ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΘΕΡΑΠΕΙ…

Τα Προγράμματα Ψυχικής και Κοινοτικής Υγείας του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε συνεργασία με την...

Παράταση διορίας μέχρι 29 Νοεμ…

Παράταση διορίας μέχρι 29 Νοεμβρίου 2019 για την κατάθεση δικαιολογητικών, που αφορούν την προκήρυξη 6...

Πρόσκληση για συμμετοχή σε Κοι…

Θέμα: Πρόσκληση για συμμετοχή σε Κοινωνικές και Εκπαιδευτικές Έρευνες  1. Οργάνωση Κοινωνικών Ερευνών  Τα Προγράμματα Ψυχικής και Κοινοτικής Υγείας...

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ…

Ο Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστήμιο Αιγαίου στο Πλαίσιο υλοποίησης του Έργου «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ...

ΕΠΤΑΜΗΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ…

ΕΠΤΑΜΗΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ (ΣΔΕ) (420 ΩΡΩΝ) Τα Προγράμματα Ψυχικής και...

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ: ΕΤΗΣΙΟ Π…

Τα Προγράμματα Ψυχικής και Κοινοτικής Υγείας του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακοινώνουν την έναρξη της...

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ: ΕΠΤΑΜΗΝΟ…

ΕΠΤΑΜΗΝΟ προγραμμα MASTERING WORD FOR BUSINESS(400ωρών) Τα Προγράμματα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Ενδυνάμωσηςτου Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακοινώνουν την έναρξη...

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ: ΕΠΤΑΜΗΝΟ…

ΕΠΤΑΜΗΝΟ πρόγραμμα MASTERING EXCEL FOR BUSINESS (400ωρών) Τα Προγράμματα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Ενδυνάμωσηςτου Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακοινώνουν την...

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ: ΕΠΤΑΜΗΝΟ…

ΕΠΤΑΜΗΝΟ προγραμμα MASTERING WORDpress (400ωρών) Τα Προγράμματα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Ενδυνάμωσηςτου Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακοινώνουν την έναρξη της...

Πέμπτη, 11 Αυγούστου 2016 18:19

Σώμα και Εαυτός: Είμαι το σώμα μου

Πίσω από τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου αδερφέ μου, στέκεται ένας ισχυρός διοικητής,
ένας άγνωστος σοφός- ο Εαυτός. Κατοικεί μέσα στο σώμα σου, είναι το σώμα σου.
Φ. Νίτσε

 

Ξεκινώντας από το 17ο αιώνα και τον Καρτέσιο ο δυτικός πολιτισμός άρχισε να δίνει έμφαση στο διαχωρισμό της υποκειμενικής ανθρώπινης εμπειρίας (λογική, σκέψη, πνευματικότητα), από τον αντικειμενικό κόσμο της ύλης, ο οποίος περιλαμβάνει το σώμα μας και το φυσικό σύμπαν.

Η ιδέα αυτή του διαχωρισμού του σώματος από το πνεύμα ενσωματώθηκε σε μεγάλο βαθμό στο δυτικό πολιτισμό, ο οποίος άρχισε να τον αναπαράγει (Καρτεσιανός δυισμός).

Η αντίληψη αυτή επηρέασε όλες τις επιστήμες και χωρίς η ψυχολογία να αποτελέσει εξαίρεση ασχολήθηκε συστηματικά με ερωτήματα σχετικά με το νου και αγνόησε εντελώς το σώμα.

Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις που το σώμα έκανε την εμφάνισή του ως αντικείμενο μελέτης, η έρευνα περιορίστηκε στη βιολογία και κυρίως στη μελέτη του εγκεφάλου και της λειτουργίας του. Βέβαια ο διαχωρισμός σώματος πνεύματος έχει πλέον χαθεί, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Υιοθετείται μία μονιστική άποψη, κατά την οποία υπάρχει ένα μόνο υλικό και αυτό είναι το φυσικό βιολογικό υλικό. Η προσέγγιση αυτή έδωσε έμφαση στη γενετική βάση της συμπεριφοράς.

Παρόλα αυτά οι πρόσφατες προσεγγίσεις της ψυχολογίας διατηρούν μία κριτική στάση απέναντι στις παραπάνω απόψεις. Η θεώρηση μόνο του βιολογικού παράγοντα ή ο διαχωρισμός σώματος – πνεύματος είναι πολύ απλουστευτικές προσεγγίσεις.

Ο άνθρωπος πρέπει να θεωρηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αναγνωρίζεται η βιολογική, η ψυχολογική και η κοινωνική του διάσταση. Το σώμα μας είναι στην ουσία το μέσο επικοινωνίας μας με το περιβάλλον και με τους άλλους. Είναι το όχημα με το οποίο κάνουμε το ταξίδι μας σε αυτόν τον κόσμο. Μέσω του σώματος μας ζούμε την καθημερινότητά μας, είναι αδύνατο να ξεχωρίσουμε το σώμα μας από το ποιοι είμαστε και πως ενεργούμε στην κοινωνική σφαίρα.

Για παράδειγμα οι σωματικές διαφορές ανδρών και γυναικών δεν είναι μόνο οι φυσικά δοσμένες.

Όλοι μας δουλεύουμε καθημερινά, συνειδητά ή μη, με σκοπό να μεταμορφώσουμε τους φυσικούς βιολογικούς εαυτούς μας. Δεν είναι εύκολο όμως να προσδιοριστεί σε ποιο βαθμό το σώμα μας και η βιολογία μας καθορίζουν αυτό που είμαστε.

Αν δεχτούμε ότι η αίσθηση του εαυτού έρχεται από το σώμα μας, σε ποιο βαθμό μπορούμε να αλλάξουμε την ταυτότητά μας αλλάζοντας το σώμα μας; Δίαιτες, φάρμακα, άσκηση, ακόμα και επιλογή ρούχων αποτελούν τρόπους για την αλλαγή της εικόνας του σώματος. Ποιο είναι το ιδανικό βάρος για εμάς, ο ιδανικός σωματότυπος; Φανταζόμαστε τον εαυτό μας με μεγαλύτερo ή μικρότερο μυικό όγκο, αλλάζουμε τα μαλλιά μας, ακόμα και το χρώμα του δέρματος ή των ματιών αποτελούν αντικείμενο αλλαγής. Όταν όλα αυτά δεν είναι αρκετά ακολουθούν πλαστικές επεμβάσεις για αλλαγή των χαρακτηριστικών του προσώπου ή του σώματος, ακόμα και τα χαρακτηριστικά του φύλου μπαίνουν σε αμφισβήτηση και διαδικασία αλλαγής. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε έναν εαυτό “δουλεύοντας” το σώμα μας. Προκαλούμε τις καθιερωμένες απόψεις και τα πρότυπα του “φυσιολογικού” ή του “φυσικού σώματος”. Με αυτό τον τρόπο επιδεικνύουμε τις διαφορές μας και δημιουργούμε εναλλακτικές ταυτότητες μέσω μίας πληθώρας δραστηριοτήτων που τροποποιούν το σώμα όπως τα τατουάζ, το piercing ή το body building.

Όμως πόσο ελεύθερες είναι οι επιλογές μας; Ίσως να μην είναι και τόσο ελεύθερες όσο φαντάζουν. Στην πραγματικότητα το σώμα, η ταυτότητα και η κοινωνία επηρεάζουν αμοιβαία το ένα το άλλο. Το γεμάτο καμπύλες σώμα της Μέριλιν Μονρόε ήταν κάποτε σύμβολο θηλυκότητας ενώ το ιδανικό γυναικείο σώμα όπως παρουσιάζεται σήμερα, νεανικό, αθλητικό και αδύνατο απέχει πολύ από αυτό το πρότυπο.

Η κοινωνία και ο τρόπος που μας βλέπουν οι άλλοι παίζει ρόλο στο σχηματισμό του σώματος και της ταυτότητας. Χαρακτηριστική είναι η δημοτικότητα εκπομπών “ μεταμορφώσεων” στην τηλεόραση. Άτομα επιλέγονται για να τους δοθούν συμβουλές για ρούχα, δίαιτες ή ακόμα και για να κάνουν πλαστική εγχείρηση. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων φαίνεται να πείθεται από την ιδέα ότι η ζωή τους θα αλλάξει μετά από αυτές τις “μεταμορφώσεις”. Μπορεί όμως η αναμόρφωση ή ο επαναπροσδιορισμός του σώματος να αλλάξει τη ζωή μας;

Σίγουρα όχι αν αυτό δεν συνοδευτεί με αλλαγές στις στάσεις και τη συμπεριφορά μας, φαίνεται όμως ότι συχνά το αγνοούμε αυτό και αναλώνουμε πολύ χρόνο και ενέργεια για να αποκτήσουμε την επιθυμητή εικόνα σώματος. Το γεγονός και μόνο ότι μπορούμε να κάνουμε πράγματα με το σώμα μας και να παρουσιάσουμε τον εαυτό μας με διάφορους τρόπους δείχνει ότι η ταυτότητά μας δεν είναι πλήρως καθορισμένη από την εικόνα του σώματος μας. Το σώμα μας δεν είναι μόνο η εικόνα που έχουμε ή η εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς, περιλαμβάνει επίσης το νευρικό μας σύστημα, τον εγκέφαλο τις ορμόνες και τους νευροδιαβιβαστές, όλα αυτά είναι σε θέση να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μας και το ποιοι είμαστε.

Ο κοινωνιολόγος Anthony Giddens (1991)σημείωσε πως οι άνθρωποι “χρησιμοποιούν” το σώμα τους μέσω της άσκησης για παράδειγμα ή της μόδας- για να τους βοηθήσει να επιδιώξουν συγκεκριμένους τρόπους ζωής – lifestyle. Το σώμα γίνεται ένα μέσο για να εκφράσουμε την ατομικότητα μας, τις φιλοδοξίες μας ή ακόμα και το δεσμό μας με ορισμένες ομάδες. Το σώμα μας γίνεται έτσι ένα δικό μας “έργο”. Το παραπάνω φαίνεται πολύ έντονα στην πρόσφατη ενασχόληση στη Δύση με την απόκτηση ενός “υγιούς σώματος”. Σπαταλώνται κάθε χρόνο εκατομμύρια σε γυμναστήρια και ινστιτούτα αδυνατίσματος καθώς και σε περιττά φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής.

Ενώ το σώμα μας απειλείται όλο και περισσότερο από παγκόσμιους κινδύνους, εμείς ωθούμαστε να αναλάβουμε εξολοκλήρου την ευθύνη για το σώμα μας και να φροντίσουμε για αυτό.

Με τον τρόπο αυτό προάγεται μία εικόνα του σώματος ως ένα ασφαλές νησί μέσα σε ένα παγκόσμιο σύστημα που χαρακτηρίζεται από πολλαπλά ρίσκα. Όλα αυτά δεν έχουν ως σκοπό μόνο την πρόληψη ασθενειών, αυτό που ενδιαφέρει είναι να νιώσουμε καλά με το σώμα μας όπως αυτό εμφανίζεται στους άλλους.(Shilling 1997.)

Τι μας μένει από όλα αυτά; Είμαστε το σώμα μας και μέσω αυτού πραγματώνουμε τον εαυτό μας.

Βιώνουμε και χρησιμοποιούμε το σώμα μας πριν το σκεφτούμε και με τη χρήση του σώματός μας στις καθημερινές μας δραστηριότητες αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, σχετιζόμαστε με τους άλλους και με αυτή τη διαδικασία μαθαίνουμε για τον εαυτό μας.

Ειρήνη- Μαρία Νταντούτη

Αναφορές

Social Psychology Matters (2007), Wendy Hollway, Ηellen Lucey and Ann Phoenix, Open University Press

Anthony Giddens (1991) Modernity and Self – identity : Self society and Late Modern Age, London, Polity Press

Shilling C. (1997) “ The body and difference “in Woodward K ed Identity and Difference, London Sage

 

Κατηγορία Άρθρα Μελών

Το παράθυρο Johari αντιπροσωπεύει έναν τρόπο θεώρησης του εαυτού: Υπάρχουν σημεία τα οποία γνωρίζει κάποιος για τον εαυτό του και πτυχές τις οποίες δεν έχει ανακαλύψει. Κάποια χαρακτηριστικά του χαρακτήρα είναι φα­νερά στους υπόλοιπους και άλλα είναι σκοπίμως συγκεκαλυμμένα. Όταν τα τέσσερα τεταρτημόρια ενοποιηθούν, αντιπροσωπεύουν τις διαφορετι­κές μορφές του εαυτού.

Η πρώτη περιοχή: «Η περιοχή της ελεύθερης δραστηριότητας» (ξέρω ότι οι άλλοι ξέρουν), αντιπροσωπεύει το δημόσιο εαυτό: Η γνώση που μοιράζεται το άτομο με τους υπολοίπους. Συνήθως περιλαμβάνει πληροφορίες όπως όνομα, κοινωνική τάξη, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα κ.λπ.. Αυτές οι πληροφορίες είναι προσβάσιμες απ’ όλους και δεν απειλούν την αυτοεκτίμηση.

Η δεύτερη περιοχή: «Η θαμπή περιοχή» (οι άλλοι ξέρουν αυτά που εγώ δεν ξέρω). Περιλαμβάνει πληροφορίες τις οποίες οι άλλοι έχουν για τον εαυτό, αλλά το ίδιο το άτομο δεν τις κατέχει. Ο ήχος της φωνής, η μη λεκτική επικοινωνία, οι ιδιομορφίες, είναι παραδείγματα των πραγμά­των που μπορεί να ανήκουν σε αυτό το τεταρτημόριο. Η περιοχή αυτή μπορεί να αποτελέσει ναρκοπέδιο για όσους διαθέτουν «φαινομενική αυ­τοεκτίμηση».

Η τρίτη περιοχή: «Η κρυμμένη» (ξέρω αυτά που δεν ξέρουν οι άλλοι). Περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που γνωρίζει κανείς για τον εαυτό του, αλ­λά δεν είναι πρόθυμος να τα μοιραστεί με άλλους. Συνήθως οι άνθρωποι υπεραμύνονται της περιοχής αυτής, παρεμποδίζοντας τους άλλους να εισβάλουν στην ιδιωτική τους ζωή. Παραδείγματα στοιχείων που εμπίπτουν σε αυτή την απροσπέλαστη ζώνη είναι: συναισθήματα, κίνητρα, ανομολόγητες φαντασιώσεις, μυστικά, ενοχές, πόθοι.

Η τέταρτη περιοχή: «Η άγνωστη» (δεν ξέρω αυτά που ούτε οι άλλοι ξέρουν). Περιλαμβάνει εκείνα τα στοιχεία για τον εαυτό που δεν έχουν υποπέσει στην αντίληψη του ατόμου. Πολλές φορές τα περιεχό­μενα του υποσυνειδήτου εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Είναι πιθανόν η πηγή όλης της μετέπειτα συνειδητής αυτοεκτίμησης να εδράζεται στην περιοχή αυτή των απωθημένων βιωμάτων.

Μέσω της αυτοαποκάλυψης και της εμπιστοσύνης, μπορεί ο άνθρωπος να περιορίσει την κρυμμένη περιοχή, επαυξάνοντας το τεταρτη­μόριο της ελεύθερης δραστηριότητας, γεγονός που επιδρά θετικά στην αυτοεκτίμησή του. Με την ανατροφοδότηση, οι σημαντικοί άλλοι ελαττώ­νουν την εμβέλεια της θαμπής περιοχής, παρέχουν πλήθος πληροφοριών που συντείνουν στην αυτογνωσία, ενώ παράλληλα ανοίγουν το δρόμο για περισσότερη επικοινωνία και κατανόηση. Με την ωρίμανση των σχέσεων, η περιοχή της ελεύθερης δραστηριότητας εξαπλώνεται. Τα τείχη σιγά-σι­γά καταρρέουν μέσω των περισσότερων αποκαλύψεων και αναδράσεων, που προκύπτουν από την ολοένα αυξανόμενη εμπιστοσύνη και την αμοι­βαία οικειότητα. Δυστυχώς, οι περισσότερες σχέσεις χαρακτηρίζονται από δυσπιστία και αμοιβαία επιφυλακτικότητα. Σπάνια κάποιος εμπιστεύεται ξένους και δέχεται να μοιραστεί πτυχές του εαυτού του. Συνήθως οι συζητήσεις πε­ριορίζονται σε ασφαλή θέματα (για τον καιρό, για τον κινηματογράφο, για ανέκδοτα κ.λπ.), χωρίς το απαραίτητο βάθος και την ποιότητα μιας ατό­φιας επικοινωνίας. Συχνά, οι άνθρωποι φορούν προσωπεία για να προ­στατεύσουν τον πραγματικό αδύναμο και ευάλωτο εαυτό από την επικίν­δυνη έκθεση. Παράλληλα, οι άλλοι, από διακριτικότητα ή αδιαφορία, δεν προβαίνουν σε γόνιμη ανατροφοδότηση, παρά μόνο όταν αναφέρονται σε ασφαλείς περιοχές (π.χ. η εξωτερική εμφάνιση, η ενδυμασία). Ένα μεγάλο ποσό ενέργειας καταναλώνεται και από τις δύο μεριές για να κρατηθούν τα τείχη ψηλά.

* Ο Ευστράτιος Παπάνης είναι επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Κατηγορία Προσωπικότητα

1.Ταξιδέψτε, όσο πιο πολύ μπορείτε, σε μέρη, που οι αδαείς δεν πάνε. Ενσωματωθείτε στην καθημερινότητα των κατοίκων, προετοιμασμένοι για τις κουλτούρες και τις παραδόσεις εκείνων, που θα συναντήσετε. Προπάντων ξεφύγετε από το μαρασμό της δική σας πόλης. Το κέντρο του κόσμου δεν είναι αυτή, αλλά η καρδιά σας.

2. Αποκτήστε φίλους διαφορετικής ηλικίας, με άλλο μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο, με ξεχωριστή ιδεολογία. Το μυστικό της εξέλιξης είναι πάντα η προσαρμογή και η ποικιλία. Τα δίκτυα γεφύρωσης αφήνουν την πληροφορία να ρέει..

3. Εγγραφείτε σε κάποιο πρόγραμμα ανοιχτού Πανεπιστημίου με γνωστικό αντικείμενο άλλο από το δικό σας. Η μονομέρεια είναι χειρότερη από την αμάθεια. Το κλειδί είναι η διεπιστημονικότητα.

4. Διαβάστε τις πληροφορίες που επιθυμείτε, από πολλές πηγές, διεθνείς και πρωτότυπες κι όχι από τον τοίχο του Facebook ή τη μη αλληλεπιδραστική τηλεόραση.

5. Ενημερωθείτε και λάβετε θέση για τα προβλήματα, που θεωρητικά μόνο μπορεί να νομίζετε πως σας αφορούν, αλλά στην πραγματικότητα είναι εκείνα που διαμορφώνουν τις οικουμενικές συνθήκες: το περιβάλλον, ο υπερπληθυσμός, η οικονομία, ο πολιτισμός. Συνδεθείτε όχι με τη γειτόνισσα, αλλά με διαμορφωτές γνώμης και σκέψης και προπαρασκευασθείτε για όσα θα ακολουθήσουν. Σχολιάστε τις αναρτήσεις, που σας ενδιαφέρουν με τεκμηριωμένο τρόπο.

6. Μην ασκείτε κριτική άνευ προηγούμενης σφαιρικής ενημέρωσης, κι αν το κάνετε, προτείνετε εναλλακτικές.

7. Μάθετε να μπαίνετε στη θέση του άλλου με το δικό του αξιολογικό

σύστημα και αφού ακούσετε τις εμπειρίες του.

8. Συμμετέχετε στην παραγωγή γνώσης και πολιτισμού με κάθε τίμημα. Είναι το ανεξάληπτο στίγμα σας στην κοινωνία.

9. Ξεφύγετε από τη μιζέρια και το ναρκισσισμό της κατάθλιψης και των νευρώσεων. Η αλληλεγγύη πολλές φορές είναι πανάκεια.

10. Σκεφτείτε τον εαυτό σας χωρίς τίτλους και κοινωνικές ιδιότητες και την επόμενη φορά, που θα γνωρίσετε κάποιον αποκρύψτε τις, για να δείτε τις αντιδράσεις.

11. Αφήστε τους άλλους να υποδουλώνονται στην εικόνα και γίνετε μαχητής του ορθού λόγου. Δημοσιεύστε τις σκέψεις σας στο διαδίκτυο, την ώρα που η νέα γενιά θα πατάει likeσε φωτογραφίες και streaming

12. Συγχωρείστε όσους σας πλήγωσαν κατά το παρελθόν, γιατί το ζώο που διαρκώς γλύφει τις πληγές του, το κατασπαράσσει ο επόμενος θηρευτής.

13. Μάθετε, έστω και τα βασικά μιας ξένης γλώσσας, συνδέοντας τις σημασίες με την κοσμοθεωρία του πολιτισμού, που φέρει

14. Οι εμπειρίες σας και οι στερεοτυπίες της καθημερινότητας είναι το πιο ανεπαρκές ερμηνευτικό μοντέλο. Διαβάζετε σε κάθε ανάπαυλα.

15. Ας είναι ο νους εύπλαστος σαν πηλός και η ψυχή χαλυβδωμένη με τις αξίες σας.

16. Εκτός από την αγάπη, όλες οι άλλες αρετές είναι ετερόφωτες..κοσμούν το βίο, αλλά υποχωρούν στο πέρασμα της φθοράς.

17. Μειώστε τους ετεροκαθορισμούς και τις εξαρτήσεις σας, ακόμα κι αν χρειαστεί να φάτε την καρδιά σας. Η αυτοεκτίμηση εκεί κατοικεί κι όχι στην αναγνώριση των άλλων.

18. Δηλώστε συμμετοχή σε συνέδρια και ακούστε με προσοχή τους ομιλητές. Δεν χρειάζεται να είστε επιστήμονας, για να το καταφέρετε

19. Μάθετε να ανήκετε σε διαφορετικές κοινότητες, ακόμα και διαδικτυακές, και αυξήστε το βάθος και το εύρος των δικτύων σας

20. Η μνήμη του θανάτου είναι η επιτομή της ευτυχίας, ακόμα κι αν οι περισσότεροι την απωθούν, μέχρι να είναι αργά.

21. Ακόμα κι αν ακούσετε κάτι που γνωρίζετε, ποτέ μην πείτε πως το ξέρετε. Κάθε επανάληψη είναι μια αναγεννημένη εμπειρία.

Ευστράτιος Παπάνης, Πανεπιστημιο Αιγαίου

Κατηγορία Συμβουλευτική
Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…