Displaying items by tag: Αγάπη

Ευστράτιος Παπάνης, Μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ας ξεκινήσουμε με αυτές τις παραδοχές:

1.Η συμπεριφορά ενός παιδιού και οι τρόποι έκφρασης του είναι οι καλύτεροι δείκτες της ψυχικής του υγείας. Σημασία, όμως, δεν έχουν μόνο τα αντικειμενικά γεγονότα της κακοποίησης-παραμέλησης, αλλά η εσωτερίκευση τους από τα ίδια τα παιδιά και το ιστορικό, πολιτιστικό και κοινωνικό περιβάλλον, μέσα στα οποίο εκδηλώνονται. Συμπεριφορές, οι οποίες πριν μερικά χρόνια ήταν αποδεκτές σήμερα μπορεί να θεωρούνται ακραίες και βίαιες, ενώ οι ορισμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Σε κάθε περίπτωση, αν η παιδική ηλικία δεν θεμελιωθεί σε αλληλεπιδράσεις αγάπης και σε διαδράσεις άνευ όρων αποδοχής, το έλλειμμα θα προσπαθήσει με φανερές ή λανθάνουσες διαδικασίες να αναπληρωθεί μάταια στο μέλλον. Αν η αγάπη δίνεται συγκεκαλυμμένη ή ενοχική ή ακόμα και υπό προϋποθέσεις, η διαχείριση της θα γίνεται με ψυχικά δαπανηρούς ή ιοβόλους τρόπους. Η αγάπη έχει αξία μόνο όταν δεν αποτελεί έπαθλο.

2.Το παρελθόν πρέπει να μένει στο παρελθόν, όμως η κακοποίηση-παραμέληση στιγματίζει παντοτινά, σε τέτοιο σημείο, που τα αποτελέσματα της μπορούν να συνεχιστούν ή να γίνουν φανερά στην ενήλικη ζωή. Διαταραχές προσωπικότητας ή συναισθήματος ενδεχομένως να συσχετίζονται με τις πρώιμες αυτές εμπειρίες.

3.Τα παιδικά τραύματα ζουν μέσα από τα συμπτώματά τους και εκδηλώνονται πολλές φορές με έμμεσους τρόπους. Γι’ αυτό οι κραυγές, οι αντιστάσεις, οι καθηλώσεις και οι παλινδρομήσεις ενός πληγωμένου, αλλά καλά κρυμμένου παιδιού, στην προσωπικότητα ενός ενηλίκου, που είχε κακοποιηθεί, δεν είναι ποτέ γοερές. Η παραμυθία επιτυγχάνεται είτε με την παρέμβαση ειδικών είτε με τεράστια αποθέματα υπομονής, αγάπης, αποδοχής και αυτογνωσίας.

4. Αν οι προσκολλήσεις και οι συναισθηματικές επενδύσεις ενός παιδιού δεν είναι ασφαλείς, τότε ο κόσμος βιώνεται όχι ως το σταθερό πλαίσιο, μέσα στο οποίο η προσωπικότητα αναπτύσσεται και ανεξαρτητοποιείται, αλλά ως ένα τρομακτικό και απρόβλεπτο ψηφιδωτό αμφισβητούμενης επιβίωσης. Τα βιώματα αυτά επαναλαμβάνονται στην ενήλικη ζωή ως εφιαλτικά σενάρια, ως αδόκιμοι φαύλοι κύκλοι σκέψης και ως διακυμάνσεις στην αυτοεκτίμηση και στους αυτοπροσδιορισμούς.

5. Το παιδί πρέπει να δει την αντανάκλαση του εαυτού του στους γονείς και αντίστροφα. Αν ο κατοπτρισμός αυτός είναι αρνητικός ή διαστρεβλωμένος, τότε παθολογικές θα είναι οι εκδηλώσεις και οι εκφάνσεις της προσωπικότητας για πολύ καιρό. Η νοσηρότητα θα αναδειχτεί στις μελλοντικές διαπροσωπικές σχέσεις, στην προσαρμογή, στην ερμηνεία των καταστάσεων, στους μηχανισμούς άμυνας, στην ακραία συμπεριφορά, στην επανάληψη του μοτίβου κακοποίησης ή παραμέλησης. Κατά την ενηλικίωση η επικοινωνία του παιδιού, που έχει κακοποιηθεί θα γίνει περίπλοκη, πολύσημη, αποδιοργανωμένη. Απαιτείται υπομονή, ανεκτικότητα και γνώση, για να καταλάβουν όσοι το συναναστρέφονται πως δεν βάλλει εναντίον τους, αλλά ότι αναλώνεται σε μια άνιση μάχη εναντίον συνειδητών και υποσυνείδητων πικρών αναμνήσεων.

6. Οι ευκαιρίες εκτόνωσης του πρώιμου πόνου είναι ελάχιστες. Μόνο οι ειδικοί μπορούν να αποκωδικοποιήσουν όσα ερμητικά σφραγίστηκαν μέσα του: Άλλοτε ο φόβος και άλλες φορές η αγάπη γι’ αυτόν που το κακοποίησε καταδικάζουν σε μια ιδιότυπη σιωπή, απομονώνουν σε μια συναισθηματική ειρκτή, που θα αφήσει τα στίγματα της απειλής της σε κάθε μελλοντική διαπροσωπική σχέση.

7. Οι μηχανισμοί άμυνας του παιδιού, που αντιμετώπισαν κάποτε με επιτυχία ή όχι την κακοποίηση ή την παραμέληση, συχνά μεταμορφώνονται σε λαίλαπες, που σταδιακά διαταράσσουν την αρμονία και απειλούν την ψυχική υγεία. Γιατί τις πιο πολλές φορές, εκείνο που κάποτε λογίστηκε ως λύση, μετατρέπεται σε άγκυρα, που καταποντίζει και εγκλωβίζει στα βάθη του παρελθόντος.

8. Δύσκολα αποκρυπτογραφούνται οι κώδικες και σπάνια αποκαλύπτεται η πορεία προς τη νεύρωση, που μοιάζει να είναι διαφορετική σε κάθε περίπτωση. Επομένως, η γενίκευση των τραυματικών διαστάσεων και η ανεξέταστη εξαγωγή συμπερασμάτων για την κακοποίηση τις πιο πολλές φορές οδηγεί στην υπεραπλούστευση, στα στερεότυπα και στην ανεπαρκή παρέμβαση.

9. Ο θυμός, η ντροπή και η απόγνωση ενός ανήλικου συνθέτουν πολύ αργότερα στη ζωή περίπλοκες αγχωτικές διαταραχές, καταθλίψεις, αυτοκτονική ιδεοληψία, βουλιμία ή ανορεξία, καταναγκασμούς, υστερήσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, υπερκινητικότητα, επιθετικότητα, κοινωνική φοβία, κατάχρηση ουσιών και μια καταβαραθρωμένη και ασθμαίνουσα αυτοεκτίμηση.

Τα κακοποιημένα παιδιά γίνονται καχύποπτοι ενήλικες, δύσκολα εμπιστεύονται, σπάνια χαλαρώνουν ή αφήνονται, έχουν την τάση να ευχαριστούν τους άλλους, για να γίνουν αποδεκτά, είναι ευάλωτα στην κριτική. Όμως δύσκολα μπορεί να αποδειχτεί ότι όλα αυτά συνδέονται αιτιακά με την κακοποίηση. Υπάρχει ανάγκη διεξοδικότερων ερευνών, ειδάλλως τα περισσότερα από τα προαναφερθέντα θα είναι απλώς εικασίες ή αναλύσεις περιπτώσεων.

Πώς αντιμετωπίζονται στην πιο τρυφερή ηλικία ο τραυματισμός, οι εξευτελισμοί, οι λεκτικές επιθέσεις, οι σεξουαλικές απόπειρες, η αποστέρηση, η ανέχεια ακόμα και ο φόνος; Ποια η συσχέτιση όλων αυτών των παραγόντων και σε ποιο βαθμό μπορεί κανείς να ισχυριστεί πως η κακοποίηση-παραμέληση είναι η αιτιώδης μεταβλητή, που ερμηνεύει όλα τα παραπάνω;

10. Ενδείξεις συναισθηματικής κακοποίησης που εμφανίζονται συχνά στη διεθνή βιβλιογραφία:

Διακυμάνσεις στην αυτοεκτίμηση, ψυχοσωματικά συμπτώματα, ενύπνιοι τρόμοι, εφιάλτες και αδικαιολόγητοι φόβοι, τάσεις φυγής, διαταραχές ορέξεως

Αίσθημα απώλειας ελέγχου: Ανυπακοή, φωνές, εριστικότητα, χειριστικότητα

Ευαισθησία στην τρυφερότητα και στην έκφραση συναισθήματος

Έλλειψη ενσυναίσθησης, ενόχων, οίκτου, συμπάθειας, ακατάλληλο συναίσθημα.

11. Ενδείξεις Σεξουαλικής Κακοποίησης

Πόνοι ή αίμα στα γεννητικά όργανα

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, σεξουαλική συμπεριφορά ασυμβίβαστη με την ηλικία του παιδιού, διαταραχές ενούρησης

12 Ενδείξεις συναισθηματικής παραμέλησης

Απώλεια βάρους, καθυστερήσεις στη γλωσσική ανάπτυξη, ακραίες συναισθηματικές αντιδράσεις και διαρκής αναζήτηση προσοχής

Η κακοποίηση παραμέληση συχνά συσχετίζεται με Ψυχικές ασθένειες γονέων, κατάθλιψη και υπερβολικό άγχος Αναπηρίες παιδιών που δεν μπορούν να αποδεχτούν ή να διαχειριστούν οι γονείς

Κοινωνική απομόνωση οικογένειας

Βίαιη κουλτούρα κοινότητας

Κατάχρηση ουσιών

Προϊστορία ενδοοικογενειακής βίας

Ανεργία, φτώχεια

Νοσηρή επικοινωνία μελών οικογένειας

Νεαροί γονείς, παιδιά από ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, μη βιολογικά παιδιά

Γονείς προσανατολισμένοι στον ευδαιμονισμό και οικογένεια δίχως συνεκτικούς δεσμούς

Σάββατο, 16 Ιανουαρίου 2021 09:10

Tο ψέμα της αγάπης

Κάθε μέρα σου έλεγα πως σ´αγαπώ πιο πολύ από όλες τις προηγούμενες.

Κι έτσι, ξέροντας πως κάθε επόμενη, θα με βγάζει πάντα ψεύτη, βάσισα την αγάπη μας σε ένα ψέμα, που όσο ίσχυε, προσδιόριζε τη δύναμη του έρωτα μας.

Στράτος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία

Κάθε δικαίωμα, που δεν κερδήθηκε ή βελτιώθηκε με προσωπικό αγώνα και μέτρο είναι καταχρηστικό και σας χαρίστηκε από τους ανθρώπους, που στερήθηκαν ή έδωσαν μάχες για αυτό.

Σας μεταβιβάστηκε επίσης και από τα μέλη μιας κοινωνίας, που από ανάγκη ή ευαισθησία το αναγνώρισαν.

Κανείς δεν μπορεί να το απαιτεί αν δεν αποδείξει ότι το αξίζει.

Όχι με θυσίες κάθε φορά, αλλά προασπίζοντας και εφαρμόζοντας το σε κάθε περίσταση και ομοιόμορφα σε άλλους ανθρώπους και κοινωνικές ομάδες

Όχι δεν αποκτήσατε ελέω Θεού τα δικαιώματα σας. Δεν είστε οι εκλεκτοί, που τους χρωστά οτιδήποτε η ζωή. Καπηλεύεστε όσα με αχαριστία θεωρείτε δεδομένα.

Για να θεωρείτε συνταγματικό θέσφατο τη δημοκρατία, θα είστε δημοκράτες στην οικογένεια, στην εργασία και στις αποφάσεις σας.

Για να διατρανώνετε την άποψη σας, θα έχετε μελετήσει ή βιώσει τις πολλαπλές εναλλακτικές.

Για να ζητάτε ισονομία, θα είστε δίκαιοι στις αποφάσεις σας

Για να κραυγάζετε για ισότητα, θα την έχετε πρώτα αποδώσει, όταν νέμετε με συγκατάβαση και αμερόληπτα τα αγαθά, τα προνόμια και τις συμπάθειες σας

Όταν επικροτείτε τη διαφορετικότητα, θα πρέπει να έχετε σεβαστεί εκείνους, που έχουν ενάντιες αντιλήψεις

Για να επικαλείστε προστασία προσωπικών δεδομένων και εχεμύθεια, θα πρέπει να μην έχετε διασπείρει πληροφορίες, που δεν σας αφορούν και να μην συκοφαντείτε για να αναδείξετε τα συμφέροντα σας.

Για να καταδικάζετε τον κοινωνικό αποκλεισμό, θα πρέπει να είστε διατεθειμένοι να μοιράσετε τους δικούς σας πόρους και όχι μόνο των άλλων. Πολύ περισσότερο να αποδείξετε πως δεν αποκτάτε ρόλους,ταυτότητα και αυτοεκτίμηση με τις κακουχίες των αναξιοπαθούντων.

Για να ασκείτε κριτική θα πρέπει πρώτα να έχετε πράξει και αναλάβει πρωτοβουλία οι ίδιοι.

Για να είστε φιλόζωοι, θα πρέπει να αναγνωρίσετε ότι κανένα ζώο δεν έχει πλαστεί για να έχει ανάγκη τον άνθρωπο, αλλά αντίθετα ότι εσείς το χρειάζεστε. Η αγάπη δε λογοδοτεί, αλλά οι κοινωνικές συμβάσεις περνούν από τα καθαρτήρια της λογικής και της ανάγκης.

Για να μιλάτε για δικαιώματα θα πρέπει να καταλάβετε ότι οι μετα-δημοκρατίες, που τόσο εύκολα ενστερνιστήκαμε εις το όνομα του γενικού καλού και της ασφαλείας είναι υποκριτικά και συγκεκαλυμμένα συστήματα εξουσίας, που θεμελιώνονται στους φόβους και στις ενοχές και στην υποτέλεια. Αλλά κυρίως στην αδράνεια.

Για να μιλάτε για δικαιώματα θα σκέφτεστε σαν άνθρωποι, αλλά θα πράττετε ως θεοί.

Επειδή ο Θεός, έχοντας τους δικούς του αγαθούς σκοπούς μοιράζει υστερόβουλα, για να εξυψώσει αργότερα. Ενώ ο άνθρωπος κραδαίνει εξ αρχής το δίκαιο, για να αδικήσει εν ονόματί του

Η ψυχολογία με λόγια απλά

Γίνετε μέλος: https://psichologiagr.com

Ευστράτιος Παπάνης

 

Published in Λογοτεχνία

Λένε πως μια φορά κάθε χιλιάδες χρόνια βαριέται ο Θεός την τόση αρμονία και την τάξη.

Ξεχνά για λίγο η καρδιά Του τη Δικαιοσύνη και τη Σοφία, επειδή μεθά με το κρασί της Αγάπης.

Κι όλοι γνωρίζουν πως στο μεθύσι αυτό η παραζάλη σε κάνει να αγαπάς εξίσου το δίκαιο με το άδικο, το σωστό με το σφάλμα, το συμμετρικό με το απροσάρμοστο, το ευλογημένο με το καταραμένο, τον πόνο με την ελπίδα.

Μερικοί μάλιστα ισχυρίζονται πως κάποτε σε ένα τέτοιο μεθύσι της αγάπης φίλιωσε ακόμα και το Διάβολο και δεήθηκε για τα πράγματα και τις ψυχές, που λησμονήθηκαν στην κόλαση και στη φωτιά.

Θυμάται τότε μέσα στις μουσικές και στο ποτό, κλαίγοντας και τραγουδώντας, το πιο αγαπημένο του λάθος, το πιο τραγικό τέκνο της πλάσης, τον άνθρωπο. Κανείς δεν επιτρέπεται να μιλά γι αυτό, αν και όλοι ξέρουν πως ήταν μετά από ένα τέτοιο γλέντι που έγινε:

Όχι χουν από της γης, όχι όχι από χώμα.

Με πόνο και ελπίδα τον έφτιαξε, από καθαρή και ατόφια αγάπη, τόση που περικλείει μέσα της την ειρήνη και τον πόλεμο, τη διχόνοια και τη φιλία, τη θυσία και την προδοσία, το θάνατο και τη ζωή, τη σταύρωση και την ανάσταση.

Και δεν ενεφύσησεν πνοήν σκέτη ζωής, αλλά τον φίλησε στο στόμα με τη δική του μεθυσμένη ανάσα, τον κέρασε από το δικό του πιοτό, τραγούδησαν αγκαλιασμένοι τους αμανέδες της δημιουργίας.

Και όλοι ξέρουν πως αυτοί που γίνονται αδέρφια την ώρα του κρασιού και της αγάπης, είναι αντίπαλοι στα θνητά, μα συμπολεμιστές στα αιώνια.

Από τότε κάθε που μεθάει ο Θεός με την αγάπη διώχνει μακριά τα σύννεφα, που τον κρύβουν από τα μάτια, μετακινεί με τα δάχτυλα όλα όσα Τον κάνουν αόρατο στις ψυχές, την έπαρση, την αχαριστία, το φθόνο, σκίζει με ένα του νεύμα τον ουρανό και ανοίγει ένα μυστικό πέρασμα ανάμεσα στους δύο κόσμους για να δει και να Τον δουν τα παιδιά Του

Ξεχύνονται τότε οι ψυχές από τον παράδεισο και από την κόλαση να πάνε να μαζέψουν όλα όσα άφησαν κάτω μισοτελειωμένα.

Και επιστρέφουν το σούρουπο αποκαμωμένες με όσα πρόλαβε να περισώσει η καθεμία:

Άλλη λόγια που δεν πρόλαβαν να ειπωθούν, άλλη στιγμές που ανέστιες απόμειναν, ενώ θα μπορούσαν να γίνουν βαρύτιμες, άλλη επιλογές που δεν προτιμήθηκαν, άλλη έρωτες που πριν εξιδανικευτούν ξεψυχήσανε , άλλη εκβάσεις, που από δειλία δεν επιτεύχθηκαν.

Και άλλες στις χούφτες κουβαλούν τα δάκρυα εκείνων, που για τους νεκρούς τους θρηνούν, και τα κάνουν πηγές στα αθάνατα

Και καθώς περιδιαβαίνει ο Θεός τον Κήπο ή την Κόλαση μεθυσμένος σκοντάφτει στου συμπάντου τα ατελείωτα και στης αγάπης ταλάφυρα.

Σε στιγμές και αμαρτωλές και άγιες, σε αισθήματα που δεν τελειώθηκαν

Και σκύβει με στοργή και κατάνυξη και με Πνοήν Αγάπης τα ανασταίνει

Ευστράτιος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2020 18:47

Το παραμύθι μιας ανάμνησης

Κάποτε υπήρχε μια ανάμνηση, η οποία κατοικούσε στις καρδιές και στο νου των ανθρώπων, που την έζησαν.

Παλλόταν σαν σκίρτημα, αφού είχε ντυθεί τη λάμψη των γεγονότων και των συναισθημάτων, που προκάλεσε.

Και ήταν πολύτιμη σαν επιφώνημα, που ξεπεταγόταν από τα σπλάχνα όλων όσων την είχαν γευτεί.

Όλοι, επομένως, συμφωνούσαν πως επρόκειτο για μια υπέροχη ανάμνηση. Μα ενώ οι υπόλοιπες μνήμες ξεθώριαζαν με τον καιρό, εκείνη άρχιζε να μοιάζει τόσο με αγάπη, που κάθε φορά που μιλούσαν γι αυτήν, νόμιζαν πως θα περικλείσουν τον κόσμο.

Όμως ο χρόνος, γητευτής, την θάμπωσε με την ψευδαίσθηση της αιωνιότητας

-Εσύ δε θα σβήσεις ποτέ. Θα γίνεις μελωδία, παραμύθι και αντιφέγγισμα. Θα καθορίζεις εκείνους, που σε μοιράστηκαν.

Πέρασαν τα χρόνια και λιγόστεψαν οι λογισμοί και οι καρδιές που την ανάθρεφαν. Έμεινε ένας μόνο άνθρωπος, που την κουβαλούσε σαν φυλαχτό, κι ας ήταν ο τελευταίος που ζούσε από όλους εκείνους, οι οποίοι είχαν συντελέσει στη γέννηση της

Τι γίνονται άραγε οι αναμνήσεις, που ορφάνεψαν; Πού καταφεύγουν εκείνες που δεν μπορούν πια να ενώσουν κανέναν, επειδή ο θάνατος εξάλειψε τα πρόσωπα, τα οποία κατοίκησαν;

-Να πας στο Θεό, της είπε η στερνή αγάπη, που κι αυτή ξεχάστηκε στον πλανήτη τούτο, επειδή έχασε όσους την διαφέντευαν.

Ακούει Εκείνος, συνέχει τα πάντα και αναγεννά κάθε τι που υπήρξε. Δε θα σε αφήσει να ψυχορραγείς στην καρδιά του ανθρώπου που σε έζησε.

Γιατί ξέρει πως η ορφανή ανάμνηση γίνεται αγχόνη για εκείνον που την κουβαλά μονάχος και η ευτυχία, που κάποτε τη συνόδευε, αντί για παρηγοριά, γίνεται θάνατος. Να πας σε Εκείνον που είναι Ζωή και δε θα είσαι πια ανέστια. Κάποτε του ζήτησα να με γνωρίσει στους ανθρώπους και Εκείνος πέθανε για μένα.

-Θεέ μου ήρθα σε σένα γιατί είσαι αυτό που απομένει, όταν όλα τα άλλα έχουν γκρεμιστεί. Δεν είμαι παρά η αχνή ανάμνηση μιας αγάπης. Ξέρω πως σταυρώθηκες για την αγάπη, αλλά ίσως μπορείς να στρέψεις το βλέμμα σου και σε μένα, που είμαι το καθρέφτισμα της, ακόμα κι αν η ίδια έχει χαθεί.                                                                                                                                                                                             

Τους τόπους, τους ανθρώπους και τις στιγμές ενωμένους τους κρατάμε σφιχτά οι αναμνήσεις.

Είμαστε κάποτε τόσο μεγάλες και οικουμενικές, που γινόμαστε ιστορία. Κι άλλοτε γινόμαστε αδιόρατα μικρά καρφιά, πού αδιαίρετη κρατάμε την εικόνα του εαυτού, για να νομίζουν τα πλάσματα. Σου είπα πως η ύπαρξη τους έχει αιτία, καθώς πορεύεται προς στόχους, προς τα σχέδια ακόμα και προς το τέρμα. Είμαστε οι στυλοβάτες κάθε νοήματος, κάθε ερμηνείας ή προσχήματος.

Μας μοιράζονται οι άνθρωποι με τα αγαπημένα τους πρόσωπα και συνθέτουν τους προσδιορισμούς τους, μας εμπιστεύονται σε ξένους και δημιουργούν οικειότητα και κοινωνικές σχέσεις, μας εξωραΐζουν και γινόμαστε Λογοτεχνία, Τέχνη, Ποίηση

Οι αναμνήσεις ανθούν ως κοινές εμπειρίες, αλλά γίνονται τραύματα, όταν μπερδευτούν με ανάγκες, ματαιώσεις και άμυνες. Χρωματίζονται πορφυρές ή εβένινες από την έκβαση κάθε έρωτα και εορτάζουν ή πενθούν την ένωση ή την απώλεια.

Όμως δεν υπάρχουμε από μόνες μας. Χρειαζόμαστε τουλάχιστον δύο για να είμαστε ευτυχισμένες. Οι άνθρωποι πεθαίνουν και μαζί τους χανόμαστε και εμείς.

- Μη λυπάσαι, είπε ο Θεός. Τίποτα δεν πεθαίνει. Ούτε και συ. Γιατί ό,τι κι αν θυμούνται οι άνθρωποι, ό,τι κι αν αγαπούν, θυμούνται και αγαπούν πάντα Εμένα

ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ Π. ΠΑΠΑΝΗΣ

Published in Λογοτεχνία
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:17

Η θλίψη της αγάπης

Και τώρα που ξεθεμελιώθηκαν όλα όσα αγαπήσαμε και τα επιχειρήματα ανασκεύασαν ακόμη και την ψευδαίσθηση πως αγαπηθήκαμε, τώρα που η βαρύτητα της λατρείας για εκείνη σκορπίστηκε, κι απομείναμε ανάλαφροι, ανέμελοι και κενοί, όπως πριν εμποτιστούμε από την αγάπη της, τώρα τι απέμεινε πια για να ανησυχούμε; Μαζί της εξαϋλωθηκαν οι φόβοι, οι μέριμνες και οι αμφιβολίες, μαζί της τραβήχτηκαν στις σκιές οι προσδοκίες, οι φροντίδες και η καθημερινή συνδιαλλαγή μας. Μαζί της αποτραβήχτηκε κάθε θλίψη της αγάπης. Και η λογική διέσωσε τις ισορροπίες μας. Και τώρα πώς θα λεγόμαστε άνθρωποι, αφού απαλλαγήκαμε από το αβάσταχτο φορτίο της αγάπης;

Ευστράτιος Παπάνης

Published in Λογοτεχνία
Tagged under
Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2020 10:13

Αγάπη, πόνος, ύπαρξη

Υπάρχουν δύο ειδών άνθρωποι, που με θαυμαστό τρόπο μπορούν να αγνοούν τις κοινωνικές ιδιότητες των άλλων, που απεκδύουν το άτομο από τις συνεξαρτήσεις και τις σχέσεις του, εκείνοι, που με διαφορετικά κίνητρα και επιδιώξεις, κατορθώνουν να δουν την ύπαρξη απομονωμένη και καθαρή.

Είναι αυτοί που αγαπούν απόλυτα και οι φονιάδες.

Στην πρώτη περίπτωση η αγάπη προσφέρεται δίχως καμιά ιδιοτέλεια, χωρίς ουδεμία ταύτιση με τον αγαπώμενο ή τις καταστάσεις, που τον διαμόρφωσαν, είναι η αγάπη η πανανθρώπινη, η υπερβατική, που συγκεκριμενοποιείται και δε μοιάζει με κανένα συναίσθημα, επειδή απλά δεν είναι συναίσθημα. Είναι το χάρισμα να αγαπάς για χάρη της αγάπης και μέσα από την καθαρότητά της να μπορείς να θεάσαι τον διπλανό ανεξάρτητα από την ιστορικότητα και τη βιογραφία του. Το μόνο που υφίσταται είναι το πρόσωπο, που αντλεί την αξία του, επειδή γεννήθηκε άνθρωπος, άσχετα από τον τρόπο, που πορεύεται.

Στη δεύτερη περίπτωση, το μένος, το κέρδος, η οργή, ο φανατισμός, το συμφέρον, η ανοησία, η εκδίκηση, το πάθος,που οπλίζουν το χέρι κάποιου συμβολικά ή πραγματικά, ταυτόχρονα επισκιάζουν τους κοινωνικούς ρόλους του θύματος και καθοδηγούν κάθε φονιά να εστιάσει στην ύπαρξη απογυμνωμένη ή απαλλαγμένη από δεσμούς και ιδιότητες, που τον δένουν με τη ζωή. Αυτό που προέχει είναι μόνο το στίγμα: Ο άλλος είναι ο εχθρός, το αντικείμενο του πάθους, η οδός προς το χρήμα, ο ξένος και τίποτα περισσότερο. Στον πόλεμο, στις γενοκτονίες, στην τρομοκρατία, στις θρησκευτικές μισαλλοδοξίες το θύμα δεν είναι άνθρωπος, παρά ο άπιστος, ο ιμπεριαλιστής, ο διαφορετικός.

Η ικανότητα να κοιτάς πίσω από τις κοινωνικές ιδιότητες χρειάζεται δύο καθοριστικές δυνάμεις, για να πυροδοτηθεί: Το παράφορο πάθος και την υπέρβαση από τον ίδιο μας τον εαυτό. Το είδος της κατεύθυνσης αυτής της ορμής εξαρτάται από την παιδεία, την ανάγκη ή την χάρη.

Ευστράτιος Παπάνης, Μόνιμος Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Published in Λογοτεχνία
Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016 13:45

Ξέσπασμα Αγάπης

Και καθώς ξετυλιγόταν μπροστά μου ο δρόμος της επιστροφής, κοίταξα αδιάφορα στον καθρέφτη του αυτοκινήτου μου.

Και λίγο πριν τη στροφή, που θα μου έκρυβε για πάντα την πόλη που αγάπησα, είδα κατάπληκτος μέσα στο μικρό κομμάτι του γυαλιού μια ολόκληρη καταιγίδα να παλεύει με τρία ουράνια τόξα και μια αέναη θάλασσα, βλοσυρή, να κατοπτρίζει την απόκοσμη μάχη. Πενιχρές ακτίνες εξαργύρωναν την ήττα του ήλιου και μια πένθιμη ριπή λεηλατούσε τα απομεινάρια της μέρας.

Κι έτσι που χάνονταν τα χιλιόμετρα βιαστικά, η μαγεία διαλύθηκε κι ο καθρέφτης δε ζωγράφιζε παρά δυο αδέσποτα δάκρυα και κάποια ανυποψίαστα λιόδεντρα και κτήρια μουντά και νοτισμένα.

Η νύχτα ήταν μπροστά μου και η ερημιά, όπως αυτή που μου άφησε η λησμονημένη πια φυγή σου. Μα ανέλπιστα εντελώς, σε μια αμετάκλητη στροφή και σε ένα δρόμο χαραγμένο με αποχαιρετισμούς, οι ουρανοί που είχα δει μέσα στα μάτια σου τα δεητικά, ήρθαν να επικαλεστούν την ταπείνωση ενός ανεξιλέωτου έρωτα και να κεντήσουν τόξα ουράνια, που αντί για χρώματα, κουβαλούσαν τις παλιές κατάρες. Είναι άραγε η αγάπη το αντίδοτο στις ιοβόλες μεταμέλειες της οικουμένης...

Κι όμως, όσο περνά ο καιρός, τόσο πιο ανυπόφορη γίνεται η σκέψη της ανθρώπινης δυστυχίας και ολοένα πιο επώδυνα τα συναισθήματα ανημποριάς που τη συνοδεύουν. Εισχωρεί παντού, από τις χαραμάδες της αδιαφορίας, σα μυρωδιά αποφοράς, σα σήψη, που μιαίνει τις ελπίδες, κολλά στο δέρμα και αδρανοποιεί τις αντιστάσεις. Τρέφεται από την άγνοια, την αλαζονεία, την έπαρση, τη δειλία, την ανασφάλεια και το φόβο. Μας περικυκλώνει αθόρυβα ή εκκωφαντικά, απειλώντας να πλήξει τις σταθερές, να καταπνίξει όσα αγαπήσαμε και να ακυρώσει τους μόχθους και τα δάκρυα των γενεών.

Συλλογική μιζέρια και κατάθλιψη, περιχαρακωμένοι ηγήτορες, απόντες πνευματικοί, επίορκοι λαοπλάνοι και ένα σύστημα που αναπαράγει πεισματικά όσα στοιχεία το οδηγούν στην εκμηδένισή του. Η υπέρβαση γίνεται συνώνυμη πια με την αναγκαιότητα.

Κανένα από τα ανθρώπινα έργα, ούτε η ποίηση, ούτε η τεχνολογία, ούτε η τέχνη, δεν έχει κάποια αξία μπροστά σε ένα παιδί που υποφέρει, και χίλιες Τζοκόντες ωχριούν στο χαμόγελο μιας μητέρας που προσέφερε παραμυθία στα βάσανά του.

Παραφωνία η γνώση που δεν κατευθύνεται στην άρση της αδικίας και γελωτοποιός ο επιστήμονας που δεν αντέχει την αρετή.

Ξέσπασμα αγάπης είναι το φάρμακο, μια παραζάλη αλληλεγγύης και επανάσταση ήσυχη σα χιόνι απρόσμενο, που βάφει όμως λευκό και γαληνεύει το πιο δύστροπο τοπίο. Περισσότερο ως έκπληξη θα φανεί, που θα μαλακώσει την οργή και θα πραΰνει την καχυποψία. Σαν τον άρρωστο που ξυπνά ένα πρωί και ο πυρετός έχει κοπάσει, γιατί το ταπεινό βοτάνι και ο λόγος και η άδολη φροντίδα είναι ιάματα της ψυχής απροσμάχητα.

Ξεσηκωμός της καθημερινότητας και μια ελάχιστη αλλαγή στη συνήθεια, στο αποδεκτό, στο τεκμηριωμένο, που θα διαβρώσει τη φαυλότητα και θα επικυρώσει τη δυνατότητα της θέλησης να αναγεννά το ετοιμοθάνατο.

Η ιστορία ποτέ δε γράφτηκε από ηγέτες εμπνευσμένους και στρατηλάτες σκληροτράχηλους, αλλά από ανθρώπους οικείους και διπλανούς, που επέλεξαν με τον πόλεμο ή την αγάπη να καταστραφούν ή να ευημερήσουν. Αλλά που τελικά δεν επέτρεψαν στις περιστάσεις να καθορίσουν τις μοίρες τους.

Published in Λογοτεχνία

Βυθίστηκα σε θάλασσες αγριεμένες και κύματα εκδικητικά λήστεψαν την αναπνοή μου. Μέτρησα με απελπισία το σπαρτάρισμα της καρδιάς, που ξέπνοη αναλογιζόταν τις στιγμές της, στις ριπές τις αφρισμένες του ανέμου, καθώς παραδιδόταν.

Τα χείλη μου δανείστηκαν το χρώμα του νερού κι αδέσποτες σκέψεις επιβεβαίωσαν το υγρό επικείμενο τέλος. Στις φλέβες μου φουρτούνιασε η αρμύρα του Αιγαίου και στα θολά βάθη του αποζήτησα την πληρωμή της τρικυμίας.

Μα νίκησα, για να πνιγώ μες τους στερνούς, ανωφέλετους λυγμούς των αποχωρισμών και στις αβύσσους τις θανατερές της αγάπης για πρόσωπα ακριβά που λιγοστέψαν.

Σε λιμάνια, σε σταθμούς, σε αεροδρόμια, σα ναυαγός, από την αλλόκοτη, έσχατη ματιά τους να κρατιέμαι. Και να καμώνομαι πως τη στριγγλιά της μοίρας δεν ακούω... δε θα τους ξαναδείς, δε θα τους ξαναδείς.

Σε βραδινούς γαλαξίες έψαξα τους θεούς μου και στων ανθρώπων την αποδοχή θεμελίωσα την καταξίωσή μου.

Μνημεία της ύπαρξής μου και είδωλα έστησα παντού και δε με κλόνισαν συκοφαντίες, απειλές και λοιδορίες. Στη χλεύη και στην κατακραυγή ποτέ δε γονάτισα, σε πείσμα των καιρών, ενώ προχωρούσα. Παραδόθηκα σε κλέος εφήμερο και δε φοβήθηκα την ύβρη και τους επηρμένους.

Μα, Θεέ μου, η όψη Σου αδιαμφισβήτητη μου φανερώθηκε, αιώνια, πυρίμορφη, καθάρια, ρομφαίες κραδαίνοντας και συγκατάβαση μέσα στο βλέμμα και την απαίτηση ενός παιδιού, που το χατίρι του χάλασα, και στην απαξιωτική ματιά του επαίτη, που φεύγοντας μου χρέωσε την ενοχή της ανθρωπότητας όλης.

Γιατί τίποτα δε με φόβισε περισσότερο στη ζωή, παρά η αγάπη.

Published in Λογοτεχνία
Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016 13:19

Μοιάζουν οι πρώτες αγάπες μου

Μοιάζουν οι πρώτες αγάπες μου με παιδικά παιχνίδια.

Απρόσμενα και ξεχασμένα κρύβονται σε μακρινά συρτάρια, σε σκονισμένες μνήμες καρτερούν, παρατημένα και άφωνα σε σπίτια, που πια δεν κατοικούνται.
Και ξαφνικά το καλοκαίρι, απ’ του μεσημεριού τις ακίνητες ώρες θολωμένος, καθώς η πλήξη αιωρείται με τη σκόνη, τον καπνό, τα οράματα, την αναστολή και λαμπυρίζει η φθορά στου ήλιου τις κάθετες, ξεστρατισμένες ακτίνες, τινάζεις τη ραστώνη από τα ρούχα σου και σπεύδεις, με σθένος ειρωνικό κι αναπάντεχο, να αναστήσεις το τρίξιμο, που δόνησε το απόκρυφο ντουλάπι.

Κι έτσι όπως ξεχύνεται το παρελθόν, η οσμή, τα έντομα, η θύμηση και ο χρόνος, κι οι αισθήσεις θωπεύουν την παιδική ηχώ, τη μουσική προσώπων που έχουν λείψει, τ’ αγγίζεις, τα μυρίζεις τα περιεργάζεσαι κι εκπυρσοκροτεί ο νους και η εύνοια και η νοσταλγία.
Και τότε, πια, ενδίδοντας καταλαβαίνεις - αλήθεια, πώς δεν το είχες τόσο καιρό νιώσει; - πως όσα με πάθος αγάπησες, σε δένουν με την παρακμή, το θάνατο, το τέλος. Σαν τη μετανοημένη ακτίνα του μεσημεριού, που πάει πίσω απ’ τη στέγη πια να δύσει, παίρνοντας μαζί της τη σκόνη, τον καπνό, τα οράματα και την ελπίδα όλη.

Μοιάζουν οι πρώτες αγάπες μου με το παιδικό το κλάμα.
Γοερό, θρηνητικό κι ανήμερο, καλεί σε εξέγερση και με διαμάντια πλημμυρίζει ανυποψίαστα τα ματάκια. Μα γρήγορα ο καημός θα ξεχαστεί, και θα εξατμιστεί σε μιας αγκαλιάς πονετικής το χάδι.
Όπως εκείνη η θαλπωρή μιας γυναικείας λίμνης, υπομονετικής, αφοσιωμένης κι ακούραστης, που με γαλήνη πάντα αντίβαρο, θα νανουρίζει συγκαταβατικά των πρώτων ερώτων τις παθιασμένες δίνες.

* Ο Ευστράτιος Παπάνης είναι επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, πρόεδρος Ακαδημίας των Πολιτών.

Published in Λογοτεχνία
Σελίδα 1 από 2

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr