπει στη σωτηρία του ανθρώπου γιατί έχει πλήρη και βαθιά συνείδηση της αξίας του «υπέρτατου αγαθού» που αποκαλείται ζωή. Έχει ως απώτερο στόχο την ανύψωση του χαμηλού βιολογικού επιπέδου ενστίκτων του ανθρώπου στα πλέον υψηλά επίπεδα της αξίας, της λογικής

και της ηθικής συνειδήσεως. Γι΄ αυτούς τους λόγους λοιπόν δεν μπορεί να ταχθεί υπέρ των αμβλώσεων και να προσδώσει ηθικό χαρακτήρα και νομιμότητα σε μία πράξη που τη χαρακτηρίζει «ανήθικη, απαίσια, απάνθρωπη και άνανδρη».

Παρ’ όλες τις αντιδράσεις της Πολιτείας για τη στάση της Εκκλησίας στο θέμα των αμβλώσεων, η Εκκλησία πρεσβεύει πως όλοι έχουν γνώμη για οποιοδήποτε εθνικό ή κοινωνικό ζήτημα πόσο μάλλον για το συγκεκριμένο. Οι αμβλώσεις είναι ζήτημα εθνικό, κοινωνικό, ηθικό και ταυτόχρονα έχει θρησκευτικό χαρακτήρα. Οπότε η ανάγκη να πάρει τη δική της θέση η Εκκλησία είναι λογική. Η Εκκλησία υποστηρίζει ότι αυτοί που κυβερνούν τη χώρα πρέπει να έχουν συνείδηση, ενώ παράλληλα οφείλουν να λαμβάνουν αποφάσεις σκεπτόμενοι ότι είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Είναι μέλη της Εκκλησίας και έχουν το ηθικό χρέος να μένουν πιστοί στους κανόνες της.

 ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ύστερα από συστηματική μελέτη και ανάλυση των θέσεων της Εκκλησίας και του Κράτους παρατηρούμε τη διαφοροποίησή τους όσον αφορά τη προσέγγισή τους στο ζήτημα της αμβλώσεως.

Η Εκκλησία, ή καλύτερα τα άτομα που την αντιπροσωπεύουν και μιλούν εκ μέρους της, πρεσβεύουν αντιτίθεται στην νομιμοποίηση της αμβλώσεως και σε όσους υποστηρίζουν την πράξη αυτή, την χαρακτηρίζει εγκληματική ενέργεια και φόνο προμελετημένο. Αντίθετα, το Κράτος υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη ζωή αρχίζει μετά την γέννηση του ανθρώπου οπότε η άμβλωση δεν λογίζεται ως θάνατος ανθρώπου.

Καλό είναι να γίνει συνείδηση ότι το ζήτημα της αμβλώσεως δεν είναι μονομερές θέμα και οι απόψεις διίστανται για το ορθό, το πρέπον και το ηθικό. Αξίζει να σημειωθεί, ότι ίσως τελικά μια τέτοια είδους πράξη, εξαρτάται από τη προσωπική βούληση του κάθε ανθρώπου.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αμβλώσεις = Χρυσόστομος (Γεράσιμος Ζαφείρης), Επισκ., Αι αμβλώσεις και η Ορθόδοξος Εκκλησία θέσις και αντίθεσις, Αθήναι
  • Εγκλήματα = Συμεωνίδου – Καστανίδου Ελένη, Εγκλήματα κατά της ζωής (Άρθρα 299 – 307 ΠΚ), εκδ. Σακκουλά, Αθήνα – Θεσσαλονίκη 20012 .
  • Εκκλησία = Λέκκος Ε. Π., Εκτρώσεις - φεμινιστική, νομική, ιατρική, δημογραφική άποψη - και η θέση της Εκκλησίας, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα
  • Εκτρώσεις = Μελέτιος, Μητρ. Νικοπόλεως, Εκτρώσεις, Ιερά Μητρόπολις Νικοπόλεως, Πρέβεζα 19924.
  • Έμβρυο = Μητσόπουλος Ν. Ε., Η περί του ανθρωπίνου εμβρύου ως ψυχοσωματικής υπάρξεως διδασκαλία της Εκκλησίας και η Χριστολογική θεμελίωσις αυτής, Αθήναι 19862.
  • Ηθική = Μαντζαρίδης Γ. Ι., Χριστιανική ηθική, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 19913.
  • Καπράλος = Καπράλος Β. Ι., Ειδικό Ποινικό Δίκαιο (Ερμηνεία – Πρακτική – Νομολογία) Απάτη – Ανθρωποκτονία εκ προθέσεως – Ανθρωποκτονία εξ αμέλειας – Άμβλωσις – Αυτοδικία – Απειλή, έκδ. Αντ. Ν. Σακκουλά, Αθήνα – Κομοτηνή
  • Κατρούγκαλος = Κατρούγκαλος Γ. Σ., Το δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο, εκδ. Αντ. Ν. Σακκουλά, Αθήνα – Κομοτηνή
  • Μαντζαρίδης = Μαντζαρίδης Γ. Ι., Χριστιανική ηθική, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 20004.
  • Μανωλεδάκης Ι., Ποινικό Δίκαιο – Επιτομή Γενικού Μέρους, 19964 , σ.
  • Σχέσεις = Θεοδωρόπουλος Ε. Ι., Αρχ., Προγαμιαίαι σχέσεις – Πολιτικός γάμος – Αμβλώσεις (Αναδημοσιεύσεις άρθρων), εκδ. «Ορθοδόξου Τύπου», εν Αθήναις
  • Φραγκιαδάκης = Φραγκιαδάκης Γ., π., Αμβλώσεις, εκδ. Όμβρος, Αθήνα
Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016 13:40

Τα εκκλησάκια των αεροδρομίων

Πολλές φορές αγνοείς την ύπαρξη τους.

Κι όμως βρίσκονται πεισματικά εκεί, παραστάτες στην αναχώρηση και συνοδοιπόροι στην οδύνη, προσκαλώντας την ψυχή σε υπερκόσμιες μεταβάσεις, με φτωχικό εισιτήριο την ελπίδα, τον πόνο, την περιέργεια, την ταπείνωση, την απόγνωση. Απόμερα, γαλήνια και επιφυλακτικά, χωρίς ειδοποιήσεις σε φωτεινούς πίνακες και με μία μόνο οριστική και αμετάκλητη αναγγελία - τη συνειδητοποίηση πως ο κόσμος τούτος είναι πολύ εύθραυστος, για να υπομείνει όσα καταποντίζουν τις αντοχές και λεηλατούν την καρτερία. Μικρά εκκλησάκια, αόρατα, στοργικά και εξαϋλωμένα, που δονούν τα σήμαντρα της καρδιάς και συγκλονίζουν συθέμελα αυτόν που θα λάβει τη βουβή, μα τελεσίδικη μαρτυρία.


Έτσι και αλλιώς κάθε αεροδρόμιο κρύβει τα δικά του μυστικά. Επτασφράγιστα κι απροσπέλαστα παρασύρονται μες το πέρασμα των μυριάδων επιβατών, συγχρωτίζονται με τις σκέψεις, χρωματίζονται από τους αποχαιρετισμούς, αναβαπτίζονται στην προσμονή, αναμοχλεύουν το δάκρυ του χωρισμού και ξαποσταίνουν στη λύτρωση της επανένωσης. Σε κάθε γωνιά, πίσω από τις ουρές, τα καταστήματα, τους ελέγχους αποσκευών, το καλωσόρισμα των αεροσυνοδών, τις οδηγίες του θαλάμου διακυβέρνησης, υψώνουν μνημεία ανεξάλειπτα λατρείας και προσευχής, θυμητάρια ταξιδιών ατελέσφορων και διαβατήρια για ζωές που δεν πραγματώθηκαν.

Και γι’ αυτό κάθε αεροδρόμιο είναι ένα εγκώμιο στην ανθρώπινη τραγικότητα, ένας τύμβος, που ενώνει φευγαλέα στόχους, σχέδια, μεταμέλειες. Πτήση 577 για Μυτιλήνη, 146 για Αλεξανδρούπολη, για Γιάννενα, για Μπαχρέιν, για την ουτοπία. Στα μάτια του πολύβουου πλήθους, ζωγραφίζονται εικόνες από τους τόπους προορισμού. Στην αμήχανη επίδειξη των εισιτηρίων, μυρωδιές αναδύονται από σπίτια που περιμένουν, αγκαλιές που αδημονούν και πίκρες που καιροφυλακτούν. Μέρη που κουβαλούν την ανάμνηση της παρουσίας σου ή την υπόσχεση της επίσκεψης. Άνθρωποι που ξέρεις ενδόμυχα ότι κάπου έχεις ξανασυναντήσει και που ελπίζεις κάποτε να τους ξαναδείς. Γιατί η φυγή, είτε ως δειλία είτε ως μόνη διέξοδος, είναι σε τελική ανάλυση, μια μορφή καθαρμού και ίασης.

Και μακριά από τους ήχους και τις κυλιόμενες σκάλες, τα φανταχτερά πολύφωτα μαγαζιά με τις ακριβές μάρκες και τις διαφημίσεις, το μικρό εκκλησάκι της καρδιάς, που εξαγνίζει πόνους ανήκεστους και προσγειώνει στη νηνεμία μιας εξοχής ευλαβικής στη Σκιάθο, ανθισμένης με φωνές παρελθοντικές και μορφές του Παπαδιαμάντη σκυθρωπές, που δεν θα ξαναϋπάρξουν. Ο χρόνος και ο χώρος συμφιλιώνονται κάτω από την παράκληση της Παναγίας που κλαίει, και οι δεητικές οπτασίες των Αγίων πλημμυρίζουν με μουσικές σβησμένες από Χαιρετισμούς αλλοτινούς και Υπερμάχω ανείπωτα. Θυμίαμα ο φόβος και η αγωνία προς τον Παντοκράτορα, που συγκαταβατικός και ελεήμων σε ξαναγυρίζει σε πλαγιές της Λέσβου καταπράσινες και κατανυκτικές, τότε που το μυαλό μεθούσε με αγνότητα και θαλπωρή και άνοιξη.

Και ξαφνικά εκεί μέσα στα λίγα τετραγωνικά, με τις τρεμάμενες δεήσεις των κεριών και τις ικεσίες της ύπαρξης, συντελείται το θαύμα της οικουμένης κι ο θάνατος απαλύνεται σε οδό και πορεία και προοπτική και συνέχεια. Όλη η ζωή μια ενιαία και αδιαίρετη επιτομή, σαν Τον Πατέρα, που συνέχει και νοηματοδοτεί και ενοποιεί τα πάντα.

Υπάρχουν κάποια παράξενα αεροδρόμια με εκκλησάκια άυλα και καθαγιασμένα, που εξαργυρώνουν τους πόθους και τα δεινά, αίροντας τα ανομήματα και σε καλούν σε πτήσεις προς την αιωνιότητα και την κορύφωση.

Published in Λογοτεχνία
Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016 13:29

Η εικόνα σου

Θυμάμαι τον πατέρα να με σηκώνει για να σε φιλήσω.

Κι αργότερα στις μύτες των ποδιών ψηλώνοντας, να σε φτάσω πάσχιζα. Μόνος, χωρίς τη βοήθεια των μεγάλων, να ακουμπήσω τ’ ακρόχειλα στο περίγραμμά σου. Τα χέρια μου γαντζωμένα τρυγούσαν το βασιλικό, το τριαντάφυλλο και τη συμπόνια. Τα μάτια σου δέονταν την παράκλησή μου και τόσο γλυκιά μού φαινόσουν, που ποτέ δεν μπόρεσα να σου ψελλίσω παρά «σ’ αγαπώ».

Με τις ιστορίες της ζωής σου καθόριζα τις στιγμές μου, το καλοκαίρι, την άνοιξη, το χειμώνα, το φθινόπωρο, τις διακοπές, το σχολείο, την εναλλαγή. Και χωρίς να το καταλάβω, με τις μεταβολές των καιρών ανεξίτηλα συνδέθηκες. Κι έγινες σύντροφος στην απόγνωση, στη θλίψη, στο μεγαλείο και στην ταπείνωση.

Σε ονειρεύτηκα πολλές φορές. Ντυνόσουν ήχους, χρώματα, πρόσωπα, μουσικές, μνήμες. Έγινες μητέρα στη θέση όλων των μανάδων, πατρίδα που πάντα πύρωνε το νου, φίλη στις ξένες πολιτείες, απαντοχή στην απελπισία, έπαινος στην καταφρόνια, αχτίδα στο θανατερό σκοτάδι. Εκεί που οι άνθρωποι, η γνώση, η επιστήμη, η καρδιά λιγοψυχούσαν, στεκόσουν, παραστάτης ανυπέρβλητος. Κι όταν οι νεκροί μου πάλευαν με τη λήθη, γινόσουν το άσβεστο καντήλι που έφεγγε τη συνέχειά τους.

Κι έτσι έμαθα να σου μιλάω. Να σου διηγούμαι τους βοριάδες των παθών μου και να μου δωρίζεις τις νηνεμίες της γαλήνης σου. Τα δάκρυά σου να κατακαίνε τις αμφιβολίες και το χαμόγελό σου να διαλύει τις παγωνιές και τις προδοσίες.

Κι έτσι έμαθα να ικετεύω για τη μεγαλοσύνη σου. Σε αεροπλάνα την ώρα της δίνης, σε πέλαγα, που στροβιλίζονταν να καταπιούν τα πλοία, σε ιατρεία, την ώρα που ανακοίνωναν τη φριχτή ετυμηγορία.

Κι έτσι μου δίδαξες να σε ψάχνω σε κάθε άνθρωπο. Στο φονιά, στον ερημίτη, στο γέρο και στον εξόριστο. Στα μάτια των παιδιών τα δεητικά και στην καταισχύνη την αμετάκλητη. Στην ψυχρότητα των αλαζόνων και στις παραμυθίες τις απρόσμενες. Στα κίνητρα και στις συμπεριφορές, στην απαίτηση, στην επίδειξη, στην εξάντληση και στην ανάνηψη.

Και τώρα, που ο χρόνος διεκδικεί όσους αγάπησα και μένα, αφήνω την κόρη μου τα πόδια ψηλώνοντας μόνη της να σε φτάσει. Χωρίς βοήθεια, με σκαλοπάτι μοναδικό την αθωότητα και την αλήθεια.

Αυτήν, που γέννησες, Παναγία μου, και που στη ζωή μου την υπόλοιπη θα αναζητώ.

Published in Λογοτεχνία
Σάββατο, 21 Μαϊος 2016 19:24

Η μυστική λειτουργία

Στην εκκλησία του χωριού μου κάποιες χειμωνιάτικες βραδιές, την ώρα που ο εσπερινός τελειώνει και οι πόρτες της κλειδώνουν απέξω το κρύο και την ακινησία, ξεκινά η μυστική λειτουργία.

Κίτρινα φώτα στους δρόμους διυλίζουν τη βροχή, τους φόβους, την ερημιά.
Από νωρίς έχουν κλειστεί στα σπίτια τους οι κάτοικοι μαζί με τις έγνοιες τους και ο αέρας διαπερνά τα σοκάκια,τις αυταπάτες, τις γρίλιες και τις κερκόπορτές τους.
Μα ο νους, που ερωτεύτηκε τα άυλα, ακούει στο σφύριγμά του ανέμου τα αόρατα σήμαντρα να καλούν για το μεγάλο απόδειπνο. Ιερείς από αλλοτινές εποχές ντύνονται τα άμφια των αιώνων και παίρνουν τις θέσεις τους στο ιερό, στα εξαπτέρυγα, που λαμποκοπούν ζωντανεμένα, στο θυσιαστήριο, στην πρόθεση.

Στα στασίδια γνώριμες μορφές, που από καιρό έχουν πεθάνει. Οι γέροντες και οι γριές των παιδικών μου χρόνων, όσοι εξαλείφθηκαν τόσο αιφνίδια μες τη ζωή μου και λιγόστεψαν στη μνήμη, πρόσωπα, που ξεθώριασαν στον ασβέστη του χρόνου, σύντροφοι, που κάποτε, πλανεμένος από τη νεότητα, τους θεώρησα παντοτινούς και αναλλοίωτους.

Άλλοι κρατούν τη σύνοψη με τις σταλαγματιές τις κίτρινες και σιγοψέλνουν, άλλοι ξεριζώνουν τα κεριά από τα μανουάλια και άλλοι σηκώνονται στο πέρασμα του θυμιάματος και του διάκου. Η περιφορά αγιάζει όσα υπήρξαν. Και όσα πέρασαν δέονται για αυτά που θα έλθουν. Και όλοι μαζί ετούτοι που νήστεψαν τα επίγεια μεταλαμβάνουν την οδύνη του ανθρώπου μπροστά στην ωραία πύλη.

Παιδιά μικρά που χάθηκαν από αρρώστια ή ατύχημα, ιεροπαίδες ντύνονται την αθωότητα, τα στιχάρια και τα οράρια κρατώντας τους σταυρούς του μαρτυρίου.

Οι θύρες ανοίγουν και πληθαίνει το φοβερό εκκλησίασμα. Στις εικόνες οι προφήτες και οι άγιοι και οι βιβλικές σκηνές πυρπολούνται από θείο φως και ενσαρκώνονται. Ο ναός όλος κινείται και ανυψώνεται και αιωρείται μαζί με μελίσματα βυζαντινά, φθόγγους αρχαίους και μοιρολόγια παλιά, αιολικά.

Οι ψαλμοί γίνονται θρόισμα, που λικνίζει τις κανδήλες, ισοπεδώνει την έπαρση, πριν κατευθυνθεί προς την Παναγία την απροσμάχητη.

Κι εκεί κάτω από τον άμβωνα, οι δικοί μου νεκροί, οι αγαπημένοι απόντες, εκείνοι που με τη στοργή τους ανεξάληπτα καθόρισαν οτιδήποτε έμελε να γίνω, κρατούν από το χέρι ένα αγέννητο παιδάκι.
Η νύχτα προχωρά και οι ψυχές οι κατανυκτικές ανασκιρτούν στην έλευση του Κυρίου. Προχωρά ο Χριστός και αγάλλεται η χειμερινή εκκλησία και το κοιμισμένο χωριό και οι ψυχές δέχονται τη συγκατάβαση και την ευλογία Του.
Υπάρχουν κάποιες βραδιές ερημικές που ο καθένας στη ζωή του θα ακούσει τα αόρατα σήμαντρα της μυστικής λειτουργίας. Αρκεί ο νους του να έχει ερωτευτεί τα άυλα και τα αφανέρωτα.

Παπάνης Ευστράτιος

Published in Λογοτεχνία

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2020 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr